23 yanvar 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - Yazılar - Birlikdə yol getmək üçün qaydalara əməl etməliyik!
Birlikdə yol getmək üçün qaydalara əməl etməliyik!
11.09.2017, 15:38

Mansur Piriyev


Son illərdə ictimai nəqliyyatda sərnişin-sürücü və ya sərnişinlərin bir-biri ilə yaşadıqları insidentlər diqət çəkir. Bu cür xoşagəlməz hadisələr zamanı “qəhraman”lar tərəfindən nümayiş olunan qəzəb, aqressiya o qədər pik həddə çatır ki, nəinki həmin şəxs öz həyatını hətta ətrafafdakı insanların, sərnişinlərin də  həyatını təhlükə altına atmaqdan çəkinmir. Məsələnin narahatedici digər tərəfi isə bəzi insanlar tərəfindən bu cür hadisələrə göstərilən münasibətlə bağlıdır. Təəssüf ki, həmin münaqişələrlə bağlı videogörüntülər ictimailəşəşdikdən sonra hadisələrə bəzi vətəndaşların  münasibətlərinin birmənalı olmadığını müşahidə edirik. Yəni açıq-aydın şəkildə qaydaları pozan, vəzifə başında olan və sərnişinlərin həyatı üçün məsuliyyət daşıyan sürücünün təhqir olunmasına və ya fiziki zorakılq hərəkətlərinə məruz qalmasına adi hal kimi yanaşan, hətta qaydaları pozan şəxsi haqlı çıxarmağa çalışan insanlara da rast gəlmək olur. Bunu sosial şəbəkələrdə paylaşılan həmin videogörüntülərin altındakı şərhlərdən də görmək olur.

Nədir qaydalara zidd və ictimai marağa zərbə vuran bu cür münasibətlərin səbəbi?

İlk növbədə nəzərə almalıyıq ki, son illər dünyada insanlar arasında stress və onun nəticəsi olaraq aqressivlik halların artması beynəlxalq səviyyədə ictimai münasibətlərin idarə olunması sahəsində  ciddi problem kimi qarşıya çıxmaqdadır. Eyni zamanda  insanlar arasında  bir-birinə qarşı nifrət, qəzəb hisslərinin artması ictimai münasibətlərin idarə olunmasında ciddi fəsadlar törətməkdədir. Ancaq  konkret olaraq biz gündəlik həyatımızda, küçədə, ictimai nəqliyyatda ümumiyyətlə ictimai yerlərdə baş vermiş insidentləri araşdırsaq görərik ki, baş verən münaqişələrin içərisində xüsusi bir hissə var ki, burada problemin kökündə insanların ictimai marağı nəzərə almaması və qəbul olunmuş qaydalara əməl etməmələri ilə bağlıdır.

Nədir ictimai maraq?

Ən sadə dildə desək, fərd üçün ictimai maraq -  birgə yaşamağı təmin etmək üçün hər kəsin mənafeyinə uyğun ortaya qoyulan münasibətdir.

Yəni ictimai formada tələb olunan qaydalar, münasibətlər  fərdi və ya ictimai vəhdətin prinsiplərinə əsaslanır. Çünki  insan cəmiyyətinin mövcudluğu üçün bu prinsiplər zəruri əhəmiyyətə malikdir. İctimai marağa xidmət edən normalar, ümumi qaydalar  olmasaydı heç bir cəmiyyət formalaşa və inkişaf edə bilməzdi. Bu qaydalar insanların birgə yaşaması üçün bir-birinin koməyinə, yardımına olan ehtiyacı üzündən qurulmuşdur.

Bəzən biz, “Qaydalar insanların azadlığını pozur” və ya  “ Qaydalar normal yaşamağa maneə yaradır” “Bütün qaydalar kooparativ maraqlara xidmət edir” kimi fikirlərlə də rastlaşırıq. Elə ictimai yerlərdə məsul şəxslərə etiraz edərək nümayişkara formada qaydaları pozan şəxslərin də bu fikirdə olduqlarını görürük. Hətta küçədə avtoxüliqanlıq edən, yol hərəkəti qaydalarını pozmaqla onlarla insanın həyatını təhlükəyə atan avtoxuliqanları alqışlayanları, onlara pərəstiş edənləri də görürük.

Əlbəttə insanların ictimai yerlərdə, ictimai nəqliyyatda özlərini aparmaları həm də onların dünyagörüşü ilə bağlıdır. Eyni zamanda hər bir insanın cəmiyyətdəki davranışını, özünü necə göstərməsini, təqdim etməsini şəxsin subyektiv reallığı kimi də başa düşmək olar. Bəzən insanların yaratmış olduqları subyektiv rallıqları onların həyat tərzində və davranışlarında  müxtəlif formalarda onun özü üçün obyektiv reallığa, yaxud gerçəkliyə çevrilir.

