14 dekabr 2018, Cümə
Ana Səhifə - Yazılar - Kəlbəcərə gedən qatar
Kəlbəcərə gedən qatar
28.12.2017, 13:00

Hidayət Elvüsal


Uzaqda olmayan o gün gələcək. Yurd-yuvamız azad olacaq. Qarabağ yenidən ağ günlərə qovuşacaq. Şuşadan, Laçından belə gəzib-dolanacağıq. Və o günlərin birində dəmiryolu vağzalında bir elan səslənəcək:

- Bakıdan Kəlbəcərə gedən sərnişin qatarına birinci platformanın birinci yolunda minik başlanır…

 

***

 

Şair-publisist, tərcüməçi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Adil Cəmillə yenə bir yerdəyik. Özünə xas olan yumorlu söhbətindən qalmır.

- Birinci şeirimi bilirsən nə vaxt, niyə yazmışam.

- Maraqlıdır.

- Heç məktəbə də getmirdim. Əslində unutmuşdum. Sonralar böyük bacım yadıma saldı. Sən demə əzbərləyibmiş. Kənddə Narın xala vardı, qonşumuzdu. Kasıb adam idi, yerləri olmadığından o da qış ehtiyatını bizim əl damında saxlardı. Bizim pendirdən fərqli olaraq onun pendiri çox yumşaq idi. Yazmışam ki…

Hamının şoru qurudu,

Narının şoru durudu.

Fitil gətir, atım şoru,

Ayran verin qatım şoru.

- Yəni lap rəhmətlik Sabirin ilk şeiri kimi orucu tutdum irəmazanda; qaldı iki gözüm qazanda.

- Əlbəttə, özümü böyük Sabirlə müqayisə etmək fikrində deyiləm. Amma qəribədir ki, ilk şeirlər məhz məişətlə bağlı olur. Və sonra otuza qədər şeir, elmi-publisistik, kitablarım, iyirmiyə qədər filmin tərcüməsi. Bax, gördüyün kimi özümü ədəbiyyatın, elmin bütün sahələrində sınamışam.

- Daha doğrusu ədəbiyyat, elm səni sınayıb, imtahan edib.

- Ay sağ ol! Təsəvvür elə ki, beş yaş yarımımda məktəbə getmişəm. Özü də təkidlə. Məcbur olub razılaşıblar. Məktəbdə də görüblər ki, oxuya bilərəm, etiraz etməyiblər. Və rəhmətlik Səfər müəllim əlimdən tutub, mənə əlifbanı öyrədib. Onunla bağlı bir əhvalat danışım. İlk dəfə konkursa düşmüşdüm. Şəhərdə Səfər müəllimlə qarşılaşdım. Dedim qağama, yəni atama bildirsin ki, konkursa düşmüşəm. O da kəndə çatanda atama muştuluq verib: - Gözün aydın olsun, Adil kursa düşüb.

- Yenə yumorundan qalmırsan.

- Yox, vallah, olanı deyirəm. Atam da erkək kəsib, qonaqlıq verib ki, oğlum ali məktəbə daxil olub. Bacım Sumqayıtda olurdu. Atam ona zəng edəndə deyib ki, kursa düşməyib, konkursa düşüb.

- Və nəhayət jurnalistika fakültəsi.

- Hə! Orta məktəbi Mingəçevirdə, Aslan əmimin yanında bitirdim. Kənddə onillik yox idi. Əmim oxumağım üçün əlindən gələni edirdi. istədiyim kitabı tapıb gətirirdi. Hətta məni musiqi məktəbinə də yazdırmışdı. Elə indi də babat qarmon, piano çala bilirəm. Rəsm dərnəyinə aparardı. Bir sözlə, hərtərəfli dünyagörüşü yaratmağa çalışırdı.

- Universitet həyatı, Bakının ədəbi mühiti səni qoynuna aldı.

- Elə birinci kursda oxuyarkən rəhmətlik Məmməd Aslan mənim iki şeirimi “Bakı” qəzetində dərc etdirdi.

- Məzarı nurla dolsun. Elə mənim də ilk yazımı “Azərbaycan gəncləri” qəzetində Məmməd Aslan dərc etdirib. Daha sonra elə həmin qəzetdə işə düzəlməyimin də səbəbkarı odur. Yusif Kərimov redaktor idi. Yazılarım çap olunurdu, yaxşı da qarşılanırdı. Bir gün Məmməd müəllim məni çağırdı. “Təbiət” dərgisində işləyirdi. Dedi ki, sağ ol, üzümü ağ elədin. Redaktor da, oxucular da səndən razıdır.

