28 iyun 2017, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - YazılarREPORTAJ - Bəsit bir qurğunun əsarətində itirilənlər
Bəsit bir qurğunun əsarətində itirilənlər
14.04.2017, 11:23

Vəfa Allahverdiyeva

Ən qədim əyyamların xəbər aparıb-gətirən gözəl gözlü, ağ-qara, boz göyərçinləri bir gün yerini  poçt qutusuna, poçtalyonlara, daha sonra telefona, geniş ictimai xəbərləşmə müstəvisi televizora, radioya verəndə, insan rabitənin bu dinamik, sivil  inkişafında sahib olduğu  müsbət keyfiyyətlərinin heç birini itirmədi, əksinə daha da kamilləşdi.

İbtidai xəbərləşmə üsulu məktub nümunəsində  yazını, ana dilini, əzizlərə qayğını, sevginin, hörmətin xoş  həyəcanını  öyrənə bildi.

Telefon ixtirası ilə kəlmələrinə təmizlik, sözünə dəqiqlik qatmağa, başqa sözlə, nitq mədəniyyətinə sahibləndi.

Üstəlik, yaxın insanların arasındakı əlaqələr bu nazik sim tellər  üzərinə düşən birləşdirici rolla bir az da möhkəmlənmiş oldu. 

Televizor və radio insanı geniş xəbər qanadında hər yerə, hər məsələyə daşıdı; onun mənəvi zövqlərə-kinoya, musiqiyə, gərəkli sosial-elmi diskussiyalara  yolunu açdı.

Amma bütün bu etaplarda insan nə məktub yazmaq xəstəsinə çevrildi, nə televiziya, nə radio düşkününə.

Saatlarla asılı qaldığı telefon dəstəyi də qeybətdən daha artıq dərdləşmək, yaxın olmaq niyyətlərinə xidmət etdi.

İnsan bunun da  əsarətinə heç düşmədi.    

Əski texnoloji inkişaf güman etməzdi ki, bir gün televiziyanın, radionun, teleqrafın, məktubun- hamısının rolunu kiçicik bir qurğu özündə daşıyıb, təkcə texnoloji dəb, yeni zövq, rahatlıq, çevik informasiya məsələsini ortaya qoymayacaq, eyni zamanda, insanı insanlığından ayırıb, tamam başqa bir məxluqa, heykələ çevirəcək; başqa bir hala salacaq.

Günümüzün vahim tərəfi budur və həyəcan siqnalını çalanlar heç də haqsız deyillər.   

Balaca mobil qurğunun içərisində sanki şeytan əməlli dostluq proqramları, özünü gözəsoxma və yazışma funksiyaları deyil kitab dəbi, çap mətbəəsi, deyil rahat qoltuqda seyr edilən böyük ekran- cihaz, deyil aybaay mənasız yerə aylığı ödənən ev telefonlarının əhəmiyyətini, başlıcası insanın öz əzizlərinə, doğmalarına münasibətini də dəyişir.

Balaca qurğuya bitib-tükənməz eşq ailə eşqini öldürür.

Saatlarla mobil qurğuya sarılıb, kim nə etdi, nə yazdı, nə paylaşdı, qarabaqara izləməyin, sutkanın yarıdan çoxunu bu macəra ilə keçirməyin  sonucu gəncləri təhsildən, atanı evdən, ananı ev qayğılarıdan qoparıb, təsəvvürəgəlməz mənəvi problemlərin ortasına atır.

Çünki texnologiyanın pis tərəflərinə immunitet güclü deyil. O yanlış, təhlükəli cəhətləri özündən, ailədən kənar tutmağa iradə çatmır.

Əksinə, ailənin kiçik fərdlərinə də texnoloji qurğunun içərisindəki həngamələr  sevgisinə yolu, bəsit əyləncənin əlinə əsir düşmüş böyüklər özü açır.

Nəticədə dərs auditoriyasında gizli feysbuk, vatsap yazışmaları ucbatından  45 dəqiqəlik dərsdən hafizəyə faydalı bir damla düşə bilmir.

Sonra deyirlər, təhsil niyə belə bərbad gündədir!       

Vahimiyyət hələ burda nədir ki!

Bir texnoloji rahatlıq əskisini kölgədə qoya, onun tamamilə önünə keçə bilər, amma insanları öz əsirinə çevirməsindən və cazibəni büsbütün öz üzərinə çəkməklə, yaxınlar arasında uzaqlaşma yaratmasından, insanı özünəqapanan, lal, tənbəl, ətrafa laqeyd bir məxluqa çevirməsindən, ailə institutunu ciddi zədələməsindən  böyük dəhşət ola bilməz!

