21 yanvar 2018, Bazar
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Mahir Qabiloğlunun 50 illik yükü
Mahir Qabiloğlunun 50 illik yükü
05.12.2016, 09:40

Mahir Qabiloğlu 50 yaşla vidalaşdı. Amma məni Mahir Qabiloğlunun 50 il bu dünyada nəyə görə yaşadığı yox, 50 ilin son 3 ili ərzində ortaya qoyduğu yaradıcılıq daha çox maraqlandırır. 

 

Yazıçının "Atam Qabilin qəribə əhvalatları”, "Ərmən – Şuşanikin sevgisi”, "Cəncəhim”, "Qurd yağı”, "Sandıq”, "Mənim əlli yaşım...” kitablarında toplanan roman, povest, hekayə və publisistik yazılar hesab edirəm ki, son illərdə bədii mühitə ciddi təsirini göstərən əsərlər oldu. Ümumilikdə, Mahir Qabiloğlunun əsərləri ilə tanış olanda üç məqam diqqətdən kənarda qalmır. Əsərin sonunu gormək üçün peşəkar oxucu olma məqamı, əsərdəki bənzətmələrin, müqayisələrin, təsvirlərin sürətli axını və dəyişkənliyi məqamı, ən nəhayətdə obrazların nə qədər miskin, qəddar və real görünməsi məqamı xüsusiylə qeyd olunmalıdır. Etiraf edirəm ki, "Cəncəhim” romanını ilk dəfə oxuyanda əsərdə Dostoyevski ruhunu, Mahir Qabiloğlunun əsərdəki obrazlarının Dostoyevskinin "Cinayət və Cəza” romanındakı Raslinkov az qala qan qohumluğu həddində olduğunu düşündüm. Amma əsərin sonunda bu fikirdən yan keçdim. Çünki Mahir Qabiloğlunun qəhrəmanları qəhrəmanlıq göstərməyə cəhd etməsələr də, Yucindən fərqli olaraq qorxaqlığı adi yaşam tərzi kimi qəbul edirdilər. Həmçinin əsərdəki maneralar Dostoyevski üslubundan kifayət qədər fərqli idi.

 

Daha sonra Mirzə Fətəli Axundov və ironiyalara, obrazların gülünc vəziyyətə salınmalarına görə Cəlil Məmmədquluzadə üslublarının vəhdətini axtardım Mahir Qabiloğlunun yaradıcılığında. Amma sonda çıxartdığım nəticə bu oldu ki, Mahir Qabiloğlunun əsərlərinin həm də gücü ona görədir ki, o artıq öz üslubunu yarada bilib. Bəs bu üslub nədən ibarətdir?

 

– Mahir Qabiloğlu obrazların təsvirində heç də rənglərdən bəhrələnmir. Rənglərin aldadıcı qatışığından imtina edərək boz çaları olduğu kimi ortaya çıxarır. Məsələn, Mustafa adlı qəhrəman gözlənilmədən nazirlikdə ən yüksək vəzifəyə təyin edilir. Əvəzində nazirin katibəsi ilə evlənir. Bir müddətdən sonra Mustafanın öz qızı nazirin katibəsi olur və bir müddətdən sonra nazir Mustafanın qızını da başqa birinə ərə verir. O an Mustafa anlayır ki, nazir katibələri ilə bir müddət yaşayır və sonra onun kimi miskin insanlara ərə verir. Mustafa isə sonunda bunu sadəcə olaraq qəbul etmək məcburiyyətində qalır. Gördüyünüz kimi Mahir Qabiloğlunun öz qəhrəmanına zərrə qədər yazığı gəlmir. Çünki əslində reallıq məhz budur. Mahir Qabiloğlu üslubunun ən ciddi özəlliyi də budur ki, o, cəmiyyəti insanlara öz gördükləri kimi göstərə bilir. Yəni birbaşa təmas.

 

– Mahir Qabiloğlu üslubunda ən diqqəti cəlb edən məqamlardan biri də bənzətmələr və müqayisələrdir. Bədii yaradıcılılqda müqayisələr aparmaq, bənzətmələr etmək kifayət qədər ağır bir haldır və Mahir Qabiloğlu bunu elə bir üslubla edir ki, "müqayisələr qüsurludur”– deyimi gücünü itirir.

