26 may 2018, Şənbə
Ana Səhifə - Yazılar - Birlikdə yol getmək üçün qaydalara əməl etməliyik!
Birlikdə yol getmək üçün qaydalara əməl etməliyik!
11.09.2017, 15:38

Mansur Piriyev


Son illərdə ictimai nəqliyyatda sərnişin-sürücü və ya sərnişinlərin bir-biri ilə yaşadıqları insidentlər diqət çəkir. Bu cür xoşagəlməz hadisələr zamanı “qəhraman”lar tərəfindən nümayiş olunan qəzəb, aqressiya o qədər pik həddə çatır ki, nəinki həmin şəxs öz həyatını hətta ətrafafdakı insanların, sərnişinlərin də  həyatını təhlükə altına atmaqdan çəkinmir. Məsələnin narahatedici digər tərəfi isə bəzi insanlar tərəfindən bu cür hadisələrə göstərilən münasibətlə bağlıdır. Təəssüf ki, həmin münaqişələrlə bağlı videogörüntülər ictimailəşəşdikdən sonra hadisələrə bəzi vətəndaşların  münasibətlərinin birmənalı olmadığını müşahidə edirik. Yəni açıq-aydın şəkildə qaydaları pozan, vəzifə başında olan və sərnişinlərin həyatı üçün məsuliyyət daşıyan sürücünün təhqir olunmasına və ya fiziki zorakılq hərəkətlərinə məruz qalmasına adi hal kimi yanaşan, hətta qaydaları pozan şəxsi haqlı çıxarmağa çalışan insanlara da rast gəlmək olur. Bunu sosial şəbəkələrdə paylaşılan həmin videogörüntülərin altındakı şərhlərdən də görmək olur.

Nədir qaydalara zidd və ictimai marağa zərbə vuran bu cür münasibətlərin səbəbi?

İlk növbədə nəzərə almalıyıq ki, son illər dünyada insanlar arasında stress və onun nəticəsi olaraq aqressivlik halların artması beynəlxalq səviyyədə ictimai münasibətlərin idarə olunması sahəsində  ciddi problem kimi qarşıya çıxmaqdadır. Eyni zamanda  insanlar arasında  bir-birinə qarşı nifrət, qəzəb hisslərinin artması ictimai münasibətlərin idarə olunmasında ciddi fəsadlar törətməkdədir. Ancaq  konkret olaraq biz gündəlik həyatımızda, küçədə, ictimai nəqliyyatda ümumiyyətlə ictimai yerlərdə baş vermiş insidentləri araşdırsaq görərik ki, baş verən münaqişələrin içərisində xüsusi bir hissə var ki, burada problemin kökündə insanların ictimai marağı nəzərə almaması və qəbul olunmuş qaydalara əməl etməmələri ilə bağlıdır.

Nədir ictimai maraq?

Ən sadə dildə desək, fərd üçün ictimai maraq -  birgə yaşamağı təmin etmək üçün hər kəsin mənafeyinə uyğun ortaya qoyulan münasibətdir.

Yəni ictimai formada tələb olunan qaydalar, münasibətlər  fərdi və ya ictimai vəhdətin prinsiplərinə əsaslanır. Çünki  insan cəmiyyətinin mövcudluğu üçün bu prinsiplər zəruri əhəmiyyətə malikdir. İctimai marağa xidmət edən normalar, ümumi qaydalar  olmasaydı heç bir cəmiyyət formalaşa və inkişaf edə bilməzdi. Bu qaydalar insanların birgə yaşaması üçün bir-birinin koməyinə, yardımına olan ehtiyacı üzündən qurulmuşdur.

Bəzən biz, “Qaydalar insanların azadlığını pozur” və ya  “ Qaydalar normal yaşamağa maneə yaradır” “Bütün qaydalar kooparativ maraqlara xidmət edir” kimi fikirlərlə də rastlaşırıq. Elə ictimai yerlərdə məsul şəxslərə etiraz edərək nümayişkara formada qaydaları pozan şəxslərin də bu fikirdə olduqlarını görürük. Hətta küçədə avtoxüliqanlıq edən, yol hərəkəti qaydalarını pozmaqla onlarla insanın həyatını təhlükəyə atan avtoxuliqanları alqışlayanları, onlara pərəstiş edənləri də görürük.

