13 noyabr 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Musa Qasımlı kimdir?
Musa Qasımlı kimdir?
27.10.2012, 17:20

Professor Musa Qasımlının 55 yaşına düşüncələr.. 

Adlar təkcə dünyaya gəlmiş uşağın doğulduğu şadyanalıq ovqatında ağıla gələn ilk tanıtım nişangahı, nəslin yaddaşına üz tutub rəhmətliklərdən kimisə yaşatmaq jesti deyil. Kasandra qanununa rəğmən taleh mələklərinin soyuq təbii diktəsidi bəlkə də. Musa müəllim də adının tarixi xronologiya yükünün ağırlığını qorumaq, şərəfini uca tutmaq missiyasının öhdəsindən uğurla gəldi.

Yardımlı rayonların ən ucqarıdır. Zamanında gənc, üsyankar şair Sabir Rüstəmxanlı “Sənə ucqar söylədilər” tənəsi ilə yurdunu gözdən-könüldən iraq sayanlara etiraz bildirirdi. Amma elə Sabir Rüstəmxanlının özü başda olmaqla rayondan respublika miqyasına çıxan ziyalıların sayəsində ucqarlıq epitetin yalnız fiziki coğrafiya terminalogiyasında hakim kəsilib. Vəli Məmmədov, Sabir Rüstəmxanlı, Nərçə Ağayev, Mirmahmud Mirəlioğlu, Musa Qasımlı, Fəzail İbrahimli, Mirşahin Ağayev, Telman Vəlixanlı... kimi ünlü şəxsiyyətlər məhəlli miqyasdan çıxdılar, ümumrespublika müstəvisində, hətta bütöv türk-müsəlman xəritəsində qərar tuturlar.

Operator dostum Sərvər Quluyev Yardımlıya ilk səfərində: “burada nəsə qeyri-adi sehr, kosmoqonik aura var”- demişdi. Havası saf, suyu duru və diri, ormanları dalğalı, qayaları əzəmətli, bağları bəhrəli, adamları yük qaldırmağa, haraya çatmağa hazırdır. Yardımlının kəkliotusu da alayıdı, itburnusunun(gillik), yarpızının, qaragiləsinin, sirgiləsinin də ətri özgə, dadı-tamı başqa zonalarındakından fərqlidir. Və bu saf havanı ciyərlərinə çəkən, duru suyu ovuclayıb içən əlaçı uşaqlar pionerə, komsomola yazılıblar, olimpiyadalarda, inşa müsabiqələrində, “Üfüqdə parıltı” hərbi idman oyunlarında iştirak ediblər, mayın 1-də “qəstin”in qabağından sıra ilə keçib “urra, urra” qışqırıblar, paraddan sonra konservadan, limonaddan götürüblər, imkan daxilində bir çəpiş də alıb bulaq başına gediblər. “Kələkbaşı”nda durub Bakiya yollanan köhnə “alabaş” avtobusların dalınca baxıblar... və günlərin bir günü özləri də o avtobusa əyləşib yola çıxıblar, fəqət zəhmət, intellekt hesabına genişlənən yolda onları kimsəyə həyan olmaq, milli miqyasda düşünmək qabiliyyəti müşayiət edib.

1974-cü ildə Hamarkənd orta məktəbini tərifnamə ilə bitirən Musa Cəfər oğlu Qasımlı da elə həmin il Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakultəsinə daxil olmaqla, böyük, çətin, üzüntülü, fəqət şərəfli elm yoluna çıxdı. Və bu yolda Yardımlı duruluğu simsarı oldu. Bu gün 55 yaşını qeyd edən Musa müəllimdə məndən ötrü yaş anlamı yoxdu. Musa Qasımlı elə əzəldən ahıl adamdı- bunu alimlik, müdriklik, ağsaqqallıq, qayğıkeşlik anlamında qəbul edin. Professor çox gəncdir- bu da tükənməz enerji və ürəyinin təpəri dolayısındandır.

