17 yanvar 2019, Cümə axşamı
Ana Səhifə - REPORTAJ - Onlar necə uzun ömür yaşayıblar? (reportaj+fotosessiya)
Onlar necə uzun ömür yaşayıblar? (reportaj+fotosessiya)
02.12.2010, 10:30

Lerikdəki Uzunömürlülər muzeyində gördüklərim…


Talış dağlarının zirvəsində yerləşən Lerik rayonunu Azərbaycanın ən səfalı guşələrindən biri adlandırsaq, səhv etmərik. Təbiət Lerik üçün əsrarəngiz gözəllikləri əsirgəməyib. Bənzərsizliyi, nadir ağacları, saf suyu, zümrüd meşələri, tarixi abidələri ilə tanınan Lerik həm də uzunömürlülər diyarı kimi məşhurdur.
Bu baxımdan dünyada yeganə Uzunömürlülər muzeyinin Lerik rayonunda yerləşməsi təsadüfi deyil. Bu günlərdə Lerikdə olan əməkdaşımız həmin muzeyə baş çəkib.

Uzunömürlülər muzeyi 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir. Bu il iyunun 25-də isə Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə muzeyin yeni binasının açılışı olub.

Dağlar qoynunda yerləşən Lerikdə vaxtilə 500 nəfərdən çox uzunömürlü insan yaşayıb. Hazırda rayonun yaşı 100-ü keçmiş 20-dən çox sakini var.
Dünyada yeganə olan bu muzeyin binası müasir memarlıq elementlərindən istifadə edilməklə inşa olunub. İki salondan ibarət muzeydə yaşı yüzdən yuxarı olan 50-dən çox lerikli haqqında 2 mindən çox eksponat, o cümlədən maraqlı məlumatlar, fotoşəkillər yer alıb.

Uzunömürlülər muzeyinin direktoru Dilarə Fətullayeva Modern.az saytına müsahibəsində bildirib ki, buradakı 40-dək fotoşəklin müəllifi olan fransız fotoqrafı Fredrik Laşop həmin əsərləri Parisdə təşkil etdiyi “Uzunömürlülər diyarına səyahət” sərgisində nümayiş etdirib. Muzeydə planetin ən uzunömürlü sakini adını qazanmış Şirəli Müslümova, Mahmud Eyvazova və Məcid Ağayevə aid ayrıca guşələr yaradılıb.
Direktor deyir ki, muzey böyük turizm potensialına malik Lerikə əlavə səyahət həvəskarlarının gəlməsinə səbəb olacaq.

Dilarə xabım deyir ki, Uzunömürlülər muzeyinə Azərbaycanda və xaricdə maraq çox böyükdür. “Xaricdə müxtəlif adda maraqlı muzeylər var. Məsələn, hansısa ölkədə “Tabutlar” adlı muzey haqqında eşitmişdim. Bizim muzey insanları həyata, uzun ömür surməyə, xoş yaşayışa çağırır. Ona görə də bu muzeyin təbliğ olunması daha çox lazımdır”.

Lerik rayonunun kəndlərdə ömür sürmüş yaşı 1 əsri adlamış insanların sayı Azərbaycanın digər bölgələri ilə müqayisədə həmişə çox olub. Planetimizin ən yaşlı sakini - 168 il yaşamış Şirəli Müslümov Lerikin  Barzavu kəndindəndir. Bu, Lerikin ən yüksək dağ kəndlərindən biridir. Onun atası 110, anası 90 il ömür sürüb. Maraqlıdır ki, Şirəli Müslümov 136 yaşı olanda 57 yaşlı bir qadınla evlənib və onların bir qızı dünyaya gəlib.

Dilarə Fətullayeva deyir ki, keçmiş Sovetlər dövründə uzunömürlü insanlarının özlərinin şəxsi həkimləri var idi. Məsələn, 150 yaşlı Mahmud Eyvazovun şəxsi həkimi olub. Balağa adlı həmin həkim Mahmud kişini uzun müddət tədqiq etdikdən sonra uzunömürlülüyə aid “Hər kəs 100 il yaşamasa” adlı bir kitab da yazıb. Həmin kitabda uzun ömür yaşamağın sirlərindən bəhs olunub.