- Onun xeyirxahlığını unutmaq olmaz. Mərkəzi mətbuat dediyimiz aləmə bizi o gətirib. O zaman cəmi beş-altı qəzet çıxırdı.

- Onu da deyim ki, Sücaətin şeirlərini də bu mətbuatda Məmməd Aslan çap etdirib.

- Bax, bunu bilmirdim.

- Amma mən unutmaram. Məmməd müəllimin “Ürəyimdə” şeirinə də musiqi yazmışam. Elə həyatda ikən telefonuna köçürdüm. Çox bəyəndi, həm də sevindi ki, sən musiqi də yazarmışsan.

- Məmməd Aslan eldən, ədəbiyyatdan, publisistikadan, bütün Türk dünyasından çıxdı.

- Bax, indi burada, bu iş otağında böyük bir insanla, adı, yazıları bütün dünyada məşhur olan Çingiz Aytmatovla birlikdə şəkliniz var.

- Aytmatovla iki dəfə görüşmüşəm. Bişkekdəki evində də olmuşam. Azərbaycanı çox sevirdi. Az qala bütün qələm sahiblərini, ən çox da Bəxtiyar Vahabzadəni tanıyır və təqdir edirdi. O zaman mən “Manas eposu və türk dastançılıq ənənəsi” adlı elmi işimi yazırdım. Çingiz Aytmatov bunu eşidəndə çox məmnun oldu. Ortaq dəyərlərimizin tədqiqi və tanınması baxımından gərəkli olduğunu qeyd etdi. Hələ bəzi məsləhətlər də verdi. Bax, bu şəkilimi Issıkulda çəkdirmişəm.

- Yəni, İsti göldə.

- Bəli! Orada çəkdirmişəm. Manasla bağlı elmi konfrans orada keçirilirdi. Məclisi də mən aparırdım. Ümumiyyətlə, manasşünaslarla Bakıda, Bişkekdə, Moskvada çox görüşlərimiz olub. İndi isə bu kitabı sənə bağışlayıram - “Qırğız atalar sözləri”. Həm qırğızca, həm də azərbaycanca qarşılığı verilib. Gör nə qədər eynilik, yaxınlıq var. Bu misalları ağsaqqallarımızdan, ağbirçəklərimizdən də eşitmişəm.

- Bu yerdə bir daha təbrik edirəm. Çingiz Aytmatov Akademiyasına üzv seçilmisən.

- Çox sağ ol! Kəlbəcər ədəbi məktəbindən oraya yüksəlmək düzünü deyim ki, çətin olmadı. Hələ uşaqlıqdan Dədə Şəmşirin, Bəhmənin, Sücaətin, Məmmədin, daha kimlərin, kimlərin şeirlərini bilirdim. Atamdan eşitmişdim. Bəyəndiyi şeirləri bir dəftərçəyə yazıb, özüylə gəzdirirdi.

- Adil, rəhmətlik atan Savalan kişinin adı Kəlbəcər üçün az, ya da heç rast gəlinməyən bir addır.

- Bir şeirim var: Ölüncə o taya boylanan nənəm, oğlunun adını Savalan qoyub. Sərhədsiz bir dünya vardı. Sən bir düşün, bizim yaylağın adı Qaradağlıdır. Deməli Savalan adı da təsadüfi deyil.

- Sənə bir söz deyim. Bax, indi bir məsələ mənə aydın oldu. Türkiyədə Tamer Qaradağlını tanımayan yoxdur: “Cocuqlar duymasın” telefilminin baş rol ifaçısıdır. Az qala üç yüz seriala çəkilib. Yaraşıqlı, boy-buxunlu bir adamdır. Həmişə də “Mən Azəriyəm, özü də kəlbəcərliyəm” deyir.

- Hə, bir dəfə demisən.

- Həm də facebookda yazmışdım. Məlum oldu ki, atası elə sizin kənddəndir. O zaman Batumiyə, oradan da Karsa gedib. Burada bacıları var. Tanıyırlar. Bax, sən dediyin o Qaradağlı yaylağının adını oğluna verib. Tamer Qaradağlı.

- Maraqldıdır. Mən də belə eşitmişəm ki, müharibədən gec qayıdıb. Yoldaşı da çox gənc imiş. Məcbur eləyiblər ki, ərə getsin. Gələndə bu mənzərəni görüb və baş götürüb gedib. Nə yaxşı ki, ailə qurub və Tamer kimi oğlu var. Özü də Qaradağlı.

- Evdə-eşikdə nə var, nə yox?

