22 noyabr 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Sosial karvanın aciz sarvanı olmaq...
Sosial karvanın aciz sarvanı olmaq...
19.09.2016, 11:43

Vəfa Allahverdiyeva


Siyasi prosesləri bir qədər hərəkətli edib, lakin onu qızışdıra bilməyən 26 sentyabr referendumu bu hadisəyə əhəmiyyətli təsir gücü olmayan  etiraz aksiyaları ilə təpki alır.

Ən son kütləvi aksiya ilə aradakı böyük fasilə müxalif mübarizənin dirənməkdən çəkinməyən kəsiminin yeni dönəmdə ortaya hansı keyfiyyətdə, necə bir narazılar statistikası ilə çıxacağına ilgi yaratmırdı. Çünki hər şey aydın idi: siyasi sferada tərəzinin gözü çoxdan tarazlı vəziyyətdə deyil; müxalifət əyilmiş formasında heç bir tutarlı dəyişilmə yaratmayıb.

Sadəcə, Milli Şuranın  iki, Müsavatın birinci  mitinqinin üzərinə yönələn çarpıcı diqqət  müxalifəti təmsil edən insanların bir neçə səfirlikdə müzakirələr aparması bilgisinin ictimailəşməsi əsasında formalaşdı.

Axı həmişə belə olub: xarici dövlətlərin təmsilçi korpusları ilə əlaqələr sonda fərqli kütləvi aksiya qərarları ilə nəticələnib və onun bir qədər izdihamlı xarakter almasının arxasından beynəlxalq kisələrdən ehtimallanan  maddi stimul öz boyunu göstərməyə başlayıb.

Qərb sifarişinin bu dəfə bacarmadığı amil siyasi qüvvələri hakimiyyətin əleyhinə vahid mübarizə mərkəzindən yönəltməmək oldu.  Təqvimin dalbadal günlərində ayrı-ayrılıqda kütləvi aksiya təyini bunu ifadə edirdi və iki qanad arasındakı rəqabət, qüvvələr nisbətini təftiş marağı aydın nəzərə çarpırdı. Bu, eyni zamanda hər iki müxalif qanadın müxtəlif kanalların tezisləri ilə hərəkətinə bir şübhə verirdi.       

Bunlar müxalifətin qüruruna toxuna bilən ittihamlar deyil, çünki iddia edilən fakt yalan  və şər olduğu halda qüruru aşağılamış olur.

Alternativ cinah babat bir mitinqi təşkil etmək gücünü başqa mənbələrdən alarkən, bütün məlumatların üzərindən sirr pərdəsinin qalxa biləcəyini hesablayır; əgər ona hakimiyyətə təzyiq, narazıları idarə etmək, öz varlığını qoruyub saxlamaq üçün dəstək gəlirsə, o, bu dəstəyi ikiəlli tutmağı təmiz adla yerində oturmaqdan daha qiymətli hesab edir.

Faktiki zəif siyasi qüvvələrin bəsit aksiyası necə şərh edilməsindən  asılı olmayaraq sosial şəbəkələrdə, mediada müzakirələrdə  dayanırsa, bu, “uğur”u onlara beynəlxalq təşkilatlardan savayı heç bir ünvan, heç bir amil verə bilməzdi.

Burada əsas marağı Qərb qurumlarının, bu missiyanın nəyə nail olmaq istəməsi, hansı tezislərlə müxalifəti önə itələməsi, necə bir sosial dayaq axtarıb tapması yaradır.

Hakimiyyəti müxalifətlə bağlı narazı salan da onun mübarizə istəyinin kənar mənbələrdən qidalanmasıdır. Çünki kənar mənbələr dünyanın bir çox yerində dərin fəlakət rişələri atmaqla, insanlıq üçün saysız bəlaların səbəbinə çevrilir.      

Məsələnin başlıca hissəsinə gəldikdə, təbii ki, siyasi fırtına yaratmaq istəyənlərin siyasi təmənnası xalq tərəfindən qarşılıq almağa yaxın deyil. Böyük dvidenti kütləvi etirazlar yarada bilər. Referendum və günün daha bir aktual mövzusu- sosial problemlərə kütləvi demarş üslubunun seçilməməsi müxalifəti və beynəlxalq çevrələri  dilxor edəcək nəticələr verir.       

