21 noyabr 2017, Çərşənbə
Ana Səhifə - Yazılar - Sosial karvanın aciz sarvanı olmaq...
Sosial karvanın aciz sarvanı olmaq...
19.09.2016, 11:43

Vəfa Allahverdiyeva


Siyasi prosesləri bir qədər hərəkətli edib, lakin onu qızışdıra bilməyən 26 sentyabr referendumu bu hadisəyə əhəmiyyətli təsir gücü olmayan  etiraz aksiyaları ilə təpki alır.

Ən son kütləvi aksiya ilə aradakı böyük fasilə müxalif mübarizənin dirənməkdən çəkinməyən kəsiminin yeni dönəmdə ortaya hansı keyfiyyətdə, necə bir narazılar statistikası ilə çıxacağına ilgi yaratmırdı. Çünki hər şey aydın idi: siyasi sferada tərəzinin gözü çoxdan tarazlı vəziyyətdə deyil; müxalifət əyilmiş formasında heç bir tutarlı dəyişilmə yaratmayıb.

Sadəcə, Milli Şuranın  iki, Müsavatın birinci  mitinqinin üzərinə yönələn çarpıcı diqqət  müxalifəti təmsil edən insanların bir neçə səfirlikdə müzakirələr aparması bilgisinin ictimailəşməsi əsasında formalaşdı.

Axı həmişə belə olub: xarici dövlətlərin təmsilçi korpusları ilə əlaqələr sonda fərqli kütləvi aksiya qərarları ilə nəticələnib və onun bir qədər izdihamlı xarakter almasının arxasından beynəlxalq kisələrdən ehtimallanan  maddi stimul öz boyunu göstərməyə başlayıb.

Qərb sifarişinin bu dəfə bacarmadığı amil siyasi qüvvələri hakimiyyətin əleyhinə vahid mübarizə mərkəzindən yönəltməmək oldu.  Təqvimin dalbadal günlərində ayrı-ayrılıqda kütləvi aksiya təyini bunu ifadə edirdi və iki qanad arasındakı rəqabət, qüvvələr nisbətini təftiş marağı aydın nəzərə çarpırdı. Bu, eyni zamanda hər iki müxalif qanadın müxtəlif kanalların tezisləri ilə hərəkətinə bir şübhə verirdi.       

Bunlar müxalifətin qüruruna toxuna bilən ittihamlar deyil, çünki iddia edilən fakt yalan  və şər olduğu halda qüruru aşağılamış olur.

Alternativ cinah babat bir mitinqi təşkil etmək gücünü başqa mənbələrdən alarkən, bütün məlumatların üzərindən sirr pərdəsinin qalxa biləcəyini hesablayır; əgər ona hakimiyyətə təzyiq, narazıları idarə etmək, öz varlığını qoruyub saxlamaq üçün dəstək gəlirsə, o, bu dəstəyi ikiəlli tutmağı təmiz adla yerində oturmaqdan daha qiymətli hesab edir.

Faktiki zəif siyasi qüvvələrin bəsit aksiyası necə şərh edilməsindən  asılı olmayaraq sosial şəbəkələrdə, mediada müzakirələrdə  dayanırsa, bu, “uğur”u onlara beynəlxalq təşkilatlardan savayı heç bir ünvan, heç bir amil verə bilməzdi.

Burada əsas marağı Qərb qurumlarının, bu missiyanın nəyə nail olmaq istəməsi, hansı tezislərlə müxalifəti önə itələməsi, necə bir sosial dayaq axtarıb tapması yaradır.

Hakimiyyəti müxalifətlə bağlı narazı salan da onun mübarizə istəyinin kənar mənbələrdən qidalanmasıdır. Çünki kənar mənbələr dünyanın bir çox yerində dərin fəlakət rişələri atmaqla, insanlıq üçün saysız bəlaların səbəbinə çevrilir.      

Məsələnin başlıca hissəsinə gəldikdə, təbii ki, siyasi fırtına yaratmaq istəyənlərin siyasi təmənnası xalq tərəfindən qarşılıq almağa yaxın deyil. Böyük dvidenti kütləvi etirazlar yarada bilər. Referendum və günün daha bir aktual mövzusu- sosial problemlərə kütləvi demarş üslubunun seçilməməsi müxalifəti və beynəlxalq çevrələri  dilxor edəcək nəticələr verir.       

