24 yanvar 2017, Çərşənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Səməd Vurğun repressiya dövründə necə addım atmışdı?
Səməd Vurğun repressiya dövründə necə addım atmışdı?
29.12.2016, 09:26

Səməd Vurğun çox millətpərvər və ədalətsevər insan olduğu üçün siyasi-ideoloji tələblərə tamamilə tabe olmamış və öz daxili dünyasını qorxu hislərinə qurban verməmişdir. Hətta deyərdik ki, o zaman üçün böyük cəsarət nümayiş etdirmişdir. Mövcud rejimin başında duranların və onların yerlərdə oturan əlaltılarının türklüyə qarşı apardığı qəddar dağıdıcı fəaliyyəti dövründə, yəni 1935-38-ci illərdə şair qətiyyətlə türklük davasına qalxmış, geniş səlahiyyət sahibləri olan nazir-komissarları türk dilində danışmağa çağırmış, hətta öz sevgilisi ilə belə öz ana dili olan türk dilində danışmayan məsul şəxslərə açıq aşkar meydan oxumuşdur:

                 Nədən söyləməsin ana dililə,
                 Öz odlu nitqini yoldaş komissar?
                 Türkcə danışmasın sevgilisilə,
                 Bu mənhus adətdə böyüklükmü var?  
                                                  (“Komsomol” poeması)

Məlumdur ki, o zamanın hüdudusuz səlahiyyətə malik olan şəxsləri birinci şəxs tərəfindən verilən xüsusi imtiyazlara malik komissarlar idi. Bu şəxslər istədiklərini həbs edir, istədiklərini sürgünə göndərir, istədikləri şəxsləri isə 20 dəqiqəlik formal mühakimədən sonra güllələtdirirdilər. Bu şəxslərin hətta öz sevgililəri ilə ana dilində danışmamasını göstərən şair, bu dilin türk dili olduğunu dəqiqiləşdirməklə bərabər onların danışdığı alternativ dilin ünvanını da müəyyənləşdirir. Bu dil hansı dil ola bilərdi. Aydındır ki, bu dil rus dili idi. Öz dilini bəyənməyib, rus dilində danışan nazirlərin çürük mənəviyyatına işarə vurmaqla bərabər şair açıq-aşkar ölkənin siyasi rejiminin apardığı ruslaşma siyasətinə etiraz edirdi. Özü də bu etiraz bu anti milli siyasi kompaniyanın ən yüksək zirvəsinə çatdığı 1935-36-cı illərdə edilirdi. Xatırladaq ki, məhz türk adının “azərbaycanlı” adı ilə əvəzlənməsi də bu vaxt, yəni 1936-cı ildə baş tutmuşdu.

 

Belə bir ərəfədə milli məfkurəyə dayanıqlı türklük davası qaldırmaq özünə sözü ilə məzar qazmaq, sözü üzə çıxarıb, evdə cəllad yolunu gözləmək deməkdir. Biz əminik ki, bu misralar dərc olunduqdan sonra (ilk dəfə 1935-ci il tarixində “Ədəbiyyat qəzeti”ndə çap olunmuşdur), S.Vurğun hər dəqiqə, hər saat repressiya maşınının onun başı üstünü kəsdirəcəyini gözləmişdir. Lakin buna baxmayaraq o həyatı bahasına da olsa öz daxili etirazlarını aşkar büruzə vermişdir. Çünki S.Vurğunda türklük və millilik ötəri sözlük deyil, böyük millət anlayışı, yüksək qürur və vətəndaş sevgisidir.


Atif İSLAMZADƏ
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
e-mail: atif.islamzade@mail.ru

 

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
24.01.2017, 01:01

19 bina 10 saniyədə yerlə-yeksan oldu – VİDEO

24.01.2017, 00:45

Şəhriyarın 110 illiyi İstanbulda anılacaq

24.01.2017, 00:31

Millimizin futbolçusu qovulub

24.01.2017, 00:16

Bu il də bağlanan banklar olacaq - PROQNOZ

23.01.2017, 23:57

Telman İsmayılovun miflis olduğu rəsmiləşdi

23.01.2017, 23:47

Londonda partlayış

23.01.2017, 23:36

“Formula-1”in icraçı direktoru istefa verib

23.01.2017, 23:15

Azərbaycan Türkiyəyə qaz ixracını artırıb

23.01.2017, 23:05

Millimizin baş məşqçisi Türkiyə klubuna getmir

23.01.2017, 22:52

Misir prezidenti ABŞ-a dəvət edilib

23.01.2017, 22:43

“Bu dövlət tərəfindən yaxşı maddi dəstəkdir” – Aydın Mirzəzadə

23.01.2017, 22:27

İraqda 31 İŞİD terrorçusu edam edilib

23.01.2017, 22:16

ABŞ Trans-Sakit Okean Tərəfdaşlığını tərk edir

23.01.2017, 21:57

AŞPA sədri Qarabağdan DANIŞDI: “Vəziyyət təhlükəlidir”, Yenilənib

23.01.2017, 21:38

Yarım milyona satılan işlənmiş maşınlar - Video

23.01.2017, 21:23

Post patrul avtomobili qəza törətdi: 1 ölü, 1 yaralı

23.01.2017, 21:09

İŞİD lideri yaralanıb və ağır vəziyyətdədir: İDDİA

23.01.2017, 20:52

Platforma QHT qanunvericiliyini müzakirə etdi

23.01.2017, 20:39

Sabah bu rayonlarda qaz olmayacaq

23.01.2017, 20:26

“Eurovision”a Putinlə bağlı qalmaqallı mahnı ifaçısı gedir: VİDEO

23.01.2017, 20:15

Bakıda Dəmir Yolu Vağzalının qarşısındakı yol bağlanır

23.01.2017, 20:02

Türk deputat NATO-nu terror təşkilatı ADLANDIRDI

23.01.2017, 19:41

Buzlu yolda sürüşən maşın çaya düşdü: ata öldü, oğul yaralandı

23.01.2017, 19:02

Ərdoğan BMT-də islahatların aparılmasını təklif edib

23.01.2017, 18:48

Komitə sədri: “Tələbə universitetini qorumalı, müəllim də müəllim kimi danışmlıdır”  

23.01.2017, 18:42

Dörd ayaqlı uşaq doğulub - FOTO

23.01.2017, 18:35

Göyçayda doğulan deputat AŞPA-nın vitse-prezidenti seçildi

23.01.2017, 18:27

Akif Çovdarovun məhkəməsində şahid ifadələri dinlənilib

23.01.2017, 18:19

Köçkünlərin kommunal güzəştləri ləğv edildi - aylıq mavinət təyin olundu - FƏRMAN

23.01.2017, 18:08

Erməni hərbçini əsgər yoldaşının güllələdiyi təsdiqləndi

23.01.2017, 18:03

Elman Rüstəmov Mərkəzi Bankın hədəflərini AÇIQLADI

23.01.2017, 18:02

Azərbaycanda polislərin xidmət müddəti artırılır

23.01.2017, 17:56

Qalmaqallı “FEMEN” təşkilatı fəaliyyətini dayandırıb  

23.01.2017, 17:47

Üzərində "Azərbaycan Milli Bankı" yazılmış pullar dəyişdiriləcək

23.01.2017, 17:22

“Füzuli, Cəbrayıl, Ağdərənin bir hissəsi işğaldan azad edildi”

ARXİV