19 noyabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - Yazılar - Əmək qəhrəmanının nazir oğlu Xocalının bərpasına qatılmaq istəyir
Əmək qəhrəmanının nazir oğlu Xocalının bərpasına qatılmaq istəyir
13.02.2017, 09:52

Vüqar Tofiqli


Onunla xeyli müddət idi ki, görüşüb  həm özü, həm də atası barədə danışmağa qərar vermişdim.

Nəhayət görüşümüz alındı.  Yaşı 75-i keçsə də, çox gümrah görünürdü. Həvəslə atası barədə danışır, arada özünündə fəaliyyəti barədə danışmağı unutmurdu.

Beləliklə, həmsöhbətim Ağdamın Qaradağlı kəndindən tanınmış nəslin nümayəndəsi olan Ehtiram Məmmədovdur. Atası Turab Süleyman oğlu Məmmədov Sosialist Əməyi Qəhrəmanı  fəxri adına təltif olunan azsaylı şəxslərdən idi. Uzun illər adıçəkilən inzibati ərazidə formalaşan “Telman” adına kolxozun sədri vəzifəsində çalışaraq rayonda hörmət və nüfuz sahibi olmuşdu...

***

Ağdamın əmək qəhrəmanları barəsində müəyyən məlumatları toplasam da, nədənsə geniş araşdırma aparmağa tələsmirdim.

Ancaq etiraf etməliyəm ki,  Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin fərmanı ilə “Əmək” ordeninin təsis edilməsi bu sahəyə diqqətimi xeyli artırdı. Bu günlərdə keçirilən tədbirlərin birində tanış olduğum Ehtiram Məmmədovla söhbətim bu istiqamətdə aparcağım araşdırmalara təkan verdi.

Söhbətimizi Qaradağlı kəndindən başlayıb Bakıda yekunlaşdırdıq. Və bu keşməkeşli, ağrılı-acılı, lakin fəxr duyulası həyat yolunda bir çox məqamlara toxunduq.

Atası Turab kişi 1911-ci ildə Qaradağlı kəndində anadan olmuşdu. Ağdamın  komsomol tarixində özünəməxsus yeri var idi. Tiflis Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun nəzdində olan texnikumu bitirmişdi.

İkinci Dünya Müharibəsi illərində Stalinqrad döyüşlərində yaxından iştirak etmişdi. Məhz adıçəkilən istiqamətdə gedən döyüşlərdə ağır  yaralanan Turab Məmmədov ordudan tərxis olunur və doğma kəndinə qayıdır.

1943-cü ilin sonlarından “Telman”  adına kolxoza sədr seçilir.  İyirmi il ərzində rəhbərlik etdiyi kolxozu şan-şöhrətin zirvəsinə çatdırır.  1947-cil ildə taxılçılıq sahəsində qazandığı uğurlarına görə,  SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri N.M.Şvernikin imzasıyla 1948-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı kimi yüksək ada layiq görülür. Məhz həmin il T.Məmmədov hər hektardan 40  sentner taxıl götürə bilmişdi.


Ehtiram müəllim bu arada maraqlı bir məqama da toxunmağı unutmur.

-          Dəfələrlə iştirak etdiyi Xalq Təssərüfatı Naliyyətləri Sərgisindən atama o dövrün ən müasir velosipedini hədiyyə etmişdilər. Adı da yadımdadı “Proqress”. Kənddə məktəbdə oxuduğum illərdə velosipedi sürməyi öyrəndm.

Atam Quzanlı kəndindəki 26 Bakı Komissarları  kolxozunun sədri Şəmsəddin Quliyevlə bərk dost idi. Bu dostluq övladlara da keçmişdi. Mən də onlarla dostluq edir, tez-tez görüşürdüm. Bir gün, velosipedin təzə vaxtıdı, özümündə həvəsim aşıb-daşır. Velosipedlə iki saata Quzanlı kəndinə gəldim. Şəmsəddin kişinin oğlu rəhmətlik Şahlarla və digər dostlarımla görüşüb geri qayıtmağımı heç vaxt unuda bilmirəm.

Məktəb illərində müəllimim Muxtar Allahverdiyevin xoş siması da həmişə diqqətimdə qalıb...