Əslində müxalifət referendumu pozmağı hədəfə çevirmir. Bunun üçün hakimiyyətin özü boyda imkan və qüvvə sahibi olmalısan. Əgər onun belə bir potensialı olsaydı, aksiyaya inzibati razılıq min bir irad və bəhanələrlə etirazdan keçərdi. Hətta 10 mindən aşağı say hakimiyyətin özünün xeyrinədir, çıxdığı yolda rahatca addımlamasına arxayınlıq yaradır. Halbuki bu mitinqlərdə 10 min adam siyasi qüvvələrin səsinin tonuna, qərarlarının çəkisinə  cilovlanması mümkünsüz  bir çılğınlıq qatardı.   

Devalivasiyanın əmələ gətirdiyi sosial ağırlığa rəğmən, ortada müxalifətin nəfinə işləyən belə bir durum yoxdur. Xalq öz düşüncələrinə qısılıb qalırsa, mitinq fəaliyyəti, buradakı zəif emosionallıq xoru alternativ düşərgənin özü üçün də heç bir məna daşıya bilmir. Çünki qeyri-kütləvilik xarici mənbələrdən maddi stimullaşmanı zəiflədir.    

Referendum prosesini pozmağın mümkünsüzlüyündə ortaya düşməyin mənası odur ki,  daxildə kiminsə adamı ola bilmirsənsə, xaricdə kiminsə adamı olmağı bacarıb, yaşamaq uğrunda ağır mücadiləni qazanasan. Heç bir real iş yeri, gəlir yeri olmayan müxalifətin haqqında başqa cür düşünmək mümkün də deyil.

Bu mənada müxalifətə sərf edir, hakimiyyəti daim tənqid edən, ondan narazı düşən beynəlxalq təşkilatlar hər zaman deyingən və radikal  olsun. Beynəlxalq aləmə də gərəkdir ki, Azərbaycanda stavka edə biləcəyi, yaxud, qızışdıra biləcəyi cəsur narazılar, onların güclü siyasi lokamotivi mövcud olsun.   

Real vəziyyət isə onu göstərir ki, sosial karvanı hədəfə çəkib apara bilən siyasi sarvanlar yoxdur. İndi Azərbaycanda pasionar insanlar böyük kəmiyyət təşkil etmir.

 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Leyla Əliyeva sərgi AÇILIŞINDA
21.11.2017, 14:16

Leyla Əliyeva sərgi AÇILIŞINDA

Rusiya FTX "Palmali" barəsində araşdırmalara başladı
21.11.2017, 14:14

Rusiya FTX "Palmali" barəsində araşdırmalara başladı

Hesablama Palatası 2018-in büdcə layihəsinə qiymət verdi   
21.11.2017, 13:57

Hesablama Palatası 2018-in büdcə layihəsinə qiymət verdi  

Elman Rüstəmov manatın məzənnəsi HAQDA: “...Təzyiq azalıb”
21.11.2017, 13:54

Elman Rüstəmov manatın məzənnəsi HAQDA: “...Təzyiq azalıb”

Şeyxin müavini: “Camaat artıq başa düşür ki, yasda təmtəraq lazımsızdır”   
21.11.2017, 13:48

Şeyxin müavini: “Camaat artıq başa düşür ki, yasda təmtəraq lazımsızdır”  

Putin Azərbaycanın gənclər və idman nazirinin müavinini və şöbə müdirini mükafatlandırdı
21.11.2017, 13:41

Putin Azərbaycanın gənclər və idman nazirinin müavinini və şöbə müdirini mükafatlandırdı

Oğuzda təbiətə zərər vuranlar cəzalandırılıb
21.11.2017, 13:35

Oğuzda təbiətə zərər vuranlar cəzalandırılıb

Nazirdən nikbin PROQNOZLAR: inflyasiya birrəqəmli olacaq
21.11.2017, 13:31

Nazirdən nikbin PROQNOZLAR: inflyasiya birrəqəmli olacaq

Azərbaycanda jurnalistlər üçün karnaval keçiriləcək
21.11.2017, 13:24

Azərbaycanda jurnalistlər üçün karnaval keçiriləcək

Lavrov: “Qarabağ danışıqları ilə bağlı çox nikbin deyiləm”
21.11.2017, 13:12

Lavrov: “Qarabağ danışıqları ilə bağlı çox nikbin deyiləm”

