26 may 2018, Şənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Aqil Abbas ermənilərin tapdığı "uçan boşqab"dan YAZDI
Aqil Abbas ermənilərin tapdığı "uçan boşqab"dan YAZDI
21.12.2016, 16:28

Aqil Abbas


Artıq 3 gündür qəzetlərdə, saytlarda və sosial şəbəkələrdə bir məsələ müzakirə olunur. Nədi? Deməli, ermənilər Qarabağda daş tapıblar və guya bu daş əslində uçan boşqabdı. Yəni erməni mütəxəssislər belə iddia edirlər. Bizimkilər də tarixçilərə müraciət edirlər ki, bu daş nədi? Tarixçilərin hələ fikirlərini oxumamışam. Bəlkə də artıq izah ediblər. Amma mən o daşlar haqqında yekə çıxmasın, mükəmməl bilgiyə malikəm.

«Batmanqılınc» romanını yazanda mən Şuşadan düz Ağcabədinin Hindarxı kəndinə qədər piyada gəlmişəm. Ümumiyyətlə, Qarabağı qarış-qarış gəzmişəm və hər qarışına da bələdəm. O vaxt həm Daşaltı səmtində, həm də Molla Nəsrəddin yolu səmtində belə daşlara rast gəlmişdim. Bilməyənlər üçün deyim. Xankəndindən, daha doğrusu, Malıbəylinin üstündən elə birinci dolamadan bir yol ayrılırdı. O yol düz Füzuliyə gədirdi. Elə işlək yol deyildi və abad da deyildi. O yola da ona görə Molla Nəsrəddin yolu deyirdilər. Bu daşların diametri təxminən 4-5 metr olardı. Bəlkə də kiçik, bəlkə də böyük olardı, yupyumru top kimi.

Hətta o vaxt mən bu daşlarla maraqlananda Şuşada bildirdilər ki, bu daşlarla mərhum akademikimiz Həsən Əliyev də çox maraqlanıb. Və bu daşlardan birini də çox böyük çətinliklə Bakıya aparıb. Dəqiq yadımda deyil, ya Təbiəti Sevənlər Cəmiyyətinin bağınamı qoyub, yoxsa Coğrafiya İnstitutunun bağınamı. Bilmirəm o daş indi orda qalırmı, ya qalmırmı. Bəlkə də Həsən Əliyev Allaha qovuşandan sonra o daşı da dağıdıb eləyiblər. Hər halda bu barədə məlumatım o qədər dəqiq deyil.

İndi gələk daşlara. Bu daşlar ermənilərin nə Marsda, nə də hansısa qalaktikadakı qohumlarının uçan boşqabları deyil. Bu, adicə savaş daşlarıdı. Həm Pənah xanın, həm İbrahim xanın dövründə Şuşanın müdafiəsi üçün bu daşlardan istifadə olunub. Adətən filmlərdə də görürsünüz, dağlıq ərazilərdə silahlardan çox daş diyirləməklə düşməni məhv edirdilər. Deyəsən, «Spartak» filmində də var, «Babək»də də var. Adətən yuxarıdan aşağı göndərilən qayalar bəzən yuxarıdan aşağı çatmırdı qayalara ilişib qalırdı. Ona görə də ağıllı sərkərdələr daşları top kimi yondururdular ki, heç yerə ilişib qalmasın, düz istənilən nöqtəyə qədər getsin.



Şuşada da, məhz yuxarıda qeyd etdiyim kimi, bu daşları müdafiə məqsədi ilə ustalar yonurdular və döyüşlərdə də istifadə olunurdu. Düzdü, Şuşada o qədər də döyüş olmayıb, cəmi iki dəfə. O da Qacar xan ona qarşı Qarabağda üsyanı yatırtmaq üçün gələndə. İbrahim xanın dönəmində. Onda da bu daşlardan istifadə olunub.