– Mahir Qabiloğlu yaradıcılığında uzaqməsafəli proqnozların bədii dildə çatdırılması ilə yanaşı, altqatında bir ideoloji yük də var. Məsələn, "Ərmən – Şuşanikin sevgisi” əsərində bir azərbaycanlı oğlan erməni qızıyla münaqişənin qızışdığı zamanlarda ailə qurur. Övladları olur və erməni qızı təkid edir ki, oğlunun adı Ərmən olsun. Qədim türk adı. Bir müddət keçir və onlar Rusiayaya köçməli olurlar. Rusiyada hava limanında nəzarətçi uşağın sənədlərinə baxıb, uşağa Armen deyə müraciət edir. Kişi bildirir ki, oğlunun adı Ərməndi, Armen deyil. Amma sonra görür ki, ruslar "ə” hərfindən istifadə etmirlər. O zaman barmağını dişləyərək erməni hiyləgərliyi qarşısında aciz qalır. Beləcə gördüyünüz kimi Mahir Qabiloğlu "ə” və "a” hərfləri arasında keçid etməklə nə cür problemi ortaya çıxarır.

 

– Mahir Qabiloğlu üslubunun ən təhlükəli məqamlarından biri də budur ki, o, oxucularının alt şüuru ilə danışmağı bacarır. Çünki bütün obrazlarda qəhrəmanlar zahiri hərəkətləri ilə yox, daha çox alt şüurları ilə diqqət önünə gəlirlər. Bütün qəhrəmanlara alt şüurda aydın olur ki, atdıqları addımlar qüsurludur, amma adi şüur onları bu bataqlığa istiqamətləndirir. Və çox maraqlıdır ki, oxucu da əsəri oxuyanda altşüurla düşünməyə başlayır və obrazlarla özü arasında özündən xəbərsiz müqayisələrə başlayır. Dəfələrlə şahidi olmuşam ki, adi oxucu Mahir Qabiloğlunun hansısa yazısını oxuyanda əsərdəki qəhrəmanları qonşuları, tanıdıqları insanlarla müqayisəyə başlayırlar. Yəni ki, əsərdən ayrılan oxucu hələ əsəri bitirməmişdən öncə o cəmiyyətin içində özünü hiss edir.

 

Beləliklə, bütün bunları cəmləşdirərək deyə bilərik ki, Mahir Qabiloğlu 50 yaşına əliboş gəlmədi və yaratdığı əsərlər günümüzün ən tutarlı əsərləridir. Sadəcə bir məsələ qalır, daha geniş oxucu kütləsinə çıxmağın yolunu tapmaq.


Eldəniz Elgün

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycanlı çoban “O səs Türkiyə”də növbəti turda - Video
21.01.2018, 00:56

Azərbaycanlı çoban “O səs Türkiyə”də növbəti turda - Video

Məmmədyarov
21.01.2018, 00:39

Məmmədyarov "Tata Steel Chess"də 3-cü qələbəsini qazandı

Çexiyada otel yanğınında 2 nəfər öldü
21.01.2018, 00:17

Çexiyada otel yanğınında 2 nəfər öldü

Otelə hücumda ölənlərin sayı artıb
20.01.2018, 23:53

Otelə hücumda ölənlərin sayı artıb

Hindistanda fabrik yandı: 17 ölü
20.01.2018, 23:35

Hindistanda fabrik yandı: 17 ölü

“Qalatasaray”a yeni president seçildi
20.01.2018, 23:23

“Qalatasaray”a yeni president seçildi

İsveçdə məscidin qapısına faşist svastikasının təsviri çəkildi
20.01.2018, 23:09

İsveçdə məscidin qapısına faşist svastikasının təsviri çəkildi

Üç ölkənin səfiri Türkiyə XİN-ə çağırıldı
20.01.2018, 22:54

Üç ölkənin səfiri Türkiyə XİN-ə çağırıldı

Şizofren pasientin etirafları: “Şeytanı eşidirəm və görürəm”   
20.01.2018, 22:31

Şizofren pasientin etirafları: “Şeytanı eşidirəm və görürəm”  

Azərbaycanda manyak: Polis hər yerdə onu axtarır - Foto
20.01.2018, 22:14

Azərbaycanda manyak: Polis hər yerdə onu axtarır - Foto

“Azadlığa aparan yol”  - Serbiya ictimaiyyəti 20 Yanvar dəhşətləri barədə məlumatlandırıldı
20.01.2018, 21:47

“Azadlığa aparan yol”  - Serbiya ictimaiyyəti 20 Yanvar dəhşətləri barədə məlumatlandırıldı

Tikinti sahəsində özbaşınalıq: yüzlərlə insanın həyatı təhlükədədir - Fotolar
20.01.2018, 21:27

Tikinti sahəsində özbaşınalıq: yüzlərlə insanın həyatı təhlükədədir - Fotolar

Türkiyə “Zeytun budağı” əməliyyatı ilə 108 hədəfi vurdu - Yenilənib
20.01.2018, 21:07

