27 mart 2017, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Aqil Abbas ermənilərin tapdığı "uçan boşqab"dan YAZDI
Aqil Abbas ermənilərin tapdığı "uçan boşqab"dan YAZDI
21.12.2016, 16:28

Aqil Abbas


Artıq 3 gündür qəzetlərdə, saytlarda və sosial şəbəkələrdə bir məsələ müzakirə olunur. Nədi? Deməli, ermənilər Qarabağda daş tapıblar və guya bu daş əslində uçan boşqabdı. Yəni erməni mütəxəssislər belə iddia edirlər. Bizimkilər də tarixçilərə müraciət edirlər ki, bu daş nədi? Tarixçilərin hələ fikirlərini oxumamışam. Bəlkə də artıq izah ediblər. Amma mən o daşlar haqqında yekə çıxmasın, mükəmməl bilgiyə malikəm.

«Batmanqılınc» romanını yazanda mən Şuşadan düz Ağcabədinin Hindarxı kəndinə qədər piyada gəlmişəm. Ümumiyyətlə, Qarabağı qarış-qarış gəzmişəm və hər qarışına da bələdəm. O vaxt həm Daşaltı səmtində, həm də Molla Nəsrəddin yolu səmtində belə daşlara rast gəlmişdim. Bilməyənlər üçün deyim. Xankəndindən, daha doğrusu, Malıbəylinin üstündən elə birinci dolamadan bir yol ayrılırdı. O yol düz Füzuliyə gədirdi. Elə işlək yol deyildi və abad da deyildi. O yola da ona görə Molla Nəsrəddin yolu deyirdilər. Bu daşların diametri təxminən 4-5 metr olardı. Bəlkə də kiçik, bəlkə də böyük olardı, yupyumru top kimi.

Hətta o vaxt mən bu daşlarla maraqlananda Şuşada bildirdilər ki, bu daşlarla mərhum akademikimiz Həsən Əliyev də çox maraqlanıb. Və bu daşlardan birini də çox böyük çətinliklə Bakıya aparıb. Dəqiq yadımda deyil, ya Təbiəti Sevənlər Cəmiyyətinin bağınamı qoyub, yoxsa Coğrafiya İnstitutunun bağınamı. Bilmirəm o daş indi orda qalırmı, ya qalmırmı. Bəlkə də Həsən Əliyev Allaha qovuşandan sonra o daşı da dağıdıb eləyiblər. Hər halda bu barədə məlumatım o qədər dəqiq deyil.

İndi gələk daşlara. Bu daşlar ermənilərin nə Marsda, nə də hansısa qalaktikadakı qohumlarının uçan boşqabları deyil. Bu, adicə savaş daşlarıdı. Həm Pənah xanın, həm İbrahim xanın dövründə Şuşanın müdafiəsi üçün bu daşlardan istifadə olunub. Adətən filmlərdə də görürsünüz, dağlıq ərazilərdə silahlardan çox daş diyirləməklə düşməni məhv edirdilər. Deyəsən, «Spartak» filmində də var, «Babək»də də var. Adətən yuxarıdan aşağı göndərilən qayalar bəzən yuxarıdan aşağı çatmırdı qayalara ilişib qalırdı. Ona görə də ağıllı sərkərdələr daşları top kimi yondururdular ki, heç yerə ilişib qalmasın, düz istənilən nöqtəyə qədər getsin.



Şuşada da, məhz yuxarıda qeyd etdiyim kimi, bu daşları müdafiə məqsədi ilə ustalar yonurdular və döyüşlərdə də istifadə olunurdu. Düzdü, Şuşada o qədər də döyüş olmayıb, cəmi iki dəfə. O da Qacar xan ona qarşı Qarabağda üsyanı yatırtmaq üçün gələndə. İbrahim xanın dönəmində. Onda da bu daşlardan istifadə olunub.

Şəkillərə diqqət etsəniz görəcəksiniz ki, həmin daşlar boşqab kimi hazırlanmış daşların içindədi. Bəs onda o nədi? Dağın üstündə daşı saxlamaq mümkün deyildi, diyirlənib gedəcəkdi. Ona görə də ustalar həm də belə daş boşqablar hazırlayırdılar və daşları onun içində saxlayırdılar ki, diyirlənib getməsin. Lazım olanda da döyüşçülər bir balaca itələyirdilər və daş həmin saxlanıldığı yerdən çıxırdı. Baxın, hətta həmin boşqabların bir tərəfində azacıq yer də yonublar ki, lazım olanda daşları rahat diyirləyə bilsinlər. Yəni dostlar, bunlar nə uçan boşqabdı, nə raketdi, nə peykdi, nə də «Soyuz apollon»du, nə də ermənilərə bir dəxli var. O vaxt Qarabağda, daha dəqiq desək, Dağlıq Qarabağda beş erməni məlikliyi vardı (yəni kəndi) və onlar da Pənah xanın, İbrahim xanın, Mehralı xanın, Mehdiqulu xanın himayəsində yaşayırdılar. Onların da ən hörmətlisi Məlik Şahnəzər idi ki, bir qızını da göndərmişdi İbrahim xanını hərəmxanasına ki, xana daha yaxın olsun. İbrahim xanın da ondan Əbülfət ağa adlı oğlu vardı ki, xanlığın xarici işlər vəzifəsini yerinə yetirirdi.


Amma o da ola bilər ki, həmin daşları Pənah xan, İbrahim xan erməni ustalarına yondurtsun. Axı ermənilər bənnalığı, daş yonmağı, pinəçiliyi, dərziliyi, dülgərliyi, at qaşovlamağı, bir sözlə, nökərçiliyi bizdən daha yaxşı bilirdilər.


