18 noyabr 2017, Şənbə
Ana Səhifə - Yazılar - Xalq sənətçiləri kapitalist fırıldağına şərik olanda...
Xalq sənətçiləri kapitalist fırıldağına şərik olanda...
02.06.2017, 12:01

Vəfa Allahverdiyeva

Əvvəllər reklam anlayışının adı var, özü yox idi.

İstehlakçıya qidadan tutmuş geyimə, mənzilə, məişət avadanlığına qədər-təklif olunan hər şeydə bir keyfiyyət kriteriyası, sözsüz var idi deyə, reklama ehtiyac qalmırdı.   
 

Kərə yağının reklamını anlamayan insanların müxtəlif növ  istehsal məhsulunun səs-küylü təqdimat üsuluna dodaq büzməsi, dədə-baba yağını gözə dürtən şüarçılıqdan hətta istehzalı bir aforizmin yaranması,  reklamsız dönəmin insan maraqlarına reklamlı dönəmdən daha artıq və şübhəsiz, xidmət etməsi gerçəyindən qaynaqlanır.

Bəlli ki, kapitalist çox olan yerdə, çeşidli məhsul da çoxdur. Məhsul bol olduqda , rəqabət hər kəsə xeyir vəd edə bilmir. Reklam da bu halda dövriyyəyə girir.

Üstəgəl, reklam, həm də zay  məhsulun mübaliğəli təqdimatda  bazarını qurmaq, tamaha çatmaq metodudur.

Bu heç.

Reklamların siması toplumun dəyərli, hörmətli, adlı-sanlı isimləri seçiləndə isə, vəziyyət kapitalist üçün uğurlu olsa da, istehlakçı üçün bərbad, hələ üstəlik, reklam işinin qabarıq tərəfi olan  məşhur adamı da sevgi, rəğbət  gördüyü  cəmiyyətlə düşmənçilik müstəvisinə gətirir.

Türkiyənin ünlü sənətçisi Orxan Gəncəbayın bu günlərdə başı dərdə girdiyi kimi.

Çünki reklam siması olduğu bir tikinti şirkəti mənzil alıcılarını aldatmaqla,  təkcə öz etibarını itirməyib, üstəlik, onun ünvanına aramsız tənqid və ağır ifadələrin işlənməsinə səbəb olub.

Aldadılmış alıcıların hirs-hikkəsində  populyar türk sənətçisi  fırıldaqçı, yalançı kimi kobud epitetlər qazanıb.
   

Xalqın adamının hörməti, etibarı ayaqlar altına düşüb.

Niyyət Türkiyədəki durumun üzərinə getmək deyil.

Mövzuda bir sinxron xətt var; hər coğrafi məkan üçün aktualdır;
 

Konkret onlarla məşhur insanı reklam siması etmək istəyən, yaxud reklam siması olmağı qəbul edənlər  vasitəsilə bizim toplumumuzun da kapitalist tələsinə düşməkdən sığortalanmamasıdır.  

Təmirli, təmirsiz mənzil fırıldaqçılığı bizdə, az qala hər addımda qarşıya çıxır. Reklamını xalq artistlərimiz aparmasa da.

Aparsa, fəlakət daha böyük olardı yəqin. 

Bir məşhur adamın saç stilinə, geyindiyi paltar modasına düşkünlük necə yaranırsa, onun tərif əli basdığı hər şey də qiymətli qızıla dönür axı.  

Halbuki, reklamdakı nə diş pastası, nə mebel, nə yaşayış binası, nə dərman... onun tərcihidir...  

Lakin xəz dərinin, kosmetika məhsullarının reklamında əməkdar və xalq artistlərinin nüfuzundan istifadə nümunələri sağda-solda, aşağıda, yuxarıda-hər yerdə qarşıya çıxır.

Bu məhsulların reklam simalarına da qəzəbli olanlar var.