Lerikdə ən uzunömürlü qadın 134 yaşlı Cəngəmiran kənd sakini Qızıl Quliyeva olub.
Uzunömürlülər muzeyinin direktoru D.Fətullayeva deyir ki, yuxarıda adları çəkilən uzunömürlü azərbaycanlıların adları “Ginnesin rekordlar kitabı”na da düşüb.

Uzunömürlülər müzeyində hazırda həyatda olan 1898-ci ildə doğulmuş Məhbubə Fətullayevanın indi 112 yaşı var. Onun haqqında materiallar, ona məxsus olan şəkillər muzeydə saxlanılır. Yaşı 100-u ötmüş Bonkəndil kənd sakini Gülsaray nənə, Mulalan kənd sakini Ağabəyim nənə, Blaband kənd sakini Nəni nənə barədə də məlumatlar muzeydə mühafizə olunmaqdadır.

”Uzunömürlülüyün bir çox sirləri var. Burada irsiyyətin rolu daha böyükdür. Blaband kəndində yaşayan Heydərovlar ailəsi uzunömürlü nəsildir” deyən D.Fətullayevanın sözlərinə görə, muzeyə gələn xarici qonaqlar ona uzunömürlüyün sirləri ilə bağlı çoxlu suallar verirlər.

“Uzun ömür yaşamağın səbəbini soruşurlar. Biz də onlara cavabımızı bildiririk ki, Lerikdə uzun ömür sürməyin başlıca səbəbi rayonumuzun çox gözəl təbiətə, dağ havasına, təmiz suya  malik olmasıdır. Yaşlı insanlar çay içməyə yox, daha çox su içməyə meyllidirlər. Digər bir səbəb isə insanın daimi hərəkətdə olmasındaddır. Uzun ömür sürmüş bütün adamlar daim səhərdən axşama qədər hərəkətdə olublar. Uzunömürlü insanlar ölümə yaxın 1 həftə yorğan-döşəkdə yatıblar. Onlar ölənədək hərəkətdə olmağı, gəzməyi xoşlayıblar”.

Dilarə xanım deyir ki, insanın qəbul etdiyi qidanın da uzunömürlüyüə təsiri çox böyükdür. Dağ adamları əsasən təmiz qida məhsullarına üstünlük verirlər. Məsələn, nehrə yağı, şor, pendir, qatıq, göyərti, təzə meyvə onların gündəlik rasionunda üstünlük təşkil edib. Lerik rayonunun florası çox zəngindir, müalicəvi dərman bitkiləri çoxluq təşkil edir. İnsanlar daim bu bitkilərdən istifadə edirlər.

D.Fətullayeva bildirib ki, Uzunömürlülər müzeyində təkcə yaşlı insanların şəkilləri asılmır, burada onlara məxsus olan etnoqrafik materiallar, yaşadıqları dövrə aid tarixi əşyalar, həm də üzunömürlü insanların kənd təsərüfatında işlətdiyi alətlər, şəxsi əşyaları, əl işləri saxlanılır.

”Müzeyimizdə planetimizin ən yaşlı sakini- 168 yaşlı Şirəli Müslümova məxsus papaq, ona xaricdən göndərilən məktublar qorunub saxlanılır. Mahmud Eyvazovun 150 yaşı olanda at belində gəzib. Alimlərin fikrincə, atın insanların sağlamlığına, xüsüsilə kişilərin sağlamlığına çox böyük müsbət təsiri var.
145 yaşlı Məcid Ağayevə dünyanın bir çox ölkələrindən, o cümlədən Almaniyadan məktublar göndərilib”.  

D. Fətullayeva bildirir ki, muzeyə gələn xarici qonaqlara uzunömürlülüyün sübutu kimi yaşlı insanların kimlik sənədləri-pasportlar göstərilir.

