18 oktyabr 2017, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Bəsit bir qurğunun əsarətində itirilənlər
Bəsit bir qurğunun əsarətində itirilənlər
14.04.2017, 11:23

Vəfa Allahverdiyeva

Ən qədim əyyamların xəbər aparıb-gətirən gözəl gözlü, ağ-qara, boz göyərçinləri bir gün yerini  poçt qutusuna, poçtalyonlara, daha sonra telefona, geniş ictimai xəbərləşmə müstəvisi televizora, radioya verəndə, insan rabitənin bu dinamik, sivil  inkişafında sahib olduğu  müsbət keyfiyyətlərinin heç birini itirmədi, əksinə daha da kamilləşdi.

İbtidai xəbərləşmə üsulu məktub nümunəsində  yazını, ana dilini, əzizlərə qayğını, sevginin, hörmətin xoş  həyəcanını  öyrənə bildi.

Telefon ixtirası ilə kəlmələrinə təmizlik, sözünə dəqiqlik qatmağa, başqa sözlə, nitq mədəniyyətinə sahibləndi.

Üstəlik, yaxın insanların arasındakı əlaqələr bu nazik sim tellər  üzərinə düşən birləşdirici rolla bir az da möhkəmlənmiş oldu. 

Televizor və radio insanı geniş xəbər qanadında hər yerə, hər məsələyə daşıdı; onun mənəvi zövqlərə-kinoya, musiqiyə, gərəkli sosial-elmi diskussiyalara  yolunu açdı.

Amma bütün bu etaplarda insan nə məktub yazmaq xəstəsinə çevrildi, nə televiziya, nə radio düşkününə.

Saatlarla asılı qaldığı telefon dəstəyi də qeybətdən daha artıq dərdləşmək, yaxın olmaq niyyətlərinə xidmət etdi.

İnsan bunun da  əsarətinə heç düşmədi.    

Əski texnoloji inkişaf güman etməzdi ki, bir gün televiziyanın, radionun, teleqrafın, məktubun- hamısının rolunu kiçicik bir qurğu özündə daşıyıb, təkcə texnoloji dəb, yeni zövq, rahatlıq, çevik informasiya məsələsini ortaya qoymayacaq, eyni zamanda, insanı insanlığından ayırıb, tamam başqa bir məxluqa, heykələ çevirəcək; başqa bir hala salacaq.

Günümüzün vahim tərəfi budur və həyəcan siqnalını çalanlar heç də haqsız deyillər.   

Balaca mobil qurğunun içərisində sanki şeytan əməlli dostluq proqramları, özünü gözəsoxma və yazışma funksiyaları deyil kitab dəbi, çap mətbəəsi, deyil rahat qoltuqda seyr edilən böyük ekran- cihaz, deyil aybaay mənasız yerə aylığı ödənən ev telefonlarının əhəmiyyətini, başlıcası insanın öz əzizlərinə, doğmalarına münasibətini də dəyişir.

Balaca qurğuya bitib-tükənməz eşq ailə eşqini öldürür.

Saatlarla mobil qurğuya sarılıb, kim nə etdi, nə yazdı, nə paylaşdı, qarabaqara izləməyin, sutkanın yarıdan çoxunu bu macəra ilə keçirməyin  sonucu gəncləri təhsildən, atanı evdən, ananı ev qayğılarıdan qoparıb, təsəvvürəgəlməz mənəvi problemlərin ortasına atır.

Çünki texnologiyanın pis tərəflərinə immunitet güclü deyil. O yanlış, təhlükəli cəhətləri özündən, ailədən kənar tutmağa iradə çatmır.

Əksinə, ailənin kiçik fərdlərinə də texnoloji qurğunun içərisindəki həngamələr  sevgisinə yolu, bəsit əyləncənin əlinə əsir düşmüş böyüklər özü açır.

Nəticədə dərs auditoriyasında gizli feysbuk, vatsap yazışmaları ucbatından  45 dəqiqəlik dərsdən hafizəyə faydalı bir damla düşə bilmir.