Musa Qasımlı ilə ilk şəxsi tanışlığımız “Lider” televiziyasında başlayıb. “Azərbaycan” redaksiyasının baş redaktoru kimi iş qrafikim gərgin idi. Mühafizə xidmətindən dedilər professor Musa Qasımlı gəlib. Unikal bir ideya açıqladı. “Azərbaycan nefti beynalxalq münasibətlərdə” mövzusunun video versiyasını təklif edirdi. Mövzunun aktuallığını, siyasi əhəmiyyətini nəzərə alıb baş direktorla məsləhətləşmədən birbaşa razılıq verdim. Sujet xəttini, müsahibələri müəyyənləşdirdik. Elə o məqamda Musa Qasımlının obyektivliyinin, elmə, fakta münasibətdə vicdanlı yanaşmasının şahidi oldum. Söhbətləri və məsləhətləri filmin ana xəttini tarixi gercəkliyin, elmi faktalogiyanın, siyasi analizin üzərində qurmağa əsas verirdi. Qəfil Yardımlı ləhcəsi ilə danışdı. Təəccüblə üzümə baxdı və dövlətçilik, Azərbaycanlılıq naminə mühüm layihələri gerçəkləşdirən bir redaksiyanın rəhbərliyində eloğlusunu görməkdən qürur duyduğunu dilə gətirdi. İnsafən, baş direktor da proyekti dəstklədi. Yubanmadan işə başladıq. Film sentyabrın 20-də “Əsrin müqaviləsi”nin ildönümündə efirə getməliydi. Maraqlı komanda yığılmışdı. Eloğlumuz, istedadlı rejissor Mirsadıq Ağazadə, təşkilatçılıq qabiliyyətinə görə əvəzolunmaz prodüser Elman Dadaşoğlu və mən Musa müəlimlə işləməkdən fərəh duyurduq. O dar macalda professor çəkilişlə, arxiv materialları ilə maraqlanır, özü respondentlərə zəng vurur, mövzü üzrə istiqamət verir, filmin siyasi, elmi-nəzəri yönünün qayğısına qalırdı. Adətən gecələr montaj stoluna otururduq. Montaj arası qısa istirahətlərdən, maraqlı, şən söhbətləri, ən çətin məqamda belə optimizmi bizə Musa Qasımlının sadəliyini, zərif yumor hissini, insanpərvəliyini dərindən tanıtdı. Film istədiyimizdən də uğurlu alındı. Və bu uğurda daha çox Musa Qasımlının payı vardı. Azərbaycanın Neft tarixi, siyasi-ictimai geopolitik, geocoğrafi, diplomatik, iqtisadi, milli mücadilənin qazanılması və onun qorunması prizmasından analitik təhlillə çəkilmişdi. Bu isə, heç şübhəsiz professorun bilgiləri sayəsindəydi.

Musa Qasımlı 35 yaşında doktorluq dissertasiyasını müdafiə etməklə tarix üzrə ən gənc elmlər doktoru ilkinliyini qazanıb. Beynəlxalq münasibətlər üzrə yüksək ixtisaslı tarixçi kimi formalaşan Musa Qasımlı uzun müddətdir ki Bakı Dövlət Universitetinin Avropa və Amerika  ölkələrinin yeni müasir tarixi kafedrasında müəllim, baş müəllim, dossent, tarix fakultəsində dekan müavini kimi çalışır. Azərbaycan Respublkasının Milli Məclisinin deputatıdır. Üzvü olduğu qurumların və xarici ölkələrdə çap olunmuş əsərlərinin adı bir yazıya sığmasa da, bəzi faktlrı sadalamamaq qeyri-mümkündür. Bircə onu demək kifayətdir ki, Azərbaycan tarixinin öyrənilməsində bir çox sahələrinin ətraflı tədqiqi məhz Musa müəllimin adı ilə bağlıdır.

1.     Birinci dünya müharibəsi illərində(1914-1918) böyük dövlətlərin Azərbaycan siyasəti.

2.     1920-1945-ci illərdə Azərbaycan istiqlal mübarizəsi və xarici dövlətlər.

3.     1920-1922-ci illərdə Azərbaycanın xarici dövlətlərlə diplomatik-siyasi münasibətləri.

4.     1920-1924, 1960-1991-ci illərdə Sovet-Türkiyə diplomatik-sayasi münasibətləri.

