22 aprel 2018, Bazar
Ana Səhifə - Yazılar - Tehrandan Xankəndinə yol gedirmi?..
Tehrandan Xankəndinə yol gedirmi?..
08.12.2017, 16:43

Zahid Oruc,
Milli Məclisin deputatı


İranın “Şərq” qəzetində özünü Dağlıq Qarabağın xarici siyasət idarəsinin rəhbəri kimi təqdim edən Masis Mailyanın müsahibəsi dərs olunub.Dünyada separatizmin yayılmasına qarşı təsirli tədbirlərdən biri kimi,dövlətlərin nəzarətində olan informasiya orqanlarında tanınmamış siyasi hibridlərə qarşı xüsusi yanaşmanın tətbiq olunduğu hər kəsə bəllidir.

Xüsusilə də böyük imperiya tarixi olan İranın hazırki dini-siyasi elitası uzun illər yaşadığı sanksiyalar fonunda diplomatiyanın ən yüksək incəsənət olduğunu hamıdan yaxşı bilir.Prezident Həsən Ruhaniyə yaxınlığı ilə seçilən tribunada Qafqaz həqiqətlərinin birtərəfli qaydada təqdimatı azadlıq və plüralizm barəsindəki deklarasiyalarla izah oluna bilməz.Axı teokratik quruluşlarda qərarların qəbulu mexanizminə bələd olanlar,xüsusi hazırlıqlı ekspertini Qarabağa göndərərək,absurd ədalət və haqq davası apardığına bir kimsəni inandıra bilməz.Məsələn,Birləşmiş Ştatlar prezidentinin son qərarını Fələstin-İsrail münaqişəsinin yenidən alovlanmasına yönələn cinayət aktı sayan rəsmi Tehranın eyni əzm və fədakarlıqla sabah yəhudi dövlətinin əsas təmsilçilərinə informasiya dəstəyi verməsini,balansı qorumaq adı ilə öz nümayəndəsini Prezident Administrasiyasından hazır tezislərlə təchiz edib Tel-Əvivə yola salacağını təsəvvür edirsizmi? Qətiyyən,belə hal son 50 ildə özünü göstərməyib.Elə isə İranın aparıcı nəşri səngərdə Azərbaycana qarşı müharibə aparan işğalçı ordunun siyasi artilleriya hücumunu həyata keçirən adamların fikirlərini nədən tirajlayır?

Dövlətlər arasında imzalanan müqavilələr və rəsmi tədbirlərdə verilən bəyanatlar əsasında regional münasibətlərin tam məcmusunu vermək mümkün deyil.Sadə dillə desək, beynəlxalq hüquq subyekti olmağa can atan və 90-cı illərin hərbi əməliyyatlarının nəticəsini rəsmiləşdirmək məqsədi güdən Dağlıq Qarabağ rejimi hərbi və siyasi addımlarını dünyadakı azğın maraqların kontekstində qurur.Xankəndində süngünün üzərində əyləşənlər yaxşı bilir ki,kiçik bir adanı heç bir parametr üzrə xarici məkanda cazibədar eləmək mümkün deyil.Transmilli şirkətlərin yan keçdiyi ərazilər siyasi elitalar üçün də çox az önəm kəsb edir.Qarabağ hətta hərbi bazalar vasitəsilə regiona nəzarət eləmək imkanları üçün də yaramır.Çünki artıq bölgənin geopolitik və geoiqtisadi arxitekturası sovetlərin dağılmasından sonra baş verən hərbi toqquşmlarının nəticəsinə uyğunlaşdırılıb. Ona görə də kimsə gəlib 100 milyon dollarlıq investisiyanı Şuşaya qoyub Şimal və Cənuba,yaxud Qərbə gedən yollara nəzarət üçün mühüm dayaqlar formalaşdırmaq fikrinə düşəsi deyil.O üzdən Bako Saakyan və onun mülnhauzenləri üçün yeganə yol,rəsmi Bakının qonşularla uzlaşdıra bilmədiyi məsələlərdə mənafelərini irəli vermək və fürsətcil bir xətti izləməkdir.