Əslində müxalifət referendumu pozmağı hədəfə çevirmir. Bunun üçün hakimiyyətin özü boyda imkan və qüvvə sahibi olmalısan. Əgər onun belə bir potensialı olsaydı, aksiyaya inzibati razılıq min bir irad və bəhanələrlə etirazdan keçərdi. Hətta 10 mindən aşağı say hakimiyyətin özünün xeyrinədir, çıxdığı yolda rahatca addımlamasına arxayınlıq yaradır. Halbuki bu mitinqlərdə 10 min adam siyasi qüvvələrin səsinin tonuna, qərarlarının çəkisinə  cilovlanması mümkünsüz  bir çılğınlıq qatardı.   

Devalivasiyanın əmələ gətirdiyi sosial ağırlığa rəğmən, ortada müxalifətin nəfinə işləyən belə bir durum yoxdur. Xalq öz düşüncələrinə qısılıb qalırsa, mitinq fəaliyyəti, buradakı zəif emosionallıq xoru alternativ düşərgənin özü üçün də heç bir məna daşıya bilmir. Çünki qeyri-kütləvilik xarici mənbələrdən maddi stimullaşmanı zəiflədir.    

Referendum prosesini pozmağın mümkünsüzlüyündə ortaya düşməyin mənası odur ki,  daxildə kiminsə adamı ola bilmirsənsə, xaricdə kiminsə adamı olmağı bacarıb, yaşamaq uğrunda ağır mücadiləni qazanasan. Heç bir real iş yeri, gəlir yeri olmayan müxalifətin haqqında başqa cür düşünmək mümkün də deyil.

Bu mənada müxalifətə sərf edir, hakimiyyəti daim tənqid edən, ondan narazı düşən beynəlxalq təşkilatlar hər zaman deyingən və radikal  olsun. Beynəlxalq aləmə də gərəkdir ki, Azərbaycanda stavka edə biləcəyi, yaxud, qızışdıra biləcəyi cəsur narazılar, onların güclü siyasi lokamotivi mövcud olsun.   

Real vəziyyət isə onu göstərir ki, sosial karvanı hədəfə çəkib apara bilən siyasi sarvanlar yoxdur. İndi Azərbaycanda pasionar insanlar böyük kəmiyyət təşkil etmir.

 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Şagirdlər yol hərəkəti qaydaları ilə bağlı maarifləndirildi
22.11.2018, 14:55

Şagirdlər yol hərəkəti qaydaları ilə bağlı maarifləndirildi

Daha 304 şəhid varisinə 11 min manat veriləcək   
22.11.2018, 14:43

Daha 304 şəhid varisinə 11 min manat veriləcək  

Türkiyədə avtobus AŞDI: 7 ölü, 15 yaralı
22.11.2018, 14:32

Türkiyədə avtobus AŞDI: 7 ölü, 15 yaralı

Pensiya yaşı 70-ə qaldırılır - 2020-Cİ İLDƏ
22.11.2018, 14:05

Pensiya yaşı 70-ə qaldırılır - 2020-Cİ İLDƏ

Xaçmazda metal dirəyə çırpılan maşının sərnişini öldü
22.11.2018, 13:48

Xaçmazda metal dirəyə çırpılan maşının sərnişini öldü

Azərbaycanda növbəti Prezident seçkiləri bu tarixdə keçiriləcək - Seçki Məcəlləsi DƏYİŞDİRİLİR   
22.11.2018, 13:36

Azərbaycanda növbəti Prezident seçkiləri bu tarixdə keçiriləcək - Seçki Məcəlləsi DƏYİŞDİRİLİR  

1600-dən çox kiçik ailə təsərrüfatı yaradılıb
22.11.2018, 13:35

1600-dən çox kiçik ailə təsərrüfatı yaradılıb

İlham Əliyevdən ədliyyə işçiləri və hakimlərə TƏBRİK
22.11.2018, 13:18

İlham Əliyevdən ədliyyə işçiləri və hakimlərə TƏBRİK

İran vətəndaşları saxta sənədlərlə Azər­­­­­­bay­cana  keçmək istədi
22.11.2018, 13:15

İran vətəndaşları saxta sənədlərlə Azər­­­­­­bay­cana  keçmək istədi

“Qara siyahı”ya salınan restoranlar nazirliyin xəbərdarlığına CAVAB VERDİ   
22.11.2018, 13:12

