19 yanvar 2018, Cümə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Qırmızı imperiyanın qara əməlləri
Qırmızı imperiyanın qara əməlləri
12.01.2017, 11:25

(1905-ci il 9 Yanvar “Qanlı  bazaar” günü və 1990-cı il 20 Yanvar “Qanlı şənbə” günü)

Deyirlər, tarix təkrar olunur. Hər bir dövrün  müəyyən inkişaf mərhələsində müxtəlif ölkələrdə  baş verən ictimai-siyasi xarakterli hadisələr nə vaxtsa onu doğuran  mühit və şərait yarandıqda yenidən təkrarlanır. Lakin həmin hadisələr arasında cox fərqli cəhətlər də özünü göstərir.

Müqayisə üçün  çox da  uzaq olmayan keçmişə nəzər salmağımız fikrimizə aydınlıq gətirə bilər. Sovetlər dönəmində orta məktəbdə oxuyarkən, “SSRİ tarixi” dərsliyində belə bir  mövzu var idi: “9 yanvar qanlı bazaar günü”.  Burada belə yazılmışdı: Çar hökuməti zamanında Rusiyada haqsızlıq, ədalətsizlik, hüquqsuzluq, zülm və istibdad hökm sürürdü. Hakim sinfin qəddarlığı, çar məmurlarının ğzbaşınalığı, aclıq, səfalət və xəstəliklər minlərlə insanın həyatına son qoyurdu, savadsızlıq, nadanlıq və cəhalət ölkəni başdan-başa bürümüşdü.  Müharibələr, üsyanlar ölkəni taqətdən salmış, həyat, demık olar ki, iflic vəziyyətə düşmüşdü.

Hökumətdən, onun mürtəce suyasətindən, müharibələrin ağır nəticələrindən, həyat və məişətin dözülməzliyindən cana doyan xalq kütlələrinin  mütləqiyyətə qarşı nifrəti və qəzəbi getdikcə artır, üsyanlar baş verir, azadlıq və demokratiya uğrunda mübarizə hərəkatına çevrilirdi.

1905-ci il birinci rus inqilabı, Rus-yapon müharibəsində Rusiyanın məğlubiyyəti, genişlənən inqilabi azadlıq hərəkatı mütləqiyyətin süqutunu tezləşdirdi. Bundan qorxuya düşən çarizm hakimiyyətini saxlamaq üçün ən dəhşətli tədbirlərə əl atmaqdan çəkinmirdi. Hər gün minlərlə günahsız insanın  qanı axıdılır,  yüzlərlə adam edam olunur və güllələnirdi. Bütün cəza tədbirlərinin nəticəsiz qaldığını görən  çar o zaman xalqı qorxutmaq üçün  daha dəhşətli bir tədbirə əl atdı:1905-ci il yanvar ayının 9-da  bazaar günü  keşiş Qaponun yalançı vədi əsasında  Peterburq meydanına axışan və çara inanan on minlərlə insan -- qoca, cavan, böyük, kiçik, xəstə, sağlam və xırda uşaqlar böyüklərə qoşularaq çardan mərhəmət gözləməyə başladılar. Onlar Allaha dualar oxuyurdular.

Elə bu zaman keşiş Qaponun əmri ilə  meydanı hər tərəfdən mühasirəyə almış  çar ordusunun silahlı dəstələri əliyalın, silahsız insanları gülləbaran  etməyə başladılar.  Meydan qan gölünə döndü.  Heç bir insanlığa sığmayan bu hadisə  “9 yanvar qanlı Bazar günü” adı ilə tarixin səhifələrinə düşdü.

Bəs gülləbaran edilən insanların günahı nə idi? - Zülm və istismarın  olmadığı azad bir cəmiyyətdə, ədalət və haqqın hökm sürdüyü bir quruluşda yaşamaq , sərbəst nəfəs almaq istəyi! Bu, Tanrının  öz bəndələrinə  bəxş etdiyi ən  böyük hüquqdur. Bu hüququ onun əlindən  almağa heç kimin  ixtiyuarı yoxdur!

O zaman sovet tarixçiləri həmin hadisələri şagirdlərə və tələbələrə  bəlağət və fəsahətlə təbliğ edirdilər.  Məqsəd də bu idi: qoy hamı bilsin ki, sovet höluməti, Kommunist partiyası nə qədər humanist, nə qədər insanpərvərdir, ədalət və haqqın keşikçisi, sülhün,   demokratiyanın və azadlığın müdafiəçisidir, onun dayağıdır. Sovet ordusu sovet xalqlarının qoruyucusu və mənafelərinin təminatçısıdır.