Əlbəttə insanların ictimai yerlərdə, ictimai nəqliyyatda özlərini aparmaları həm də onların dünyagörüşü ilə bağlıdır. Eyni zamanda hər bir insanın cəmiyyətdəki davranışını, özünü necə göstərməsini, təqdim etməsini şəxsin subyektiv reallığı kimi də başa düşmək olar. Bəzən insanların yaratmış olduqları subyektiv rallıqları onların həyat tərzində və davranışlarında  müxtəlif formalarda onun özü üçün obyektiv reallığa, yaxud gerçəkliyə çevrilir.

Ancaq bu, heç də o demək deyil ki, insanlar üçün hansısa ümumi, hamı üçün eyni olan normalar, prinsiplər, qaydalar, qanunauyğunluqlar yoxdur. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, ictimai maraq -  birgə yaşamaq üçün zəruri olan  münasibətlər üzərində qurulur və gələcək üçün hər bir fərdin maraqlarına hesablanır.
 

İctimai nəqliyyatda baş verən xoşagəlməz hadisələrin əsas hissəsinin fərdi maraqlar uğrunda baş verməsi isə məsələni başqa bir acınacaqlı və narahatedici tərəfidir. Bunu, adndan da göründüyü kimi İctimai nəqliyyata illərdən bəri fərdi maraqlar prizmasından baxmağa öyrənmiş kiçik bir zümrənin, aparılan islahatlara, dəyişiliklərə ayaq uydura bilməməsi və ya yeni standartlara qarşı son mübarizələri kimi də başa düşmək olar. Çünki bu sahədə inkişafın qarşıya məqsəd kimimi qoyulması və yeni qaydaların tətbiqi fərdi maraqlara yox ictimai maraqlara söykənir. Təbii ki, effektiv nəticə üçün tələb olunan vaxtı bu xidmət sahəsinin tərəflərinin ortaya qoyduğu münasibətlər müəyyən edəcək.

Hesab edirəm ki, nəinki ictimai nəqliyyat sahəsində ümumiyyətlə cəmiyyətimizin bütün sahələrində ictimai marağa hörmət etməyən, hamı üçün tələb olunan qaydalara fərdi maraqlar konteksindən yanaşan “fərd”lərə qarşı ictimai tənbeh və münasibət formalaşdırılmağın vaxtı çoxdan çatıb.
 

Nəzərə almaq lazımdır ki, hər bir cəmiyyətin mədəni səviyyəsi həm də onun öz problemlərinə olan münasibəti ilə ölçülür. Odur ki, ictimai maraq üçün tələb olunan münasibəti göstərməkdən çəkinməməliyik.


SON XƏBƏR
ABŞ Yaxın Şərqdə nüfuzunu itirir...
26.05.2018, 11:49

ABŞ Yaxın Şərqdə nüfuzunu itirir...

İlan sancmalarının STATİSTİKASI: 13 min ölü, 400 min əlil
26.05.2018, 11:40

İlan sancmalarının STATİSTİKASI: 13 min ölü, 400 min əlil

Neft ucuzlaşıb
26.05.2018, 11:28

Neft ucuzlaşıb

Dondurma alarkən bunlara mütləq DİQQƏT EDİN   
26.05.2018, 11:11

Dondurma alarkən bunlara mütləq DİQQƏT EDİN  

Aya insan göndərilir – 46 il sonra
26.05.2018, 11:04

Aya insan göndərilir – 46 il sonra

Bakıda 2 küçədə hərəkət məhdudlaşdırılır
26.05.2018, 11:00

Bakıda 2 küçədə hərəkət məhdudlaşdırılır

Şopinq Festivalı – ailəvi alış-verişin və əyləncənin ünvanı
26.05.2018, 10:47

Şopinq Festivalı – ailəvi alış-verişin və əyləncənin ünvanı

Gəncədə Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi geniş qeyd olunur
26.05.2018, 10:41

Gəncədə Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi geniş qeyd olunur

Gənclik calağı   
26.05.2018, 10:37

Gənclik calağı   

Bu şəhərdə 2 gündə 62 nəfər öldürülüb
26.05.2018, 10:29

Bu şəhərdə 2 gündə 62 nəfər öldürülüb

Baş Prokurorluq işə qəbulla bağlı müsabiqənin vaxtını açıqladı
26.05.2018, 10:23

Baş Prokurorluq işə qəbulla bağlı müsabiqənin vaxtını açıqladı

Azərbaycanın “İnterpol”a verdiyi Burak Bilgili İstanbulda şirkət açıb
26.05.2018, 10:09

