23 avqust 2017, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Saxtakar oxucu olmaq...
Saxtakar oxucu olmaq...
28.07.2017, 14:28

Vəfa Allahverdiyeva 

 

Bu aralar sadə insanlardan maraqlı təşəbbüslər görünməyə başlayır: parklarda kütləvi kitab oxumanı elementar bir “gəlin oxuyaq” sözləşməsi ilə təşkil etmək.  

Parklar bu isti yay günlərində binalardan çöllərə axışan insanlar üçün yamyaşıl qazonlar üzərində qadağan edilsə də, skamyalarda vaxtı mütaliə ilə öldürən ən əlverişli bir yer  olub. 

Son zamanlar, ümumiyyətlə, kitab ticarəti üçün də optimal bir məkana çevrilib.

Milli Elmlər Akademiyasının qarşısı və Nərimanov metrosunun üstündəki parklar kitab satışının açıq havada təşkili günlərində əməlli qaynayır.  

Kitablar satılır, doğrudan da.

Kitablar maraqlı təşəbbüslər sayəsində, əsasən də hansısa bir sorğunun qarşısında üz qızarmaması  üçün  oxunur, deyəsən.

Əsas məsələ isə oxumaq xatirinə oxumaq deyil.

Kitabda sosial-ictimai problemlərin qoyuluşuna, əsərin leytmotivinə diqqətli olmaq, yəni, gözlərin sətirlərə tökdüyü zəhməti ağlın gücü ilə qavrayıb, analiz edə bilməkdir. 

Kitab oxuyanların neçə faizi ideal oxucudur-bilmirik.

Amma rusdilli oxucu istisna olmaqla, azərbaycandilli oxucu təbəqəsinin əksəriyyəti kitaba fors, özünü yüksək, kübar, intellektli təqdim etmək, sanki kiməsə hesabat vermək üçün sarılır-bu aralar. Həm də parklarda...

Çünki ikicə dəqiqənin içərisində, əksərinin timsalında sorğu-sualla isbat olunması mümkündür  ki, əldə tutulan kitabın səhifələrində yalnız gözlər gəzişib; bu  göz qavramından nə beyinə, nə ürəyə- heç nə köçməyib.  

Çiçəklənən kitab biznesinin, toplumun kitaba laqeydliyini yalanlayan bu qaynar alış-veriş və oxuma  mənzərəsinin qüsurlu cəhəti məhz bununla bağlıdır. Saxtakar oxucu olmaqla.

Alırsan, oxuya bilmirsən. Oxuyursan, qavramaq üçün deyil, sadəcə, göz gəzdirib kənara atmaq üçün. 

Hətta məktəbli övladlarımız belə, bu tətil günlərində oxuma məsləhətində böyüklərinə kəf gəlməyə çalışır.  

Gah tavanı, gah döşəməni gözlə süzmək, ətrafdakı səslərə reaksiya verməklə, eyni anda kitabı əldə oxumuş kimi tutmaq, təkcə kənar nəzərləri aldatmaq yox, ilk növbədə özünü aldatmaqdır.  

Üstəlik, çağdaş insanın bioloyi, yaradılışdan gəlmə, bəlkə də ekoloji fəlakətlərin, sosial-psixoloji mühitin bais olduğu  qüsurları da var-yaddaşsızlıq və fikir dağınıqlığı.   

Əsl oxucunun üzə çıxmasına əngəl olan başqa bir faktor.  

Kitablarda bir günah yox. İdeal oxucu olmağa səy edənlərdə də bir qəbahət yox.

Gündən-günə zəfləyən hafizə, fikri sosial problemlərə kilidləyən ağır iqtisadi durum, yaşamaq uğrunda mübarizə.        

 

                                         ...    

Gündəlik çap mətbuatı isə hafizəsi möhkəm oxucu istəmir. O, ümumiyyətlə, oxucu axtarır.

Yalançı oxucu kateqoriyası da onun varlığını tanımağa azacıq ilgi göstərmir.

Beləcə, çap maşınları hər gün minlərlə tirajlı qəzet və jurnalları boşu-boşuna istehsala hazırlayır.

Dövlətin dotasiyası, maddi dəstəyi elə bir arxayınlıq yaradır ki, çap mətbuatı oxucu qazanmağın üsulları axtarışına meyl etmir. Bu yerdə ağlın ucundan bir düşüncə keçir ki, bir halda qəzetlər özü yazıb, özü oxuyursa, bunlar ümumiyyətlə, dövriyyədən çıxsın.

Onda da biz yüzillik qəzetçilik ənənəsinə xəyanət etmiş oluruq.

İş ondadır, özləri yazıb, özləri oxuyan ki deyirik, heç bir həmkar öz dəyərli həmkarının yazılarını sistemli, əvvəldən axıra, ya da yarımçıq-ümumiyyətlə, oxumur.

