21 iyun 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Kəlbəcərə gedən qatar
Kəlbəcərə gedən qatar
28.12.2017, 13:00

Hidayət Elvüsal


Uzaqda olmayan o gün gələcək. Yurd-yuvamız azad olacaq. Qarabağ yenidən ağ günlərə qovuşacaq. Şuşadan, Laçından belə gəzib-dolanacağıq. Və o günlərin birində dəmiryolu vağzalında bir elan səslənəcək:

- Bakıdan Kəlbəcərə gedən sərnişin qatarına birinci platformanın birinci yolunda minik başlanır…

 

***

 

Şair-publisist, tərcüməçi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Adil Cəmillə yenə bir yerdəyik. Özünə xas olan yumorlu söhbətindən qalmır.

- Birinci şeirimi bilirsən nə vaxt, niyə yazmışam.

- Maraqlıdır.

- Heç məktəbə də getmirdim. Əslində unutmuşdum. Sonralar böyük bacım yadıma saldı. Sən demə əzbərləyibmiş. Kənddə Narın xala vardı, qonşumuzdu. Kasıb adam idi, yerləri olmadığından o da qış ehtiyatını bizim əl damında saxlardı. Bizim pendirdən fərqli olaraq onun pendiri çox yumşaq idi. Yazmışam ki…

Hamının şoru qurudu,

Narının şoru durudu.

Fitil gətir, atım şoru,

Ayran verin qatım şoru.

- Yəni lap rəhmətlik Sabirin ilk şeiri kimi orucu tutdum irəmazanda; qaldı iki gözüm qazanda.

- Əlbəttə, özümü böyük Sabirlə müqayisə etmək fikrində deyiləm. Amma qəribədir ki, ilk şeirlər məhz məişətlə bağlı olur. Və sonra otuza qədər şeir, elmi-publisistik, kitablarım, iyirmiyə qədər filmin tərcüməsi. Bax, gördüyün kimi özümü ədəbiyyatın, elmin bütün sahələrində sınamışam.

- Daha doğrusu ədəbiyyat, elm səni sınayıb, imtahan edib.

- Ay sağ ol! Təsəvvür elə ki, beş yaş yarımımda məktəbə getmişəm. Özü də təkidlə. Məcbur olub razılaşıblar. Məktəbdə də görüblər ki, oxuya bilərəm, etiraz etməyiblər. Və rəhmətlik Səfər müəllim əlimdən tutub, mənə əlifbanı öyrədib. Onunla bağlı bir əhvalat danışım. İlk dəfə konkursa düşmüşdüm. Şəhərdə Səfər müəllimlə qarşılaşdım. Dedim qağama, yəni atama bildirsin ki, konkursa düşmüşəm. O da kəndə çatanda atama muştuluq verib: - Gözün aydın olsun, Adil kursa düşüb.

- Yenə yumorundan qalmırsan.

- Yox, vallah, olanı deyirəm. Atam da erkək kəsib, qonaqlıq verib ki, oğlum ali məktəbə daxil olub. Bacım Sumqayıtda olurdu. Atam ona zəng edəndə deyib ki, kursa düşməyib, konkursa düşüb.

- Və nəhayət jurnalistika fakültəsi.

- Hə! Orta məktəbi Mingəçevirdə, Aslan əmimin yanında bitirdim. Kənddə onillik yox idi. Əmim oxumağım üçün əlindən gələni edirdi. istədiyim kitabı tapıb gətirirdi. Hətta məni musiqi məktəbinə də yazdırmışdı. Elə indi də babat qarmon, piano çala bilirəm. Rəsm dərnəyinə aparardı. Bir sözlə, hərtərəfli dünyagörüşü yaratmağa çalışırdı.

- Universitet həyatı, Bakının ədəbi mühiti səni qoynuna aldı.

- Elə birinci kursda oxuyarkən rəhmətlik Məmməd Aslan mənim iki şeirimi “Bakı” qəzetində dərc etdirdi.

