17 yanvar 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Xocalı 1992-ci ilin 17 fevralında: “Qarşıdakı dəhşətləri ağlımıza gətirmirdik” - Şahid DANIŞIR
Xocalı 1992-ci ilin 17 fevralında: “Qarşıdakı dəhşətləri ağlımıza gətirmirdik” - Şahid DANIŞIR
17.02.2017, 14:26

Bir neçə gündən sonra Xocalı soyqrımının 25-ci ildönümü olacaq. O soyqırımı ki, 20-ci əsrin ən dəhşətli hadisəsi kimi yaddaşlara hopdu. O soyqırım ki, bir gecədə 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i qoca və qarı olmaqla, 613 Xocalı sakini qətlə yetirildi, 8 ailə tamamilə məhv edildi, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq valideynlərindən birini itirdi.

 

Düşmən gülləsindən 76-sı uşaq olmaqla, 487 nəfər yaralandı. 1275 nəfər girov götürüldü.

Girov götürülənlərdən 150 nəfərinin, o cümlədən 68 qadın və 26 uşağın taleyi bu günədək məlum deyil.

Dünya miqyasında insanlığa qara ləkə olan bu hadısə Ermənistanın dövlət siyasətidir. Erməni vəhşiliyi, vandalizmidir.

Atəşkəs dövrünün  insanları olaraq,  1992-ci ildən bəri, hər il soyqırımı qurbanlarını xocalıların dili ilə anırıq. Ana olaraq körpə, uşaq olaraq valideyn axtarırıq.

Onların gözü ilə 1992-ci ilin fevral ayına nəzər yetiririk. Onların acı xatirələrinə köklənib 1992-ci ilin bütöv fevralını yaşamış oluruq.

 

Daha xocalılara onlar demirik, onlar elə bizik. İndi hər birimiz Xocalıyıq! 

Modern.az
 saytı Xocalı soyqırımının 25 illiyi ilə bağlı “1992-ci ilin o günü” layihəsini davam etdirir.

1992-ci il fevralın 17-si...

 

Xocalı sakini Sevda Kərimova 25 il bundan  əvvəlin17 fevralını belə xatırlayır:  


Qardaşım hələ də girovluqdadır
 

- 1992-ci ilin fevralında Xocalıda vəziyyət çox gərgin idi. Üstündən 25 il ötməsinə baxmayaraq,  hər ilin fevral ayı gələndə, elə bilirik ki, Xocalı soyqırımı indi baş verib. Bu elə bir faciədir ki, ömür boyu yaddaşımızdan silniməyəcək. Həm də qəlbimizə vurulan sağalmaz yaradır.

1992-ci ilin fevralında 2 qardaş, ana, ata itirmişəm. Bir qardaşım hələ də itkindir. Heç bir xəbər yoxdur. Girov düşən qardaşım polis idi. 1992-ci ilin 25 fevralında hamımız Ağdama gəldik. Ev üzü görmürdük. Qarajlarda, torpağın üstündə, heyvan damında yatırdıq. İşıq yox idi. Gecə ilə gündüzü səhv salırdıq. Heç nə yox idi.
                                                   

Anam jaket toxuyarkən güllə yarası aldı
 

Sevda Kərimova 1992-ci ilin fevralını xatırlayarkən, qəhər onu boğur.

- Atam 1941-45-ci ildə müharibədə iştirak edib. Müharibə veteranı olub. Həmişə atamdan müharibənin necə bir hadisə olmasını soruşurduq. Bilmirdik ki, bir gün gələcək biz özümüz müharibə, vandallıq qurbanı olacağıq.

1991-ci ilin dekabr ayı idi. Qəfildən ermənilər evlərimizi atəşə tutmağa başladılar. Yadımdadır ki, həmin vaxt güllə gəlib anamın qolunu parçaladı. O zaman anam da divanda oturub jaket toxuyurdu.  Xocalıda Məmməd həkim vardı. Anamın qolunu o sağaltdı.

Ermənilər bizi atəşə tutan kimi gedib qardaşımın qaynının qarajında otururduq. Fevralın 25-i axşam düşəndə yenə gedib oturduq orda. Bir də gördük ki, hər tərəfi alov bürüyüb. Çıxıb gördük ki, hamı qaçır. Nə ana balaya baxır, nə ata oğulu axtarırdı. Hərə ağlaya-ağlaya ora-bura qaçırdı. Amma atam yerindən tərpənmək istəmədi. Dedi ki, evimi qoruyacam. Az keçməmiş atam sürünə-sürünə gəldi və “məni kürəyimdən vurdular” deyib yerə yıxıldı.

 
1992-ci ilin fevralı Xocalıda toy olmadı
 

Müsahibimiz deyir ki, 1992-ci ilin fevralında heç bir evdən gülüş, şadyanalıq səsi eşidilməyib.

- 1992-ci ilin fevralında heç bir evdən toy səsi eşidilməyib. Toy etmək havasında deyildik. Güllə- boranla üz-üzə qalmışdıq. O qədər nişanlı gənclərimiz vardı ki, fevral ayı hamı kimi onlar üçün də qara gəlmişdi. Elə nişanlılar vardı ki, Xocalı soyqırımında şəhid oldular.

İndi də fevral ayında toy, nişan edənləri qəbul etmirəm. Fevralda çağrılan toya da getmirəm. Kimsə edəndə deyirəm ki, fevral ayında insan toymu edər?! Bu ayda edilən toyda adamın ürəyimi açılar?!

Xocalı o qədər gözəl şəhər idi ki! Heç birimiz Xocalının işğal olunacağını ağlımıza da gətirmirdik. Atamdan soruşurdum ki, “ay papa, sən müharibə görmüş adamsan. Ola bilərmi ki, Xocalını əlimizdən alsınlar?!”. O  da belə bir şeyin həyatı boyu olmayacağını deyirdi.
 

Əynimiz, başımız cırıq-cırıq olmuşdu
 

Xocalı sakini deyir ki, 1992-ci ilin fevralında nələr yaşamayıblar ki...

- Fevralın 25-i gecəsi Xocalıya bir qar yağmışdı ki, sözlə təsvir ediləsi deyil. Bayırda güclü şaxta vardı. Naxçıvanik istiqamətində ermənilər yolumuzu kəsdi. Yaşlılar üçün çətin idi. Yolun yarısında ayağımızdakı ayaqqabı çıxdı. (O gecə hərənin ayağında bir qaloş vardı) Həmin vaxt qardaşım dedi: "Sevda, sən qaç, yoxsa ermənilər səni girov götürəcəklər. Qaçmasan, səni özüm öldürəcəm”.

Qardaşım elə bilirdi ki, ermənilər onu öldürməyəcək. Sağ qalacaq. Amma əksinə oldu. Ermənilər qardaşımı meşədə öldürdülər. Hətta, ağzında qızıl dişi vardı. Öldürəndən sonra qızıl dişini də ağzından çıxartmışdılar. O vaxtlar qızıl diş qoymaq dəb idi. Sonra atamgildən ayrılıb başqa dəstəyə qoşulanda 10-15 nəfər bizi çağırmağa başladı. Orada çoxlu böyürtkən kolları vardı. Dərhal həmin kolların dibinə sığındıq. Əynimiz, başımız cırıq-cırıq olmuşdu. Qar da dizdən idi. Bizim Balakişi adlı bələdçimiz dedi ki, çağıranlar bizi aldadır. Onlar ermənidirlər. Biz erməni dilini bilirdik. İndi yadımdan çıxıb. Kolun içində oturanda bir də baxdıq ki, ermənilər öz əsgərlərinə tərəf qaçdılar. Bir onu eşitdim ki, “Türklər gəldi. Qaçın!” deyildi...

Gələnlər də OMON-çular idi. Bakıdan bizi aparmağa gəlmişdilər. 50-yə yaxın OMON-çu idi. OMON-çulardan biri “Azərbaycan xalqının övladları! Qorxmayın! Çıxın!” deyəndə biz dərhal kolların arasından çıxdıq.

Bir hadisə də gözümün önündən getmir. Biz kolların arasında gizlənəndə gördüm ki, qardaşımın qızını və yoldaşını ermənilər tutub aparırlar. Amma heç nə edə bilmirdim. 

Deputat Elman Məmmədovun Gülzar adlı xalası vardı. Baxdım ki, