26 iyul 2017, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Cəmiyyətin ağ qalan sosial imtahan vərəqi
Cəmiyyətin ağ qalan sosial imtahan vərəqi
30.11.2016, 14:28

Vəfa Allahverdiyeva   


Kaş ki əski dünyanın möcüzələri bugünkü dünyanın gerçəyi ola biləydi; yunan mifologiyasında adamlara qızınmaq üçün od verən əfsanəvi obraz Prometeysayaq  çağdaş insanları da məişət əzablarından qurtaran həqiqi  fövqəlgüc xilaskar tapılaydı.

Ciddi sosial-iqtisadi mövzuya kiçicik bədii müqəddimə bir yana, doğrudan da, dünya iqtisadi böhranı start götürəndən bəri durumu tədricən xarablaşan sosial təbəqənin mistik, qeyri-mistik bir möcüzəyə ehtiyacı var idi.

Lakin qəfildən qanqaraldan, cəmiyyəti hələ uzun müddət emosional mimikada saxlayan  daha bəd bir mövzu ortaya çıxdı.       

Tarif Şurasının elektrik enerjisi və qazın qiymətinin artırılması ilə bağlı qərarından əvvəl bu məyusedici  xəbərin anonsu, əslində zavallı kütlənin fəhmində, intuisiyasında var idi.

Dollara aidiyyatı olmayan ehtiyaclı toplum xarici valyutanı bütün dərdlərinin başı sayaraq, günbəgün yüksəlişdən alacağı zərbəni analiz etməmək qədər cahil deyildi.

Görünən dağa heç bir bələdçi axtarmırdı, çünki praktikada sosial təlaş həmişə belə başlamışdı: dollar qalxdıqca, sağda-solda, yerdə-göydə hər şeyin qiyməti sinxron həll edilirdi.

Gözləmək olardı ki, sinxronluq məsələsində hər hansı ehtiyatlanma, tərəddüd, narahatçılıq hiss ediləcək.  Lakin dəmiryolları da, hava nəqliyyatı da qiymətlərdə baş verəcək dəyişikliyi dilinin altından bu dəfə çox rahatca çıxardı.

Üstəlik, ən əndişəli tərəfi odur ki, prosesi analiz edən iqtisadçılar bütün sahələrdə qiymət artımının paralel gedəcəyi proqnozunda qəti əminlik vurğusunu seçirlər.  Və elə bu günlərdə hər sətirdə, hər sərlövhədə “qiymətlər hələ artacaq” kəlməsinə rast olmaq psixoloji bir gərginlik yaradır.   

 Qiymət tənzimlənməsinin imkanlı kateqoriyaya hesablanması ürək-dirəyi başadüşüləndir. Çünki böyük villalar, bu imarətlərin hər mərtəbəsində yanan çılçıraqlar, sayı-hesabı bilinməyən obyektlər onlara məxsusdur.

Üstəlik, gününü-ayını göydə,  hava nəqliyyatında keçirib, şimaldan cənuba, şərqdən qərbə hərəkət etmək şansı da qeyri- kasıbların üstünlüyüdür  və onlardakı pulun bu yolla büdcəyə dartınması heç bir sosial yara yaratmır, əksinə haqlı mövqe kimi ictimai dəstək də qazanır.

Yaxşı maddi durum bu kateqoriyanı, onsuz da Tarif Şurasının qərarının fərqində olmaq zorunda buraxmır.

Digər kateqoriya isə elan edilən sosial çəkili rəsmi qərarlara həssas yanaşır və mətnlərdəki iqtisadi dilin izahını təcili idrak etməyə tələsir.

Zarafat deyil: pensiyaçı minimum istehlak zəbətinə uyğunsuz pensiyasını, işçi ortabab maaş və  gəlirini hərtərəfli sürətli artıma ayaqlaşdırmalıdır.

Təskinedici izahlara rəğmən, dekabrın 1-i başlayıb, 31 –i tamam olmayınca, heç kəs enerjidəki məsrəfini dəqiqləşdirə bilməyəcək. 