- Ev dedin, yadıma bir əhvalat düşdü. Qardaş, bütün valideynlər övladlarına ev alar, düzdümü?

- Yumor başlandı?

- Yox, inan ki, həqiqəti deyirəm. Amma mənim evimi uşaqlarım alıb.

- Yox bir!

- İnanmırsan? “Yazıçı” nəşriyyatında işləyirdim. İşçilər üçün ev tikilirdi. Üçüncü adam idim və üç otaq növbəsinə durmuşdum. Mənzillər paylananda məlum oldu ki, ya ikiotaqlı, ya da dördotaqlı var. Dedilər ki, sənə düşmür. Məndən sonra növbəyə dayananlara mənzil vermək istədilər. Şikayət elədim. Bir həftə gecikdirdilər ki, ümumi iclasda baxılsın. Təsəvvür elə iclas günorta saat ikiyə təyin edilmişdi. Səhər tezdən ekiz övladlarım dünyaya gəldi. Allah bizim tərəfimizdəymiş. Ailə tərkibinə görə mənə üç yox, dörd otaqlı mənzil düşürdü və verdilər. İndi gördünmü, evi uşaqlar alıb?

- Gördüm. Sağlığına qismət. Bircə Kəlbəcərdəki evlərimizə də qayıtsaydıq. Professor Musa Kazımov maraqlı bir fakt söyləyir. Deyir ki, 1939-cu ildə rus və alman alimləri Kəlbəcərə gəliblər. Məqsədləri burada və Laçında uzunömürlü insanları öyrənmək olub. Bunun sirrini bilmək istəyiblər. Gəldikləri nəticəni açıqlamayıblar. Başımıza gələn faciələrin səbəbləri az deyil. Musa müəllim daha sonra bütün dünya alimlərinin bir sözünü təsdiq edir - üçüncü dünya müharibəsi su uğrunda olacaq. İndi Kəlbəcərin sularını yada sal. Saysız-hesabsız buz bulaqlar, narzan suları, maqneziumlu turş su, isti su. Su, su, su!!! Üstəgəl təmiz hava, əsrarəngiz təbiət, sıx meşələr, nadir ağac növləri, otlaq sahələri, gül-çiçək, ekzotik qayalar, kahalar… Turizmin öndə gələnləri. Bunlar Kəlbəcərin hər addımında, hər qarışında boldur, tükənməzdir. Hələ faydalı qazıntılar, qızıl, mərmər, civə…

- Bu yerdə yüzlərlə şeirindən bir bənd söylərmisən?

- Bir də gördüm ilahi, tayalarım taylanıb,

Gedən ömrüm sən demə gələnlərə paylanıb.

Doğulduğum torpağa yetim-yetim boylanıb,

Mən yaşamaq istədim, mən yaşaya bilmədim.

- Biz bir dünya itirmişik. Azərbaycanı Kəlbəcərsiz, Laçınsız, Şuşasız təsəvvür etmək mümkün deyil.

- Ora da qayıdarıq. Cavid Qurbanovun məşhur bir sözü və arzusu var: Murovun altından tunel qazıb, Kəlbəcərə dəmiryolu çəkmək. Elə hamımızın arzumuzdur.

- Əlbəttə! O uca dağları, o bulaqları, çayları, meşələri, qayaları, xatirələrlə dolu yaylaqları, gülləri-çiçəkləri… yenidən görmək.

- Görəcəyik! İnanıram ki, görəcəyik.

 

***

 

Çox söhbət etdik Aşıq Cahangirdən, Ədalətdən, Xəqanidən, Babəkdən… Və bir həqiqətə inandıq.

Günlərin birində ikimiz də vağzalda görüşəcəyik. Yenə şeirdən, dost-tanışdan danışacağıq. Nəhayət, vağzala bir səs yayılacaq:

- Bakıdan Kəlbəcərə gedən sərnişin qatarının yola düşməsinə…

Az qalıb, qardaşım, az qalıb!!!

 

 

 

 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
“Qarabağ” səfərdə məğlub oldu - YENİLƏNİB
14.12.2018, 01:54

“Qarabağ” səfərdə məğlub oldu - YENİLƏNİB

Xanım prezidentin andiçməsinə 1800 qonaq qatılacaq
14.12.2018, 00:54

Xanım prezidentin andiçməsinə 1800 qonaq qatılacaq

“Maşın”nın 17-ci sürətində onlar mübarizə aparacaq
14.12.2018, 00:39

“Maşın”nın 17-ci sürətində onlar mübarizə aparacaq

Müğənnidən analara xəbərdarlıq - FOTO
14.12.2018, 00:09

Müğənnidən analara xəbərdarlıq - FOTO

“Bakı ilə Yerevan arasında birbaşa dialoqa kömək göstərməyə davam etmək istəyirik”- Sergey Lavrov
13.12.2018, 23:53

