20 iyul 2017, Cümə axşamı
Ana Səhifə - İQTİSADİYYAT - Kredit borcu olanlar sevinir, dolları alıb yığanlar isə narahatdır
Kredit borcu olanlar sevinir, dolları alıb yığanlar isə narahatdır
07.02.2017, 15:21

Bu gün keçirilən hərracda manatın orta çəkili məzənnəsi 1,8251 səviyyəsində formalaşıb. Manatın orta çəkili məzənnəsi 2,8% möhkəmlənib.

İqtisadçı Samir Əliyev Modern.az-a açıqlamasında deyib ki, Mərkəzi Bank rəsmi məzənnəni bu hərracın nəticəsinə uyğun elan edəcək:

 

“Bununla da manatın fevralın 2-dən başlayan bahalaşması sabah da davam edəcək. Görünən odur ki, valyuta bazarındakı gərginlik əhaliyə keçib. Banklara dollar borcu olanlar sevinir, dolları alıb yığanlar isə narahat olmağa başlayıb. Dolların bahalaşması necə narahatlıq yaradırsa, onun ucuzlaşması da eyni gərginlik yaradır.

Axı nə baş verib ki, manat bahalaşır? Bəlkə ölkəyə dollar axını güclənib və ya idxal kəskin azalıb? Yaxud da hərraca çıxarılan dolların həcmi dəfələrlə artıb?

İqtisadçı təəssüflə bunların heç birinin baş vermədiyini açıqlayıb:

“Ölkəyə dollar yenə də bir kanalla – Dövlət Neft Fondu vasitəsilə daxil olur. Hərraca çıxarılan dolların həcmində nəinki artım var, hətta azalma qeydə alınıb. Ötən il hərraca 50 milyon dollar çıxarıldığı halda indi 25-35 milyon dollar arasında dəyişir. İdxal cəmisi 7,6% azalıb. Hətta dövlət satınalmalarında 2018-ci ilə qədər idxal mallarının alışına qadağanın qoyulması idxalı əhəmiyyətli azalda bilməyib. İxrac 20%, qeyri-neft ixracı 28% azalıb. Neftin qiyməti isə il başlayandan 54-56 dollar arasında dəyişib. Yəni neft də bahalaşmayıb”.

 

S.Əliyev qeyd edib ki, manatın möhkəmlənməsinin fundamental əsası yoxdur:

 

“Manatın bahalaşması uzunmüddətli və dayanıqlı deyil. Bu bahalaşmanın bir neçə səbəbini qeyd etmək olar.

 

1. Manatın bahalaşması spekulyasiya ilə bağlıdır. Artıq bir sıra banklar aktiv şəkildə valyuta alqı-satqısına girişiblər. Kreditləşmə imkanları məhdudlaşan banklar yeni gəlir mənbəyi əldə ediblər və zərərləri valyuta alqı-satqısı hesabına aradan qaldırırlar.

 

2. Xarici borcların qaytarılması. Hər il olduğu kimi bu il istər dövlətin, istərsə də dövlət şirkətlərinin xarici öhdəlikəri qaytarılmalıdır. Bu vəsaitlərin bir hissəsi Neft Fondu tərəfdən Mərkəzi Banka ayrılan vəsait hesabına ödəniləcək. Məsələn, mətbuatda gedən məlumata görə, Azərbaycan hökuməti Beynəlxalq Bankın 3 milyard ABŞ dolları həcmində borcu öhdəsinə götürüb. Ancaq təxminən 1 milyard dollara yaxın borc isə büdcə vasitəsilə qaytarılacaq. Manatın ucuzlaşması həmin borcların qaytarlmasına çətinlik yaradır.

 

3. Büdcə xərclərinin azlığı. Bir qayda olaraq ilin əvvəlki aylarında büdcə xərclərinin icra səviyyəsi aşağı olur. iqtisadiyyata yönəldilən pul kütləsi az olduğundan manat qıtlığı hiss olunur. Dollara tələbat isə aşağı səviyyədə olur.

