31 mart 2017, Cümə
Ana Səhifə - İQTİSADİYYAT - Kredit borcu olanlar sevinir, dolları alıb yığanlar isə narahatdır
Kredit borcu olanlar sevinir, dolları alıb yığanlar isə narahatdır
07.02.2017, 15:21

Bu gün keçirilən hərracda manatın orta çəkili məzənnəsi 1,8251 səviyyəsində formalaşıb. Manatın orta çəkili məzənnəsi 2,8% möhkəmlənib.

İqtisadçı Samir Əliyev Modern.az-a açıqlamasında deyib ki, Mərkəzi Bank rəsmi məzənnəni bu hərracın nəticəsinə uyğun elan edəcək:

 

“Bununla da manatın fevralın 2-dən başlayan bahalaşması sabah da davam edəcək. Görünən odur ki, valyuta bazarındakı gərginlik əhaliyə keçib. Banklara dollar borcu olanlar sevinir, dolları alıb yığanlar isə narahat olmağa başlayıb. Dolların bahalaşması necə narahatlıq yaradırsa, onun ucuzlaşması da eyni gərginlik yaradır.

Axı nə baş verib ki, manat bahalaşır? Bəlkə ölkəyə dollar axını güclənib və ya idxal kəskin azalıb? Yaxud da hərraca çıxarılan dolların həcmi dəfələrlə artıb?

İqtisadçı təəssüflə bunların heç birinin baş vermədiyini açıqlayıb:

“Ölkəyə dollar yenə də bir kanalla – Dövlət Neft Fondu vasitəsilə daxil olur. Hərraca çıxarılan dolların həcmində nəinki artım var, hətta azalma qeydə alınıb. Ötən il hərraca 50 milyon dollar çıxarıldığı halda indi 25-35 milyon dollar arasında dəyişir. İdxal cəmisi 7,6% azalıb. Hətta dövlət satınalmalarında 2018-ci ilə qədər idxal mallarının alışına qadağanın qoyulması idxalı əhəmiyyətli azalda bilməyib. İxrac 20%, qeyri-neft ixracı 28% azalıb. Neftin qiyməti isə il başlayandan 54-56 dollar arasında dəyişib. Yəni neft də bahalaşmayıb”.

 

S.Əliyev qeyd edib ki, manatın möhkəmlənməsinin fundamental əsası yoxdur:

 

“Manatın bahalaşması uzunmüddətli və dayanıqlı deyil. Bu bahalaşmanın bir neçə səbəbini qeyd etmək olar.

 

1. Manatın bahalaşması spekulyasiya ilə bağlıdır. Artıq bir sıra banklar aktiv şəkildə valyuta alqı-satqısına girişiblər. Kreditləşmə imkanları məhdudlaşan banklar yeni gəlir mənbəyi əldə ediblər və zərərləri valyuta alqı-satqısı hesabına aradan qaldırırlar.

 

2. Xarici borcların qaytarılması. Hər il olduğu kimi bu il istər dövlətin, istərsə də dövlət şirkətlərinin xarici öhdəlikəri qaytarılmalıdır. Bu vəsaitlərin bir hissəsi Neft Fondu tərəfdən Mərkəzi Banka ayrılan vəsait hesabına ödəniləcək. Məsələn, mətbuatda gedən məlumata görə, Azərbaycan hökuməti Beynəlxalq Bankın 3 milyard ABŞ dolları həcmində borcu öhdəsinə götürüb. Ancaq təxminən 1 milyard dollara yaxın borc isə büdcə vasitəsilə qaytarılacaq. Manatın ucuzlaşması həmin borcların qaytarlmasına çətinlik yaradır.

 

3. Büdcə xərclərinin azlığı. Bir qayda olaraq ilin əvvəlki aylarında büdcə xərclərinin icra səviyyəsi aşağı olur. iqtisadiyyata yönəldilən pul kütləsi az olduğundan manat qıtlığı hiss olunur. Dollara tələbat isə aşağı səviyyədə olur.

 

Neft Fondundan Mərkəzi Banka ayrılan 7,5 milyard manat məbləğindəki “makroiqtisadi sabitlik” pulu valyuta bazarında ötən il müşahidə edilən gərginliyi azaltmağa imkan verəcək. Həmin vəsaitlər bazarda gərginlik yaradan xarici borc problemini həll edəcək. Manatın sabitliyi hazırda neftin qiymətindən birbaşa asılıdır. Hökumət neftin ucuzlaşmasını ya Neft Fondunun aktivləri hesabına həll etməlidir, ya da manatı ucuzlaşdırmalıdır. Bir şey aydındır ki, hökumət bu il kəskin devalvasiyaya getmək niyyətində deyil. Gözlənilməz proseslər baş verməsə hökumət 2017-ci ildə manatın məzənnəsi rahatca idarə edə biləcək. Bu manatın möhkəmlənməsi anlamına və ya manatın məzənnəsinin bir nöqtədə dayanması anlamına gəlməməlidir. Hökumət Neft Fondunun aktivləri hesabına tədiyyə balansındakı kəsiri örtə biləcək. Ancaq bir sıra amillər var ki, onların nəzərə alınması vacibdir. Kapital axının səviyyəsi, idxalın səviyyəsi, xarici ticarət tərəfdaşlarının milli valyutasının məzənnəsi və neftin qiyməti.