Türkiyə “Zeytun budağı” əməliyyatı ilə 108 hədəfi vurdu - Yenilənib

Ərdoğan 20 Yanvar şəhidlərini anıb
20.01.2018, 20:56

Ərdoğan 20 Yanvar şəhidlərini anıb

Qarabağda erməni hərbçısı yaralandı
20.01.2018, 20:34

Qarabağda erməni hərbçısı yaralandı

20 Yanvar 28 il sonra FOTOLARDA
20.01.2018, 20:19

20 Yanvar 28 il sonra FOTOLARDA

Çinin Rusiyadan aldığı  “S-400” geri qaytarılır
20.01.2018, 20:03

Çinin Rusiyadan aldığı  “S-400” geri qaytarılır

Rusiya və İran Türkiyəyə qarşı
20.01.2018, 19:51

Rusiya və İran Türkiyəyə qarşı

Salyan sakini bıçaqlanıb
20.01.2018, 16:50

Salyan sakini bıçaqlanıb

Qənirə Paşayeva İstanbuldan türk dünyasına çağırış etdi
20.01.2018, 16:37

Qənirə Paşayeva İstanbuldan türk dünyasına çağırış etdi

Ərdoğan: “Afrin əməliyyatı faktiki olaraq başlayıb”
20.01.2018, 16:28

Ərdoğan: “Afrin əməliyyatı faktiki olaraq başlayıb”

Yerevanda yeni etiraz aksiyası keçiriləcək
20.01.2018, 16:17

Yerevanda yeni etiraz aksiyası keçiriləcək

20 Yanvarı xatırlarkən...
20.01.2018, 16:05

20 Yanvarı xatırlarkən...

Azərbaycan Ordusunun şəhid əsgəri dəfn edilib
20.01.2018, 15:52

Azərbaycan Ordusunun şəhid əsgəri dəfn edilib

Facebook-da təhqir edən necə cəzalandırılmalıdır... – Deputatdan AÇIQLAMA  
20.01.2018, 15:38

Facebook-da təhqir edən necə cəzalandırılmalıdır... – Deputatdan AÇIQLAMA  

Hamilə ana öldü, körpəsi tabutda doğuldu
20.01.2018, 15:26

Hamilə ana öldü, körpəsi tabutda doğuldu

Türkiyə Ordusundan Afrindəki terrorçulara zərbə   
20.01.2018, 15:16

Türkiyə Ordusundan Afrindəki terrorçulara zərbə  

Azadlığa can vermişik...
20.01.2018, 15:07

Azadlığa can vermişik...

Azadlıq meydanının ilk şəhidi - Dubinka ilə döyülüb öldürülən Mikayıl Babayev   
20.01.2018, 15:00

Azadlıq meydanının ilk şəhidi - Dubinka ilə döyülüb öldürülən Mikayıl Babayev  

Sarkisyan Fransaya gedir   
20.01.2018, 14:45

Sarkisyan Fransaya gedir  

Dünən şəhid olan əsgərimizin ŞƏKİLLƏRİ   
20.01.2018, 14:33

Dünən şəhid olan əsgərimizin ŞƏKİLLƏRİ  

Göyçayda yol tikintisi zamanı torpaq uçqunu - fəhlə ölüb
20.01.2018, 14:12

Göyçayda yol tikintisi zamanı torpaq uçqunu - fəhlə ölüb

Bu gecə...   
20.01.2018, 14:04

Bu gecə...  

Yaqub Mahmudov: “Universitetin adı mənim təklifimlə dəyişdirildi”
20.01.2018, 14:02

Yaqub Mahmudov: “Universitetin adı mənim təklifimlə dəyişdirildi”

Aşıq Hüseyn Bozalqanlı ilə bağlı mübahisələr: “Hüseyn həm də qaçaqçılıq edib” - Tədqiqtaçı ilə MÜSAHİBƏ
20.01.2018, 13:50

Aşıq Hüseyn Bozalqanlı ilə bağlı mübahisələr: “Hüseyn həm də qaçaqçılıq edib” - Tədqiqtaçı ilə MÜSAHİBƏ

ARXİV
SORĞU
Hansı şirkətlər sosial layihələrə dəstək verir, xeyriyyəçilik edir?
BP Azərbaycan(35.7%)
SOCAR(17.8%)
Azersun Holding(10.7%)
Azercell(3.57%)
Bakcell(14.2%)
Nar mobile(0%)
Gilan Holdinq(3.57%)
Nurgun Group(0%)
Paşa Holding(3.57%)
Akkord(10.7%)