***    

Keçmiş sovet dovründə fəhlə - kəndli əməyinə  yüksək qiymət vermək üçün bir sıra təltiflər təsis edilmişdi. Ötən əsrin 30-cu illərində təsərrüfatla yanaşı və yaradıcılıqda fərqlənən insanlara Əmək qəhrəmanı fəxri adı verilərdi. Qeyd edim ki, Əmək qəhrəmanı adı alanlar içərisində Ağdamın Seyidli kəndindən olan tanınmış yazıçımız Süleyman Sani Axundov (1932) və tanınmış aktoyr əməkdar artist Murad Muradov da (1933)  var idi. Murad Muradov Ağdamın tanınmış siması, əslən Muradbəyli kəndindən olan Ağdam Dövlət Dram Teatrının aparıcı aktoyru Qaflan Muradovun qardaşı idi. Əlavə edim ki, ona da  1940-cı ildə əməkdar artist fəxri  adı verilmişdi.  


Bu arada qeyd edim ki, Sosialist  Əməyi Qəhrəmanı fəxri adının əsasnaməsi SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 27 dekabr 1938-ci il tarixli qərarı ilə təsis edilmişdi. Buna qədər olan  Əmək qəhrəmanı adı sosialist respublikalarının Ali Soveti sədrinin imzasıyla verilirdisə, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı respublika rəhbərlərinin təqdimatıyla SSRİ Ali Soveti sədrinin imzasıyla verilirdi. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı   fəxri adı təsis edildikdən sonra respublikalarda Əmək qəhrəmanı adının verilməsi dayandırıldı.

Bizim bu istiqamətdə apardığımız araşdırmalardan bəlli olan odur ki,  keçmiş SSRİ üzrə ümumilikdə olan  20.605 nəfər Sosialist Əməyi Qəhrəmanının arasında 25 Ağdam sakininin  adı var. Qəhrəmanların 5-i Qaradağlı və  Mahrızlı, 3-ü Zəngişalı və Kəngərli, 2-si Mərzili kəndindən idi. Qəhrəmanlar arasında Alıbəyli, İsmayılbəyli, Quzanlı, Mürəşelli və Pərioğlullar kəndinin sakinləri də vardır.  Qəhrəmanlarımızın 2-si Ağdam rayonunda göstərdiyi şücaətə görə təltif edilsələr də, onların biri Zəngəzurda, digəri Füzulinin Qacar kəndində anadan olmuşdu.


Haqqında söhbət açdığım Turab Məmmədov  Qaradağlı kəndinin 5 qəhrəmanından biri olub. Başqa bir maraqlı məqam ondadır, Turab kişinin dayısı oğlanları Məmməd və Muxtar Məmmədov qardaşları da Sosialist  Əməyi Qəhrəmani idilər.

Yenə Ehtiram müəllimlə söhbətə qayıdıram.

***

Bakıda texnukumu bitirən Ehtiram Məmmədov sıravi fəhləlikdən nazir müavini səviyyəsinədək yüksəlib. Əmək fəaliyyətinə Bakı Baş Tikinti İdarəsinin 2 nömrəli Dəmir Beton Məmulatı zavodunda fəhlə kimi başlayıb. 1962-ci ildə istehsalatdan ayrılmadan Azərbaycan Politexnik İnstitutuna daxil olub və 1968-ci ildə oranı bitirib, dəmiryol tikintisi üzrə inşaatçı mühəndis ixtisasına yiyələnib.

1985-ci ildə Mənzil Kommunal Təsərrüfatı nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edilib. On altı il, nazirlik ləğv edilənədək, bu vəzifədə çalışan E.Məmmədov  fəaliyyəti dövrü atası Turab kişi kimi öz təmizliyini, habelə vətəninə, dövlətinə sədaqət hissini unutmayıb. Həyatının ən maraqlı və məsuliyyətli dövrü  Xocalı şəhərində keçib.