Çünki tükü tökülən xəz dəri, ətri və keyfiyyəti olmayan kosmetik vasitələr bir çox alıcılar tərəfindən ifşa edilib.


Standartlaşma mütəxəssislərinin araşdırma-analizi ilə saxtalığı təsdiqlənib.

Sadəcə, məsələ ona görə qabarıq halda böyüməyib ki, xəz dərinin, kosmetikanın dəyəri mənzilin dəyəri yanında cüzi rəqəm təşkil etdiyindən, emosional, dramatik situasiya yaratmayıb. Qarğışdan, söyüşdən savayı. 

Bir də ki, sonradan rahat yollarla səhnəyə gələn isimlərlə nüfuzunu çətin mərhələlərdən keçərək qazanan ciddi sənət adamlarının arasında kəskin ictimai hörmət fərqi var.  

Kəsəsi, nə baş verir?

Tanınmış simalar biznes adamlarının fırıldağına şərik olur, əhalini keyfiyyət etalonu kimi qeyri-səmimi təriflə aldadan iş dünyasının xeyirsiz əlindən tutur.

Öz adını, populyarlığını yüksək məbləğə kapitalistlərin maraqlarına satır, pulunu alıb ortadan çəkilir.     

Halbuki  hiyləsi ilə vətəndaşı aldadan tərəf kimi istər-istəməz, konkret şirkət, firma yox, onun reklamını edən xalq adamı diqqət mərkəzinə gəlir.  

Səhər hansısa firma, şirkət aldadıb qaçanda, pis məhsulunu bəh-bəhlə sırıyanda, istehlakçının əli həmin firmadan qabaq reklamın siması olan dəyərli, hörmətli ziyalının “yaxası”ndan yapışır.  

Bir anlıq şərti ad olaraq təsəvvür edək ki, hansısa bir əzzaçılıq şirkəti yazıçı Anarı hansısa dərmanın reklamına cəlb edir. Günlərin birində insanların həmin dərmandan zərər çəkməsi faktları aşkarlanır.

O zaman nə baş verəcək?

Təbii ki, şirkətin nə adını xatırlayan olacaq, nə də qapısını tapıb, yumruqlayan.

Amma Yazışılar Birliyinin ünvanı rahat tapılacaq, bütün bəd duaları Anar almalı olacaq.   

Təsəvvür edək, teatr, kino əfsanəsi Şəfiqə Məmmədova Azərbaycandakı bərk gedən bir əyalət otelinin reklamını edir. Bu reklam ağılları oğurlayıb, bizi həmin məkana sürükləyir. Və çatıb, qarşılaşdığın soyğunçuluq, keyfiyyətsizlik səni, ilk növbədə kiminlə “üz-üzə” gətirir?

Təbii ki, sənət əfsanəsi Şəfiqə Məmmədova ilə. 
 

Ciddi nüfuz sahibləri,  gözütox  adamlar fırıldaq işlərin qoxusunu tez alır.

Mənfəətbaz biznes çevrəsindən yan gəzir və öz adlarını böyük pullara, kasıb təbəqəni bədbəxt edən proyektlərə  dəyişmirlər.

Əks halda, yazıçı Anar, aktrisalar Şəfiqə Məmmədova, Amalya Pənahova, aktyorlar Rasim Balayev, Fuad Poladov neçə-neçə şirkətin layihəsinə, məhsuluna öz ismini, öz şöhrətini  vermiş olardı.

Sənətdə, ədəbiyyatda ciddi imici olanlar sosial çarxlarda, sosial layihələrin reklam formatında iştirak borcu daşıyırlar, çünki həmin siyasətin arxasında dövlətin adı dayanır.

Dövlətin adı olan yerdə  isə heç bir fırıldaqdan, yüksək mərtəbədən aşağıya yuvarlanmaqdan  söhbət gedə bilməz.