 

Neft Fondundan Mərkəzi Banka ayrılan 7,5 milyard manat məbləğindəki “makroiqtisadi sabitlik” pulu valyuta bazarında ötən il müşahidə edilən gərginliyi azaltmağa imkan verəcək. Həmin vəsaitlər bazarda gərginlik yaradan xarici borc problemini həll edəcək. Manatın sabitliyi hazırda neftin qiymətindən birbaşa asılıdır. Hökumət neftin ucuzlaşmasını ya Neft Fondunun aktivləri hesabına həll etməlidir, ya da manatı ucuzlaşdırmalıdır. Bir şey aydındır ki, hökumət bu il kəskin devalvasiyaya getmək niyyətində deyil. Gözlənilməz proseslər baş verməsə hökumət 2017-ci ildə manatın məzənnəsi rahatca idarə edə biləcək. Bu manatın möhkəmlənməsi anlamına və ya manatın məzənnəsinin bir nöqtədə dayanması anlamına gəlməməlidir. Hökumət Neft Fondunun aktivləri hesabına tədiyyə balansındakı kəsiri örtə biləcək. Ancaq bir sıra amillər var ki, onların nəzərə alınması vacibdir. Kapital axının səviyyəsi, idxalın səviyyəsi, xarici ticarət tərəfdaşlarının milli valyutasının məzənnəsi və neftin qiyməti.

 

Üzən məzənnəyə keçiddə daim vurğuladığımız məqamlardan biri özünü artıq göstərir. Manatın məzənnəsi qeyri-sabitliyi müşahidə edilir. Mərkəzi Bank spekulyasiyanın qarşısını almalıdır və manatın əsas olmadan bahalaşmasına imkan verməməlidir. İndiki zamanda vacib olanı manatın sabitliyidir. Çünki bütün qiymətlər 1.90 həddinə uyğunlaşıb. Manatın 1,80 və ya 1.70-ə yüksəlməsi qiymətləri ucuzlaşdırmayacaq. Əksinə sahibkarlıq üçün problemlər yaradacaq. Ona görə də Mərkəzi Bank məzənnəni real bazar dəyərini alana qədər tədricən ucuzlaşdırmalıdır”.

 

Ekspert bildirib ki, manatın indiki möhkəmlənməsi müvəqqətidir və bir müddətdən sonra yenidən ucuzlaşma müşahidə ediləcək.

 

Gülşən RAUFQIZI


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Rakkanın 30 faizi İŞİD-dən təmizlənib
20.07.2017, 22:30

Rakkanın 30 faizi İŞİD-dən təmizlənib

Duzdan çox istifadə etmək hansı xəstəliklərə səbəb olur? - SİZİN SAĞLAMLIĞINIZ ÜÇÜN
20.07.2017, 22:23

Duzdan çox istifadə etmək hansı xəstəliklərə səbəb olur? - SİZİN SAĞLAMLIĞINIZ ÜÇÜN

4 ildən bir çıxan qəzet - MARAQLI   
20.07.2017, 22:20

4 ildən bir çıxan qəzet - MARAQLI  

Axtarışda olan Azərbaycan vətəndaşı Kiyevdə güllələndi
20.07.2017, 22:13

Axtarışda olan Azərbaycan vətəndaşı Kiyevdə güllələndi

Kanalda batan şəxsin cəsədi tapılıb
20.07.2017, 21:57

Kanalda batan şəxsin cəsədi tapılıb

Belçika Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir
20.07.2017, 21:45

Belçika Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir

Bərdə bazarında 12 mağaza yandı - Video
20.07.2017, 21:29

Bərdə bazarında 12 mağaza yandı - Video

Kral oğlunun həbsinə göstəriş verdi
20.07.2017, 21:13

Kral oğlunun həbsinə göstəriş verdi

Bakıda yaşayış binasında yanğın: sakinlər təxliyə olundu
20.07.2017, 20:57

Bakıda yaşayış binasında yanğın: sakinlər təxliyə olundu

Küveyt İran səfirini ölkədən çıxarır
20.07.2017, 20:45

Küveyt İran səfirini ölkədən çıxarır

Qanunsuz ağac kəsən öldü
20.07.2017, 20:31

Qanunsuz ağac kəsən öldü

Paytaxtdakı qəza ilə bağlı rəsmi məlumat: Sürücülər sərxoş olmayıb
20.07.2017, 20:14

Paytaxtdakı qəza ilə bağlı rəsmi məlumat: Sürücülər sərxoş olmayıb

Ev verilən jurnalistlərin adları açıqlandı - SİYAHI, RƏSMİ
20.07.2017, 20:00

Ev verilən jurnalistlərin adları açıqlandı - SİYAHI, RƏSMİ

Elmar Məmmədyarov BMT Baş katibinin köməkçisi ilə görüşüb
20.07.2017, 18:58

Elmar Məmmədyarov BMT Baş katibinin köməkçisi ilə görüşüb

Şamaxıda minik avtomobilləri toqquşub, xəsarət alan var
20.07.2017, 18:47

Şamaxıda minik avtomobilləri toqquşub, xəsarət alan var

Prezident İlham Əliyev Firudin Hacıyevi ordenlə təltif edib
20.07.2017, 18:39

Prezident İlham Əliyev Firudin Hacıyevi ordenlə təltif edib

Türkiyəyə TANAP ilə qazın ilk hissəsinin çatdırılma vaxtı açıqlandı
20.07.2017, 18:30