“Qara siyahı”ya salınan restoranlar nazirliyin xəbərdarlığına CAVAB VERDİ  

Azərbaycandan İrana gedənlərin sayı 61,4 faiz artıb - RƏSMİ   
22.11.2018, 13:01

Azərbaycandan İrana gedənlərin sayı 61,4 faiz artıb - RƏSMİ  

Rəsmi Bakıdan Avropa İttifaqı və Gürcüstana XƏBƏRDARLIQ
22.11.2018, 12:57

Rəsmi Bakıdan Avropa İttifaqı və Gürcüstana XƏBƏRDARLIQ

Qarabağ Komitəsi ABŞ və Fransa səfirlərinə müraciət etdi
22.11.2018, 12:52

Qarabağ Komitəsi ABŞ və Fransa səfirlərinə müraciət etdi

305 metadon həbi dövriyyədən çıxarıldı - 1 qadın həbs edildi
22.11.2018, 12:49

305 metadon həbi dövriyyədən çıxarıldı - 1 qadın həbs edildi

Sabahın hava şəraiti ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ   
22.11.2018, 12:46

Sabahın hava şəraiti ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ  

Deputat beynəlxalq tədbirə Azərbaycanın dəvət olunmamasına etiraz etdi
22.11.2018, 12:43

Deputat beynəlxalq tədbirə Azərbaycanın dəvət olunmamasına etiraz etdi

“Koroğlu”da işlər yekunlaşdı
22.11.2018, 12:38

“Koroğlu”da işlər yekunlaşdı

Sürücülərə daha bir bəd XƏBƏR – Babək prospektində körpüyə giriş bağlanır
22.11.2018, 12:34

Sürücülərə daha bir bəd XƏBƏR – Babək prospektində körpüyə giriş bağlanır

Prezidentlər birgə bəyanatla çıxış etdilər 
22.11.2018, 12:31

Prezidentlər birgə bəyanatla çıxış etdilər 

Azərbaycan-Türkmənistan sənədləri imzalanıb 
22.11.2018, 12:29

Azərbaycan-Türkmənistan sənədləri imzalanıb 

Hacı İbrahimin qardaşının aldatdığı şəxslərin adları açıqlanıb - SİYAHI
22.11.2018, 12:24

Hacı İbrahimin qardaşının aldatdığı şəxslərin adları açıqlanıb - SİYAHI

Çində avtomobil məktəblilərin üstünə çıxdı: 5 ölü, 18 yaralı
22.11.2018, 12:04

Çində avtomobil məktəblilərin üstünə çıxdı: 5 ölü, 18 yaralı

Nazirlik bağlatdırmaq istədiyi restoranların adlarını açıqladı - SİYAHI
22.11.2018, 11:47

Nazirlik bağlatdırmaq istədiyi restoranların adlarını açıqladı - SİYAHI

Sərnişinlər üçün çətir quraşdırılır - Bakı Metropolitenindən YENİLİK
22.11.2018, 11:46

Sərnişinlər üçün çətir quraşdırılır - Bakı Metropolitenindən YENİLİK

Kürdə icazəsiz balıq ovlayan tutuldu   
22.11.2018, 11:33

Kürdə icazəsiz balıq ovlayan tutuldu  

Moskvada azərbaycanlıların iş icazəsi alma rüsumu ARTIRILDI
22.11.2018, 11:33

Moskvada azərbaycanlıların iş icazəsi alma rüsumu ARTIRILDI

İlham Əliyev və Qurbanqulu Berdiməhəmmədov geniş tərkibdə görüşdülər   
22.11.2018, 11:29

İlham Əliyev və Qurbanqulu Berdiməhəmmədov geniş tərkibdə görüşdülər  

“Orta ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması yekunlaşdı   
22.11.2018, 11:26

“Orta ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması yekunlaşdı  

Bakıda və Abşeronda yağıntının miqdarı 6 mm-ə çatıb
22.11.2018, 11:09

Bakıda və Abşeronda yağıntının miqdarı 6 mm-ə çatıb

Azərbaycan və Türkmənistan prezidentləri təkbətək görüşdülər - FOTOLAR
22.11.2018, 11:03

Azərbaycan və Türkmənistan prezidentləri təkbətək görüşdülər - FOTOLAR

Deputat, şəhid xanımı və Milli Qəhrəmandan hökumətə və şəhid vərəsələrinə ÇAĞIRIŞ
22.11.2018, 10:57

Deputat, şəhid xanımı və Milli Qəhrəmandan hökumətə və şəhid vərəsələrinə ÇAĞIRIŞ

Yeniyetmə 44 yaşlı kişini öldürdü - BAKIDA
22.11.2018, 10:44

Yeniyetmə 44 yaşlı kişini öldürdü - BAKIDA

Məktəb direktorları hesabat verdilər
22.11.2018, 10:30

Məktəb direktorları hesabat verdilər

İlin sonuna qədər 2800 köçkün ailəsinə mənzillər veriləcək
22.11.2018, 10:27

İlin sonuna qədər 2800 köçkün ailəsinə mənzillər veriləcək

İlham Əliyevin Aşqabadda rəsmi qarşılanma mərasimi oldu - FOTOLAR
22.11.2018, 10:26

İlham Əliyevin Aşqabadda rəsmi qarşılanma mərasimi oldu - FOTOLAR

Corc Vaşinqton Universiteti BANM ilə birgə  layihə meneceri hazırlayır
22.11.2018, 10:17

Corc Vaşinqton Universiteti BANM ilə birgə  layihə meneceri hazırlayır

UNEC-in gənc müəllimi “Bakı Ekspo 2025” elmi məqalə müsabiqəsinin qalibi olub
22.11.2018, 10:14

UNEC-in gənc müəllimi “Bakı Ekspo 2025” elmi məqalə müsabiqəsinin qalibi olub

Afaq Məsudun “Azadlıq” kitabı Türkiyədə nəşr olunub
22.11.2018, 10:13

Afaq Məsudun “Azadlıq” kitabı Türkiyədə nəşr olunub

Kapital Bank “İxrac əməliyyatlarında maliyyə dəstəyi” mövzusunda təlim keçirdi
22.11.2018, 10:08

Kapital Bank “İxrac əməliyyatlarında maliyyə dəstəyi” mövzusunda təlim keçirdi

Eldar Əzizov baş direktoru cəzalandırdı
22.11.2018, 10:04

Eldar Əzizov baş direktoru cəzalandırdı

Əhalinin banka borcları hansı formada silinə bilər...
22.11.2018, 09:44

Əhalinin banka borcları hansı formada silinə bilər...

Cəbhədə şiddətli atışma oldu 
22.11.2018, 09:27

Cəbhədə şiddətli atışma oldu 

Amerikanın azərbaycanlı cərrahının ÖMÜR HEKAYƏSİ…
22.11.2018, 09:17

Amerikanın azərbaycanlı cərrahının ÖMÜR HEKAYƏSİ…

Tənqid konkretlik sevir - Oxu atıb yayı gizlətməzlər
22.11.2018, 09:02

Tənqid konkretlik sevir - Oxu atıb yayı gizlətməzlər

Azərbaycanda 5700-ə yaxın məhkumun cəzası yüngülləşdirilib   
22.11.2018, 08:49

Azərbaycanda 5700-ə yaxın məhkumun cəzası yüngülləşdirilib  

Rusiya Baş Kəşfiyyat İdarəsinin rəhbəri öldü
22.11.2018, 08:46

Rusiya Baş Kəşfiyyat İdarəsinin rəhbəri öldü

Bələdiyyələrin qanunsuz satdığı 50 min hektar torpaq sahəsi geri qaytarılıb
22.11.2018, 08:43

Bələdiyyələrin qanunsuz satdığı 50 min hektar torpaq sahəsi geri qaytarılıb

Nazir: “Cəzaçəkmə müəssisələrində ölüm hadisələri 40 faiz azalıb”   
22.11.2018, 08:39

Nazir: “Cəzaçəkmə müəssisələrində ölüm hadisələri 40 faiz azalıb”  

Böyrəyini satmaq istəyən azərbaycanlılar...   
22.11.2018, 08:31

Böyrəyini satmaq istəyən azərbaycanlılar...  

Azərbaycan universitetlərində zəng sistemi ləğv olunsa... “Aləm qarışacaq”
22.11.2018, 08:27

Azərbaycan universitetlərində zəng sistemi ləğv olunsa... “Aləm qarışacaq”

ARXİV