5.     1946-1991-ci illərdə Azərbaycanın beynəlxalq mədəni əlaqələri.

Ali məktəblərin tədris vəsaitində önəmli yer tutan “Beynalxalq münasibətlər tarixi”, 2 hissəli “Avropa və Amerika ölkələrinin müasir tarixi”, “Siyasi tarix”, “Avropa və Amerika ölkələrinin müasir tarixi”, “Müəllim hazırlığının və orta təhsilinin prespektivləri, “Yeni tarix”, “Amerika Birləşmiş Ştatlarının xarici siyasəti(1945-2008) “SSRİ-Türkiyə münasibətlərində ABŞ alimi” və digər dərslikləri, fənn proqramları da eloğlumuzun gərgin axtarışlarının səəmərəli nəticəsidir. Qeyd etdiyim kimi, Musa Qasımlının Azərbaycanda və xarici ölkələrdə işıq üzü görən kitablarını, jurnallardakı yazılarını sadalayıb qurtarmaq mümkün deyil. Bu kitablardan biri-“İstiqlal fədaisi”ndən söhbət açmaq istərdim.

Ümummilli lider Heydər Əliyev haqqında yetərli sayda kitablar, elmi əsərlər yazılıb, bədii və sənədli filmlər çəkilib. Fəqət, Heydər Əliyevin siyasi məktəbi, idarəçilik metodu, fəaliyyəti fəlsəfi kitablara, filmlərə sığmır. Hər zaman bu böyük şəxsiyyətin ömür yoluna yeni baxış bucağı gərəkir və Musa Qasımlının yanaşmasında yeni fikir, avanqard versiya hasil oldu. Onun əsəri- mən bunu sənədli siyasi roman da adlandırardım- patetikadan, ümumi tərif dolu cümlələrdən ibarət deyil. Səbr və təmkinlə ABŞ, Gürcüstan, Rusiya, Türkiyə arxivləri araşdırılıb, Sov.İKP gizlinləri, “Tam məxfi” qrifli müəmmaları nəzərdən keçirilib, görkəmli şəxsiyyətlərin Heydər Əliyevə verdiyi dəyər anlaşıqlı dildə oxucuya çatdırılıb. Müəllif heç nə demir, faktlar arxiv rəflərindən baş qaldırıb şəxsiyyət əfsanəsini söyləyir, Heydər Əliyev titanikliyini təsvir edir. Məhz bu araşdırmalar sayəsində Heydər Əliyevin Azərbaycan naminə, onun milli məfəkürəsinin təşəkkülünə, istiqlal strategiyasına hesablanmış, bu günümüzə yönəlik addımları, nəzəri konsentual fəaliyyət proqramı açıq aydın görünür.

Oktyabrın 28-də Musa Qaımlının 55 yaşı tamam olur. Yanaşı iki beş... Dəqiq bilmirəm, amma mənə elə glir ki, Musa müəllim orta məktəbdə də, universitetdə də həmişə “5” qiyməti alıb. İnşa yazılarda drobla iki qiymət verilir: biri məzmununa görə, digəri orfoqrafik düzgünlüyü sarıdan. Gərgin axtarışları, peşəkar araşdırmaları ilə milli istiqlalığımıza töhfə vermiş tarixçi alim, professor, millət vəkili, dünya çapında tanınan geopolitik Musa Qasımlının 55 illik mənalı ömrü sözügedən qiymət anlamında məzmununa və dürüstlüyünə görə 5/5 dəyəri ilə ölçülmək şərəfindədir.

Hafiz İmamnəzərli


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Kamil Həmzəoğlu (Həmidov)- Gün.Az və "525"-in parlament müxbiri
27.10.2012, 20:25

Hörmətli tarixçimiz, elm adamımız, millət vəkilimiz Musa müəllimi bu əlamətdar doğum günü-yubileyi münasibəti ilə təbrik edir, ona şəxsi, siyasi və elmi həyatında uğurlar, növbəti müvəffəqiyyətlər arzulayıram. Doğum gününüz-yubileyiniz mübarək olsun, yaşınızın üsütünə bir 55 də gəlsin, deyirəm.