Sonra deyirlər, təhsil niyə belə bərbad gündədir!       

Vahimiyyət hələ burda nədir ki!

Bir texnoloji rahatlıq əskisini kölgədə qoya, onun tamamilə önünə keçə bilər, amma insanları öz əsirinə çevirməsindən və cazibəni büsbütün öz üzərinə çəkməklə, yaxınlar arasında uzaqlaşma yaratmasından, insanı özünəqapanan, lal, tənbəl, ətrafa laqeyd bir məxluqa çevirməsindən, ailə institutunu ciddi zədələməsindən  böyük dəhşət ola bilməz!

Limitsiz internetlə deyil ailəni, millətin evini də yıxmaq mümkündür! Bol-bol internet imkanı daşıyan balaca qurğuya günbəgün artan eşq nələri ala bilər, nələrə bais ola bilər, bir düşünək.    

Əlbəttə, feysbukdakı 500 insanın paylaşdıqlarını yatana qədər izləmək, güdmək, bəyənib-bəyənməmək, nəyəsə həsəd aparmaq, nəyəsə qıcıqlanmaq, cavab yazmaq, cavab gözləmək, eyni şeyləri vatsapda təkrarlamaq, ya da orda baş verənləri təqib etmək ailə üçün ayrılmalı vaxtın mənasızcasına itirilməsi, ailədaxili müzakirələrin arxa plana atılması, ailə daxilində arzuolunmaz mənəvi böhranın başlanması deməkdir.  

Övlad ata-anadan, ər arvaddan, arvad ərdən uzaqlaşır; bir dam altında yadlaşmanın, tənhalığın, soyuq münasibətlərin təməli atılır.

Kimin nə düşünməsi, hansı kədərlə qıvrılması, kiçiklərin nə istəyib-istəmədikləri laqeydlik ucbatından gizli qalanda, bunlar bəsit telefon əyləncəsinin əsirinə çevrilən tərəfin gözünə görünməyəndə, ailə  bir-birindən  qopmağa başlayıb, dərin bir bataqlığa sarı yol alır. 

Hər divan, kreslonu bir adamın zəbt edib, qurğuya bərk-bərk sarılması ənənəvi ailə sevincini, ailə xoşbəxtliyini, ailə dəstəyini dərin bir kədərin, qorxulu sükunətin içinə dəfn edir.

Azərbaycan ailəsi öz nəşəsini, dincliyini bir-birinin dizinin dibində, mərhəmətli baxışlarında, qayğıkeş əlində, təsəllisində yox, sosial şəbəkələrdəki şəkillərdə, sözlərdə, söyüşlərdə, konfliktlərdə axtarır.                

Otağın o biri başındakı oğlunu yeməyə çağıran ananın cavabı mesajla alması, ərin arvaddan çayı vatsap üzərindən istəməsi, vatsap üzərindən gileylər, xahislər, yaxın adamların qayğıkeşliyinin, hal-əhval tutmanın səssizlik, sükunət daşınan ismarıc üsuluna ötürülməsi insanlar arasındakı mənəvi bağların tədricən qırılması, mənəvi kamilliyin azalması, ruhun zəifləməsi  deməkdir. 

Sabah səslər- tanınmaz, danışmayan dillər- küt, insanın kimlik və cazibə  sirri nitq- qüsurlu  olacaq.   

Hər gün baş verən qəddar cinayətlər, səbəbi dəqiq açılmayan intiharlar, çirkinləşən  ailə dəyərlərində insanların bir-birindən qopması, yadlaşması, ruhən zəifliyi, azalan mənəvi kamilliyindən  düşən pay, bəlkə daha artıqdır.

Bunun həyəcan siqnalını çalanları diqqətə almaq birinci parlamentin, müvafiq inzibati qurumların  üzərinə düşən məsuliyyətə  çevrilir.

Tarif Şurası yanacağın qiymətini artırıb israfçılığı düşündüyü kimi, internetin yüksək tarifi ilə də millətin mənəvi kamilliyi, itən ailə dəyərlərini düşünmək zorundadır. 