Direktorun sözlərinə görə, Uzunömürlülər müzeyinə  iki cür giriş var. Güzəştli giriş 20 qəpik, güzəştsiz giriş isə 40 qəpikdir. Məktəblilər müzeyə pulsuz buraxılır. Xarici vətəndaşlar muzeyə güzəştsiz 1 manata,  güzəştlə 50 qəpik ödədikdən sonra buraxılırlar.

 

 

 

Direktor Dilarə Fətullayeva: "Özbəklər bunu Şirəli babanın 150 yaşı olanda hədiyyə gətirmişdilər".

 

Muzeyin daxili görünüşü.

 

Lerikdə məşhur sınıqçı kimi tanınan Mirzəhüseyn baba 114 yaşında dünyasını dəyişib.

 

130 ildən çox yaşayan Süri nənə də Lerikin ən uzunömürlü qadınlarından olub.

 

O da 1 əsrdən çox yaşayıb...

 

134 yaşlı Kişi Bəndiyev deyir ki, pişiklə təmasda olmaq da ömrü uzadır.. 

 

İki uzunömürlü. Dünyanın ən yaşlı sakini - 168 yaşlı Şirəli Müslümov (solda).

 

Bulaq suyu, dağ havası onu hələ də yaşadır...

 

Lerikin uzunömürlüləri ölüm gününədək dağda-daşda gəziblər, oturmayıblar.

 

Hər kəs 100 il yaşamasa, günah onun özündədir..

 

Şəkildəki 150 ildən çox yaşamış Mahmud Eyvazovdur.

 

Nəni Əhmədova hələ də yaşayır, 110 ildən çoxdur ömür sürür...

 

Çoxuşaqlı və uzunömürlü lerikli ana.

 

100 ildən çox birgə ömür sürən ər-arvad.

 

Muzeydə dərman bitkilərindən nümunələr.

 

Uzunömürlülüyə görə rekord qıran Mahmud Eyvazov...

Məhbubə nənə 114 yaşında olmasına baxmayaraq, çorab da toxuya bilir.

 

Muzey eksponatları: Nehrə və küpələr.

 

Uzunömürlü və çoxuşaqlı ailə...

 

Eksponatlar... Xurcun, səhənglər, ortada isə qədimdə ağrıyan dişin çəkilməsi üçün dəlləklərin istifadə etdiyi kəlbətin.

 

Uzunömürlülər kimliklərini göstərməklə yaşlarını sübut edirlər.


Mail Ağaxanov


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
sadiq
07.10.2011, 11:47

salam siniqci mirzehuseyn baba ve onun xanim rahile nene menim babam ve nenemdir

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Beş terrorçu məhv edildi
17.01.2019, 01:01

Beş terrorçu məhv edildi

Suriya paytaxtına güclü qar yağdı
17.01.2019, 00:44

Suriya paytaxtına güclü qar yağdı

Gürcüstanda matəm elan edildi - YENİLƏNİB
17.01.2019, 00:23

Gürcüstanda matəm elan edildi - YENİLƏNİB

Mey ona qarşı irəli sürülən etimadsızlıq rəyinin öhdəsindən gəlib
17.01.2019, 00:10

Mey ona qarşı irəli sürülən etimadsızlıq rəyinin öhdəsindən gəlib

Erməni əsgər minaya düşdü
16.01.2019, 23:52

Erməni əsgər minaya düşdü

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı
16.01.2019, 23:34

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı

Qurban Qurbanov məğlubiyyəti hava şəraiti ilə əlaqələndirdi
16.01.2019, 23:20

Qurban Qurbanov məğlubiyyəti hava şəraiti ilə əlaqələndirdi

Ankaradakı yanğında 5 suriyalı öldü
16.01.2019, 23:02

Ankaradakı yanğında 5 suriyalı öldü

“Bakı və Ankara ilə birgə sabitliyə dəstək veririk” - İrakli Kobaxidze
16.01.2019, 22:50

“Bakı və Ankara ilə birgə sabitliyə dəstək veririk” - İrakli Kobaxidze

Müsavat başqanı Türkiyədə müalicə alır
16.01.2019, 22:36

Müsavat başqanı Türkiyədə müalicə alır

Həmsədrlər bəyanat yaydı: “Əhalinin sülhə hazırlanması ilə bağlı razılığa gəlinib”
16.01.2019, 22:03