27.10.2012, 22:53

Alimimimizi və müəllimimizi təbrik edirik.Həqiqiqətən çox dəyərli millət vəkilidi. Ad gününüz mübarək əziz müəllimim.

ilham məmmədov
28.10.2012, 00:23

hörmətli Musa müəllim dəyərli və şəxsiyyətli alimi millət vəkili əziz dostum ad gününüzü ürəkdən təbrik edirəm.MUSA müəllim 55 yaşın həm deyilişi gözəldir eyni zamanda yazılışı da gözəldir və mən hesab edirem ki elə yaşında ən gözəli 55 dir. bu yazin ən uca zirvəsidir buradan kecilmiş yollar cox aydin gorünür siz isə bu yolu şərəflə kecmisiniz . odur ki siz bir 55 də ömür yolu kecməyə layiq siniz.sizə bu yolu can saglıgı ilə keçməyi arzulayıram. Dərin hörmət və ehtiram ilə İlham Məmmədov. Millət vəkili

Davud
29.10.2012, 09:24

Bu şəxs ən azı özünə xeyir verməyi bacarandır. Sakit, başıaşağı pillə-pillə karyerasını davam etdirir. Onun çox hallarda kənardan müşahidə olunan neytral mövqeyi, bütün diqqəti ondan kənarlaşdırır ki, bu da onun vəzifədə yüksəlməsinə şərait yaradır. Həm elmdən bəhrələnir həm də siyasətdən. Əslində bu davranışı ilə millət vəkili həmkarlarına nümunə ola bilər.

Aylin Məmmədova
29.10.2012, 13:33

Ölkəmizi xaricdəki elmi məclislərdə ləyaqətlə təmsil edən görkəmli tarixçi alimimizi, daim dövlətin və xalqın yanında olmaqla aydın, konkret mövqeyi ola dəyərli Vətəndaşı və millət vəkilimizi, intriqalardan, dedi-qodulardan, hiyləgərliklərdən və başqalarının arxasınca danışmaqdan uzaq olan, oxuduğu mühazirələrinin əksəriyyətini indiyədək xatırladığım sevimli müəllimimi, sadə, mehriban, xeyirxah bir insanı doğum günü münasibətilə ürəkdən təbrik edir, uzun ömür, cansağlığı və uğurlar arzulayıram.

Anar
29.10.2012, 17:54

Tanınmış tarixçi alimin, millət vəkilinin ad gününü tebrik edir, elmi yaradıcılığında və parlament fəaliyyətində müvəffəqiyyətlər diləyirəm.

Tarana Suleymanli
30.10.2012, 14:35

DEYERLI INSAN DEYERLI MUELLIMIM......SIZI UREKDEN TEBRIK EDIREM.....HER INSANA NESIB OLMUR 55 IL SEREFLI VE LEYAQETLI YASAMAG AMMA SIZ BU 55 ILLIK HEYAT YOLUNUZDA BUNU BACARDIZ......BIR 55 IL BELE YASAMAGI ARZU EDIREM...... NE YAXSI KI SIZIN MEKTEBINIZI KECDIM....BIZE TARIXI SEVDIRDIZ,...BIZLERE VE ELME VERDIYINIZ TOHVELERE GORE SAG OL DEYERLI MUELLIMIM......

FIKRET
04.11.2012, 16:17

tarix elimini sizinle tanidim ve sevdim.Deyerli Musa Qasimli sizi urekden tebrik edirem nece bundan da gozel illere.

nahid
16.03.2013, 13:57

Türk dünyasınının böyük oğlu ,alim və hamıya nümunə ol bilən bir şəxsiyyət sizi təbrik edirəm...