Əslində Rusiya amili olan yerdə İran Qarabağa dair böyük planlarını bir qədər fərqli kontekstdə hazırlamağa məcburdur.Yəni,status-kvonun qorunması Tehrana sərfəlidir və nəticədə Azərbaycanın istər tarix,istərsə də cari məqsədlərini çox ustaqlıqla idarə etməyə resurs yaranır.Necə deyərlər, separatizm Qafqazda himayə olunduğu üçün ölkələrin xarici siyasət vektorunu daim asılı vəziyyətdə saxlamağa imkan var.


Doğrudur,İran Masis Mailyanın arzuladığı sərhədləri-yəni,Füzuli bölgəsindən hər hansı əlaqələri ermənilərin üzünə açmağın təhlükəsini yaxşı anlayır.Söhbət regionda silahların gücü ilə sərhədlərin dəyişdirilməsinə legitimlik qazandırmağın bumeranq effekti doğuracagından gedir.Ona görə də “Şərq” qəzetinə verilən müsahibəni İranın planları baxımından izah etmək daha asandır,çünki İrəvanın güddüyü niyyətlər çox da dərin strategiyaya köklənməyib.Yəni,Şuşa məscidini qədim İran mədəniyyətinin tərkib hissəsi kimi restavrasiya etdirmək,təkcə oradan Şimali Azərbaycanın izini itirmir,həm də Rusiya imperiyası ilə İran arasındakı müharibədən sonra əldən verilmiş ərazilərə sahib çıxmaq kimi çox məkrli planların konturuna çevrilir.Tehranın hərbi-siyasi gücü imkan verir ki,kiçik bir ərazi subyektini-Qarabağı öz təsirində saxlamaqla bölgədə aktiv rola iddia etsin və ATƏT Minsk qrupundan kənarda mühüm alternativ müstəvi formalaşdırsın.

Yeri gəlmişkən,Masis Mailyan iranlı ekspertin Dağlıq Qarabağın rəsmi sərhədlərindən kənar əraziləri-yəqin söhbət 7 rayondan gedir- qaytarmağın mümkünlüyü ilə bağlı sualına cavab verərkən,əksinə Azərbaycanın Çaykəndi də daxil 15 faizə yaxın ərazini işğal etdiyini İran cəmiyyətinin diqqətinə çatdırmağa çalışır.Hər halda Qafqazın tarixini yaxşı bilən fars alimləri və siyasətlçiləri üçün belə ağ yalanların təsir gücü olmasa da,xalqın diqqətini İranın onunla sərhədləri birgə qoruyan erməni tanklarını nədən çıxarmaq tələbini ortaya qoymadığına işarə edildiyinə şübhə yoxur.Nəticədə,Minsk qrupu formatına daxil olmağa can atan bir dövlət üçün Qərbin,Türkiyənin, Rusiyanın regiondakı fəaliyyətinə qarşı kontur siyasət yürüdülür. Həqiqətən də son dərəcə mürəkkəb matrisada çox dəqiq hesablanmış planlarla üzə-üzə qalmışıq.

Tehran Qarabağı müstəqil erməni dövləti kimi tanımağı heç zaman gözdən keçirməsə də Xankəndinə gedən yolları nəzarətdə saxlamağın faydasını əla bilir.Ona görə də bütün ipləri əlinə yığaraq,çox rahatlıqla İrəvan-Qarabağ və Bakı arasında manevrlərini davam etdirir.Regionda qlobal miqyaslı tranzit layihələrinin həyata keçirildiyi bir dövrdə İran siyasətçiləri yaxın qonşulara gedən dəhlizləri ot basmağa qoymur.

Qədim Şərqin müdrikləri deyirdilər ki,Allah yolu yaradıb, şeytansa keçidləri..