- Məzarı nurla dolsun. Elə mənim də ilk yazımı “Azərbaycan gəncləri” qəzetində Məmməd Aslan dərc etdirib. Daha sonra elə həmin qəzetdə işə düzəlməyimin də səbəbkarı odur. Yusif Kərimov redaktor idi. Yazılarım çap olunurdu, yaxşı da qarşılanırdı. Bir gün Məmməd müəllim məni çağırdı. “Təbiət” dərgisində işləyirdi. Dedi ki, sağ ol, üzümü ağ elədin. Redaktor da, oxucular da səndən razıdır.

- Onun xeyirxahlığını unutmaq olmaz. Mərkəzi mətbuat dediyimiz aləmə bizi o gətirib. O zaman cəmi beş-altı qəzet çıxırdı.

- Onu da deyim ki, Sücaətin şeirlərini də bu mətbuatda Məmməd Aslan çap etdirib.

- Bax, bunu bilmirdim.

- Amma mən unutmaram. Məmməd müəllimin “Ürəyimdə” şeirinə də musiqi yazmışam. Elə həyatda ikən telefonuna köçürdüm. Çox bəyəndi, həm də sevindi ki, sən musiqi də yazarmışsan.

- Məmməd Aslan eldən, ədəbiyyatdan, publisistikadan, bütün Türk dünyasından çıxdı.

- Bax, indi burada, bu iş otağında böyük bir insanla, adı, yazıları bütün dünyada məşhur olan Çingiz Aytmatovla birlikdə şəkliniz var.

- Aytmatovla iki dəfə görüşmüşəm. Bişkekdəki evində də olmuşam. Azərbaycanı çox sevirdi. Az qala bütün qələm sahiblərini, ən çox da Bəxtiyar Vahabzadəni tanıyır və təqdir edirdi. O zaman mən “Manas eposu və türk dastançılıq ənənəsi” adlı elmi işimi yazırdım. Çingiz Aytmatov bunu eşidəndə çox məmnun oldu. Ortaq dəyərlərimizin tədqiqi və tanınması baxımından gərəkli olduğunu qeyd etdi. Hələ bəzi məsləhətlər də verdi. Bax, bu şəkilimi Issıkulda çəkdirmişəm.

- Yəni, İsti göldə.

- Bəli! Orada çəkdirmişəm. Manasla bağlı elmi konfrans orada keçirilirdi. Məclisi də mən aparırdım. Ümumiyyətlə, manasşünaslarla Bakıda, Bişkekdə, Moskvada çox görüşlərimiz olub. İndi isə bu kitabı sənə bağışlayıram - “Qırğız atalar sözləri”. Həm qırğızca, həm də azərbaycanca qarşılığı verilib. Gör nə qədər eynilik, yaxınlıq var. Bu misalları ağsaqqallarımızdan, ağbirçəklərimizdən də eşitmişəm.

- Bu yerdə bir daha təbrik edirəm. Çingiz Aytmatov Akademiyasına üzv seçilmisən.

- Çox sağ ol! Kəlbəcər ədəbi məktəbindən oraya yüksəlmək düzünü deyim ki, çətin olmadı. Hələ uşaqlıqdan Dədə Şəmşirin, Bəhmənin, Sücaətin, Məmmədin, daha kimlərin, kimlərin şeirlərini bilirdim. Atamdan eşitmişdim. Bəyəndiyi şeirləri bir dəftərçəyə yazıb, özüylə gəzdirirdi.

- Adil, rəhmətlik atan Savalan kişinin adı Kəlbəcər üçün az, ya da heç rast gəlinməyən bir addır.

- Bir şeirim var: Ölüncə o taya boylanan nənəm, oğlunun adını Savalan qoyub. Sərhədsiz bir dünya vardı. Sən bir düşün, bizim yaylağın adı Qaradağlıdır. Deməli Savalan adı da təsadüfi deyil.

- Sənə bir söz deyim. Bax, indi bir məsələ mənə aydın oldu. Türkiyədə Tamer Qaradağlını tanımayan yoxdur: “Cocuqlar duymasın” telefilminin baş rol ifaçısıdır. Az qala üç yüz seriala çəkilib. Yaraşıqlı, boy-buxunlu bir adamdır. Həmişə də “Mən Azəriyəm, özü də kəlbəcərliyəm” deyir.

- Hə, bir dəfə demisən.