Saçımızı tökən bir şampunda, mədəmizi xarab edən bir yağ məhsulunda, qəpik-qəpik toplanan mənzil pullarının havaya sovrulması fırıldağında qurbana çevrilmək sənətin, ədəbiyyatın, mətbuatın, idmanın yeni, populyar adlarının reklam simalılığı ilə  ola bilər.

Çünki onların içində özünə tabu, embarqo yoxdur.

Şöhrətini, hörmətini, dəyərini satın almaq istəyən mənfəətbazların yağlı təkliflərinə qətiyyətli  imtina   yoxdur.

Olmadıqca isə,  sosial-ictimai kəsimin fırıldağın, yalançı bər-bəzəyin güdazına getməsi təhlükəsi hər an artır... 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Ucqar kəndin gənc müəllimi - “Burda hər günüm bir macəradı” - LAYİHƏ
18.11.2017, 18:01

Ucqar kəndin gənc müəllimi - “Burda hər günüm bir macəradı” - LAYİHƏ

Türkiyənin əfsanəvi atleti Naim Süleymanoğlu vəfat etdi
18.11.2017, 17:09

Türkiyənin əfsanəvi atleti Naim Süleymanoğlu vəfat etdi

Ermənistan ordusunda “dedovşina”   
18.11.2017, 16:33

Ermənistan ordusunda “dedovşina”  

Lənkəran-Lerik bölgəsində zəlzələ oldu
18.11.2017, 16:31

Lənkəran-Lerik bölgəsində zəlzələ oldu

Erməni boksçu hərbi hissədə əsgərləri döyür
18.11.2017, 16:26

Erməni boksçu hərbi hissədə əsgərləri döyür

Prezident qocaman YAP-çılara fərdi təqaüd, fəxri ad verdi - ADLAR
18.11.2017, 16:20

Prezident qocaman YAP-çılara fərdi təqaüd, fəxri ad verdi - ADLAR

“Çelsi” klubu “Qarabağ”ın ayırdığı biletlərdən imtina etdi
18.11.2017, 16:14

“Çelsi” klubu “Qarabağ”ın ayırdığı biletlərdən imtina etdi

İki nəfərə “Əməkdar jurnalist” adı verildi
18.11.2017, 16:09

İki nəfərə “Əməkdar jurnalist” adı verildi

Prezident tanınmış YAP-çıları təltif etdi - SİYAHI
18.11.2017, 16:05

Prezident tanınmış YAP-çıları təltif etdi - SİYAHI

Dini Komitənin sədr müavini: “Dini kimliyimiz milli kimliyimizə qarşı qoyulur”   
18.11.2017, 15:48

Dini Komitənin sədr müavini: “Dini kimliyimiz milli kimliyimizə qarşı qoyulur”  

Elmira Əmrahqızının adı niyə əbədiləşdirilməsin?.. Mərhum jurnalistlə bağlı TƏQDİMAT
18.11.2017, 15:42

Elmira Əmrahqızının adı niyə əbədiləşdirilməsin?.. Mərhum jurnalistlə bağlı TƏQDİMAT

Azərbaycanda peşə məktəbləri 3 cür olacaq   
18.11.2017, 15:32

Azərbaycanda peşə məktəbləri 3 cür olacaq  

Zaqatalada ilk dəfə Fındıq festivalı keçirilib - FOTOLAR
18.11.2017, 15:29

Zaqatalada ilk dəfə Fındıq festivalı keçirilib - FOTOLAR

Azərbaycanın “Dubay Ekspo 2020”də iştirakı haqqında müqavilə imzalanıb
18.11.2017, 15:21

Azərbaycanın “Dubay Ekspo 2020”də iştirakı haqqında müqavilə imzalanıb

Qalmaqallı sənəd Milli Məclisə çıxarılır
18.11.2017, 15:09

Qalmaqallı sənəd Milli Məclisə çıxarılır

Mətbuat Şurası "reket" KİV-lərlə bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etdi  
18.11.2017, 15:02

