25 aprel 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Mahir Qabiloğlunun 50 illik yükü
Mahir Qabiloğlunun 50 illik yükü
05.12.2016, 09:40

Mahir Qabiloğlu 50 yaşla vidalaşdı. Amma məni Mahir Qabiloğlunun 50 il bu dünyada nəyə görə yaşadığı yox, 50 ilin son 3 ili ərzində ortaya qoyduğu yaradıcılıq daha çox maraqlandırır. 

 

Yazıçının "Atam Qabilin qəribə əhvalatları”, "Ərmən – Şuşanikin sevgisi”, "Cəncəhim”, "Qurd yağı”, "Sandıq”, "Mənim əlli yaşım...” kitablarında toplanan roman, povest, hekayə və publisistik yazılar hesab edirəm ki, son illərdə bədii mühitə ciddi təsirini göstərən əsərlər oldu. Ümumilikdə, Mahir Qabiloğlunun əsərləri ilə tanış olanda üç məqam diqqətdən kənarda qalmır. Əsərin sonunu gormək üçün peşəkar oxucu olma məqamı, əsərdəki bənzətmələrin, müqayisələrin, təsvirlərin sürətli axını və dəyişkənliyi məqamı, ən nəhayətdə obrazların nə qədər miskin, qəddar və real görünməsi məqamı xüsusiylə qeyd olunmalıdır. Etiraf edirəm ki, "Cəncəhim” romanını ilk dəfə oxuyanda əsərdə Dostoyevski ruhunu, Mahir Qabiloğlunun əsərdəki obrazlarının Dostoyevskinin "Cinayət və Cəza” romanındakı Raslinkov az qala qan qohumluğu həddində olduğunu düşündüm. Amma əsərin sonunda bu fikirdən yan keçdim. Çünki Mahir Qabiloğlunun qəhrəmanları qəhrəmanlıq göstərməyə cəhd etməsələr də, Yucindən fərqli olaraq qorxaqlığı adi yaşam tərzi kimi qəbul edirdilər. Həmçinin əsərdəki maneralar Dostoyevski üslubundan kifayət qədər fərqli idi.

 

Daha sonra Mirzə Fətəli Axundov və ironiyalara, obrazların gülünc vəziyyətə salınmalarına görə Cəlil Məmmədquluzadə üslublarının vəhdətini axtardım Mahir Qabiloğlunun yaradıcılığında. Amma sonda çıxartdığım nəticə bu oldu ki, Mahir Qabiloğlunun əsərlərinin həm də gücü ona görədir ki, o artıq öz üslubunu yarada bilib. Bəs bu üslub nədən ibarətdir?

 

– Mahir Qabiloğlu obrazların təsvirində heç də rənglərdən bəhrələnmir. Rənglərin aldadıcı qatışığından imtina edərək boz çaları olduğu kimi ortaya çıxarır. Məsələn, Mustafa adlı qəhrəman gözlənilmədən nazirlikdə ən yüksək vəzifəyə təyin edilir. Əvəzində nazirin katibəsi ilə evlənir. Bir müddətdən sonra Mustafanın öz qızı nazirin katibəsi olur və bir müddətdən sonra nazir Mustafanın qızını da başqa birinə ərə verir. O an Mustafa anlayır ki, nazir katibələri ilə bir müddət yaşayır və sonra onun kimi miskin insanlara ərə verir. Mustafa isə sonunda bunu sadəcə olaraq qəbul etmək məcburiyyətində qalır. Gördüyünüz kimi Mahir Qabiloğlunun öz qəhrəmanına zərrə qədər yazığı gəlmir. Çünki əslində reallıq məhz budur. Mahir Qabiloğlu üslubunun ən ciddi özəlliyi də budur ki, o, cəmiyyəti insanlara öz gördükləri kimi göstərə bilir. Yəni birbaşa təmas.

 

– Mahir Qabiloğlu üslubunda ən diqqəti cəlb edən məqamlardan biri də bənzətmələr və müqayisələrdir. Bədii yaradıcılılqda müqayisələr aparmaq, bənzətmələr etmək kifayət qədər ağır bir haldır və Mahir Qabiloğlu bunu elə bir üslubla edir ki, "müqayisələr qüsurludur”– deyimi gücünü itirir.