- Həm də facebookda yazmışdım. Məlum oldu ki, atası elə sizin kənddəndir. O zaman Batumiyə, oradan da Karsa gedib. Burada bacıları var. Tanıyırlar. Bax, sən dediyin o Qaradağlı yaylağının adını oğluna verib. Tamer Qaradağlı.

- Maraqldıdır. Mən də belə eşitmişəm ki, müharibədən gec qayıdıb. Yoldaşı da çox gənc imiş. Məcbur eləyiblər ki, ərə getsin. Gələndə bu mənzərəni görüb və baş götürüb gedib. Nə yaxşı ki, ailə qurub və Tamer kimi oğlu var. Özü də Qaradağlı.

- Evdə-eşikdə nə var, nə yox?

- Ev dedin, yadıma bir əhvalat düşdü. Qardaş, bütün valideynlər övladlarına ev alar, düzdümü?

- Yumor başlandı?

- Yox, inan ki, həqiqəti deyirəm. Amma mənim evimi uşaqlarım alıb.

- Yox bir!

- İnanmırsan? “Yazıçı” nəşriyyatında işləyirdim. İşçilər üçün ev tikilirdi. Üçüncü adam idim və üç otaq növbəsinə durmuşdum. Mənzillər paylananda məlum oldu ki, ya ikiotaqlı, ya da dördotaqlı var. Dedilər ki, sənə düşmür. Məndən sonra növbəyə dayananlara mənzil vermək istədilər. Şikayət elədim. Bir həftə gecikdirdilər ki, ümumi iclasda baxılsın. Təsəvvür elə iclas günorta saat ikiyə təyin edilmişdi. Səhər tezdən ekiz övladlarım dünyaya gəldi. Allah bizim tərəfimizdəymiş. Ailə tərkibinə görə mənə üç yox, dörd otaqlı mənzil düşürdü və verdilər. İndi gördünmü, evi uşaqlar alıb?

- Gördüm. Sağlığına qismət. Bircə Kəlbəcərdəki evlərimizə də qayıtsaydıq. Professor Musa Kazımov maraqlı bir fakt söyləyir. Deyir ki, 1939-cu ildə rus və alman alimləri Kəlbəcərə gəliblər. Məqsədləri burada və Laçında uzunömürlü insanları öyrənmək olub. Bunun sirrini bilmək istəyiblər. Gəldikləri nəticəni açıqlamayıblar. Başımıza gələn faciələrin səbəbləri az deyil. Musa müəllim daha sonra bütün dünya alimlərinin bir sözünü təsdiq edir - üçüncü dünya müharibəsi su uğrunda olacaq. İndi Kəlbəcərin sularını yada sal. Saysız-hesabsız buz bulaqlar, narzan suları, maqneziumlu turş su, isti su. Su, su, su!!! Üstəgəl təmiz hava, əsrarəngiz təbiət, sıx meşələr, nadir ağac növləri, otlaq sahələri, gül-çiçək, ekzotik qayalar, kahalar… Turizmin öndə gələnləri. Bunlar Kəlbəcərin hər addımında, hər qarışında boldur, tükənməzdir. Hələ faydalı qazıntılar, qızıl, mərmər, civə…

- Bu yerdə yüzlərlə şeirindən bir bənd söylərmisən?

- Bir də gördüm ilahi, tayalarım taylanıb,

Gedən ömrüm sən demə gələnlərə paylanıb.

Doğulduğum torpağa yetim-yetim boylanıb,

Mən yaşamaq istədim, mən yaşaya bilmədim.

- Biz bir dünya itirmişik. Azərbaycanı Kəlbəcərsiz, Laçınsız, Şuşasız təsəvvür etmək mümkün deyil.

- Ora da qayıdarıq. Cavid Qurbanovun məşhur bir sözü və arzusu var: Murovun altından tunel qazıb, Kəlbəcərə dəmiryolu çəkmək. Elə hamımızın arzumuzdur.

- Əlbəttə! O uca dağları, o bulaqları, çayları, meşələri, qayaları, xatirələrlə dolu yaylaqları, gülləri-çiçəkləri… yenidən görmək.

- Görəcəyik! İnanıram ki, görəcəyik.

 

***

 

Çox söhbət etdik Aşıq Cahangirdən, Ədalətdən, Xəqanidən, Babəkdən… Və bir həqiqətə inandıq.

