22 yanvar 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - Yazılar - Saxtakar oxucu olmaq...
Saxtakar oxucu olmaq...
28.07.2017, 14:28

Vəfa Allahverdiyeva 

 

Bu aralar sadə insanlardan maraqlı təşəbbüslər görünməyə başlayır: parklarda kütləvi kitab oxumanı elementar bir “gəlin oxuyaq” sözləşməsi ilə təşkil etmək.  

Parklar bu isti yay günlərində binalardan çöllərə axışan insanlar üçün yamyaşıl qazonlar üzərində qadağan edilsə də, skamyalarda vaxtı mütaliə ilə öldürən ən əlverişli bir yer  olub. 

Son zamanlar, ümumiyyətlə, kitab ticarəti üçün də optimal bir məkana çevrilib.

Milli Elmlər Akademiyasının qarşısı və Nərimanov metrosunun üstündəki parklar kitab satışının açıq havada təşkili günlərində əməlli qaynayır.  

Kitablar satılır, doğrudan da.

Kitablar maraqlı təşəbbüslər sayəsində, əsasən də hansısa bir sorğunun qarşısında üz qızarmaması  üçün  oxunur, deyəsən.

Əsas məsələ isə oxumaq xatirinə oxumaq deyil.

Kitabda sosial-ictimai problemlərin qoyuluşuna, əsərin leytmotivinə diqqətli olmaq, yəni, gözlərin sətirlərə tökdüyü zəhməti ağlın gücü ilə qavrayıb, analiz edə bilməkdir. 

Kitab oxuyanların neçə faizi ideal oxucudur-bilmirik.

Amma rusdilli oxucu istisna olmaqla, azərbaycandilli oxucu təbəqəsinin əksəriyyəti kitaba fors, özünü yüksək, kübar, intellektli təqdim etmək, sanki kiməsə hesabat vermək üçün sarılır-bu aralar. Həm də parklarda...

Çünki ikicə dəqiqənin içərisində, əksərinin timsalında sorğu-sualla isbat olunması mümkündür  ki, əldə tutulan kitabın səhifələrində yalnız gözlər gəzişib; bu  göz qavramından nə beyinə, nə ürəyə- heç nə köçməyib.  

Çiçəklənən kitab biznesinin, toplumun kitaba laqeydliyini yalanlayan bu qaynar alış-veriş və oxuma  mənzərəsinin qüsurlu cəhəti məhz bununla bağlıdır. Saxtakar oxucu olmaqla.

Alırsan, oxuya bilmirsən. Oxuyursan, qavramaq üçün deyil, sadəcə, göz gəzdirib kənara atmaq üçün. 

Hətta məktəbli övladlarımız belə, bu tətil günlərində oxuma məsləhətində böyüklərinə kəf gəlməyə çalışır.  

Gah tavanı, gah döşəməni gözlə süzmək, ətrafdakı səslərə reaksiya verməklə, eyni anda kitabı əldə oxumuş kimi tutmaq, təkcə kənar nəzərləri aldatmaq yox, ilk növbədə özünü aldatmaqdır.  

Üstəlik, çağdaş insanın bioloyi, yaradılışdan gəlmə, bəlkə də ekoloji fəlakətlərin, sosial-psixoloji mühitin bais olduğu  qüsurları da var-yaddaşsızlıq və fikir dağınıqlığı.   

Əsl oxucunun üzə çıxmasına əngəl olan başqa bir faktor.  

Kitablarda bir günah yox. İdeal oxucu olmağa səy edənlərdə də bir qəbahət yox.

Gündən-günə zəfləyən hafizə, fikri sosial problemlərə kilidləyən ağır iqtisadi durum, yaşamaq uğrunda mübarizə.        

 

                                         ...    

Gündəlik çap mətbuatı isə hafizəsi möhkəm oxucu istəmir. O, ümumiyyətlə, oxucu axtarır.

Yalançı oxucu kateqoriyası da onun varlığını tanımağa azacıq ilgi göstərmir.

Beləcə, çap maşınları hər gün minlərlə tirajlı qəzet və jurnalları boşu-boşuna istehsala hazırlayır.

Dövlətin dotasiyası, maddi dəstəyi elə bir arxayınlıq yaradır ki, çap mətbuatı oxucu qazanmağın üsulları axtarışına meyl etmir. Bu yerdə ağlın ucundan bir düşüncə keçir ki, bir halda qəzetlər özü yazıb, özü oxuyursa, bunlar ümumiyyətlə, dövriyyədən çıxsın.

Onda da biz yüzillik qəzetçilik ənənəsinə xəyanət etmiş oluruq.

İş ondadır, özləri yazıb, özləri oxuyan ki deyirik, heç bir həmkar öz dəyərli həmkarının yazılarını sistemli, əvvəldən axıra, ya da yarımçıq-ümumiyyətlə, oxumur.