Ya da bəlkə, başqa qadağalar, məhdudiyyətlər gündəmə daşınmalıdır.   

İnsanın sərbəstlik ixtiyarına qarışma mənasında təpki alan siqaretdən, içkidən tutmuş, zərərli vərdişlərin məhdudlaşmasına xidmət edən qanunlar, toplumun üç gün tez, beş gün gec, bir il erkən, iki  il çox uzaq, amma sonunda tabu, hökm şəklində, ağır şərtlər altında alışacağı bir gerçəklikdir.

Millətin, toplumun xeyrinə olan heç bir sərt qanunun, inzibati yasağın  anti-demokratiya və cahilliklə əlaqəsi ola bilməz.

 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ 
18.10.2017, 17:04

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ 

İkinci sinif şagirdi Topçubaşov adına xəstəxanada öldü
18.10.2017, 16:58

İkinci sinif şagirdi Topçubaşov adına xəstəxanada öldü

Əflatun Amaşov bu dəfə Tiranaya gedir
18.10.2017, 16:53

Əflatun Amaşov bu dəfə Tiranaya gedir

“Qarabağ” “Atletiko”ya uduzmayacaq - Deputatlardan nikbin PROQNOZ   
18.10.2017, 16:50

“Qarabağ” “Atletiko”ya uduzmayacaq - Deputatlardan nikbin PROQNOZ  

Ərdoğandan Bərzaniyə TƏRS SUAL: “Kərkükdə nə gəzirsən?”
18.10.2017, 16:49

Ərdoğandan Bərzaniyə TƏRS SUAL: “Kərkükdə nə gəzirsən?”

DTX Bakıda əməliyyat keçirdi - qanunazidd dini ayinlərin icraçıları saxlanıldı   
18.10.2017, 16:40

DTX Bakıda əməliyyat keçirdi - qanunazidd dini ayinlərin icraçıları saxlanıldı  

Yusif Vəzir Çəmənzəminli, “İki od arasında” - Erməni xisləti, erməni məkri - II YAZI
18.10.2017, 16:31

Yusif Vəzir Çəmənzəminli, “İki od arasında” - Erməni xisləti, erməni məkri - II YAZI

ABŞ şirkətləri Azərbaycanda orqanik məhsullar yetişdirmək istəyir  
18.10.2017, 16:26

ABŞ şirkətləri Azərbaycanda orqanik məhsullar yetişdirmək istəyir  

Beynəlxalq axtarışda olan iki azərbaycanlı Qazaxıstanda saxlanıldı
18.10.2017, 16:16

Beynəlxalq axtarışda olan iki azərbaycanlı Qazaxıstanda saxlanıldı

Azərbaycanda bu il 17 ana ölümü baş verib
18.10.2017, 16:06

Azərbaycanda bu il 17 ana ölümü baş verib

Sabiq icra başçısı
18.10.2017, 16:01

Sabiq icra başçısı "reket jurnalist"in işində zərərçəkmiş kimi tanınıb

Rusiya ilə Türkiyənin pomidor problemi də həll olunur
18.10.2017, 16:01

Rusiya ilə Türkiyənin pomidor problemi də həll olunur

Elmar Vəliyev hesabat verdi
18.10.2017, 15:53

Elmar Vəliyev hesabat verdi

Şərəfsizlər kvarteti
18.10.2017, 15:50

Şərəfsizlər kvarteti

Deputatdan müstəqilliklə bağlı ÇAĞIRIŞ
18.10.2017, 15:41

Deputatdan müstəqilliklə bağlı ÇAĞIRIŞ

Müstəqilliyimizin etibarlı təminatçısı   
18.10.2017, 15:36

Müstəqilliyimizin etibarlı təminatçısı  

Dünyanın yeni yaranmış idman növləri - MARAQLI
18.10.2017, 15:35

Dünyanın yeni yaranmış idman növləri - MARAQLI

Naxçıvanda hərbi parad keçirildi – FOTOSESSİYA
18.10.2017, 15:15

Naxçıvanda hərbi parad keçirildi – FOTOSESSİYA

Aprel şəhidinin xanımı: “Elvin “mənə bir şey olsa get, xoşbəxt ol” demişdi” - MÜSAHİBƏ
18.10.2017, 15:04