-          1988-ci ilin fevralından  başlanan Qarabağ hadisələri zamanı mən xüsusi komissiyanın üzvü kimi Xocalı şəhərində üç ilə yaxın çalışmışam. Çalışdığım nazirliyə Xocalı şəhərində üçmərtəbəli müasir mehmanxananın və şəhər hamamının tikintisi həvalə edilmişdi. Az müddət ərzində üzərimizə düşən vəzifəni yerinə yetirə bildik. Məhz mehmanxananın akt zalında Qarabag üzrə yaradılmış xüsusi komissiyanın üzvləri  vətəndaşları qəbul edir, problemlərini dinləyir və həlli istiqamətindəa addımlar atırdı. Bundan əvvəl isə Xocalı çayının sağ sahilində geniş sahədə məhsəti türkləri üçün qəsəbə salınmışdı. Xocalı rayonuna aid kəndlərdə qısa müddət ərzində bir sıra sosial obyektlərin inşasını başa çatdırdıq.

Xocalıdan üzü Meşəli kəndinə kimi olan ərazilər gözəlliyi ilə adamı valeh edirdi. Saysız-hesabsız bulaqlar, rəngarəng meşə massivləri və s.  İlk dəfə bu ərazilərə gələnlər buradan qayıtmaq istəmirdi...

Bu gün 1990-cı illərə qayıtsaq, o illərdə idarəetmədə  ciddi səhvlərin olduğunu görmək olar.

İndi düşünürəm ki, 1990-cı illərdə sosial obyektlərdən çox ərazilərdə azərbaycanlı əhalisinin müdafiəsini lazımi səviyyədə təşkil etməklə, düşməni beşikdə boğmaq lazım idi. Bizim rəhbərlər isə yanlışlığa yol verdi.

Beləliklə, daşı tərəziyə düz qoya bilmədik. Nəticədə xalqımızın başına bu qədər faciələr gəldi.

Sözsüz ki, hər birimiz günahkarıq...

Deyərdim ki, 50 illik əmək fəaliyyətimin Xocalı dövrünü ömrümün qızıl dövrü adlandırardım.  Öz təcrübəmi  bu gün işğal altında olan ərazilərin bərpasında paylaşmaq istərdim. Bu gün əsas niyyətim Xocalının bərpasında yaxından iştirak etməkdir. Bəlkə də məni yaşadan elə bu istəkdir.

***

Bu gün işğal altında olan ərazilərimizdə rəqəmlərlə ifadə olunmayacaq qədər itirdiklərimiz var. Maddi- mədəni irsimizi təbliğ etməklə sanki biz onu gənc nəslə çatdırır və yaşadırıq. Biz bu gün şəhidlərimiz haqqında, Mlli Qəhrəmanlarımız haqqında çox danışırıq. Və danışmağa borcluyuq.


Ancaq o ərazilərin yetişdirdiyi, daim xalq arasında olan və  statuslarına görə, xalqının problemlərinin həlində yaxından iştirak edən əmək qəhrəmanlarımız da var. Biz bu qəhrəmanlarımızı da təbliğ etməklə xalqımızın ən böyük dəyərlərini yaşatmış oluruq... 
 

Bəli, daha bir ağdamlıyla söhbətə yekun vururam. Hər birimizin arzu və istəyi birdir:  o yerlərə qayıtmaq, bərpasında yaxından iştirak etmək, ən əsası səhvlərimizdən nəticə çıxarmaq...

İnanmıram ki, o yerlərə qayıdandan sonra biz belə səhvlərə bir daha yol verək.

Nəzərə alaq nə Azərbaycan, nə sakinləri, nə də ki iqtidar 30 əvvəlki deyil...   




SON XƏBƏR
MMS və SMS ləğv olunacaq
19.11.2018, 19:39

MMS və SMS ləğv olunacaq

Bakı-Sumqayıt yolunda maşın piyadanı vurub öldürdü - Foto
19.11.2018, 19:28

Bakı-Sumqayıt yolunda maşın piyadanı vurub öldürdü - Foto

Ağsuda kolları məhv edən şəxs 32 min manat cərimələndi
19.11.2018, 19:15

Ağsuda kolları məhv edən şəxs 32 min manat cərimələndi

Ədəbiyyat üzrə yeni Nobel Komitəsi yaradıldı
19.11.2018, 19:01

Ədəbiyyat üzrə yeni Nobel Komitəsi yaradıldı

Putinlə Ərdoğan görüşüb
19.11.2018, 18:50

Putinlə Ərdoğan görüşüb

Sabah Bakının bu rayonlarında qaz olmayacaq
19.11.2018, 18:39

Sabah Bakının bu rayonlarında qaz olmayacaq

Azərbaycan yığması yenə uduzdu
19.11.2018, 18:28

Azərbaycan yığması yenə uduzdu

Əfqanıstanın Azərbaycandakı yeni səfiri Bakıya gəlib
19.11.2018, 18:22

Əfqanıstanın Azərbaycandakı yeni səfiri Bakıya gəlib

Ramiz Mehdiyev Qriqorian kilsəsinin Səfəvilər dövlətinə qarşı casusluğundan YAZDI
19.11.2018, 18:13