Ancaq bu, heç də o demək deyil ki, insanlar üçün hansısa ümumi, hamı üçün eyni olan normalar, prinsiplər, qaydalar, qanunauyğunluqlar yoxdur. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, ictimai maraq -  birgə yaşamaq üçün zəruri olan  münasibətlər üzərində qurulur və gələcək üçün hər bir fərdin maraqlarına hesablanır.
 

İctimai nəqliyyatda baş verən xoşagəlməz hadisələrin əsas hissəsinin fərdi maraqlar uğrunda baş verməsi isə məsələni başqa bir acınacaqlı və narahatedici tərəfidir. Bunu, adndan da göründüyü kimi İctimai nəqliyyata illərdən bəri fərdi maraqlar prizmasından baxmağa öyrənmiş kiçik bir zümrənin, aparılan islahatlara, dəyişiliklərə ayaq uydura bilməməsi və ya yeni standartlara qarşı son mübarizələri kimi də başa düşmək olar. Çünki bu sahədə inkişafın qarşıya məqsəd kimimi qoyulması və yeni qaydaların tətbiqi fərdi maraqlara yox ictimai maraqlara söykənir. Təbii ki, effektiv nəticə üçün tələb olunan vaxtı bu xidmət sahəsinin tərəflərinin ortaya qoyduğu münasibətlər müəyyən edəcək.

Hesab edirəm ki, nəinki ictimai nəqliyyat sahəsində ümumiyyətlə cəmiyyətimizin bütün sahələrində ictimai marağa hörmət etməyən, hamı üçün tələb olunan qaydalara fərdi maraqlar konteksindən yanaşan “fərd”lərə qarşı ictimai tənbeh və münasibət formalaşdırılmağın vaxtı çoxdan çatıb.
 

Nəzərə almaq lazımdır ki, hər bir cəmiyyətin mədəni səviyyəsi həm də onun öz problemlərinə olan münasibəti ilə ölçülür. Odur ki, ictimai maraq üçün tələb olunan münasibəti göstərməkdən çəkinməməliyik.


SON XƏBƏR
Türkiyə "Zeytun budağı" əməliyyatında şəhid verdi
23.01.2018, 00:59

Türkiyə "Zeytun budağı" əməliyyatında şəhid verdi

Bakıda 58 yaşlı kişi evində bıçaqlandı
23.01.2018, 00:50

Bakıda 58 yaşlı kişi evində bıçaqlandı

ABŞ qondarma rejimin "vətəndaşlarına" viza verir - Video   
23.01.2018, 00:37

ABŞ qondarma rejimin "vətəndaşlarına" viza verir - Video  

Türklərlə kürdlər arasında kütləvi dava
23.01.2018, 00:25

Türklərlə kürdlər arasında kütləvi dava

Oktan ədədi 95-dən az olan benzin növlərinin aksiz vergisi 200 dəfə artırılıb
23.01.2018, 00:11

Oktan ədədi 95-dən az olan benzin növlərinin aksiz vergisi 200 dəfə artırılıb

Prezident “Royal Phillips”in baş icraçı direktoru ilə müzakirə apardı
22.01.2018, 23:57

Prezident “Royal Phillips”in baş icraçı direktoru ilə müzakirə apardı

Sumqayıtda intihara cəhdin qarşısı alınıb
22.01.2018, 23:43

Sumqayıtda intihara cəhdin qarşısı alınıb

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
22.01.2018, 23:26

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

Avtobus qəzasında 18 nəfər öldü
22.01.2018, 23:15

Avtobus qəzasında 18 nəfər öldü

BMT-nin Yəmən üzrə xüsusi elçisi istefa verib
22.01.2018, 22:59

BMT-nin Yəmən üzrə xüsusi elçisi istefa verib

“Planlaşdırılmış bütün ərazilər nəzarət altına alınıb” – Bəkir Bozdağ
22.01.2018, 22:45

“Planlaşdırılmış bütün ərazilər nəzarət altına alınıb” – Bəkir Bozdağ

Ciddi və ya qeyri-ciddi saydığımız İNANCLAR
22.01.2018, 22:29

Ciddi və ya qeyri-ciddi saydığımız İNANCLAR

Tramp Davosa getməyə bilər
22.01.2018, 22:13

Tramp Davosa getməyə bilər

1 stəkan ilıq su və yarım qaşıq sarıkök – İNANILMAZ NƏTİCƏ
22.01.2018, 21:58

1 stəkan ilıq su və yarım qaşıq sarıkök – İNANILMAZ NƏTİCƏ

Cahangir Hacıyevin vəkillərinin cəzalandırılma səbəbi - Yenilənib
22.01.2018, 21:44