Türkiyəyə TANAP ilə qazın ilk hissəsinin çatdırılma vaxtı açıqlandı

Azərbaycan prezidenti Belçika kralını təbrik edib
20.07.2017, 18:14

Azərbaycan prezidenti Belçika kralını təbrik edib

Müəllimlərin işə qəbulunda YENİLİK   
20.07.2017, 17:57

Müəllimlərin işə qəbulunda YENİLİK  

Azərbaycanın axtarışa verdiyi şəxs Rusiyada tutuldu
20.07.2017, 17:43

Azərbaycanın axtarışa verdiyi şəxs Rusiyada tutuldu

ADU-nun rektoru Kamal Abdulla Koreyanın səfiri ilə görüşüb
20.07.2017, 17:38

ADU-nun rektoru Kamal Abdulla Koreyanın səfiri ilə görüşüb

2017-ci ildə uşaqlara qarşı 270 zorakılıq halı qeydə alınıb
20.07.2017, 17:36

2017-ci ildə uşaqlara qarşı 270 zorakılıq halı qeydə alınıb

Dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
20.07.2017, 17:17

Dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Deputat prezidentə təşəkkür etdi
20.07.2017, 17:14

Deputat prezidentə təşəkkür etdi

Ukraynadan Azərbaycana toyuq əti gətirənlərə cinayət işi açıldı
20.07.2017, 17:02

Ukraynadan Azərbaycana toyuq əti gətirənlərə cinayət işi açıldı

Nazirlikdən "Android” tipli telefon istifadəçilərinə xəbərdarlıq
20.07.2017, 16:59

Nazirlikdən "Android” tipli telefon istifadəçilərinə xəbərdarlıq

Hansı deputatlar qanun layihəsi hazırlayıblar... - II YAZI  
20.07.2017, 16:57

Hansı deputatlar qanun layihəsi hazırlayıblar... - II YAZI  

Qarabağda doğulan ermənilərin sayı kəskin azalıb
20.07.2017, 16:57

Qarabağda doğulan ermənilərin sayı kəskin azalıb

Ev ala bilməyən alimlərdən ETİRAZ...
20.07.2017, 16:47

Ev ala bilməyən alimlərdən ETİRAZ...

Hacıbala Abutalıbovun müavini istirahətdə vəfat edib
20.07.2017, 16:45

Hacıbala Abutalıbovun müavini istirahətdə vəfat edib

Trampı dəstəkləyənlərin  88%-i yenə ona səs verərdi
20.07.2017, 16:45

Trampı dəstəkləyənlərin  88%-i yenə ona səs verərdi

Azərbaycandakı əmək pensiyaçılarının sayı açıqlanıb   
20.07.2017, 16:44

Azərbaycandakı əmək pensiyaçılarının sayı açıqlanıb  

Əvəz Ələkbərova “Əməkdar müəllim” fəxri adı verildi
20.07.2017, 16:38

Əvəz Ələkbərova “Əməkdar müəllim” fəxri adı verildi

İqtisadi cinayət törədənlərə həbs cəzası deyil, cərimələr kəsiləcək   
20.07.2017, 16:27

İqtisadi cinayət törədənlərə həbs cəzası deyil, cərimələr kəsiləcək  

Aytənlə Elvinə niyə ev verilməyib? - AÇIQLAMA
20.07.2017, 16:11

Aytənlə Elvinə niyə ev verilməyib? - AÇIQLAMA

ARXİV
SORĞU
Qarabağ danışıqlarını sürdürmək Azərbaycana nə vəd edir?
- Son hadisədən sonra Azərbaycan Minsk qrupu ilə ciddi danışmalı, öz şərtlərini irəli sürməlidir(1.58%)
- Danışıqlar heç nə vəd etmir, ondan dərhal imtina olunmalı, müharibəyə başlanılmalıdır(66.6%)
- Danışıqlar davam etdirilməli, problemin sülh yolu illə həllinə çalışılmalıdır(4.76%)
- Minsk qrupunun vasitəçiliyindən imtina edib, digər beynəlxalq təşilatları işə qoşmaq lazımdır(3.17%)
- Ermənistana təzyiq üçün başqa alternativ yollar düşünülməildir(23.8%)