– Mahir Qabiloğlu yaradıcılığında uzaqməsafəli proqnozların bədii dildə çatdırılması ilə yanaşı, altqatında bir ideoloji yük də var. Məsələn, "Ərmən – Şuşanikin sevgisi” əsərində bir azərbaycanlı oğlan erməni qızıyla münaqişənin qızışdığı zamanlarda ailə qurur. Övladları olur və erməni qızı təkid edir ki, oğlunun adı Ərmən olsun. Qədim türk adı. Bir müddət keçir və onlar Rusiayaya köçməli olurlar. Rusiyada hava limanında nəzarətçi uşağın sənədlərinə baxıb, uşağa Armen deyə müraciət edir. Kişi bildirir ki, oğlunun adı Ərməndi, Armen deyil. Amma sonra görür ki, ruslar "ə” hərfindən istifadə etmirlər. O zaman barmağını dişləyərək erməni hiyləgərliyi qarşısında aciz qalır. Beləcə gördüyünüz kimi Mahir Qabiloğlu "ə” və "a” hərfləri arasında keçid etməklə nə cür problemi ortaya çıxarır.

 

– Mahir Qabiloğlu üslubunun ən təhlükəli məqamlarından biri də budur ki, o, oxucularının alt şüuru ilə danışmağı bacarır. Çünki bütün obrazlarda qəhrəmanlar zahiri hərəkətləri ilə yox, daha çox alt şüurları ilə diqqət önünə gəlirlər. Bütün qəhrəmanlara alt şüurda aydın olur ki, atdıqları addımlar qüsurludur, amma adi şüur onları bu bataqlığa istiqamətləndirir. Və çox maraqlıdır ki, oxucu da əsəri oxuyanda altşüurla düşünməyə başlayır və obrazlarla özü arasında özündən xəbərsiz müqayisələrə başlayır. Dəfələrlə şahidi olmuşam ki, adi oxucu Mahir Qabiloğlunun hansısa yazısını oxuyanda əsərdəki qəhrəmanları qonşuları, tanıdıqları insanlarla müqayisəyə başlayırlar. Yəni ki, əsərdən ayrılan oxucu hələ əsəri bitirməmişdən öncə o cəmiyyətin içində özünü hiss edir.

 

Beləliklə, bütün bunları cəmləşdirərək deyə bilərik ki, Mahir Qabiloğlu 50 yaşına əliboş gəlmədi və yaratdığı əsərlər günümüzün ən tutarlı əsərləridir. Sadəcə bir məsələ qalır, daha geniş oxucu kütləsinə çıxmağın yolunu tapmaq.


Eldəniz Elgün

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Qaçqınkom” Gəncədəki yanğınla bağlı açıqlama verdi
25.04.2018, 18:53

“Qaçqınkom” Gəncədəki yanğınla bağlı açıqlama verdi

Məcburi köçkünlərin məskunlaşdığı sanatoriyada yanğın olub
25.04.2018, 18:44

Məcburi köçkünlərin məskunlaşdığı sanatoriyada yanğın olub

“Fenerbahçe” – “Beşiktaş” oyunu qaldığı yerdən davam etdiriləcək
25.04.2018, 18:31

“Fenerbahçe” – “Beşiktaş” oyunu qaldığı yerdən davam etdiriləcək

Zakir Həsənov Çinə səfər edəcək
25.04.2018, 18:25

Zakir Həsənov Çinə səfər edəcək

Salyanda 28 yaşlı gənc özünü bıçaqlayaraq öldürüb
25.04.2018, 18:14

Salyanda 28 yaşlı gənc özünü bıçaqlayaraq öldürüb

“Böhtan atan şəxs öz vicdanı və Allah qarşısında məsuliyyət daşıyır...”
25.04.2018, 18:05

“Böhtan atan şəxs öz vicdanı və Allah qarşısında məsuliyyət daşıyır...”

İlham Əliyevin Türkiyə səfəri başa çatdı
25.04.2018, 17:57

İlham Əliyevin Türkiyə səfəri başa çatdı

Prezident Administrasiyası köçürüləcək - YENİ BİNA TİKİLİR
25.04.2018, 17:55

Prezident Administrasiyası köçürüləcək - YENİ BİNA TİKİLİR

Bu yolda hərəkət məhdudlaşdırılacaq   
25.04.2018, 17:43

Bu yolda hərəkət məhdudlaşdırılacaq  

DİN Bakıda məktəblinin zorlanması xəbərinə münasibət bildirdi
25.04.2018, 17:25

DİN Bakıda məktəblinin zorlanması xəbərinə münasibət bildirdi

Yerevanın mərkəzinə zirehli texnika yeridildi
25.04.2018, 17:18

Yerevanın mərkəzinə zirehli texnika yeridildi

Manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ 
25.04.2018, 17:15

Manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ 

“Onlar Prezidentin etimadını doğruldacaqlar”    
25.04.2018, 16:45

“Onlar Prezidentin etimadını doğruldacaqlar”  

Bakıda daha bir piyada ölümü
25.04.2018, 16:34

Bakıda daha bir piyada ölümü

İlham Əliyev Ankaradan dünyaya mesaj verdi 
25.04.2018, 16:28

İlham Əliyev Ankaradan dünyaya mesaj verdi 

Yarımçıq qalmış “Fənərbağça" - "Beşiktaş" matçı barədə son qərar verildi   
25.04.2018, 16:28