Aydın
29.10.2014, 19:17

Gözəl insan, əsil ziyalı, təmkini və sadə davranışı ilə el obada xüsusi hörmətə malik Musa müəllimə uzun ömür can sağlığı arzu edirik.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Azərişıq” qış mövsümü ilə bağlı vəd VERDİ
13.11.2018, 10:47

“Azərişıq” qış mövsümü ilə bağlı vəd VERDİ

Gömrükdən gizlədilən 61 telefon aşkarlandı
13.11.2018, 10:42

Gömrükdən gizlədilən 61 telefon aşkarlandı

Ötən gün Azərbaycan yollarında 2 nəfər ölüb
13.11.2018, 10:39

Ötən gün Azərbaycan yollarında 2 nəfər ölüb

Azərbaycan İsveç, Norveç və Finlandiyaya yeni səfir göndərəcək? - XİN-dən yeni AÇIQLAMA
13.11.2018, 10:37

Azərbaycan İsveç, Norveç və Finlandiyaya yeni səfir göndərəcək? - XİN-dən yeni AÇIQLAMA

ATƏT sabah cəbhə xəttinə gedəcək
13.11.2018, 10:34

ATƏT sabah cəbhə xəttinə gedəcək

Məcburi köçkünlərin binasında yanğın - FOTOLAR
13.11.2018, 10:21

Məcburi köçkünlərin binasında yanğın - FOTOLAR

Neft 69 dollardan ucuz satılır
13.11.2018, 10:17

Neft 69 dollardan ucuz satılır

200-dən çox şəxsə mal və materiallar verilib
13.11.2018, 10:09

200-dən çox şəxsə mal və materiallar verilib

BANM-da Avropa İttifaqının yeni layihəsi müzakirə olunub
13.11.2018, 10:09

BANM-da Avropa İttifaqının yeni layihəsi müzakirə olunub

Hökumət kartof istehsalçılarını necə xilas etdi...   
13.11.2018, 10:03

Hökumət kartof istehsalçılarını necə xilas etdi...  

Ağcabədidə  74 yaşlı qadın evində yanaraq öldü
13.11.2018, 09:55

Ağcabədidə  74 yaşlı qadın evində yanaraq öldü

Bu gün Milli Məclisdə büdcə müzakirələri başlayır
13.11.2018, 09:47

Bu gün Milli Məclisdə büdcə müzakirələri başlayır

“Bakcell”in dəstəyilə keçirilmiş M.A.P. Festivalı unudulmaz təəssüratlar bəxş edib
13.11.2018, 09:39

“Bakcell”in dəstəyilə keçirilmiş M.A.P. Festivalı unudulmaz təəssüratlar bəxş edib