Ramiz Mehdiyev Qriqorian kilsəsinin Səfəvilər dövlətinə qarşı casusluğundan YAZDI

Dövlət Komitəsinin rəhbərliyi Nyu-Yorkda görüşlər keçirib - FOTO
19.11.2018, 18:09

Dövlət Komitəsinin rəhbərliyi Nyu-Yorkda görüşlər keçirib - FOTO

Azərbaycan Belarusdan yeni silahlar alacaq
19.11.2018, 18:03

Azərbaycan Belarusdan yeni silahlar alacaq

Nazirlik 136 minə yaxın ağac paylayıb
19.11.2018, 17:43

Nazirlik 136 minə yaxın ağac paylayıb

Mətbuat Şurasından jurnalistin ölümü ilə bağlı NEKROLOQ
19.11.2018, 17:26

Mətbuat Şurasından jurnalistin ölümü ilə bağlı NEKROLOQ

Paşinyan QƏZƏBLƏNDİ: “Hamı bizim maraqlarımızla hesablaşacaq”
19.11.2018, 17:18

Paşinyan QƏZƏBLƏNDİ: “Hamı bizim maraqlarımızla hesablaşacaq”

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
19.11.2018, 17:12

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

Doktorant və dissertantlar imtahan verdilər
19.11.2018, 16:55

Doktorant və dissertantlar imtahan verdilər

Putinin iştirakı ilə “Türk Axını”nın açılışı olub
19.11.2018, 16:54

Putinin iştirakı ilə “Türk Axını”nın açılışı olub

Ağsu sakini təbiətə 32 min manat ziyan vurdu
19.11.2018, 16:44

Ağsu sakini təbiətə 32 min manat ziyan vurdu

Bir ailənin 3 üzvü dəm qazından zəhərləndi - XƏTAİDƏ
19.11.2018, 16:39

Bir ailənin 3 üzvü dəm qazından zəhərləndi - XƏTAİDƏ

Azərbaycan-Belarus sənədləri imzalandı - YENİLƏNİB
19.11.2018, 16:35

Azərbaycan-Belarus sənədləri imzalandı - YENİLƏNİB

Prezidentlər bəyanat verdilər
19.11.2018, 16:22

Prezidentlər bəyanat verdilər

Azərbaycan və Rusiya jurnalistləri arasında memorandum imzalandı
19.11.2018, 16:20

Azərbaycan və Rusiya jurnalistləri arasında memorandum imzalandı

İlham Əliyev: “Azərbaycan və Belarus arasında əməkdaşlıq tamamilə yeni səviyyəyə çatıb”
19.11.2018, 16:01

İlham Əliyev: “Azərbaycan və Belarus arasında əməkdaşlıq tamamilə yeni səviyyəyə çatıb”

Avropa Birliyi və Böyük Britaniya Brexit-lə bağlı RAZILAŞDI
19.11.2018, 15:56

Avropa Birliyi və Böyük Britaniya Brexit-lə bağlı RAZILAŞDI

Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinin media üçün təqdimatı olub
19.11.2018, 15:50

Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinin media üçün təqdimatı olub

391 dərslik, 154 müəllim... - DİM monitorinqin nəticələrini AÇIQLADI
19.11.2018, 15:46

391 dərslik, 154 müəllim... - DİM monitorinqin nəticələrini AÇIQLADI

Renault-Nissan-Mitsubishi alyansının prezidenti həbs olundu
19.11.2018, 15:45

Renault-Nissan-Mitsubishi alyansının prezidenti həbs olundu

Tələbələr pulsuz müayinə olunacaq
19.11.2018, 15:45

Tələbələr pulsuz müayinə olunacaq

Pərviz Şahbazov “Türk axını”ilə bağlı mərasimdə iştirak edir
19.11.2018, 15:43

Pərviz Şahbazov “Türk axını”ilə bağlı mərasimdə iştirak edir

BBC bu ilin 100 nüfuzlu qadınını seçdi - Biri Azərbaycandandır
19.11.2018, 15:27

BBC bu ilin 100 nüfuzlu qadınını seçdi - Biri Azərbaycandandır

Azərbaycan və Belarus prezidentlərinin geniş tərkibdə görüşü olub 
19.11.2018, 15:24