Yarımçıq qalmış “Fənərbağça" - "Beşiktaş" matçı barədə son qərar verildi  

Prezidentin sərəncamı 11193 nəfərə şamil olunacaq - AÇIQLAMA   
25.04.2018, 16:15

Prezidentin sərəncamı 11193 nəfərə şamil olunacaq - AÇIQLAMA  

Ermənistanda 10-a yaxın partiya Paşinyanı dəstəklədi
25.04.2018, 16:13

Ermənistanda 10-a yaxın partiya Paşinyanı dəstəklədi

İlham Əliyevlə Ərdoğanın təkbətək görüşü - YENİLƏNİB 
25.04.2018, 16:12

İlham Əliyevlə Ərdoğanın təkbətək görüşü - YENİLƏNİB 

Türkiyədə qalib olan azərbaycanlı bacılar: “Fuad Muradovun təyinatını alqışlayırıq”
25.04.2018, 16:08

Türkiyədə qalib olan azərbaycanlı bacılar: “Fuad Muradovun təyinatını alqışlayırıq”

Diaspor üçün nə etməliyik?   
25.04.2018, 15:59

Diaspor üçün nə etməliyik?  

Azərbaycan-Türkiyə sənədləri imzalandı
25.04.2018, 15:49

Azərbaycan-Türkiyə sənədləri imzalandı

Bəsdirin dilənçilik etdiniz! - Telekanllara ÇAĞIRIŞ   
25.04.2018, 15:43

Bəsdirin dilənçilik etdiniz! - Telekanllara ÇAĞIRIŞ  

“Artıq gənc kadrlar daha çox irəli çəkilir”
25.04.2018, 15:41

“Artıq gənc kadrlar daha çox irəli çəkilir”

Ramiz Mehdiyevlə Fuad Ələsgərov Soçidə təhlükəsizlik toplantısında
25.04.2018, 15:36

Ramiz Mehdiyevlə Fuad Ələsgərov Soçidə təhlükəsizlik toplantısında

“Azərbaycanda innovasiya əsaslı iqtisadi inkişaf: sahibkarlıq, təhsil və elm”
25.04.2018, 15:26

“Azərbaycanda innovasiya əsaslı iqtisadi inkişaf: sahibkarlıq, təhsil və elm”

Formula 2 çempionatının 2-ci turunun gündəliyi AÇIQLANDI
25.04.2018, 15:21

Formula 2 çempionatının 2-ci turunun gündəliyi AÇIQLANDI

Etirazçılar Yerevan aeroportuna gedən yolu bağladılar
25.04.2018, 15:19

Etirazçılar Yerevan aeroportuna gedən yolu bağladılar

Azərbaycan-Türkiyə Yüksək Səviyyəli Strateji Əməkdaşlıq Şurasının VII iclası keçirilib 
25.04.2018, 15:07

Azərbaycan-Türkiyə Yüksək Səviyyəli Strateji Əməkdaşlıq Şurasının VII iclası keçirilib 

BDU-da SABAH qrupları Bilik yarışlarının mükafatlandırma mərasimi keçirilib
25.04.2018, 15:05

BDU-da SABAH qrupları Bilik yarışlarının mükafatlandırma mərasimi keçirilib

Deputatlarımız NATO PA-nın iclasında Ermənistana etiraz etdilər
25.04.2018, 14:57

Deputatlarımız NATO PA-nın iclasında Ermənistana etiraz etdilər

İŞİD-in topladığı sərvətin həcmi AÇIQLANDI
25.04.2018, 14:56

İŞİD-in topladığı sərvətin həcmi AÇIQLANDI

2 nəfər Vəkillər Kollegiyasına üzv oldu
25.04.2018, 14:49

2 nəfər Vəkillər Kollegiyasına üzv oldu

Paşinyan Ermənistan baş naziri postuna irəli sürüldü
25.04.2018, 14:47

Paşinyan Ermənistan baş naziri postuna irəli sürüldü

Bakı sakinləri hökumətdəki kadr dəyişiklikləri haqda DANIŞDILAR - VİDEO   
25.04.2018, 14:42

Bakı sakinləri hökumətdəki kadr dəyişiklikləri haqda DANIŞDILAR - VİDEO   

ARXİV
SORĞU
Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının qiymətlərinə necə baxırsınız?
İmtahan qiymətləri çox yüksəkdir(5.81%)
İmtahan qiymətləri normalıdr(4.65%)
İmtahan qiymətləri aşağıdır(2.32%)
Qiymətlər ləğv edilməli, imtahanlar pulsuz olmalıdır(69.7%)
İmtahan qiymətləri azaldılmalıdır(5.81%)
İmtahan qiymətləri artırılmalıdır(11.6%)