 

Üzən məzənnəyə keçiddə daim vurğuladığımız məqamlardan biri özünü artıq göstərir. Manatın məzənnəsi qeyri-sabitliyi müşahidə edilir. Mərkəzi Bank spekulyasiyanın qarşısını almalıdır və manatın əsas olmadan bahalaşmasına imkan verməməlidir. İndiki zamanda vacib olanı manatın sabitliyidir. Çünki bütün qiymətlər 1.90 həddinə uyğunlaşıb. Manatın 1,80 və ya 1.70-ə yüksəlməsi qiymətləri ucuzlaşdırmayacaq. Əksinə sahibkarlıq üçün problemlər yaradacaq. Ona görə də Mərkəzi Bank məzənnəni real bazar dəyərini alana qədər tədricən ucuzlaşdırmalıdır”.

 

Ekspert bildirib ki, manatın indiki möhkəmlənməsi müvəqqətidir və bir müddətdən sonra yenidən ucuzlaşma müşahidə ediləcək.

 

Gülşən RAUFQIZI


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
31.03.2017, 01:43

Xırdalanda silahlı insident

31.03.2017, 00:27

Paytaxtda 17 yaşlı qız intihar edib

31.03.2017, 00:10

Azərbaycanlıların soyqırımından 99 il ötür

30.03.2017, 23:52

“Dəhliz Avropa Birliyi ilə Hindistan arasında yüklərin daşınmasına hesablanıb”

30.03.2017, 23:37

64 yaşlı maşın 70 minə satılır - Video

30.03.2017, 23:27

Qəbələ sakini həyat yoldaşını qətlə yetirib

30.03.2017, 23:13

"Toyota" 2,9 milyon avtomobilini geri çağırır  

30.03.2017, 23:00

Qafqazda ən çox abort hansı ölkədə qeydə alınır? - STATİSTİKA

30.03.2017, 22:54

Uyğurlara çadra qadağan edildi

30.03.2017, 22:37

Sabiq prezident həbs edilib

30.03.2017, 22:28

Putinin Krımı ilhaq edən, İŞİD-lə vuruşan xüsusi təyinatlıları – Onlar ABŞ üçün təhlükədir

30.03.2017, 22:25

“Qarabağ” yenə “Neftçi”yə qalib gəlib: 2:0

30.03.2017, 22:11

Mirzəağa Əliyev küçəsində hərəkət məhdudlaşdırılır

30.03.2017, 21:48

Apreldən Azərbaycana "ərəblərin axını" başlayacaq

30.03.2017, 21:35

Düşənbədəki səfirliyimizdə soyqırımı qurbanları anıldı

30.03.2017, 21:22

Birinci sinfə qəbul üzrə 28 000-dən çox müraciət olub

30.03.2017, 21:13

“Ya silahlarını təhvil versinlər, ya da Türkiyəni tərk etsinlər”

30.03.2017, 20:57

“Meyitdən orqan götürülməsinin icra mexanizmləri yoxdur” - Qənirə Paşayeva

30.03.2017, 20:42

Hacıqabulda Qafqaz İslam Ordusuna abidə ucaldılıb

30.03.2017, 20:29

Çayda batan uşağın axtarışı davam edir

30.03.2017, 20:15

Bacısı Sevinc Osmanqızıdan imtina edir

30.03.2017, 20:03

Cəlilabadda satış üçün hazırlanan 30-dan artıq at cəmdəyi tapıldı - FOTOLAR

30.03.2017, 18:56

“Öpüşmək rezonans doğuracaq məsələ deyil, lakin…”- Psixoloq rəyi

30.03.2017, 18:45

"İranın zərərli fəaliyyətinin qarşısını almaq ABŞ və Türkiyənin ortaq hədəfidir"

30.03.2017, 18:38

Çimərlik turizminin inkişafına dair Tədbirlər Planı təsdiq edilib

30.03.2017, 18:27

Azərbaycanda yüksək texnologiyalı protez sexi qurulacaq - SƏRƏNCAM

30.03.2017, 18:16

Mehriban Əliyevanın ünvanına təbriklər gəlməkdə davam edir

30.03.2017, 17:54

Azərbaycanda icra başçısının müavininin arvadı özünü asdı

30.03.2017, 17:44

Bakı Şopinq Festivalı əməkdaşlığa dəvət edir

30.03.2017, 17:38

Milli Məclis aprelin 7-də toplanacaq - GÜNDƏLİK

30.03.2017, 17:34

Dollar BAHALAŞDI

30.03.2017, 17:30

Azercell şəbəkəsini gücləndirməyə davam edir

30.03.2017, 17:26

Azərbaycanın eks-naziri BMT-nin mükafatına layiq görüldü

30.03.2017, 17:08

Şirkət rəhbərinin ölümü ilə bağlı yeni AÇIQLAMA: “Razi Vəliyevi sərxoş sürücü öldürüb”  

30.03.2017, 16:53

Magistraturaya sənəd verənlərin sayı niyə azalıb? - Rəsmi CAVAB

ARXİV
SORĞU
Hansı ali məktəb daha yaxşı təhsil verir?
Prezident Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası(4.09%)
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti(6.14%)
Bakı Dövlət Universiteti(16.9%)
Bakı Ali Neft Məktəbi(1.16%)
Azərbaycan Dillər Universiteti(49.1%)
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti(2.63%)
Azərbaycan Texniki Universiteti(2.04%)
Azərbaycan Tibb Universiteti(2.63%)
Bakı Slavyan Universiteti(1.75%)
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti(13.4%)