Bu qərarın aztəminatlı ailələrə zərbə vurmayacağı mülahizələri   doğrudan da, mənasız təsəllidir. Məsələyə tikinti sektorunun çökməsi ilə işsiz qalanların, ixtisar siyasətinə qurban gedənlərin, həmçinin,  az maaşlı ailələrin prizmasından baxanda,  həqiqətən də, bahalıq mənzərəsi dəhşət saçır. Ölkədə baş verən qiymət siyasəti, hələ nəzərə alınsa ki, epidemiya kimi hər sahəni sarmış olacaq,- heç bir halda aşağı yaşayış səviyyəli kateqoriyadan yan keçə bilməz.

Birinci, Bakıda köhnə binaların sayı xeyli azalıb, varlı da, kasıb da  artıq yeni tikililərdə yaşayır. Həmin binaların əksəriyyətində isə  qaz təminatı həll edilməyib. İstiliyə olan təlabat uzun illərdir,  elektrik enerjisi ilə ödənilir ki, böyük xərc tutan isitmə yeni qərarla daha artıq pul həcmi tələb edir. Demək ki, qərar yeni binaların imkansız sakinlərinin mənafeyinə cavab verməyəcək.

Tarif Şurasının qərarının dünya praktikasından və daxili zərurətlərdən irəli gəlməsi, həmçinin, aztəminatlının dolanışığına təsirsizliyini   izah edən fikirlərlə zorən, ehtimal üzərindən razılaşsaq da,  həqiqət ondan ibarətdir ki, zəncirvari artımda imkansız kateqoriyanı heç bir keçid müddəa və güzəştlə qorumaq mümkün deyil. 

O sadə səbəbdən ki, insanın qida səbətini özündə mərkəzləşdirən marketlər müstəqil biznes strukturudur və burada imtiyaz anlayışı keçmir; imkansıza-imkanlıya satılan mallar təsnifatı işləmir.     

Bu arada uzmanlar gülməli qənaət dərslərinə başlayıb. Rövnəq Abdullayevin öyüd-nəsihətindəki komik məqam qazın “xod”unu almaq intonasiyası idisə, müstəqil iqtisadçı rəyləri absurd tövsiyyələrlə dodaq qaçırır.

Həmin məntiqlə mənzillərin təmir məsələsinə yenidən baxmalı, işığı artıran divar kağızlarının axtarışına çıxılmalıdır. 

Keçmişlərdə olduğu kimi şam effektli divar lampalarının oturduğumuz hücrəyə verdiyi alatoran işığa vərdiş etməliyik. 

Qazanlar qapaqsız odun üstünə gəlməməlidir.

Bir adama bişirilən nəsə, həmin ölçüyə uyğun suda qaynamalıdır: öyündüyümüz çağdaşlıq və inkişafın səviyyəsinə qeyri-adekvat, gülməli qənaət “mühazirəsi”!  Yaxşı ki, bir kiloqram əti 10 dəfəyə bişirmək, bir çörəkdən bir dilim yemək tövsiyyəsi kimi acı mühazirələr hələ başlamayıb.     

Fikrin üzərindəki ironik vurğu bir yana, amma qənaət, doğrudan da, optimal, alternativsiz dolanışıq “model”idir; Dərya bir damla su ilə başlayır. Qənaət, həm də milli resurslara, maddi sərvətə hörmət, tükənmə qorxusu ilə onu qorumaq dərkidir.

Amma qənaət də olan yerdə qənaət istəyir.   

Tarif Şurası  şəhər insanı ilə müqayisədə rayon, kənd insanının gözünü qorxudan addıma getməyib. Çünki onun altermativ variantı meşələrdir. Təzəkdir. Dar məqamda kustar sobalar pulun, qazın qənaət vasitəsidir. Baxmayaraq ki, 90-cı illərdəki meşə qırğınları, meşə vandalizminə əsas verən bir yola çıxmaq məcburiyyəti yaranır, ekoloji cinayətlərə yuvarlanma başlayr...