Mətbuat Şurası "reket" KİV-lərlə bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etdi  

Qarabağı qaytarmaq yox, Qarabağa qayıtmaq lazımdır
18.11.2017, 14:33

Qarabağı qaytarmaq yox, Qarabağa qayıtmaq lazımdır

Zakir Həsənov döyüş atışlarını izlədi   
18.11.2017, 13:48

Zakir Həsənov döyüş atışlarını izlədi  

Nazir jurnalisti təhqir edən direktoru cəzalandırdı
18.11.2017, 13:42

Nazir jurnalisti təhqir edən direktoru cəzalandırdı

Deputat Səhiyyə Nazirliyini Qarabağ əlilinə köməyə ÇAĞIRDI   
18.11.2017, 13:40

Deputat Səhiyyə Nazirliyini Qarabağ əlilinə köməyə ÇAĞIRDI  

Sumqayıtda qadını qətlə yetirən şəxs tapıldı
18.11.2017, 13:33

Sumqayıtda qadını qətlə yetirən şəxs tapıldı

Qızıl-zinət əşyaları oğurlayan şəxs yaxalandı
18.11.2017, 13:16

Qızıl-zinət əşyaları oğurlayan şəxs yaxalandı

“İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir” çoxcildliyinin 46-cı kitabı çıxıb
18.11.2017, 13:08

“İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir” çoxcildliyinin 46-cı kitabı çıxıb

Bəzi İcra hakimiyyətləri bələdiyyələri saymır - Deputatdan NARAZILIQ  
18.11.2017, 12:57

Bəzi İcra hakimiyyətləri bələdiyyələri saymır - Deputatdan NARAZILIQ  

Vətəndaşların ən çox aldadıldığı SAHƏLƏR   
18.11.2017, 12:42

Vətəndaşların ən çox aldadıldığı SAHƏLƏR  

Sabahın hava PROQNOZU
18.11.2017, 12:21

Sabahın hava PROQNOZU

Hövsanda maşınlardan oğurluq edənlər saxlanılıb - FOTOLAR
18.11.2017, 11:57

Hövsanda maşınlardan oğurluq edənlər saxlanılıb - FOTOLAR

“Avropa Azərbaycanlılarının Qarabağ Forumu” keçiriləcək
18.11.2017, 11:53

“Avropa Azərbaycanlılarının Qarabağ Forumu” keçiriləcək

Dünənki zəlzələ Ağdama hansı ziyanı vurdu? - Rəsmi AÇIQLAMA   
18.11.2017, 11:48

Dünənki zəlzələ Ağdama hansı ziyanı vurdu? - Rəsmi AÇIQLAMA  

Ermənistanı etiraz aksiyaları bürüyür - Orduda baş verənlər cavabsız qalır...   
18.11.2017, 11:43

Ermənistanı etiraz aksiyaları bürüyür - Orduda baş verənlər cavabsız qalır...  

Azərbaycanlı deputatlar MDB PA-nın iclaslarında çıxış etdilər
18.11.2017, 11:32

Azərbaycanlı deputatlar MDB PA-nın iclaslarında çıxış etdilər

Tanınmış araşdırmaçı Gəncənin icra başçısından kömək istədi   
18.11.2017, 11:23

Tanınmış araşdırmaçı Gəncənin icra başçısından kömək istədi  

Dünyanı ürəkləri ilə görənlərin kitabxanasından REPORTAJ   
18.11.2017, 10:48

Dünyanı ürəkləri ilə görənlərin kitabxanasından REPORTAJ  

Azərbaycanda mənasız adətlər niyə artır...   
18.11.2017, 10:29

Azərbaycanda mənasız adətlər niyə artır...  

“Putinin yoluna bomba yerləşdirilib” - Anonim zəng   
18.11.2017, 10:17

“Putinin yoluna bomba yerləşdirilib” - Anonim zəng  

ARXİV