Baş redaktor həbs edildi - Terroru təbliğ etdiyinə görə
21.11.2017, 13:09

Baş redaktor həbs edildi - Terroru təbliğ etdiyinə görə

Nazir büdcənin hara xərclənəcəyini açıqladı
21.11.2017, 13:00

Nazir büdcənin hara xərclənəcəyini açıqladı

Sabahın havası - külək, yağış, qar
21.11.2017, 12:59

Sabahın havası - külək, yağış, qar

Komitə sədri: “Onlar vergi versəydilər, büdcə gəlirləri daha çox olardı”
21.11.2017, 12:53

Komitə sədri: “Onlar vergi versəydilər, büdcə gəlirləri daha çox olardı”

Rusiya səfirliyinə atəş açıldı
21.11.2017, 12:42

Rusiya səfirliyinə atəş açıldı

Atasını yandırıb öldürənə 19 il iş verildi
21.11.2017, 12:40

Atasını yandırıb öldürənə 19 il iş verildi

Ermənilər Laçınla Fransa şəhərini
21.11.2017, 12:33

Ermənilər Laçınla Fransa şəhərini "qardaşlaşdırdı"

DİN ağır yol qəzası ilə bağlı məlumat yaydı
21.11.2017, 12:26

DİN ağır yol qəzası ilə bağlı məlumat yaydı

Qubada oğul atasını güllələyib
21.11.2017, 12:19

Qubada oğul atasını güllələyib

Oqtay Əsədov da gələn ilin büdcəsindən DANIŞDI
21.11.2017, 12:18

Oqtay Əsədov da gələn ilin büdcəsindən DANIŞDI

İran prezidenti: “İŞİD  terror təşkilatı bitdi”
21.11.2017, 12:03

İran prezidenti: “İŞİD  terror təşkilatı bitdi”

Artur Rasizadə nazirlərlə birgə Milli Məclisə gəldi
21.11.2017, 12:02

Artur Rasizadə nazirlərlə birgə Milli Məclisə gəldi

“Yalandır, 160 manat pensiya alıram” -  Rəsmi qurum xalq artistinə cavab verdi - YENİLƏNİB   
21.11.2017, 11:55

“Yalandır, 160 manat pensiya alıram” -  Rəsmi qurum xalq artistinə cavab verdi - YENİLƏNİB  

Kollecdən sonra ali məktəbdə oxuyanlar üçün təhsil müddəti azala bilər
21.11.2017, 11:51

Kollecdən sonra ali məktəbdə oxuyanlar üçün təhsil müddəti azala bilər

Bakıda körpülərdən oğurluq edən şəxslər saxlanıldı
21.11.2017, 11:40

Bakıda körpülərdən oğurluq edən şəxslər saxlanıldı

Rusiya 18 ton pomidoru Azərbaycana qaytardı
21.11.2017, 11:39

Rusiya 18 ton pomidoru Azərbaycana qaytardı

Səttar Möhbalıyev Səlim Müslümovu ƏVƏZLƏDİ           
21.11.2017, 11:28

Səttar Möhbalıyev Səlim Müslümovu ƏVƏZLƏDİ           

Dələduzluq edən baş redaktor məhkəmə qarşısında
21.11.2017, 11:26

Dələduzluq edən baş redaktor məhkəmə qarşısında

Jurnalistlərə məlumat sızdıran mənbələr...  - Onlar nə dərəcədə mötəbərdir?   
21.11.2017, 11:21

Jurnalistlərə məlumat sızdıran mənbələr...  - Onlar nə dərəcədə mötəbərdir?  

Putin bu gün Trampla danışacaq
21.11.2017, 11:13

Putin bu gün Trampla danışacaq

Meral Akşenerin partiyası Türkiyə parlamentində
21.11.2017, 11:09

Meral Akşenerin partiyası Türkiyə parlamentində

Şəhriyarın büstünə qarşı hörmətsizlik Azərbaycanda etiraz doğurdu
21.11.2017, 11:05

Şəhriyarın büstünə qarşı hörmətsizlik Azərbaycanda etiraz doğurdu

Yol polisi sürücünü hədələdi: “Sənin başın partlayar!” - VİDEO
21.11.2017, 11:00

Yol polisi sürücünü hədələdi: “Sənin başın partlayar!” - VİDEO

Lavrov Yerevanda Qarabağla bağlı danışıqlar aparır
21.11.2017, 10:59

Lavrov Yerevanda Qarabağla bağlı danışıqlar aparır

Sərhədi pozan 39 nəfər saxlanıldı
21.11.2017, 10:56

Sərhədi pozan 39 nəfər saxlanıldı

ARXİV