Bir halda ki, qələm adamı özü məqalə, təhlil, araşdırma, yaxud ən maraqlı janr- müsahibə oxumur, mövzu tapmaq üçün baxılma istisna olmaqla, onda qohumun-tanışın, uzaq birisinın oxuculuğu bacarmaması, pis oxucu olması ictimai tənqidin predmetinə çevrilməməlidir.    

Ciddi yazılar heç oxunmur.

Nüfuzlu saytlarda müəlliflərin yazısının oxunma sayı 7-12 min göstəriləndə, beyinə bir siqnal gəlir ki, burda mütləq  mübaliğə var. Azərbaycanda bu qədər oxucu olsaydı, biz həddən ziyadə xoşbəxt toplum olardıq.

Elə-belə maraqla düyməyə toxunma vərdişi müəllifin nə çəkisini artırır, nə də oxucu təbəqəsinin varlığına işarə edir. Baxmayaraq ki, hamı sinəsinə döyür.          

Dərd ondadır ki, cəmiyyətin böyük bir kəsimi, xüsusən də çağdaşlar elmdən, tarixdən, siyasətdən, sosiolojidən kənar-daha çox bəsit ailə-məişət, şou aləminə aid mövzulara-şəkillərə  düşkündür və saytlarda onların oxunma, baxılma sayı sözün bütün mənalarında real göstəricidir.  

Bu mövzularda yetərincə parlaq, həqiqi oxucu tapmaq mümkündür-yüngül, vulqar mahiyyətli informasiyanın az qala  içinə girir, nəfəs almadan oxuyur, tam mənimsəyir, örnək götürməyə səy edir,  təsiri altına düşür. 

Belə oxucu isə  nə ailəsinə, nə cəmiyyətə nəsə verməyə qadir olmur.     

                                       ...

Ötən əsrin əvvəllərində doğulmuş atam ideal oxucudur.  Nizamidən, Füzulidən, Səməd Vurğundan, Bəxtiyar Vahabzadədən, Zəlimxandan, Məmməd Arazdan saatlarla yorulmadan şer deyən, həm də deməyən-onları təhlil etməyi bacaran, dünya müharibələri, tarixi hadisələr və şəxsiyyətlər haqqında yüzlərlə fakt bilən, bu faktları öz düşüncəsindən keçirib, subyektiv yanaşmanı bacaran, dövlətin hazırkı sosial qanunlarını keçmiş bilgiləri, gördükləri ilə çulğalaşdırıb, sanki uzman kimi izah edən  80 yaşlı, ali təhsili olmayan, diplomsuz diplomludur-heç bir mübaliğəsiz.

Ona bu diplomu bu yaşında belə tükənməyən oxuma eşqi verib.


Unikal yaddaşı, zəif görən gözləri ilə Azərbaycanın gündəlik mətbuatının bütün nümunələri, köhnə və yeni ədəbiyyat  arxasında oturma həvəsi, axtarmaq, öyrənmək  əzmi, geniş səbri qazandırıb.

Utanıram...O, övladlarıma nələr öyrətmir!

Mənim öyrədə bilmədiklərim...


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Saatlıda ağır qəza: ölən və yaralananlar var
21.01.2018, 23:53

Saatlıda ağır qəza: ölən və yaralananlar var

Yarmarkada qiymətlər aşağı düşdü - Video
21.01.2018, 23:39

Yarmarkada qiymətlər aşağı düşdü - Video

Şəhriyar Məmmədyarov  3-cü pillədə
21.01.2018, 23:18

Şəhriyar Məmmədyarov  3-cü pillədə

“Türkiyə əməliyyadan öncə Rusiya, ABŞ və İranla ali səviyyədə görüşlər keçirib” – Bəkir Bozdağ
21.01.2018, 22:58

“Türkiyə əməliyyadan öncə Rusiya, ABŞ və İranla ali səviyyədə görüşlər keçirib” – Bəkir Bozdağ

BMT Təhlükəsizlik Şurası Suriyadakı vəziyyəti müzakirə edəcək
21.01.2018, 22:39

BMT Təhlükəsizlik Şurası Suriyadakı vəziyyəti müzakirə edəcək

Sərnişinlər əlavə gediş haqqı ödəməyə məcbur edilir - Video
21.01.2018, 22:24

Sərnişinlər əlavə gediş haqqı ödəməyə məcbur edilir - Video

Şəkidəki yanğında azyaşlı xəsarət aldı
21.01.2018, 22:11

Şəkidəki yanğında azyaşlı xəsarət aldı

Yevlax sakini həmkəndlisinə 17 bıçaq vurdu
21.01.2018, 21:59

Yevlax sakini həmkəndlisinə 17 bıçaq vurdu

Rəşad Sadıqovun komandası məğlub oldu
21.01.2018, 21:43

Rəşad Sadıqovun komandası məğlub oldu

Aviaşirkətlər ötən il rekord sayda sərnişin daşıyıb
21.01.2018, 21:27

Aviaşirkətlər ötən il rekord sayda sərnişin daşıyıb

Azərbaycanlı deputat komadan ayıldı
21.01.2018, 21:08

Azərbaycanlı deputat komadan ayıldı

Ağdamda zəhərlənənlərdən ikisinin vəziyyəti ağırdır - Yenilənib
21.01.2018, 20:37