Bir halda ki, qələm adamı özü məqalə, təhlil, araşdırma, yaxud ən maraqlı janr- müsahibə oxumur, mövzu tapmaq üçün baxılma istisna olmaqla, onda qohumun-tanışın, uzaq birisinın oxuculuğu bacarmaması, pis oxucu olması ictimai tənqidin predmetinə çevrilməməlidir.    

Ciddi yazılar heç oxunmur.

Nüfuzlu saytlarda müəlliflərin yazısının oxunma sayı 7-12 min göstəriləndə, beyinə bir siqnal gəlir ki, burda mütləq  mübaliğə var. Azərbaycanda bu qədər oxucu olsaydı, biz həddən ziyadə xoşbəxt toplum olardıq.

Elə-belə maraqla düyməyə toxunma vərdişi müəllifin nə çəkisini artırır, nə də oxucu təbəqəsinin varlığına işarə edir. Baxmayaraq ki, hamı sinəsinə döyür.          

Dərd ondadır ki, cəmiyyətin böyük bir kəsimi, xüsusən də çağdaşlar elmdən, tarixdən, siyasətdən, sosiolojidən kənar-daha çox bəsit ailə-məişət, şou aləminə aid mövzulara-şəkillərə  düşkündür və saytlarda onların oxunma, baxılma sayı sözün bütün mənalarında real göstəricidir.  

Bu mövzularda yetərincə parlaq, həqiqi oxucu tapmaq mümkündür-yüngül, vulqar mahiyyətli informasiyanın az qala  içinə girir, nəfəs almadan oxuyur, tam mənimsəyir, örnək götürməyə səy edir,  təsiri altına düşür. 

Belə oxucu isə  nə ailəsinə, nə cəmiyyətə nəsə verməyə qadir olmur.     

                                       ...

Ötən əsrin əvvəllərində doğulmuş atam ideal oxucudur.  Nizamidən, Füzulidən, Səməd Vurğundan, Bəxtiyar Vahabzadədən, Zəlimxandan, Məmməd Arazdan saatlarla yorulmadan şer deyən, həm də deməyən-onları təhlil etməyi bacaran, dünya müharibələri, tarixi hadisələr və şəxsiyyətlər haqqında yüzlərlə fakt bilən, bu faktları öz düşüncəsindən keçirib, subyektiv yanaşmanı bacaran, dövlətin hazırkı sosial qanunlarını keçmiş bilgiləri, gördükləri ilə çulğalaşdırıb, sanki uzman kimi izah edən  80 yaşlı, ali təhsili olmayan, diplomsuz diplomludur-heç bir mübaliğəsiz.

Ona bu diplomu bu yaşında belə tükənməyən oxuma eşqi verib.


Unikal yaddaşı, zəif görən gözləri ilə Azərbaycanın gündəlik mətbuatının bütün nümunələri, köhnə və yeni ədəbiyyat  arxasında oturma həvəsi, axtarmaq, öyrənmək  əzmi, geniş səbri qazandırıb.

Utanıram...O, övladlarıma nələr öyrətmir!

Mənim öyrədə bilmədiklərim...


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Ağ Evə giriş bağlanıb
23.08.2017, 00:59

Ağ Evə giriş bağlanıb

Güləşçimiz bürünc medal qazandı
23.08.2017, 00:43

Güləşçimiz bürünc medal qazandı

23.08.2017, 00:18

"Türyançay" Dövlət Təbiət Qoruğu yanğından qorunub

24 il ötdü - Füzuli və Cəbrayılın  işğal günü anılır
23.08.2017, 00:01

24 il ötdü - Füzuli və Cəbrayılın işğal günü anılır

Azərbaycan neftinin qiyməti 54 dollara çatıb
22.08.2017, 23:51

Azərbaycan neftinin qiyməti 54 dollara çatıb

Heyvan kəsiminə nəzarət gücləndiriləcək - Video
22.08.2017, 23:38

Heyvan kəsiminə nəzarət gücləndiriləcək - Video

Terrorçu Barselonada daha böyük hücum planlaşdırırmış
22.08.2017, 23:22

Terrorçu Barselonada daha böyük hücum planlaşdırırmış

Paytaxtda xeyli bina söküləcək
22.08.2017, 23:06

Paytaxtda xeyli bina söküləcək

Bakıda avtobus sürücüsünə silah çəkən şəxs saxlanılıb - VİDEO
22.08.2017, 22:47

Bakıda avtobus sürücüsünə silah çəkən şəxs saxlanılıb - VİDEO

Terrorçular 80-dən çox uşaqdan kamikadze kimi istifadə ediblər
22.08.2017, 22:31

Terrorçular 80-dən çox uşaqdan kamikadze kimi istifadə ediblər

"Bu şansdan maksimum istifadə etməyə çalışacağıq" - Qurban Qurbanov
22.08.2017, 22:14