Həmsədrlər bəyanat yaydı: “Əhalinin sülhə hazırlanması ilə bağlı razılığa gəlinib”

Qasırğa Gürcüstanda ciddi fəsadlar törətdi - FOTO
16.01.2019, 21:53

Qasırğa Gürcüstanda ciddi fəsadlar törətdi - FOTO

“Rusiyanın Dilqəm Əsgərovun geri qaytarılması ilə bağlı səylərini artıracağını gözləyirik” - XİN rəsmisi
16.01.2019, 21:42

“Rusiyanın Dilqəm Əsgərovun geri qaytarılması ilə bağlı səylərini artıracağını gözləyirik” - XİN rəsmisi

Türkiyə Rusiya prezidentləri yenidən bir araya gələcək
16.01.2019, 21:24

Türkiyə Rusiya prezidentləri yenidən bir araya gələcək

Sumqayıtda 24 yaşlı gənc itkin düşüb - FOTO
16.01.2019, 21:10

Sumqayıtda 24 yaşlı gənc itkin düşüb - FOTO

Türkiyədə 80 minədək hərbçi hazır vəziyyətə gətirildi
16.01.2019, 20:54

Türkiyədə 80 minədək hərbçi hazır vəziyyətə gətirildi

Azərbaycanlı “donuz qripi”nə yoluxdu
16.01.2019, 20:43

Azərbaycanlı “donuz qripi”nə yoluxdu

Dəmiryolunda təcili yardım lokomotivi istifadəyə verildi
16.01.2019, 20:28

Dəmiryolunda təcili yardım lokomotivi istifadəyə verildi

Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasına mediatur
16.01.2019, 20:16

Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasına mediatur

Seysmoloji Xidmət zəlzələ olacağı ilə bağlı məlumatlara CAVAB VERDİ
16.01.2019, 20:02

Seysmoloji Xidmət zəlzələ olacağı ilə bağlı məlumatlara CAVAB VERDİ

Nazirliyin strukturu və idarə edilməsi təkmilləşdirilir
16.01.2019, 19:48

Nazirliyin strukturu və idarə edilməsi təkmilləşdirilir

Ermənistanda sığorta agentləri də etiraza qalxdı
16.01.2019, 19:37

Ermənistanda sığorta agentləri də etiraza qalxdı

İranla Azərbaycan arasında hərbi sahədə protokol imzalandı
16.01.2019, 19:25

İranla Azərbaycan arasında hərbi sahədə protokol imzalandı

Xarici işlər nazirləri fevralda yenidən görüşəcək
16.01.2019, 19:14

Xarici işlər nazirləri fevralda yenidən görüşəcək

SOCAR-ın 2500-ə yaxın neftçini dənizdən təxliyyə edib
16.01.2019, 19:10

SOCAR-ın 2500-ə yaxın neftçini dənizdən təxliyyə edib

Şəkidə Olimpiya məhəlləsində zenit top mərmisi tapılıb 
16.01.2019, 19:02

Şəkidə Olimpiya məhəlləsində zenit top mərmisi tapılıb 

Ötən il 22 dini icmanın qeydiyyatına imtina olunub
16.01.2019, 18:50

Ötən il 22 dini icmanın qeydiyyatına imtina olunub

Agentlik 50-ə yaxın obyekti cərimələdi
16.01.2019, 18:31

Agentlik 50-ə yaxın obyekti cərimələdi

Festivalla bağlı Koordinasiya Komissiyasının iclası keçirildi
16.01.2019, 18:24

Festivalla bağlı Koordinasiya Komissiyasının iclası keçirildi

Ağstafada növbəti hesabat yığıncağı keçirildi
16.01.2019, 18:23

Ağstafada növbəti hesabat yığıncağı keçirildi

Mədəniyyət Nazirliyi də hava şəraiti ilə bağlı hərəkətə keçdi
16.01.2019, 18:20

Mədəniyyət Nazirliyi də hava şəraiti ilə bağlı hərəkətə keçdi

Ermənistanda baş nazirin müavinləri təyin olundu
16.01.2019, 18:11

Ermənistanda baş nazirin müavinləri təyin olundu

Coğrafiya İnstitutu: Azərbaycandan siklon keçəcək   
16.01.2019, 17:54

Coğrafiya İnstitutu: Azərbaycandan siklon keçəcək  

“Müəllimə dedi ki, sinifdə qızlar var, o kəlməni işlətməyin” - Mübariz İbrahimovun sinif yoldaşı
16.01.2019, 17:49