Şəkillərə diqqət etsəniz görəcəksiniz ki, həmin daşlar boşqab kimi hazırlanmış daşların içindədi. Bəs onda o nədi? Dağın üstündə daşı saxlamaq mümkün deyildi, diyirlənib gedəcəkdi. Ona görə də ustalar həm də belə daş boşqablar hazırlayırdılar və daşları onun içində saxlayırdılar ki, diyirlənib getməsin. Lazım olanda da döyüşçülər bir balaca itələyirdilər və daş həmin saxlanıldığı yerdən çıxırdı. Baxın, hətta həmin boşqabların bir tərəfində azacıq yer də yonublar ki, lazım olanda daşları rahat diyirləyə bilsinlər. Yəni dostlar, bunlar nə uçan boşqabdı, nə raketdi, nə peykdi, nə də «Soyuz apollon»du, nə də ermənilərə bir dəxli var. O vaxt Qarabağda, daha dəqiq desək, Dağlıq Qarabağda beş erməni məlikliyi vardı (yəni kəndi) və onlar da Pənah xanın, İbrahim xanın, Mehralı xanın, Mehdiqulu xanın himayəsində yaşayırdılar. Onların da ən hörmətlisi Məlik Şahnəzər idi ki, bir qızını da göndərmişdi İbrahim xanını hərəmxanasına ki, xana daha yaxın olsun. İbrahim xanın da ondan Əbülfət ağa adlı oğlu vardı ki, xanlığın xarici işlər vəzifəsini yerinə yetirirdi.


Amma o da ola bilər ki, həmin daşları Pənah xan, İbrahim xan erməni ustalarına yondurtsun. Axı ermənilər bənnalığı, daş yonmağı, pinəçiliyi, dərziliyi, dülgərliyi, at qaşovlamağı, bir sözlə, nökərçiliyi bizdən daha yaxşı bilirdilər.


P.S. 70-ci illərdə Ulu Öndər Heydər Əliyev müşavirə keçirmək üçün Sabirabada gəlir. Sabirabadda partiya komitəsinin binası ilə mədəniyyət evinin qarşısında böyük bir meydan var. Ulu Öndər avtomobildən enib meydana girəndə çox diqqətli və mənalı-mənalı meydanı baxışları ilə süzür və çevrilib katibə deyir:

- Deyəsən, ustaların Stepanakertdən olub.

Katib:

- Bəli, yoldaş Əliyev! Nədən soruşdunuz?

Katib əvvəl-əvvəl Ulu Öndərin nə demək istədiyini anışdıra bilmir. Binaya çatanda Heydər Əliyev yenidən meydanı göstərir və deyir ki, diqqətlə bax.

Heç demə, meydanda daşları elə düzüblərmiş ki, hamısı xaç formasında, bütün meydan başdan-ayağa xaç imiş. Və indiyəcən heç kim bunun fərqinə varmıyıb. Amma Ulu Öndər bir andaca bunu tutub.

Qısası, müşavirə bitənədək yerli ustalar tökülüb meydanı söküb yenidən şəkilləndirməyə başlayıblar.

Belə-belə işlər, dostlar!

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Çempionlar Liqasının qalibi bu gün müəyyən olunacaq
26.05.2018, 13:54

Çempionlar Liqasının qalibi bu gün müəyyən olunacaq

Ötən gün ölkədə 107 cinayət törədilib
26.05.2018, 13:38

Ötən gün ölkədə 107 cinayət törədilib

Diaqnostik qiymətləndirmədən keçən müəllimlərin maaşları artırılacaq
26.05.2018, 13:31

Diaqnostik qiymətləndirmədən keçən müəllimlərin maaşları artırılacaq

Sosial şəbəkələrdə qadınları şantaj edən şəxs saxlanıldı
26.05.2018, 13:21

Sosial şəbəkələrdə qadınları şantaj edən şəxs saxlanıldı

Marseldə atışma: 2 ölü
26.05.2018, 13:14

Marseldə atışma: 2 ölü

Ərdoğan seçki mitinqlərinə strart verdi
26.05.2018, 13:03

Ərdoğan seçki mitinqlərinə strart verdi

“Qaçqınkom”da YENİLİK: Bu şəxslər cinayət məsuliyyətinə cəlb olunacaq...
26.05.2018, 12:49

“Qaçqınkom”da YENİLİK: Bu şəxslər cinayət məsuliyyətinə cəlb olunacaq...

Qərbi Kaspi Universitetində robotlar yarışıb
26.05.2018, 12:37

Qərbi Kaspi Universitetində robotlar yarışıb

Müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirilməsi keçirilir
26.05.2018, 12:32

Müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirilməsi keçirilir

Bakıda gecə klubunun qarşısında kütləvi dava olub
26.05.2018, 12:16

Bakıda gecə klubunun qarşısında kütləvi dava olub

Türkiyə-Rusiya yaxınlaşması güclənəcək - SƏBƏB
26.05.2018, 12:08

Türkiyə-Rusiya yaxınlaşması güclənəcək - SƏBƏB

Astarada polisi silahla hədələyən şəxs tutuldu
26.05.2018, 11:59

Astarada polisi silahla hədələyən şəxs tutuldu

Amerikalılardan etiraf: Yaxın Şərqdə Rusiya, İran  və Çinə təslim olduq
26.05.2018, 11:49