Lakin tarix irəlilədikcə, illər bir-birini əvəz etdikcə, məlum oldu ki, bu, qara maskaya bürünmüş yalançı və saxta bir siyasət, xalqın başını qarışdırmaq , gözündən pərdə asmaq üçün təşkil olunmuş bir oyun imiş. Baş verən müxtəlif məzmunlu hadisələr nəticəsində  əllərindəki qırmızı bayrağın və üzlərində ki qara maskanın rəngləri solmağa, altında gizlədilmiş sirlər aydın görünməyə başladı.  Məsələn, Leninin “Xalqların öz müqəddəratını təyin etməsi və  lazım gələrsə, ayrılaraq müstəqil dövlət yaratmaq hüququna malik olması” haqqındakı bəyanatına bolşeviklərin münasibəti bunu aydın göstərdi. İnqilabdan sonrakı illərdə  sovet hökuməti bu bəyanatdan üz döndərdi və qeyd etdi ki, onun həyata keçirilməsi gələcəkdə ən ağır nəticələr doğura bilərə.

Həmin fakt sovet hökumətinin  və Kommunist partiyasının  yeritdiyi siyasətin  maskalanmış, hiyləgər bir siyasət olduğunu  göstərən ilk əlamət idi.  Lakin biz buna əhəmiyyət vermədik. Axı bu, təkcə bizə aid deyildi, aid olsaydı da, heç nə edə bilməzdik! Ona görə də  sovet hökumətinin daxili və xarici siyasətini “bəyəndik”, onu canımızla, qanımızla qoruyacağımıza and da içdik!

Təsəvvürümüzə belə gətirə bilməzdik ki, sovet hökuməti, Kommunist partiyası tərkibindəki respublikalara  ikili standartla yanaşa bilər, birinə doğma, digərinə ögey  münasibət göstərər. Düzdür, böyüdükcə, ağlımız kəsdikcə hadisələrin mahiyyətini az-çox anlamağa başlayırdıq, dərk etmək isə qadağan idi. Qadağaya riayət etməyənləri çox uzaqlara – gedər-gəlməz səfərlərə yola salırdılar.

1948 və 1988-ci illərdə sovet hökuməti və kommunist partiyasının  yeritdiyi ikili siyasətinin ağır nəticələrinin şahidi olduq. Erməniləri özünə doğma, azərbaycanlıları  ögey hesab edən qırmızı sovet imperiyası, nəhayət, öz çirkin simasını açıb göstərdi.  Bir milyondan çox azərbaycanlı  zorla, silah gücünə  doğma ata-baba yurdlarından deportasiya edildi, qovuldu, torpaqlarımızın, doğma yurdumuzun 20 faizi ermənilərə verildi.

Azərbaycan xalqı artıq bu ikiüzlü və hiyləgər siyasətlə  barışa bilmədi. Sovet hökuməti və  onun partiyasının mürtəce siyasətinə  öz etiraz səsini ucaltdı, sovet hökumətini, onun dayağı olan  yerli rəhbərləri bu iyrənc  təhqiredici siyasətə son qoymağa çağırdı. İmperiya isə bu çağırışı başqa cür qarşıladı. Çar Nikolay və  onun sevimli keşişi Qaponun üsulundan istifadə etməyi  çıxış yolu kimi seçdi.

1990-cı il  yanvar ayının 20-də  şənbə günü sovet hökuməti xüsusi təlim görmüş və əksəriyyəti erməni millətindən olan ordunu gizli şəkildə  Bakıya yeritdi İçki və narkotik maddənin təeirindən beyinləri dumanlanmış, başdan- ayağa qədər silahlanmış  quduz  əsgərlər heç nəyə, heç kimə fərq qoymadan dinc əhalini gülləbaran etməyə başladılar.  Qarşılarına çıxan hər şeyi tankların altına salır, güllələyir, yerlə yeksan edirdilər.  Yüzlərlə insan, o cümlədən qocalar , ahıllar, körpə uşaqlar al qana boyandılar Küçələrdə qanlı gölməçələr əmələ gəldi. Yaralıları yerləşdirmək üçün xəstəxanalarda yer çatışmırdı. İnsanlar vahimə icərisində nə edəcəklərini bilmirdilər. Onlar inanmırdılar ki, bu hadisələri törədən sovet ordusu, sovet hökumətidir.