Günlərin birində ikimiz də vağzalda görüşəcəyik. Yenə şeirdən, dost-tanışdan danışacağıq. Nəhayət, vağzala bir səs yayılacaq:

- Bakıdan Kəlbəcərə gedən sərnişin qatarının yola düşməsinə…

Az qalıb, qardaşım, az qalıb!!!

 

 

 

 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
“Pambıqçıların zəhərlənməsi təxribat deyil” - Ekspert SƏBƏBLƏRİ göstərdi   
21.06.2018, 14:06

“Pambıqçıların zəhərlənməsi təxribat deyil” - Ekspert SƏBƏBLƏRİ göstərdi  

Metroda sərnişinləri üzdən tanıma sistemi işə düşəcək
21.06.2018, 14:00

Metroda sərnişinləri üzdən tanıma sistemi işə düşəcək

Putin-Tramp görüşü barədə yeni xəbər var
21.06.2018, 13:57

Putin-Tramp görüşü barədə yeni xəbər var

Dövlət Fitosanitar Nəzarəti Xidmətinin keçmiş rəisinə yeni vəzifə verilib? - AÇIQLAMA   
21.06.2018, 13:37

Dövlət Fitosanitar Nəzarəti Xidmətinin keçmiş rəisinə yeni vəzifə verilib? - AÇIQLAMA  

Təhsil Nazirliyinə yeni Aparat rəhbəri təyin edildi
21.06.2018, 13:33

Təhsil Nazirliyinə yeni Aparat rəhbəri təyin edildi

Azərbaycanda özəl məktəblər şəbəkəsini artırmaq lazımdır - Əli Əhmədov
21.06.2018, 13:27

Azərbaycanda özəl məktəblər şəbəkəsini artırmaq lazımdır - Əli Əhmədov

Pambıq tarlalarının sifarişçisi - “Aqrarkredit” şirkəti: “Ürəkbulanma zəhərlənmə demək deyil”
21.06.2018, 13:22

Pambıq tarlalarının sifarişçisi - “Aqrarkredit” şirkəti: “Ürəkbulanma zəhərlənmə demək deyil”

Azərbaycanlı deputatlar Çində - İmperator Sarayı ilə tanışlıq...
21.06.2018, 13:12

Azərbaycanlı deputatlar Çində - İmperator Sarayı ilə tanışlıq...

Məktəbdaxili qiymətləndirmədə YENİ QAYDALAR - Sentyabrdan tətbiq ediləcək
21.06.2018, 13:09

Məktəbdaxili qiymətləndirmədə YENİ QAYDALAR - Sentyabrdan tətbiq ediləcək

Hadi Rəcəbli: “Sosial məqsədlər 300 milyon manat lazımdır”   
21.06.2018, 13:07

Hadi Rəcəbli: “Sosial məqsədlər 300 milyon manat lazımdır”  

Sabah 37 dərəcə isti olacaq
21.06.2018, 13:06

Sabah 37 dərəcə isti olacaq

Ərdoğan çətin imtahan qarşısında - Türkiyədəki seçkilərin 5 mümkün ssenarisi
21.06.2018, 13:03

Ərdoğan çətin imtahan qarşısında - Türkiyədəki seçkilərin 5 mümkün ssenarisi

Sabahın havası – Bakıda 33 dərəcə isti olacaq
21.06.2018, 12:59

Sabahın havası – Bakıda 33 dərəcə isti olacaq

Dövlət büdcəsindən pensiya və müavinətlər üçün ayrılan məbləğ açıqlandı
21.06.2018, 12:56

Dövlət büdcəsindən pensiya və müavinətlər üçün ayrılan məbləğ açıqlandı

İsmayıllının Qalacıq kəndində körpünü sel dağıtdı - FOTOLAR
21.06.2018, 12:53

İsmayıllının Qalacıq kəndində körpünü sel dağıtdı - FOTOLAR

“Gürcü nəsri antologiyası” ilk dəfə Azərbaycan dilində
21.06.2018, 12:48

“Gürcü nəsri antologiyası” ilk dəfə Azərbaycan dilində

Qida Agentliyi iyulun 1-dən bu məhsulların idxalına nəzarət edəcək
21.06.2018, 12:44