Hamı sosial imtahan platformasına qalxıb. İmkanlı bu imtahandan həmişə olduğu kimi yaxşı qiymətlə çıxacaq. Yaxın günlərə gözlənilən əmək haqları və pensiyaların artırılması qərarı yüksək sıçrayışlı qiymət artımı qarşısında sosial yara üzərinə axıdılan bir damcı məlhəm olacaq. Odur ki, ağ qalan sosial imtahan vərəqi yenə də  kasıbındır...

 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Azərbaycandan şəxsi maşını ilə Həccə getmək istəyənlər kimlərdir...   
26.07.2017, 14:22

Azərbaycandan şəxsi maşını ilə Həccə getmək istəyənlər kimlərdir...  

Başqırd alim Molla Pənah Vaqifin şerlərini tərcümə edib
26.07.2017, 14:02

Başqırd alim Molla Pənah Vaqifin şerlərini tərcümə edib

Fransalı jurnalistlər Azərbaycana gəldi
26.07.2017, 14:00

Fransalı jurnalistlər Azərbaycana gəldi

Şəfa Kazımova ADU-da mətbuat katibi vəzifəsindən azad edildi
26.07.2017, 13:54

Şəfa Kazımova ADU-da mətbuat katibi vəzifəsindən azad edildi

“Ermənistan regional sülh və təhlükəsizliyi ciddi şəkildə təhdid edir” - Azərbaycan BƏYANAT VERDİ   
26.07.2017, 13:37

“Ermənistan regional sülh və təhlükəsizliyi ciddi şəkildə təhdid edir” - Azərbaycan BƏYANAT VERDİ  

Cavanşir Feyziyevin köməkçisi komitə rəhbəri oldu - FOTO
26.07.2017, 13:36

Cavanşir Feyziyevin köməkçisi komitə rəhbəri oldu - FOTO

Jurnalist Ağa Cəfərliyə ADU-da vəzifə verildi   
26.07.2017, 13:30

Jurnalist Ağa Cəfərliyə ADU-da vəzifə verildi  

Bakıda qanunsuz küçə ticarətinə niyə son qoya bilmirlər...
26.07.2017, 13:18

Bakıda qanunsuz küçə ticarətinə niyə son qoya bilmirlər...

ABŞ Rusiya, İran və Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları sərtləşdirdi
26.07.2017, 13:03

ABŞ Rusiya, İran və Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları sərtləşdirdi

Azərbaycana İŞİD xəbərdarlığı – RƏSMİ
26.07.2017, 12:50

Azərbaycana İŞİD xəbərdarlığı – RƏSMİ

Ətin qiyməti niyə bahalaşır... - SƏBƏBLƏR   
26.07.2017, 12:47

Ətin qiyməti niyə bahalaşır... - SƏBƏBLƏR  

Sabahın hava PROQNOZU - İstilər güclənir  
26.07.2017, 12:36

Sabahın hava PROQNOZU - İstilər güclənir  

Sentyabrda dollara tələb artacaq
26.07.2017, 12:31

Sentyabrda dollara tələb artacaq

“Beynəlxalq Bank işi” ilə bağlı materiallar DİN-ə göndərilib
26.07.2017, 12:21

“Beynəlxalq Bank işi” ilə bağlı materiallar DİN-ə göndərilib

Azərbaycandakı bir sıra dövlət qurumlarında ciddi yeyintilər aşkarlandı
26.07.2017, 12:16

Azərbaycandakı bir sıra dövlət qurumlarında ciddi yeyintilər aşkarlandı

535 minə yaxın mənzil özəlləşdirilib
26.07.2017, 12:08

535 minə yaxın mənzil özəlləşdirilib

Qarabağda müharibə başlasa, Rusiya konkret mövqe seçəcək – Tanınmış ekspertdən PROQNOZ   
26.07.2017, 12:07

Qarabağda müharibə başlasa, Rusiya konkret mövqe seçəcək – Tanınmış ekspertdən PROQNOZ  

Mediadan qaçan mətbuat katiblərinin adları elan olunacaq  
26.07.2017, 12:06

Mediadan qaçan mətbuat katiblərinin adları elan olunacaq  

Jurnalist olmaq istəyən abituriyentlər qabiliyyət imtahanı verəcəklər
26.07.2017, 12:05