Amerikalılardan etiraf: Yaxın Şərqdə Rusiya, İran  və Çinə təslim olduq

İlan sancmalarının STATİSTİKASI: 138 min ölü, 400 min əlil
26.05.2018, 11:40

İlan sancmalarının STATİSTİKASI: 138 min ölü, 400 min əlil

Neft ucuzlaşıb
26.05.2018, 11:28

Neft ucuzlaşıb

Dondurma alarkən bunlara mütləq DİQQƏT EDİN   
26.05.2018, 11:11

Dondurma alarkən bunlara mütləq DİQQƏT EDİN  

Aya insan göndərilir – 46 il sonra
26.05.2018, 11:04

Aya insan göndərilir – 46 il sonra

Bakıda 2 küçədə hərəkət məhdudlaşdırılır
26.05.2018, 11:00

Bakıda 2 küçədə hərəkət məhdudlaşdırılır

Şopinq Festivalı – ailəvi alış-verişin və əyləncənin ünvanı
26.05.2018, 10:47

Şopinq Festivalı – ailəvi alış-verişin və əyləncənin ünvanı

Gəncədə Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi geniş qeyd olunur
26.05.2018, 10:41

Gəncədə Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi geniş qeyd olunur

Gənclik calağı   
26.05.2018, 10:37

Gənclik calağı   

Bu şəhərdə 2 gündə 62 nəfər öldürülüb
26.05.2018, 10:29

Bu şəhərdə 2 gündə 62 nəfər öldürülüb

Baş Prokurorluq işə qəbulla bağlı müsabiqənin vaxtını açıqladı
26.05.2018, 10:23

Baş Prokurorluq işə qəbulla bağlı müsabiqənin vaxtını açıqladı

Azərbaycanın “İnterpol”a verdiyi Burak Bilgili İstanbulda şirkət açıb
26.05.2018, 10:09

Azərbaycanın “İnterpol”a verdiyi Burak Bilgili İstanbulda şirkət açıb

Putin söz verdi
26.05.2018, 09:53

Putin söz verdi

Cəbhədə atışma – Pulemyotlar işə düşdü
26.05.2018, 09:43

Cəbhədə atışma – Pulemyotlar işə düşdü

Qusarda kanalda batan şəxsin axtarışına başlanılıdı
26.05.2018, 09:25

Qusarda kanalda batan şəxsin axtarışına başlanılıdı

Trampdan Şimali Koreyaya müsbət SİQNAL: “Sammit keçiriləcək”
26.05.2018, 09:21

Trampdan Şimali Koreyaya müsbət SİQNAL: “Sammit keçiriləcək”

Gədəbəydə qətl törədən gənc saxlanılıb
26.05.2018, 09:14

Gədəbəydə qətl törədən gənc saxlanılıb

Göygöldə "KamAZ" aşıb, iki nəfər ölüb
26.05.2018, 09:10

Göygöldə "KamAZ" aşıb, iki nəfər ölüb

ABŞ Konqresi AXC-ın yaranmasının 100 illiyi ilə bağlı bəyanat verdi
26.05.2018, 09:03

ABŞ Konqresi AXC-ın yaranmasının 100 illiyi ilə bağlı bəyanat verdi

Siqareti tərgitməyin effektiv yolu
26.05.2018, 00:25

Siqareti tərgitməyin effektiv yolu

Türkiyədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə dair nadir kitablar nəşr olunub
26.05.2018, 00:14

Türkiyədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə dair nadir kitablar nəşr olunub

Heydər Əliyev Mərkəzində “Son iclas” bədii-sənədli filminin təqdimatı olub
26.05.2018, 00:06

Heydər Əliyev Mərkəzində “Son iclas” bədii-sənədli filminin təqdimatı olub

Klubu Arda Turanı ağır cəzalandırdı - 250 min avro 
25.05.2018, 23:57

Klubu Arda Turanı ağır cəzalandırdı - 250 min avro 

ARXİV
SORĞU
Türkiyədə səsvermə hüqüqunuz olsaydı, hansı namizədə səs verərdiniz?
Muharrem İnce (21.7%)
Meral Akşener (12.8%)
Rəcəb Tayyip Ərdoğan (58.1%)
Selahattin Demirtaş (1.67%)
Temel Karamollaoğlu (0.55%)
Doğu Perinçek (5.02%)