“Müəllimə dedi ki, sinifdə qızlar var, o kəlməni işlətməyin” - Mübariz İbrahimovun sinif yoldaşı

Səhiyyə Nazirliyindən “Whatsapp”dakı “donuz qripi” ilə bağlı BƏYANAT
16.01.2019, 17:47

Səhiyyə Nazirliyindən “Whatsapp”dakı “donuz qripi” ilə bağlı BƏYANAT

Kəmaləddin Heydərov nazirliyi gücləndirilmiş rejimə keçirdi   
16.01.2019, 17:43

Kəmaləddin Heydərov nazirliyi gücləndirilmiş rejimə keçirdi  

AMEA-da üç nəfərə yeni vəzifə verildi   
16.01.2019, 17:39

AMEA-da üç nəfərə yeni vəzifə verildi  

Rövşən Rzayev Sabunçuda köçkünlərlə görüşüb
16.01.2019, 17:30

Rövşən Rzayev Sabunçuda köçkünlərlə görüşüb

Manat sabah bu məzənnədə olacaq   
16.01.2019, 17:29

Manat sabah bu məzənnədə olacaq  

Rektor universitetdə imtahanları dayandırdı   
16.01.2019, 17:24

Rektor universitetdə imtahanları dayandırdı  

Daha bir nazirlik hazırlıq vəziyyətinə gətirildi
16.01.2019, 17:17

Daha bir nazirlik hazırlıq vəziyyətinə gətirildi

Zakir Həsənov Milli Orduya göstəriş verdi   
16.01.2019, 17:06

Zakir Həsənov Milli Orduya göstəriş verdi  

“ABŞ Dağlıq Qarabağın Azərbaycanlı icmasının fəaliyyətini yaxından izləyir”
16.01.2019, 17:05

“ABŞ Dağlıq Qarabağın Azərbaycanlı icmasının fəaliyyətini yaxından izləyir”

Əflatun Amaşov: “Struktur islahatları bəhrəsini verəcək”   
16.01.2019, 17:03

Əflatun Amaşov: “Struktur islahatları bəhrəsini verəcək”  

Ramiz Mehdiyevin Qriqorian kilsəsi haqda kitabına təqdimat keçirilib
16.01.2019, 17:00

Ramiz Mehdiyevin Qriqorian kilsəsi haqda kitabına təqdimat keçirilib

Nazirdən ciddi kadr dəyişikliyi - İri şəhərlərə polis rəisi təyin edildi
16.01.2019, 16:49

Nazirdən ciddi kadr dəyişikliyi - İri şəhərlərə polis rəisi təyin edildi

“UNEC-100” İnkişaf Strategiyası: əsas hədəflər
16.01.2019, 16:46

“UNEC-100” İnkişaf Strategiyası: əsas hədəflər

Türkiyə ilə sərhəddə partlayış: 9 ölü, 20 yaralı
16.01.2019, 16:37

Türkiyə ilə sərhəddə partlayış: 9 ölü, 20 yaralı

“Kaspi” qəzeti “Nəsimi ili” ilə bağlı müsabiqə elan etdi 
16.01.2019, 16:36

“Kaspi” qəzeti “Nəsimi ili” ilə bağlı müsabiqə elan etdi 

Zakir Həsənov İran ordusunun Baş Qərargah rəisi ilə protokol imzaladı
16.01.2019, 16:33

Zakir Həsənov İran ordusunun Baş Qərargah rəisi ilə protokol imzaladı

ARXİV