Limitsiz internetlə deyil ailəni, millətin evini də yıxmaq mümkündür! Bol-bol internet imkanı daşıyan balaca qurğuya günbəgün artan eşq nələri ala bilər, nələrə bais ola bilər, bir düşünək.    

Əlbəttə, feysbukdakı 500 insanın paylaşdıqlarını yatana qədər izləmək, güdmək, bəyənib-bəyənməmək, nəyəsə həsəd aparmaq, nəyəsə qıcıqlanmaq, cavab yazmaq, cavab gözləmək, eyni şeyləri vatsapda təkrarlamaq, ya da orda baş verənləri təqib etmək ailə üçün ayrılmalı vaxtın mənasızcasına itirilməsi, ailədaxili müzakirələrin arxa plana atılması, ailə daxilində arzuolunmaz mənəvi böhranın başlanması deməkdir.  

Övlad ata-anadan, ər arvaddan, arvad ərdən uzaqlaşır; bir dam altında yadlaşmanın, tənhalığın, soyuq münasibətlərin təməli atılır.

Kimin nə düşünməsi, hansı kədərlə qıvrılması, kiçiklərin nə istəyib-istəmədikləri laqeydlik ucbatından gizli qalanda, bunlar bəsit telefon əyləncəsinin əsirinə çevrilən tərəfin gözünə görünməyəndə, ailə  bir-birindən  qopmağa başlayıb, dərin bir bataqlığa sarı yol alır. 

Hər divan, kreslonu bir adamın zəbt edib, qurğuya bərk-bərk sarılması ənənəvi ailə sevincini, ailə xoşbəxtliyini, ailə dəstəyini dərin bir kədərin, qorxulu sükunətin içinə dəfn edir.

Azərbaycan ailəsi öz nəşəsini, dincliyini bir-birinin dizinin dibində, mərhəmətli baxışlarında, qayğıkeş əlində, təsəllisində yox, sosial şəbəkələrdəki şəkillərdə, sözlərdə, söyüşlərdə, konfliktlərdə axtarır.                

Otağın o biri başındakı oğlunu yeməyə çağıran ananın cavabı mesajla alması, ərin arvaddan çayı vatsap üzərindən istəməsi, vatsap üzərindən gileylər, xahislər, yaxın adamların qayğıkeşliyinin, hal-əhval tutmanın səssizlik, sükunət daşınan ismarıc üsuluna ötürülməsi insanlar arasındakı mənəvi bağların tədricən qırılması, mənəvi kamilliyin azalması, ruhun zəifləməsi  deməkdir. 

Sabah səslər- tanınmaz, danışmayan dillər- küt, insanın kimlik və cazibə  sirri nitq- qüsurlu  olacaq.   

Hər gün baş verən qəddar cinayətlər, səbəbi dəqiq açılmayan intiharlar, çirkinləşən  ailə dəyərlərində insanların bir-birindən qopması, yadlaşması, ruhən zəifliyi, azalan mənəvi kamilliyindən  düşən pay, bəlkə daha artıqdır.

Bunun həyəcan siqnalını çalanları diqqətə almaq birinci parlamentin, müvafiq inzibati qurumların  üzərinə düşən məsuliyyətə  çevrilir.

Tarif Şurası yanacağın qiymətini artırıb israfçılığı düşündüyü kimi, internetin yüksək tarifi ilə də millətin mənəvi kamilliyi, itən ailə dəyərlərini düşünmək zorundadır. 

Ya da bəlkə, başqa qadağalar, məhdudiyyətlər gündəmə daşınmalıdır.   

İnsanın sərbəstlik ixtiyarına qarışma mənasında təpki alan siqaretdən, içkidən tutmuş, zərərli vərdişlərin məhdudlaşmasına xidmət edən qanunlar, toplumun üç gün tez, beş gün gec, bir il erkən, iki  il çox uzaq, amma sonunda tabu, hökm şəklində, ağır şərtlər altında alışacağı bir gerçəklikdir.

Millətin, toplumun xeyrinə olan heç bir sərt qanunun, inzibati yasağın  anti-demokratiya və cahilliklə əlaqəsi ola bilməz.

 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
28.06.2017, 01:12

“Ehsan və səs-küylü dəfn istəmirəm” - Ömrünü yoxsulluqla başa vuran Şıxlinskinin VƏSİYYƏTİ

28.06.2017, 00:49

"Formula 1 üzrə Azərbaycan Qran Prisini 70 minədək tamaşaçı izləyib"

27.06.2017, 23:07

Prezident İlham Əliyev: “Çoxlu işlər görüləcək, var-dövlət əmələ gələcək...”  