Salyanda ağır qəza: Ölən və yaralananlar var
13.11.2018, 09:36

Salyanda ağır qəza: Ölən və yaralananlar var

Ermənilər mövqelərimizə pulemyotlardan atəş açdılar
13.11.2018, 09:29

Ermənilər mövqelərimizə pulemyotlardan atəş açdılar

114 şəhidin vərəsəsinə ödəniş edildi - RƏSMİ
13.11.2018, 09:18

114 şəhidin vərəsəsinə ödəniş edildi - RƏSMİ

Xalq rəssamı Ömər Eldarova ağır itki üz verib   
13.11.2018, 08:58

Xalq rəssamı Ömər Eldarova ağır itki üz verib  

Azərbaycanda bu məhsullar bahalaşıb - SİYAHI   
13.11.2018, 08:46

Azərbaycanda bu məhsullar bahalaşıb - SİYAHI  

Dəhşətli meşə yanğınlarında  44 nəfər ölüb
13.11.2018, 08:31

Dəhşətli meşə yanğınlarında  44 nəfər ölüb

Manat və dollarun bugünkü MƏZƏNNƏSİ
13.11.2018, 08:26

Manat və dollarun bugünkü MƏZƏNNƏSİ

Tramp OPEK-i hasilatı azaltmamağa çağırdı
13.11.2018, 01:11

Tramp OPEK-i hasilatı azaltmamağa çağırdı

Rusiyada terror aktı planlaşdıran İŞİD üzvləri saxlanıldı
13.11.2018, 00:53

Rusiyada terror aktı planlaşdıran İŞİD üzvləri saxlanıldı

Ukrayna ABŞ-la razılıq əldə etdi
13.11.2018, 00:31

Ukrayna ABŞ-la razılıq əldə etdi

Marvelin yaradıcısı öldü
13.11.2018, 00:15

Marvelin yaradıcısı öldü

Goranboyda ağır qəza
12.11.2018, 23:53

Goranboyda ağır qəza

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
12.11.2018, 23:36

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

Vəzifəli şəxsin oğlu yeniyetmə qızı avtomobillə vurub
12.11.2018, 23:23

Vəzifəli şəxsin oğlu yeniyetmə qızı avtomobillə vurub

İsrail Qəzzaya raket zərbələri endirib
12.11.2018, 23:10

İsrail Qəzzaya raket zərbələri endirib

Ukraynada polis rəisi olan azərbaycanlı xanım - FOTO
12.11.2018, 22:55

Ukraynada polis rəisi olan azərbaycanlı xanım - FOTO

Kəsdiyi ağac Kürdəmir sakinini öldürdü
12.11.2018, 22:41

Kəsdiyi ağac Kürdəmir sakinini öldürdü

Hillari Klinton 2020-ci ildə ABŞ prezidentliyinə namizəd ola bilər
12.11.2018, 22:26

Hillari Klinton 2020-ci ildə ABŞ prezidentliyinə namizəd ola bilər

Kaliforniyadakı dəhşətli yanğında 31 nəfər öldü
12.11.2018, 22:10

Kaliforniyadakı dəhşətli yanğında 31 nəfər öldü

İranda bu estetik əməliyyatları edənlər cəzalandırılacaq
12.11.2018, 21:58

İranda bu estetik əməliyyatları edənlər cəzalandırılacaq

Motosikletdən düşən bomba həyacanlı anlar yaşatdı
12.11.2018, 21:43

Motosikletdən düşən bomba həyacanlı anlar yaşatdı

İcra başçısının sabiq müavininin evinə basqın oldu
12.11.2018, 21:30

İcra başçısının sabiq müavininin evinə basqın oldu

 Azərbaycana yeni qaz sayğacları gətirilib
12.11.2018, 21:16

 Azərbaycana yeni qaz sayğacları gətirilib

Bərdədə 2 piyada vuruldu: 1 ölü, 1 yaralı
12.11.2018, 21:02

Bərdədə 2 piyada vuruldu: 1 ölü, 1 yaralı

NATO-dan Türkiyə açıqlaması
12.11.2018, 20:50

NATO-dan Türkiyə açıqlaması

ABŞ Gürcüstanın Vaziani hərbi bazası ərazisində aerodrom inşa edir
12.11.2018, 20:37

ABŞ Gürcüstanın Vaziani hərbi bazası ərazisində aerodrom inşa edir

Cəlilabadda 15 yaşlı yeniyetmə intihar etdi
12.11.2018, 20:26

Cəlilabadda 15 yaşlı yeniyetmə intihar etdi

Ermənistanda xaos dərinləşir
12.11.2018, 20:14

Ermənistanda xaos dərinləşir

Rusiya miqrantlara qarşı siyasəti sərtləşdirir
12.11.2018, 20:01

Rusiya miqrantlara qarşı siyasəti sərtləşdirir

Gəncədə partlamamış hərbi sursat tapıldı
12.11.2018, 20:00

Gəncədə partlamamış hərbi sursat tapıldı

Bakıdan Şarm əl-Şeyxə birbaşa aviareys açıldı
12.11.2018, 19:55

Bakıdan Şarm əl-Şeyxə birbaşa aviareys açıldı

Kartof oğrusu tutuldu 
12.11.2018, 19:49

Kartof oğrusu tutuldu 

Fatih Terim əməliyyat olundu
12.11.2018, 19:39

Fatih Terim əməliyyat olundu

QTA-da sahibkarlarla görüşdü - FOTO
12.11.2018, 19:28

QTA-da sahibkarlarla görüşdü - FOTO

Prezident nazirliyə 3,5 milyon pul ayırdı
12.11.2018, 19:19

Prezident nazirliyə 3,5 milyon pul ayırdı

Mərkəzi Bank 38 min manatdan çox saxta pul aşkar etdi
12.11.2018, 19:10

Mərkəzi Bank 38 min manatdan çox saxta pul aşkar etdi

Slovakiyanın baş naziri Azərbaycana gəlib
12.11.2018, 19:02

Slovakiyanın baş naziri Azərbaycana gəlib

ARXİV