Ağdamda zəhərlənənlərdən ikisinin vəziyyəti ağırdır - Yenilənib

Türkiyə 5 şəhid verdi
21.01.2018, 20:17

Türkiyə 5 şəhid verdi

Saatlıda polis əməkdaşı bıçaqlanıb
21.01.2018, 20:02

Saatlıda polis əməkdaşı bıçaqlanıb

“Sinemanın kral və kraliçası” seçildi - Fotolar
21.01.2018, 19:45

“Sinemanın kral və kraliçası” seçildi - Fotolar

Kabildə otelə silahlı hücum nəticəsində ölənlərin sayı 43-ə çatıb - YENİLƏNİB
21.01.2018, 17:44

Kabildə otelə silahlı hücum nəticəsində ölənlərin sayı 43-ə çatıb - YENİLƏNİB

Ərdoğan yenidən Ermənistana arxivləri açmağı təklif edib
21.01.2018, 17:00

Ərdoğan yenidən Ermənistana arxivləri açmağı təklif edib

Fransa BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırıb   
21.01.2018, 16:34

Fransa BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırıb  

Azərbaycanda “çürük banklar”ın sayı  ARTIR
21.01.2018, 15:30

Azərbaycanda “çürük banklar”ın sayı  ARTIR

Azərbaycan XİN-dən “Zeytun Budağı” əməliyyatı ilə bağlı AÇIQLAMA - RƏSMİ
21.01.2018, 14:46

Azərbaycan XİN-dən “Zeytun Budağı” əməliyyatı ilə bağlı AÇIQLAMA - RƏSMİ

Azərbaycanla Türkiyə arasında viza rejimi ləğv edilməlidir
21.01.2018, 14:25

Azərbaycanla Türkiyə arasında viza rejimi ləğv edilməlidir

Paytaxtın bu ərazilərində su yoxdur
21.01.2018, 14:00

Paytaxtın bu ərazilərində su yoxdur

Sabaha olan hava PROQNOZU
21.01.2018, 13:05

Sabaha olan hava PROQNOZU

Deputatların “bazar günü”: “Bazar günü mənim üçün sıradan bir gündür və xüsusi əhəmiyyət daşımır”
21.01.2018, 12:50

Deputatların “bazar günü”: “Bazar günü mənim üçün sıradan bir gündür və xüsusi əhəmiyyət daşımır”

Elxan Şahinoğlu: “Heç bir dövlət bunu bizə qadağan edə bilməz”
21.01.2018, 11:56

Elxan Şahinoğlu: “Heç bir dövlət bunu bizə qadağan edə bilməz”

Türkiyə tankları Afrinə daxil olub
21.01.2018, 11:50

Türkiyə tankları Afrinə daxil olub

Vəzifəsindən azad olunan təhsil nazirinin müavininə Vergilər Nazirliyində yüksək vəzifə verildi
21.01.2018, 10:46

Vəzifəsindən azad olunan təhsil nazirinin müavininə Vergilər Nazirliyində yüksək vəzifə verildi

Azərbaycan ermənilərə zərbə endirməyib - RƏSMİ
21.01.2018, 10:21

Azərbaycan ermənilərə zərbə endirməyib - RƏSMİ

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan istifadə etməklə atəşkəsi pozub
21.01.2018, 09:41

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan istifadə etməklə atəşkəsi pozub

Nyu-Yorkda
21.01.2018, 09:34

Nyu-Yorkda "Azadlıq" heykəli bağlandı

Azərbaycanlı çoban “O səs Türkiyə”də növbəti turda - Video
21.01.2018, 00:56

Azərbaycanlı çoban “O səs Türkiyə”də növbəti turda - Video

Məmmədyarov
21.01.2018, 00:39

Məmmədyarov "Tata Steel Chess"də 3-cü qələbəsini qazandı

Çexiyada otel yanğınında 2 nəfər öldü
21.01.2018, 00:17

Çexiyada otel yanğınında 2 nəfər öldü

Otelə hücumda ölənlərin sayı artıb
20.01.2018, 23:53

Otelə hücumda ölənlərin sayı artıb

Hindistanda fabrik yandı: 17 ölü
20.01.2018, 23:35

Hindistanda fabrik yandı: 17 ölü

ARXİV
SORĞU
Hansı şirkətlər sosial layihələrə dəstək verir, xeyriyyəçilik edir?
BP Azərbaycan(40.6%)
SOCAR(15.6%)
Azersun Holding(9.37%)
Azercell(3.12%)
Bakcell(12.5%)
Nar mobile(3.12%)
Gilan Holdinq(3.12%)
Nurgun Group(0%)
Paşa Holding(3.12%)
Akkord(9.37%)