27.06.2017, 22:54

Marketinqin yeni hiyləsi - “Stress çarxları” həqiqətənmi, müalicəvidir?  

27.06.2017, 22:08

Prezident bir gündə 30 toy və 20 sünnətdə iştirak edib

27.06.2017, 21:25

Türkiyə daha 3 şəhid verdi  

27.06.2017, 21:20

Qəzada ölənlərin kimliyi bilindi: biri şirkət rəhbəri, digəri TV əməkdaşı - YENİLƏNİB

27.06.2017, 21:00

Bu 12 əlamət sizdə varsa, HƏKİMƏ MÜRACİƏT EDİN

27.06.2017, 20:58

“Tam məxfi” qrifli qovluğun açılması ilə Stalinin kokaindən istifadə etməsi təsdiqlənib... - MARAQLI  

27.06.2017, 20:52

Kim ki yüz il yaşamırsa... - Daxili orqanları cavan saxlayan HƏYAT CÖVHƏRİ

27.06.2017, 20:49

Azərbaycan səfiri etimadnaməsini Braziliya Prezidentinə təqdim edib 

27.06.2017, 20:25

Varşavada Azərbaycan-Polşa biznes forumu keçirilib

27.06.2017, 20:18

İlham Əliyev Polşa Senatının marşalı ilə görüşüb

27.06.2017, 20:00

İcra başçısı ön xəttədki hərbi hissəyə sovqat apardı

27.06.2017, 18:11

Mehriban Əliyeva: “Dörd yüz mindən çox məcburi köçkün iş yeri ilə təmin edilib”

27.06.2017, 18:03

Birinci vitse-prezident köçkün ailələrinə yeni mənzillərin verilməsi mərasimində iştirak edib

27.06.2017, 17:53

TAP-ın rəhbəri dəyişib

27.06.2017, 17:49

Gürcüstan prezidenti Poroşenkodan Saakaşvilinin geri qaytarılmasını istəməyəcək

27.06.2017, 17:35

Goranboy sakinini ilan sancıb

27.06.2017, 17:22

"Azərbaycanın enerji resursları Avropanın enerji təhlükəsizliyinə öz dəyərli töhfəsini verəcək"

27.06.2017, 17:16

Polşa prezidenti: " Azərbaycanla Polşa arasında birbaşa dəmir yolu xətti yaradılmasını çox istərdik"

27.06.2017, 17:06

Saatlı və Kürdəmirdə yanğın

27.06.2017, 16:50

Dənizdə batmaq təhlükəsi ilə üzləşən şəxs xilas olundu

27.06.2017, 16:33

Ermənistan hərbi rəhbərliyinin nitqi niyə tutuldu...  

27.06.2017, 16:13

Azərbaycan və Polşa Prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər

27.06.2017, 16:05

İlham Əliyev Varşavada “Naməlum əsgər” abidəsini ziyarət etdi

27.06.2017, 16:02

Evə basqın edib ana və qızını bıçaqlayan şəxs tutuldu

27.06.2017, 15:10

Azərbaycan-Polşa sənədləri imzalanıb 

27.06.2017, 14:19

Ağcabədi sakini əməliyyat masasında öldü  

27.06.2017, 14:14

Qəndab Quliyeva dəfn olundu

27.06.2017, 14:06

Azərbaycan nefti cüzi bahalaşdı

27.06.2017, 14:00

“İş adamlarına səslənirəm, Xocalı soyqırımını Danimarka parlamentinin müzakirəsinə çıxarmaq istəyirik” – MÜSAHİBƏ

27.06.2017, 13:43

Bakıda 32 eldar şamını kəsdilər - nazirlik polisə müraciət etdi

27.06.2017, 13:41

İlham Əliyev və Andjey Duda bir-birinə hədiyyələr verdilər

27.06.2017, 13:06

Sabahın havası - Bakıda 34 dərəcə isti olacaq

ARXİV
SORĞU
Qeyri-sabit hava şəraiti sizə necə təsir edir?
- İstilərdən canımız qurtarıb(14.2%)
- Dənizə gedə bilmirik(17.4%)
- Səhhətimizə mənfi təsir edir(20.6%)
- Əhvalım xoşallanır(12.6%)
- Məhsul qıtlığı yaranır(12.6%)
- Təsərrüfatıma ziyan dəyir(3.17%)
Yağış, dolu ruzi-bıərəkətdir(19.0%)