“Bakı ilə Yerevan arasında birbaşa dialoqa kömək göstərməyə davam etmək istəyirik”- Sergey Lavrov

İlham Əliyev: “2019-cu ilin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanma prosesinə yeni impuls verəcəyinə ümid edirik”
13.12.2018, 23:46

İlham Əliyev: “2019-cu ilin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanma prosesinə yeni impuls verəcəyinə ümid edirik”

Azərbaycan nefti bahalaşdı
13.12.2018, 23:23

Azərbaycan nefti bahalaşdı

 “Qarabağ” “Arsenal”a qarşı bu heyətlə oynayacaq
13.12.2018, 23:07

 “Qarabağ” “Arsenal”a qarşı bu heyətlə oynayacaq

Fransa hökumətinə etimadsızlıq
13.12.2018, 22:58

Fransa hökumətinə etimadsızlıq

Ermənistan məhkəməsi rusiyalı hərbçini həbs etdi
13.12.2018, 22:43

Ermənistan məhkəməsi rusiyalı hərbçini həbs etdi

FETÖ  Türkiyədəki maliyyə mənbələrini itirir
13.12.2018, 22:31

FETÖ  Türkiyədəki maliyyə mənbələrini itirir

Türkiyənin bu şəhəri su altında qala bilər
13.12.2018, 22:17

Türkiyənin bu şəhəri su altında qala bilər

Rusiyaya qarşı sanksiyaların müddəti uzadıldı
13.12.2018, 22:03

Rusiyaya qarşı sanksiyaların müddəti uzadıldı

Bakıda 37 metrlik yolka qurulur
13.12.2018, 21:49

Bakıda 37 metrlik yolka qurulur

Macarıstanda qanun layihəsi müzakirəsi aranı qarışdırdı - VİDEO
13.12.2018, 21:28

Macarıstanda qanun layihəsi müzakirəsi aranı qarışdırdı - VİDEO

SOCAR-ın vitse-prezidenti beynəlxalq mükafat aldı - FOTO
13.12.2018, 21:14

SOCAR-ın vitse-prezidenti beynəlxalq mükafat aldı - FOTO

“Qazaxıstan Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbaycana dəstək verir” – Səfir
13.12.2018, 21:03

“Qazaxıstan Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbaycana dəstək verir” – Səfir

Bərdə sakini ürəyindən bıçaqlandı
13.12.2018, 20:49

Bərdə sakini ürəyindən bıçaqlandı

Azərbaycanla Qazaxıstan arasında ticarət dövriyyəsi 65,6 faiz artıb
13.12.2018, 20:33

Azərbaycanla Qazaxıstan arasında ticarət dövriyyəsi 65,6 faiz artıb

Bu yol bütün avtomobillər üçün bağlandı
13.12.2018, 20:23

Bu yol bütün avtomobillər üçün bağlandı

Xələf Xələfov Nazirlər Kabinetinin Aparat rəhbəri təyin edildi - TƏRCÜMEYİ-HAL
13.12.2018, 20:11

Xələf Xələfov Nazirlər Kabinetinin Aparat rəhbəri təyin edildi - TƏRCÜMEYİ-HAL

Gürcüstanda Marneulinin sabiq azərbaycanlı meri həbsdən buraxıldı  
13.12.2018, 20:10

Gürcüstanda Marneulinin sabiq azərbaycanlı meri həbsdən buraxıldı  

Müəllimlərin işə qəbulu ilə bağlı seminar keçirildi
13.12.2018, 20:02

Müəllimlərin işə qəbulu ilə bağlı seminar keçirildi

Gömrükçülər ölkəyə qanunsuz siqaret keçirənlərin qarşını aldı
13.12.2018, 19:51

Gömrükçülər ölkəyə qanunsuz siqaret keçirənlərin qarşını aldı

Zakir Həsənov Anjey Kaspşiklə müzakirə apardı
13.12.2018, 19:40

Zakir Həsənov Anjey Kaspşiklə müzakirə apardı

İlham Əliyev Gənclər Mərkəzinin açılışında - FOTOLAR -YENİLƏNİB
13.12.2018, 19:21

İlham Əliyev Gənclər Mərkəzinin açılışında - FOTOLAR -YENİLƏNİB

Konstitusiya Məhkəməsi Ali Məhkəmənin qərarını ləğv etdi
13.12.2018, 19:10

Konstitusiya Məhkəməsi Ali Məhkəmənin qərarını ləğv etdi

Rumıniyada ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsi anılıb
13.12.2018, 18:56