Azərbaycanın “İnterpol”a verdiyi Burak Bilgili İstanbulda şirkət açıb

Putin söz verdi
26.05.2018, 09:53

Putin söz verdi

Cəbhədə atışma – Pulemyotlar işə düşdü
26.05.2018, 09:43

Cəbhədə atışma – Pulemyotlar işə düşdü

Qusarda kanalda batan şəxsin axtarışına başlanılıdı
26.05.2018, 09:25

Qusarda kanalda batan şəxsin axtarışına başlanılıdı

Trampdan Şimali Koreyaya müsbət SİQNAL: “Sammit keçiriləcək”
26.05.2018, 09:21

Trampdan Şimali Koreyaya müsbət SİQNAL: “Sammit keçiriləcək”

Gədəbəydə qətl törədən gənc saxlanılıb
26.05.2018, 09:14

Gədəbəydə qətl törədən gənc saxlanılıb

Göygöldə "KamAZ" aşıb, iki nəfər ölüb
26.05.2018, 09:10

Göygöldə "KamAZ" aşıb, iki nəfər ölüb

ABŞ Konqresi AXC-ın yaranmasının 100 illiyi ilə bağlı bəyanat verdi
26.05.2018, 09:03

ABŞ Konqresi AXC-ın yaranmasının 100 illiyi ilə bağlı bəyanat verdi

Siqareti tərgitməyin effektiv yolu
26.05.2018, 00:25

Siqareti tərgitməyin effektiv yolu

Türkiyədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə dair nadir kitablar nəşr olunub
26.05.2018, 00:14

Türkiyədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə dair nadir kitablar nəşr olunub

Heydər Əliyev Mərkəzində “Son iclas” bədii-sənədli filminin təqdimatı olub
26.05.2018, 00:06

Heydər Əliyev Mərkəzində “Son iclas” bədii-sənədli filminin təqdimatı olub

Klubu Arda Turanı ağır cəzalandırdı - 250 min avro 
25.05.2018, 23:57

Klubu Arda Turanı ağır cəzalandırdı - 250 min avro 

Qəzzada toqquşmalar: 109 yaralı
25.05.2018, 23:44

Qəzzada toqquşmalar: 109 yaralı

Putin növbəti dəfə prezident olmayacaq
25.05.2018, 23:33

Putin növbəti dəfə prezident olmayacaq

Şahmatçımız dünya çempionatının qalibi oldu - Video
25.05.2018, 23:22

Şahmatçımız dünya çempionatının qalibi oldu - Video

Naxçıvanda  xidmət rəisi vəzifəsindən azad edilib
25.05.2018, 23:07

Naxçıvanda  xidmət rəisi vəzifəsindən azad edilib

Türkiyə ordusu üç PKK başçısını məhv edib
25.05.2018, 22:56

Türkiyə ordusu üç PKK başçısını məhv edib

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ - 80 dolları ötüb
25.05.2018, 22:41

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ - 80 dolları ötüb

Ramazanın 10-cu gününün duası, imsak və iftar vaxtı
25.05.2018, 22:28

Ramazanın 10-cu gününün duası, imsak və iftar vaxtı

25.05.2018, 22:20

"Real" "Liverpul"a qalib gəldi - VİDEO

25-ci
25.05.2018, 22:12

25-ci

Tramp Şimali Koreya ilə dialoqu bərpa edir
25.05.2018, 22:10

Tramp Şimali Koreya ilə dialoqu bərpa edir

Bir sinifdən 7 nəfər 600-dən çox bal topladı – VİDEO
25.05.2018, 21:57

Bir sinifdən 7 nəfər 600-dən çox bal topladı – VİDEO

Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibəti ilə bəzi binalar bayraqlarla bəzədilib
25.05.2018, 21:42

Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibəti ilə bəzi binalar bayraqlarla bəzədilib

ARXİV
SORĞU
Türkiyədə səsvermə hüqüqunuz olsaydı, hansı namizədə səs verərdiniz?
Muharrem İnce (22.2%)
Meral Akşener (12.5%)
Rəcəb Tayyip Ərdoğan (57.7%)
Selahattin Demirtaş (1.71%)
Temel Karamollaoğlu (0.57%)
Doğu Perinçek (5.14%)