Qida Agentliyi iyulun 1-dən bu məhsulların idxalına nəzarət edəcək

Türkiyədə ilk olaraq prezident seçkilərini bülletenlər sayılacaq
21.06.2018, 12:42

Türkiyədə ilk olaraq prezident seçkilərini bülletenlər sayılacaq

Məşhur pambıqçı zəhərlənmələrdən heyrətə gəlib: “Bizim vaxtımızda belə hadisələr olmurdu”  
21.06.2018, 12:35

Məşhur pambıqçı zəhərlənmələrdən heyrətə gəlib: “Bizim vaxtımızda belə hadisələr olmurdu”  

Yol polisi deputatların iddiaları ilə razılaşmadı
21.06.2018, 12:26

Yol polisi deputatların iddiaları ilə razılaşmadı

Nazirlər Kabinetində islahatlar davam etdirilir – RƏSMİ
21.06.2018, 12:09

Nazirlər Kabinetində islahatlar davam etdirilir – RƏSMİ

Baş nazir ana oldu
21.06.2018, 12:08

Baş nazir ana oldu

İşsizlərin NƏZƏRİNƏ – bu qanun layihəsinə dəyişiklik edilir
21.06.2018, 12:07

İşsizlərin NƏZƏRİNƏ – bu qanun layihəsinə dəyişiklik edilir

1.2 milyon insan sığorta ilə pensiya ala bilməyəcək – Komitə sədrindən AÇIQLAMA
21.06.2018, 12:01

1.2 milyon insan sığorta ilə pensiya ala bilməyəcək – Komitə sədrindən AÇIQLAMA

Məktəbə 6 yaşdan gec gedənlərin sayı azalıb
21.06.2018, 11:56

Məktəbə 6 yaşdan gec gedənlərin sayı azalıb

Diaqnostik qiymətləndirmədən keçən müəllimlərin maaşı açıqlandı
21.06.2018, 11:55

Diaqnostik qiymətləndirmədən keçən müəllimlərin maaşı açıqlandı

DİN-dən sürücülərə XƏBƏRDARLIQ 
21.06.2018, 11:40

DİN-dən sürücülərə XƏBƏRDARLIQ 

Binəqədidə avtomobillərdən oğurluq edən şəxs saxlanıldı
21.06.2018, 11:39

Binəqədidə avtomobillərdən oğurluq edən şəxs saxlanıldı

Yevlaxda bir tona yaxın narkotik aşkarlandı
21.06.2018, 11:38

Yevlaxda bir tona yaxın narkotik aşkarlandı

Məktəbliləri pambıq tarlalarında işlətmək doğrudur? – Zəhərlənməyə daha bir REAKSİYA
21.06.2018, 11:30

Məktəbliləri pambıq tarlalarında işlətmək doğrudur? – Zəhərlənməyə daha bir REAKSİYA

İnternatlardakı 12 uşaq doğma ailələrinə qayıdıb
21.06.2018, 11:18

İnternatlardakı 12 uşaq doğma ailələrinə qayıdıb

KXCP-də sədrliyə yeni namizəd qadın oldu
21.06.2018, 11:07

KXCP-də sədrliyə yeni namizəd qadın oldu

 “Seçimim BANM-ın “İnformasiya təhlükəsizliyi mühəndisliyi”  ixtisası oldu” – 700 bal toplayan Əsra ilə MÜSAHİBƏ
21.06.2018, 11:06

 “Seçimim BANM-ın “İnformasiya təhlükəsizliyi mühəndisliyi”  ixtisası oldu” – 700 bal toplayan Əsra ilə MÜSAHİBƏ

“Mavi balina” oyununu daha bir qurucusu saxlanıldı
21.06.2018, 10:57

“Mavi balina” oyununu daha bir qurucusu saxlanıldı

Azərbaycanda 147 süni göl ləğv edildi
21.06.2018, 10:50

Azərbaycanda 147 süni göl ləğv edildi

ARXİV
SORĞU
Hansı ölkə dünya çempionu olacaq?
Argentina(14.4%)
Braziliya(22.7%)
Almaniya(11.7%)
İngiltərə(3.44%)
Portuqaliya(13.1%)
İspaniya(4.82%)
Fransa(5.51%)
Belçika(1.37%)
Seneqal(2.75%)
Rusiya(20%)