Aprel şəhidinin xanımı: “Elvin “mənə bir şey olsa get, xoşbəxt ol” demişdi” - MÜSAHİBƏ

“Saakaşvili hakimiyyəti zorla ələ keçirmək istəyir”
18.10.2017, 14:57

“Saakaşvili hakimiyyəti zorla ələ keçirmək istəyir”

“CBC Sport” Türkiyə superliqasının oyunlarını canlı yayımlaya bilməyəcək - şirkətə İTTİHAM 
18.10.2017, 14:47

“CBC Sport” Türkiyə superliqasının oyunlarını canlı yayımlaya bilməyəcək - şirkətə İTTİHAM 

Şahbaz Quliyev Yerevandan Şuşaya qaytarılıb
18.10.2017, 14:46

Şahbaz Quliyev Yerevandan Şuşaya qaytarılıb

Qarabağda Ermənistana etiraz edən qruplar var
18.10.2017, 14:32

Qarabağda Ermənistana etiraz edən qruplar var

Əməkdar artist Ayşad Məmmədov işdən çıxarıldı
18.10.2017, 14:29

Əməkdar artist Ayşad Məmmədov işdən çıxarıldı

ABŞ səfirinin müavini Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində görüş keçirdi
18.10.2017, 14:29

ABŞ səfirinin müavini Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində görüş keçirdi

Cümhuriyyətin Döyüş Bayrağı və onun rəmzləri - AXC-100
18.10.2017, 14:26

Cümhuriyyətin Döyüş Bayrağı və onun rəmzləri - AXC-100

Heydər Əliyev Fondu köçkünün evinin sökülməsinin qarşısını aldı 
18.10.2017, 14:18

Heydər Əliyev Fondu köçkünün evinin sökülməsinin qarşısını aldı 

Azərbaycana gələn turistlərin kütləvi şikayəti - bu xidmətlərdən narazıdırlar..
18.10.2017, 14:17

Azərbaycana gələn turistlərin kütləvi şikayəti - bu xidmətlərdən narazıdırlar..

Azərbaycanla Avropa İttifaqı növbəti danışıqlar Bakıda keçiriləcək
18.10.2017, 14:03

Azərbaycanla Avropa İttifaqı növbəti danışıqlar Bakıda keçiriləcək

Sarkisyanın prezident kimi Əliyevlə 26-cı və sonuncu görüşü...
18.10.2017, 13:50

Sarkisyanın prezident kimi Əliyevlə 26-cı və sonuncu görüşü...

Azərbaycan mediası ən mühüm xəbəri niyə erməni saytlarından götürdü?..
18.10.2017, 13:47

Azərbaycan mediası ən mühüm xəbəri niyə erməni saytlarından götürdü?..

“Bakı Avropanın şərqinin enerji təminatçısıdır” - Polşalı nazirdən AÇIQLAMA
18.10.2017, 13:47

“Bakı Avropanın şərqinin enerji təminatçısıdır” - Polşalı nazirdən AÇIQLAMA

Nazirlik məlumat yaydı – 62 milyon manatdan çox vəsait…
18.10.2017, 13:44

Nazirlik məlumat yaydı – 62 milyon manatdan çox vəsait…

Məmmədyarov Sarkisyanı ifşa etdi: “Razılaşmanı pozub”
18.10.2017, 13:35

Məmmədyarov Sarkisyanı ifşa etdi: “Razılaşmanı pozub”

Azərbaycanda ailə dayanıqlığı: problemlər və qlobal çağırışlar
18.10.2017, 13:27

Azərbaycanda ailə dayanıqlığı: problemlər və qlobal çağırışlar

ARXİV
SORĞU
Hansı kommunal xidmətin işindən razısınız?
“Azəriqaz”(5.03%)
“Azərişıq”(29.5%)
“Azərsu”(10.0%)
“Azəristiliktəchizat”(3.14%)
Heç biri(52.2%)