Bu qanlı olaylar əyani şəklidə göstərdi ki, tarix və tarixi hadisələr təkrar olunur…1905-ci il 9 yanvar qanlı bazar günündə baş vermiş hadisələr 1990-cı il 20 yanvar qanlı şənbə günündə təkrar olundu. O zaman ölkəni çar Nikolay, 1990-cı ildə isə Nikolayın davamçısı, soykökü bir olan  Qorbaçov və onun kimilər idarə edirdilər.

Özünü humanist, sülhün və demokratiyanın dayağı və təminatçısı kimi qələmə verən sovet hökumətinin, qırmızı imperiyanın və onun kommunist partiyasının maskalanmış siyasəti, iyrənc siması həmin gün ifşa olundu.



Müstəqil Ağayev
AMEA Fəlsəfə İnstitutu,
Fəlsəfə və ictimai fikir tarixi” şöbəsinin aparıcı elmi işçisi,
fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru,  Qabaqcıl Maarif Xadimi   

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bakcell və PwC-dən xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlara dəstək   
19.01.2018, 11:31

Bakcell və PwC-dən xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlara dəstək  

Baş redaktorlar Dilçilik İnstitutuna etiraz etdilər
19.01.2018, 11:28

Baş redaktorlar Dilçilik İnstitutuna etiraz etdilər

Aydın Əliyevdən Gömrük Komitəsi ilə Vergilər Nazirliyinin birləşəcəyi xəbərinə REAKSİYA
19.01.2018, 11:24

Aydın Əliyevdən Gömrük Komitəsi ilə Vergilər Nazirliyinin birləşəcəyi xəbərinə REAKSİYA

Bakıda banka basqın edən silahlı şəxs tutuldu - FOTOLAR
19.01.2018, 11:21

Bakıda banka basqın edən silahlı şəxs tutuldu - FOTOLAR

Zəhranın ailəsi abidə qoyulmasına razı olmayıb   
19.01.2018, 11:17

Zəhranın ailəsi abidə qoyulmasına razı olmayıb  

Bakıda daha bir marşrutun hərəkət sxemi dəyişdirildi
19.01.2018, 11:13

Bakıda daha bir marşrutun hərəkət sxemi dəyişdirildi

ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürüləcəyi tarix AÇIQLANDI
19.01.2018, 11:11

ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürüləcəyi tarix AÇIQLANDI

Lələtəpədə şəhid olmuş komandir - Ziya Həsənov doğulacaq körpəsinin üzünü görə bilmədi - FOTOLAR   
19.01.2018, 11:00

Lələtəpədə şəhid olmuş komandir - Ziya Həsənov doğulacaq körpəsinin üzünü görə bilmədi - FOTOLAR  

Deputatdan idman zalı işlədənlərə XƏBƏRDARLIQ: “Sağlamlıq kağızı” tələb olunmalıdır
19.01.2018, 10:37

Deputatdan idman zalı işlədənlərə XƏBƏRDARLIQ: “Sağlamlıq kağızı” tələb olunmalıdır

20 yanvar gecəsini “Semaşko”a keçirən HƏKİM: “200 yaralıdan 15-ni xilas edə bilmədik”
19.01.2018, 10:23

20 yanvar gecəsini “Semaşko”a keçirən HƏKİM: “200 yaralıdan 15-ni xilas edə bilmədik”

Sarkisyan prezidentliyə namizədini bu gün elan edəcək
19.01.2018, 10:06

Sarkisyan prezidentliyə namizədini bu gün elan edəcək

“Əskər” və “alğı-satqı” sözlərinin doğurduğu TƏHLÜKƏ - Minlərlə dərs kitabı, testlər yenidən YAZILMALIDIR
19.01.2018, 10:00

“Əskər” və “alğı-satqı” sözlərinin doğurduğu TƏHLÜKƏ - Minlərlə dərs kitabı, testlər yenidən YAZILMALIDIR

Qadağan olunmuş yerlərdə siqaret çəkənləri cərimələmək səlahiyyəti İKİ NAZİRLİYƏ verildi   
19.01.2018, 09:47

Qadağan olunmuş yerlərdə siqaret çəkənləri cərimələmək səlahiyyəti İKİ NAZİRLİYƏ verildi  

“Azərişıq”a bir ildə 140 min müraciət edilib
19.01.2018, 09:42

“Azərişıq”a bir ildə 140 min müraciət edilib

Fazil Məmmədovun Vergilər Nazirliyindəki şəkillərinə əl vurulmur...   
19.01.2018, 09:34

Fazil Məmmədovun Vergilər Nazirliyindəki şəkillərinə əl vurulmur...  