P.S. 70-ci illərdə Ulu Öndər Heydər Əliyev müşavirə keçirmək üçün Sabirabada gəlir. Sabirabadda partiya komitəsinin binası ilə mədəniyyət evinin qarşısında böyük bir meydan var. Ulu Öndər avtomobildən enib meydana girəndə çox diqqətli və mənalı-mənalı meydanı baxışları ilə süzür və çevrilib katibə deyir:

- Deyəsən, ustaların Stepanakertdən olub.

Katib:

- Bəli, yoldaş Əliyev! Nədən soruşdunuz?

Katib əvvəl-əvvəl Ulu Öndərin nə demək istədiyini anışdıra bilmir. Binaya çatanda Heydər Əliyev yenidən meydanı göstərir və deyir ki, diqqətlə bax.

Heç demə, meydanda daşları elə düzüblərmiş ki, hamısı xaç formasında, bütün meydan başdan-ayağa xaç imiş. Və indiyəcən heç kim bunun fərqinə varmıyıb. Amma Ulu Öndər bir andaca bunu tutub.

Qısası, müşavirə bitənədək yerli ustalar tökülüb meydanı söküb yenidən şəkilləndirməyə başlayıblar.

Belə-belə işlər, dostlar!

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
27.03.2017, 12:32

Azərbaycanda Polis Şöbəsinə aparılan şəxs orada öldü

27.03.2017, 12:23

Saakaşvili, Koçaryan, Gül – Sabiq prezidentlərin yeni HƏDƏFLƏRİ

27.03.2017, 12:19

Əməkdar jurnalistə ağır itki üz verib

27.03.2017, 12:16

23 minə yaxın abituriyent sənəd verib

27.03.2017, 12:14

Manatı bu səviyyədə qoruyub saxlamaq lazım deyil...

27.03.2017, 12:03

Gecə klubunda yumruqla vuruldu, dostunun evində öldü

27.03.2017, 11:54

Bakıda quldurluq edən dəstə tutuldu

27.03.2017, 11:51

İrandan Azərbaycana narkotik gətirən qadın saxlanılıb

27.03.2017, 11:50

Oqtay Əsədov deputatları Rusiyaya aparıb

27.03.2017, 11:46

Altı tələbəni öldürən sürücü həbs olundu 

27.03.2017, 11:16

Kapital Bank-dan 3% endirimlə nağd pul krediti

27.03.2017, 11:15

Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyəti türk iş adamını məhkəməyə verir

27.03.2017, 11:14

 XİN Tofiq Zülfüqarova cavab vermək istəmir

27.03.2017, 11:09

Vahid Əhmədov seçiciləri ilə görüş keçirib

27.03.2017, 11:00

Azərbaycan-İran sərhədində atışma: qaçaqmalçılar aradan çıxdılar

27.03.2017, 10:58

ADU-da Çin dili üzrə ixtisas imtahanları keçirilib

27.03.2017, 10:55

Cəbhədə şiddətli ATIŞMA

27.03.2017, 10:00

Əbülfəs Qarayev vətəndaşları qəbul edəcək

27.03.2017, 09:55

Elektrik kəsildi, Bakı-Sumqayıt qatarı yolda qaldı

27.03.2017, 09:25

Rəşad Sadıqov: “Prosineçki uşaq-muşaq səhvləri etdiyimizə görə əsəbiləşmişdi” - MÜSAHİBƏ

27.03.2017, 08:59

Dollar bu gün neçəyə satılır?

27.03.2017, 00:57

Hava limanı İŞİD-dən azad edildi

27.03.2017, 00:39

Dənizkənarı bulvarda intihar edən şəxsin kimliyi bilindi - Yenilənib

27.03.2017, 00:15

Ata qızının qəbri üstündə intihar etdi

27.03.2017, 00:10

Rusiyadakı aksiyaların NƏTİCƏSİ: 1500 nəfər saxlanıldı, cinayət işi açıldı

26.03.2017, 23:57

"Norveç və Çexiya ilə oyunlar həlledici olacaq"

26.03.2017, 23:33

Hakan Şükür və Arif Ərdəm “Qalatasaray”dan çıxarıldı

26.03.2017, 23:17

“Komandam yaxşı, əzmkar oyun nümayiş etdirdi” - Robert Prosineçki

26.03.2017, 23:09

Bolqarıstanda növbədənkənar parlament seçkiləri başa çatıb

26.03.2017, 23:07

Tramp Merkeldən 374 milyard dollar TƏLƏB EDİR

26.03.2017, 22:30

Baş məşqçi Almaniyanın oyunundan razı qalmayıb

26.03.2017, 22:14

Londondakı terrora görə daha 1 nəfər tutulub

26.03.2017, 21:59

Azərbaycan qrup dördüncüsü oldu - Yenilənib

26.03.2017, 21:47

Masallıda ağır qəza: 1 ölü

26.03.2017, 21:27

Ötən il 63 nəfərə böyrək köçürülüb

ARXİV
SORĞU
Hansı ali məktəb daha yaxşı təhsil verir?
Prezident Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası(6%)
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti(10%)
Bakı Dövlət Universiteti(23%)
Bakı Ali Neft Məktəbi(2%)
Azərbaycan Dillər Universiteti(31%)
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti(4%)
Azərbaycan Texniki Universiteti(4%)
Azərbaycan Tibb Universiteti(2%)
Bakı Slavyan Universiteti(4%)
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti(14%)