Cahangir Hacıyevin vəkillərinin cəzalandırılma səbəbi - Yenilənib

“LUKOİL” şirkətinin Azərbaycandakı fəaliyyəti müzakirə olundu   
22.01.2018, 21:32

“LUKOİL” şirkətinin Azərbaycandakı fəaliyyəti müzakirə olundu  

"Neftçi" 1:8 hesabı ilə uduzdu
22.01.2018, 21:16

"Neftçi" 1:8 hesabı ilə uduzdu

Prezident dünyanın ən böyük investisiya şirkətinin rəhbəri ilə görüşdü   
22.01.2018, 21:03

Prezident dünyanın ən böyük investisiya şirkətinin rəhbəri ilə görüşdü  

ABŞ-da məktəbdə atışma
22.01.2018, 20:57

ABŞ-da məktəbdə atışma

Türkiyə Afrin bölgəsində strateji yüksəkliyini ələ keçirdi
22.01.2018, 20:43

Türkiyə Afrin bölgəsində strateji yüksəkliyini ələ keçirdi

İlham Əliyev Azərbaycanın Dünya İqtisadi Forumu ilə əməkdaşlığını müzakirə etdi
22.01.2018, 20:27

İlham Əliyev Azərbaycanın Dünya İqtisadi Forumu ilə əməkdaşlığını müzakirə etdi

Avropa Şurası Ermənistana olan mövqeyinə görə qınandı
22.01.2018, 20:18

Avropa Şurası Ermənistana olan mövqeyinə görə qınandı

Yaqland Azərbaycanda görülən tədbirləri müsbət qiymətləndirdi
22.01.2018, 19:51

Yaqland Azərbaycanda görülən tədbirləri müsbət qiymətləndirdi

Bara silahlı hücum: 7 ölü
22.01.2018, 18:56

Bara silahlı hücum: 7 ölü

14 mindən çox borclunun Azərbaycandan çıxışına qadağa qoyulub
22.01.2018, 18:42

14 mindən çox borclunun Azərbaycandan çıxışına qadağa qoyulub

Gürcüstanda Qış Olimpiya Oyunları keçirilə bilər
22.01.2018, 18:36

Gürcüstanda Qış Olimpiya Oyunları keçirilə bilər

Əməliyyat Qərargahı alpinistlərlə bağlı yeni MƏLUMAT YAYDI
22.01.2018, 18:32

Əməliyyat Qərargahı alpinistlərlə bağlı yeni MƏLUMAT YAYDI

Tillerson: “Türkiyənin terrorla mübarizə hüququnu tanıyırıq”
22.01.2018, 18:21

Tillerson: “Türkiyənin terrorla mübarizə hüququnu tanıyırıq”

3 türk əsgəri yaralandı
22.01.2018, 18:10

3 türk əsgəri yaralandı

Kürdlər Moskvanın Afrinlə bağlı gizli təklifini AÇIQLADI
22.01.2018, 17:49

Kürdlər Moskvanın Afrinlə bağlı gizli təklifini AÇIQLADI

Çevik Polis Alayında MÜŞAVİRƏ - Nazir ayıq-sayıq olmağa ÇAĞIRDI   
22.01.2018, 17:39

Çevik Polis Alayında MÜŞAVİRƏ - Nazir ayıq-sayıq olmağa ÇAĞIRDI  

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
22.01.2018, 17:35

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

Yerevandakı Göy məscid YUNESKO-nun siyahısına salına bilər
22.01.2018, 17:28

Yerevandakı Göy məscid YUNESKO-nun siyahısına salına bilər

İlhamə Quliyevanın adına şərabı kim hazırlatdırıb: biri “özü” deyir, qohumunun isə bundan xəbəri yoxdur
22.01.2018, 17:24

İlhamə Quliyevanın adına şərabı kim hazırlatdırıb: biri “özü” deyir, qohumunun isə bundan xəbəri yoxdur

Azərbaycanda qanunsuz miqrasiya kanalı təşkil edənlər saxlanıldı
22.01.2018, 17:23

Azərbaycanda qanunsuz miqrasiya kanalı təşkil edənlər saxlanıldı

ARXİV
SORĞU
Hansı şirkətlər sosial layihələrə dəstək verir, xeyriyyəçilik edir?
BP Azərbaycan(42.2%)
SOCAR(13.3%)
Azersun Holding(11.1%)
Azercell(2.22%)
Bakcell(8.88%)
Nar mobile(2.22%)
Gilan Holdinq(4.44%)
Nurgun Group(2.22%)
Paşa Holding(2.22%)
Akkord(11.1%)