Azərbaycanda daha 21 nəfər şübhəli saxlanılıb    
19.01.2018, 09:26

Azərbaycanda daha 21 nəfər şübhəli saxlanılıb  

Cəbhədə təxribat - Ermənilər snayperləri işə saldılar
19.01.2018, 09:23

Cəbhədə təxribat - Ermənilər snayperləri işə saldılar

Enerji içkilərinin reklamına qadağa məsələsi parlamentdə müzakirəyə çıxarılacaq
19.01.2018, 09:18

Enerji içkilərinin reklamına qadağa məsələsi parlamentdə müzakirəyə çıxarılacaq

Qətliama şahidlik etmiş “Şamaxinka” sakinləri: “Bir gecədə əliyalın əhalini qırıb getdilər”
19.01.2018, 09:12

Qətliama şahidlik etmiş “Şamaxinka” sakinləri: “Bir gecədə əliyalın əhalini qırıb getdilər”

Universitetlərdə qış imtanahları yarıya çatdı - Hansı ali məktəbdə narazlıq BÖYÜKDÜR...   
19.01.2018, 09:04

Universitetlərdə qış imtanahları yarıya çatdı - Hansı ali məktəbdə narazlıq BÖYÜKDÜR...  

Avtomobil qatarla toqquşdu: 5 ölü, 10 yaralı
19.01.2018, 08:52

Avtomobil qatarla toqquşdu: 5 ölü, 10 yaralı

Azərbaycan Gömrük İttifaqı ölkələrinə at əti ixrac edəcək
19.01.2018, 08:45

Azərbaycan Gömrük İttifaqı ölkələrinə at əti ixrac edəcək

Manatın bugünkü MƏZƏNNƏSİ
19.01.2018, 08:42

Manatın bugünkü MƏZƏNNƏSİ

“Xəstəxana  xarab, dərman tapılmır, fəhlə aclıqdan xəstələnir” - Rəsulzadənin parlamentdəki üsyanı
19.01.2018, 01:04

“Xəstəxana  xarab, dərman tapılmır, fəhlə aclıqdan xəstələnir” - Rəsulzadənin parlamentdəki üsyanı

ATƏT XİN rəhbərlərinin görüşü barədə bəyanat yaydı
19.01.2018, 00:46

ATƏT XİN rəhbərlərinin görüşü barədə bəyanat yaydı

Paytaxtda avtobus qəzası
19.01.2018, 00:30

Paytaxtda avtobus qəzası

Xanımı ilə birgə vuruşan, təyyarədə partladılan Cümhuriyyət zabitinin faciəvi həyatı
19.01.2018, 00:14

Xanımı ilə birgə vuruşan, təyyarədə partladılan Cümhuriyyət zabitinin faciəvi həyatı

Azərbaycan nefti bu gün də ucuzlaşdı
18.01.2018, 23:54

Azərbaycan nefti bu gün də ucuzlaşdı

Nazir ingiliscə Qarabağdan danışdı
18.01.2018, 23:39

Nazir ingiliscə Qarabağdan danışdı

Sonsuzluq və cinsi zəiflik problemlərinin həllində UNİKAL VASİTƏ
18.01.2018, 23:23

Sonsuzluq və cinsi zəiflik problemlərinin həllində UNİKAL VASİTƏ

Polis özünü Kürdə batırmaq istəyən qadını xilas etdi
18.01.2018, 23:09

Polis özünü Kürdə batırmaq istəyən qadını xilas etdi

Hacıqabulda ağır qəza
18.01.2018, 22:44

Hacıqabulda ağır qəza

Qatarın üstünə çıxan yeniyetməni "tok" vurdu
18.01.2018, 22:29

Qatarın üstünə çıxan yeniyetməni "tok" vurdu

Azərbaycanda bir ildə 500 min tondan çox ət istehsal olunub
18.01.2018, 22:13

Azərbaycanda bir ildə 500 min tondan çox ət istehsal olunub

Prezident avtobus faciəsi ilə bağlı xüsusi komissiya yaratdı
18.01.2018, 21:57

Prezident avtobus faciəsi ilə bağlı xüsusi komissiya yaratdı

ARXİV
SORĞU
Aylıq məvacibinizi ən çox nəyə xərcləyirsiniz?
- Ərzağa(56.0%)
- Geyimə(3.21%)
- Müalicəyə(5.35%)
- Kommunal xidmət haqlarına(12.5%)
- Təhsilə(2.5%)
- İstirahətə(1.07%)
- Kitaba(1.07%)
- Rüşvətə(4.64%)
- Əyləncəyə(0.71%)
- Digər şeylərə(12.8%)