 


SON XƏBƏR
Səudiyyə Ərəbistanında partlayış və atışma - kral təxliyyə edildi
22.04.2018, 00:01

Səudiyyə Ərəbistanında partlayış və atışma - kral təxliyyə edildi

Siyahını YSK-ya təqdim oludnu – Yaxşı Partiya seçkilərə qatılır
21.04.2018, 23:46

Siyahını YSK-ya təqdim oludnu – Yaxşı Partiya seçkilərə qatılır

Yeni təyin edilən nazirlər hansı tanınmışların övladıdır?
21.04.2018, 23:20

Yeni təyin edilən nazirlər hansı tanınmışların övladıdır?

Həmyerlimizlə xal itirən şahmat "hökmdarı" mətbuat konfransına gəlmədi
21.04.2018, 22:48

Həmyerlimizlə xal itirən şahmat "hökmdarı" mətbuat konfransına gəlmədi

Qarlı dərəyə düşmüş avtomobildəki 6 nəfər xilas edilib
21.04.2018, 22:43

Qarlı dərəyə düşmüş avtomobildəki 6 nəfər xilas edilib

Vəzifəsiz qalan Abid Şərifov danışdı: "Sədaqətlə xidmət edəcəm"
21.04.2018, 22:10

Vəzifəsiz qalan Abid Şərifov danışdı: "Sədaqətlə xidmət edəcəm"

Bakı-Moskva reysi ilə uçan təyyarə məcburi eniş etdi
21.04.2018, 21:58

Bakı-Moskva reysi ilə uçan təyyarə məcburi eniş etdi

Ermənistan prezidenti müxalifət lideri ilə görüşüb
21.04.2018, 21:50

Ermənistan prezidenti müxalifət lideri ilə görüşüb

Yeni Baş nazirin hökuməti - Təyinat olan və olmayan bütün VƏZİFƏLƏR
21.04.2018, 21:41

Yeni Baş nazirin hökuməti - Təyinat olan və olmayan bütün VƏZİFƏLƏR

Moskvada güclü qasırğa -  2  ölü, 17  yaralı
21.04.2018, 21:23

Moskvada güclü qasırğa -  2  ölü, 17  yaralı

Şimali Koreya bu gündən bütün nüvə sınaqlarını dayandırır
21.04.2018, 21:17

Şimali Koreya bu gündən bütün nüvə sınaqlarını dayandırır

Xərçəngin diaqnostikası üçün xüsusi mikroskopu hazırlandı
21.04.2018, 21:03

Xərçəngin diaqnostikası üçün xüsusi mikroskopu hazırlandı

Deputatların sayı azaldı - SƏBƏBLƏR
21.04.2018, 20:42

Deputatların sayı azaldı - SƏBƏBLƏR

Gənc nazirin uğurlu karyera yolu - DOSYE 
21.04.2018, 20:31

Gənc nazirin uğurlu karyera yolu - DOSYE 

Yeni nazirin 38 yaşı var - Bioqrafiya
21.04.2018, 20:18

Yeni nazirin 38 yaşı var - Bioqrafiya

Dmitri Medvedev yeni Baş nazir Novruz Məmmədovu təbrik etdi
21.04.2018, 20:07

Dmitri Medvedev yeni Baş nazir Novruz Məmmədovu təbrik etdi

Hacıbala Abutalıbov, İnam Kərimov və Samir Nuriyev vəzifəsindən azad EDİLDİ - SƏRƏNCAM
21.04.2018, 19:39

Hacıbala Abutalıbov, İnam Kərimov və Samir Nuriyev vəzifəsindən azad EDİLDİ - SƏRƏNCAM

Novruz Məmmədov şöbə müdiri vəzifəsindən azad olunub
21.04.2018, 18:50

Novruz Məmmədov şöbə müdiri vəzifəsindən azad olunub

Abutalıbov baş nazirin müavini oldu
21.04.2018, 18:10

Abutalıbov baş nazirin müavini oldu

Bəzi nazirlik və komitələrə rəhbər təyin olunmadı - ADLAR
21.04.2018, 17:55

Bəzi nazirlik və komitələrə rəhbər təyin olunmadı - ADLAR

Bu məmurlar vəzifəsini itirdi – Səlim Müslümov, Heydər Əsədov, Abid Şərifov, Əli Həsənov, Elçin Əfəndiyev, İsmət Abbasov...
21.04.2018, 17:44

Bu məmurlar vəzifəsini itirdi – Səlim Müslümov, Heydər Əsədov, Abid Şərifov, Əli Həsənov, Elçin Əfəndiyev, İsmət Abbasov...

Deputat “Dövlətqaçqınkom”un sədri oldu
21.04.2018, 17:36

Deputat “Dövlətqaçqınkom”un sədri oldu

İlham Əliyev sərəncam imzaladı – Nazirlər Kabinetinin yeni TƏRKİBİ – SİYAHI
21.04.2018, 17:29

İlham Əliyev sərəncam imzaladı – Nazirlər Kabinetinin yeni TƏRKİBİ – SİYAHI

Bu hallarda siyasi partiyalar bağlanacaq – qanuna DƏYİŞİKLİK
21.04.2018, 17:21

Bu hallarda siyasi partiyalar bağlanacaq – qanuna DƏYİŞİKLİK

Bakı məktəbliləri üçün robototexnika təlimləri başladı
21.04.2018, 17:18

Bakı məktəbliləri üçün robototexnika təlimləri başladı

İsmayıllıda paltaryuyan maşında narkotik gizlədən tutuldu
21.04.2018, 17:00

İsmayıllıda paltaryuyan maşında narkotik gizlədən tutuldu

Türkiyədə ağır yol qəzası – 18 nəfər yaralandı
21.04.2018, 16:30

Türkiyədə ağır yol qəzası – 18 nəfər yaralandı

Məhkəmə ANS-lə bağlı qərarını açıqladı
21.04.2018, 16:27

Məhkəmə ANS-lə bağlı qərarını açıqladı

Yerevanda terror hücumlarının qarşısı alındı
21.04.2018, 16:25

Yerevanda terror hücumlarının qarşısı alındı

Qəhrəman atanın qəhrəman oğlu
21.04.2018, 16:06

Qəhrəman atanın qəhrəman oğlu

Müstəqil Azərbaycanın baş nazirləri – SİYAHI
21.04.2018, 15:57

Müstəqil Azərbaycanın baş nazirləri – SİYAHI

Sarkisyan etirazçıların liderini danışıqlara çağırdı
21.04.2018, 15:52

Sarkisyan etirazçıların liderini danışıqlara çağırdı

Zahid Orucun hakimiyyətlə əlaqələri HAQDA: “Ona etibar var” 
21.04.2018, 15:42

Zahid Orucun hakimiyyətlə əlaqələri HAQDA: “Ona etibar var” 

Prezidentdən SƏRƏNCAM - Yeni baş nazir təyin edildi
21.04.2018, 15:06

Prezidentdən SƏRƏNCAM - Yeni baş nazir təyin edildi

ABŞ-da təhsil almaq istəyənlər üçün Bakıda sərgi təşkil olundu  
21.04.2018, 14:55

ABŞ-da təhsil almaq istəyənlər üçün Bakıda sərgi təşkil olundu  

ARXİV
SORĞU
Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının qiymətlərinə necə baxırsınız?
İmtahan qiymətləri çox yüksəkdir(10.6%)
İmtahan qiymətləri normalıdr(6.38%)
İmtahan qiymətləri aşağıdır(0%)
Qiymətlər ləğv edilməli, imtahanlar pulsuz olmalıdır(72.3%)
İmtahan qiymətləri azaldılmalıdır(2.12%)
İmtahan qiymətləri artırılmalıdır(8.51%)