Azərbaycan və Belarus prezidentlərinin geniş tərkibdə görüşü olub 

Ölkəyə gətirilən bu avtobuslar ƏDV-dən azad olunacaq
19.11.2018, 15:23

Ölkəyə gətirilən bu avtobuslar ƏDV-dən azad olunacaq

İlham Əliyevin Belarus səfərindən gözləntilər...
19.11.2018, 15:05

İlham Əliyevin Belarus səfərindən gözləntilər...

Təhsil Naziri əmr imzaladı - Rəşad Məcid sədr müavini təyin olundu
19.11.2018, 15:00

Təhsil Naziri əmr imzaladı - Rəşad Məcid sədr müavini təyin olundu

Nazir də ANONS ETDİ: “Gəlir vergisinə güzəştlər olacaq” - AÇIQLAMA   
19.11.2018, 14:54

Nazir də ANONS ETDİ: “Gəlir vergisinə güzəştlər olacaq” - AÇIQLAMA  

Erməni hərbçi qəza törətdi – Ölən var və yaralananlar var
19.11.2018, 14:54

Erməni hərbçi qəza törətdi – Ölən var və yaralananlar var

Bu şəxslərin maaşı gəlir vergisindən azad edilir  
19.11.2018, 14:43

Bu şəxslərin maaşı gəlir vergisindən azad edilir  

Bitkoin kəskin ucuzlaşdı   
19.11.2018, 14:32

Bitkoin kəskin ucuzlaşdı  

Qarabağ söhbəti: “Göz yaşı axıdıb ağlamadım, amma içim bu gün də Şuşaya ağlayır” - LAYİHƏ
19.11.2018, 14:29

Qarabağ söhbəti: “Göz yaşı axıdıb ağlamadım, amma içim bu gün də Şuşaya ağlayır” - LAYİHƏ

İcazəsiz ov etmək istəyən 3 nəfər saxlanıldı
19.11.2018, 14:24

İcazəsiz ov etmək istəyən 3 nəfər saxlanıldı

Fransa erməniləri Qarabağ üçün 1,2 milyon avro ianə topladılar
19.11.2018, 14:23

Fransa erməniləri Qarabağ üçün 1,2 milyon avro ianə topladılar

Rövşən Rzayev italiyalı diplomatla görüşdü - FOTOLAR
19.11.2018, 14:20

Rövşən Rzayev italiyalı diplomatla görüşdü - FOTOLAR

78 dövlət əmlakı hərraca çıxarıldı
19.11.2018, 14:13

78 dövlət əmlakı hərraca çıxarıldı

Bakıda ögey qardaşları güllələyən şəxs tutuldu
19.11.2018, 14:11

Bakıda ögey qardaşları güllələyən şəxs tutuldu

Vergi Məcəlləsində nağdsız hesablaşmalarla bağlı yeni DƏYİŞİKLİK   
19.11.2018, 13:48

Vergi Məcəlləsində nağdsız hesablaşmalarla bağlı yeni DƏYİŞİKLİK  

Bakıda kirayənişin qadını öldürən kişi saxlanıldı   
19.11.2018, 13:33

Bakıda kirayənişin qadını öldürən kişi saxlanıldı  

Prezidentlərin təkbətək görüşü olub - FOTOLAR
19.11.2018, 13:12

Prezidentlərin təkbətək görüşü olub - FOTOLAR

Əli Kərimli 2500 manat cərimə edildi, AXCP-çilər sərbəst buraxıldı - YENİLƏNİB
19.11.2018, 13:10

Əli Kərimli 2500 manat cərimə edildi, AXCP-çilər sərbəst buraxıldı - YENİLƏNİB

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı
19.11.2018, 13:01

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı

Yeni il bayramında 5 gün iş olmayacaq
19.11.2018, 12:50

Yeni il bayramında 5 gün iş olmayacaq

ARXİV