Jurnalist olmaq istəyən abituriyentlər qabiliyyət imtahanı verəcəklər

“Tatneft”in rəhbərliyi Bakı Ali Neft Məktəbində
26.07.2017, 12:02

“Tatneft”in rəhbərliyi Bakı Ali Neft Məktəbində

İribuynuzlu heyvanlar xəstəliyə qarşı peyvənd olunur
26.07.2017, 11:58

İribuynuzlu heyvanlar xəstəliyə qarşı peyvənd olunur

“Çudo Peçka”nın sahibi HƏBS EDİLDİ   
26.07.2017, 11:55

“Çudo Peçka”nın sahibi HƏBS EDİLDİ  

Mobil Diş Klinikası təmənnasız yardımı davam etdirir
26.07.2017, 11:49

Mobil Diş Klinikası təmənnasız yardımı davam etdirir

ADU-nun tələbəsi Azərbaycanı Çində təmsil edib
26.07.2017, 11:45

ADU-nun tələbəsi Azərbaycanı Çində təmsil edib

"Rabitə işi" - Vidadi Zeynalov və digərlərinə hökm oxunması təxirə salınıb
26.07.2017, 11:42

"Rabitə işi" - Vidadi Zeynalov və digərlərinə hökm oxunması təxirə salınıb

Türkiyə ilə ABŞ arasında növbəti GƏRGİNLİK - raketlər hara tuşlanacaq... 
26.07.2017, 11:39

Türkiyə ilə ABŞ arasında növbəti GƏRGİNLİK - raketlər hara tuşlanacaq... 

İcra nümayəndəsi övladları ilə intihar etmiş ana haqda DANIŞDI: “Bütün kənd şokdadır”   
26.07.2017, 11:34

İcra nümayəndəsi övladları ilə intihar etmiş ana haqda DANIŞDI: “Bütün kənd şokdadır”  

Elnur Nağızadə Məleykə Abbaszadə haqda hansı sensasiyalı faktlar açıqlayacaq?   
26.07.2017, 11:25

Elnur Nağızadə Məleykə Abbaszadə haqda hansı sensasiyalı faktlar açıqlayacaq?  

Komitə sədrinin müavini, iqtisadçı professor, poeziya həvəskarı...   
26.07.2017, 11:19

Komitə sədrinin müavini, iqtisadçı professor, poeziya həvəskarı...  

DİM 189 abituriyentə xəbərdarlıq etdi
26.07.2017, 11:09

DİM 189 abituriyentə xəbərdarlıq etdi

İtkin düşən abituriyent tapıldı - YENİLƏNİB
26.07.2017, 11:04

İtkin düşən abituriyent tapıldı - YENİLƏNİB

Şəmkirdəki dəhşətli intiharla bağlı cinayət işi açıldı   
26.07.2017, 10:40

Şəmkirdəki dəhşətli intiharla bağlı cinayət işi açıldı  

ADU-da Yay məktəbi davam edir
26.07.2017, 10:35

ADU-da Yay məktəbi davam edir

 “İxtisas seçimi zamanı nələrə diqqət yetirməli?”
26.07.2017, 10:24

 “İxtisas seçimi zamanı nələrə diqqət yetirməli?”

Moody's agentliyi Kapital Bank-ın reytinqini açıqladı
26.07.2017, 10:16

Moody's agentliyi Kapital Bank-ın reytinqini açıqladı

ARXİV
SORĞU
Builki qəbul imtahanları necə keçdi?
- İmtahanların iki dəfə keçirilməsi müsbət haldır(16.6%)
- İmtahanlar bir dəfə keçirilməliydi(2.38%)
- İmtahanların pullu keçirilməsi mənfi haldır(50%)
- İmtahan testləri çətinləşdirilmişdi(11.9%)
- İmtahanlar asan keçdi(2.38%)
- Təşkilatçılıq yüksək səviyyədəydi(4.76%)
- Təşkilatçılıq aşağı səviyyədəydi(11.9%)