"Bu şansdan maksimum istifadə etməyə çalışacağıq" - Qurban Qurbanov

Azərbaycan və Aİ arasında yeni danışıqlar başlayır
22.08.2017, 21:58

Azərbaycan və Aİ arasında yeni danışıqlar başlayır

Aviazərbələr nəticəsində 50 dinc sakin öldürülüb
22.08.2017, 21:45

Aviazərbələr nəticəsində 50 dinc sakin öldürülüb

Ən faydalı tərəvəz hansıdır? – AMERİKALI DİETOLOQLARIN SON QƏNAƏTİ
22.08.2017, 21:32

Ən faydalı tərəvəz hansıdır? – AMERİKALI DİETOLOQLARIN SON QƏNAƏTİ

Necə “aldanırıq” – MARKETOLOQLARIN AĞILLI  HİYLƏSİ
22.08.2017, 21:16

Necə “aldanırıq” – MARKETOLOQLARIN AĞILLI  HİYLƏSİ

Düşmən ordusunun iki zabiti yaralanıb
22.08.2017, 20:59

Düşmən ordusunun iki zabiti yaralanıb

"Qrup mərhələsinə vəsiqə qazanmaq üçün hər şeyi edəcəyik"- "Kopenhagen"in baş məşqçisi
22.08.2017, 20:46

"Qrup mərhələsinə vəsiqə qazanmaq üçün hər şeyi edəcəyik"- "Kopenhagen"in baş məşqçisi

Allahşükür Paşazadə dövlətlərarası təşkilatın rəhbərliyində təmsil olunacaq
22.08.2017, 20:30

Allahşükür Paşazadə dövlətlərarası təşkilatın rəhbərliyində təmsil olunacaq

Gənclər üçün "krizis telefon xətti" bərpa edildi
22.08.2017, 20:16

Gənclər üçün "krizis telefon xətti" bərpa edildi

Gürcüstana əlavə 3 helikopter, 15 texnika, 126 canlı qüvvə göndərilib
22.08.2017, 20:02

Gürcüstana əlavə 3 helikopter, 15 texnika, 126 canlı qüvvə göndərilib

ABŞ Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirir
22.08.2017, 19:41

ABŞ Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirir

Ağcabədidə avtomobil hasara çırpılıb, xəsarət alanlar var
22.08.2017, 18:58

Ağcabədidə avtomobil hasara çırpılıb, xəsarət alanlar var

Sumqayıtda 5 yaşlı qızın quduzluqdan ölməsinə görə həkimlər cəzalandırılıb
22.08.2017, 18:45

Sumqayıtda 5 yaşlı qızın quduzluqdan ölməsinə görə həkimlər cəzalandırılıb

Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinin hərbi qulluqçuları təltif olundu - SİYAHI
22.08.2017, 18:29

Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinin hərbi qulluqçuları təltif olundu - SİYAHI

Elşad Həmidova "Əməkdar həkim" fəxri adı verilib
22.08.2017, 18:26

Elşad Həmidova "Əməkdar həkim" fəxri adı verilib

Prezident Gədəbəyə və Şəmkirə 6 milyon manat ayırdı
22.08.2017, 18:23

Prezident Gədəbəyə və Şəmkirə 6 milyon manat ayırdı

Lerikdə 3 nəfərin öldüyü yanğına görə ailənin oğlu saxlanılıb
22.08.2017, 18:18

Lerikdə 3 nəfərin öldüyü yanğına görə ailənin oğlu saxlanılıb

İspaniyanın nüfuzlu “Marca” qəzeti “Qarabağ”dan üzr istədi
22.08.2017, 18:16

İspaniyanın nüfuzlu “Marca” qəzeti “Qarabağ”dan üzr istədi

Elmar Novruzova general-mayor rütbəsi verildi
22.08.2017, 18:12

Elmar Novruzova general-mayor rütbəsi verildi

Mütəllibov Hacı Əbdülə güldü: “Mən sovet dövründə Məşhəd ziyarətində olmuşam”
22.08.2017, 18:06

Mütəllibov Hacı Əbdülə güldü: “Mən sovet dövründə Məşhəd ziyarətində olmuşam”

Avtobus sürücüsünü silahla hədələyənin dələduzluq əməlləri ortaya çıxdı
22.08.2017, 17:43

Avtobus sürücüsünü silahla hədələyənin dələduzluq əməlləri ortaya çıxdı

Azərbaycana gələn ərəblərin sayı AÇIQLANDI
22.08.2017, 17:33

Azərbaycana gələn ərəblərin sayı AÇIQLANDI

Dollar və manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ
22.08.2017, 17:14

Dollar və manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Azərbaycan Gürcüstana əlavə kömək göndərdi
22.08.2017, 17:12

Azərbaycan Gürcüstana əlavə kömək göndərdi

FHN geyim mağazasındakı yanğınla bağlı məlumat yaydı 
22.08.2017, 17:07

FHN geyim mağazasındakı yanğınla bağlı məlumat yaydı 

ARXİV
SORĞU
Benzini hansı yanacaqdoldurma məntəqəsindən alırsınız?
Azpetrol-dan(49.1%)
SOCAR-dan(7.25%)
Lukoil-dan(17.7%)
Bunların heç birindən - başqasından(25.8%)