Rumıniyada ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsi anılıb

Xələf Xələfov nazir müavini vəzifəsindən azad edildi
13.12.2018, 18:51

Xələf Xələfov nazir müavini vəzifəsindən azad edildi

Tamerlan Qarayev İndoneziyadan geri çağrıldı, Litvaya səfir göndərildi - SƏRƏNCAM
13.12.2018, 18:32

Tamerlan Qarayev İndoneziyadan geri çağrıldı, Litvaya səfir göndərildi - SƏRƏNCAM

Azərbaycanla Parlamentlərarası İttifaq arasında əməkdaşlıq müzakirə edildi
13.12.2018, 18:22

Azərbaycanla Parlamentlərarası İttifaq arasında əməkdaşlıq müzakirə edildi

Rusiyda elektrik xəttində qəza oldu, Azərbaycan yardım etdi
13.12.2018, 18:18

Rusiyda elektrik xəttində qəza oldu, Azərbaycan yardım etdi

Neftçalada avtomobil yolunun tikintisinə 18,2 milyon manat ayrılıb
13.12.2018, 18:12

Neftçalada avtomobil yolunun tikintisinə 18,2 milyon manat ayrılıb

ADU-nun xəlifə-rektoru venesuelalı diplomatla görüşdü
13.12.2018, 17:59

ADU-nun xəlifə-rektoru venesuelalı diplomatla görüşdü

Gənclər Fondu 237 tələbənin təhsil xərclərini qismən maliyyələşdirəcək
13.12.2018, 17:53

Gənclər Fondu 237 tələbənin təhsil xərclərini qismən maliyyələşdirəcək

Statistika Komitəsi əhalinin siyahıyaalınmasını müzakirə etdi   
13.12.2018, 17:46

Statistika Komitəsi əhalinin siyahıyaalınmasını müzakirə etdi  

Elmar Məmmədyarov moldovalı həmkarını qəbul etdi
13.12.2018, 17:39

Elmar Məmmədyarov moldovalı həmkarını qəbul etdi

Prezidentin mənzil verdiyi idmançıların SİYAHISI    
13.12.2018, 17:27

Prezidentin mənzil verdiyi idmançıların SİYAHISI  

Putin Rusiyanın prezidenti olmaq istəmədiyini etiraf edib
13.12.2018, 17:20

Putin Rusiyanın prezidenti olmaq istəmədiyini etiraf edib

Nazir müavini nümayəndə heyətini İtaliyaya aparıb
13.12.2018, 17:15

Nazir müavini nümayəndə heyətini İtaliyaya aparıb

Məktəblilər üçün inşa müsabiqəsi elan olundu
13.12.2018, 17:06

Məktəblilər üçün inşa müsabiqəsi elan olundu

Manat sabah bu MƏZƏNNƏDƏ olacaq
13.12.2018, 17:01

Manat sabah bu MƏZƏNNƏDƏ olacaq

Paşinyan Qarabağ separatçılarının lideri ilə görüşdü
13.12.2018, 16:55

Paşinyan Qarabağ separatçılarının lideri ilə görüşdü

Qazaxıstan və Belarus Ermənistana qarşı koalisiya yaratdı
13.12.2018, 16:52

Qazaxıstan və Belarus Ermənistana qarşı koalisiya yaratdı

XİN sabahkı beynəlxalq tədbirlə bağlı məlumat yaydı
13.12.2018, 16:28

XİN sabahkı beynəlxalq tədbirlə bağlı məlumat yaydı

İlham Əliyev idman sahəsində fərqlənənlərə fəxri adlar verdi - SİYAHI  
13.12.2018, 16:28

İlham Əliyev idman sahəsində fərqlənənlərə fəxri adlar verdi - SİYAHI  

Sumqayıtda yolu keçən piyadanı avtomobil vurub öldürdü
13.12.2018, 16:25

Sumqayıtda yolu keçən piyadanı avtomobil vurub öldürdü

Lavrov Bakıda Qarabağı müzakirə edəcək   
13.12.2018, 16:25

Lavrov Bakıda Qarabağı müzakirə edəcək  

Ağstafa “qış yarmarkası”na hazırlaşır
13.12.2018, 16:16

Ağstafa “qış yarmarkası”na hazırlaşır

Nazirlik neftlə çirklənmiş ərazilərə xarici şirkətləri cəlb edib
13.12.2018, 16:14

Nazirlik neftlə çirklənmiş ərazilərə xarici şirkətləri cəlb edib

ARXİV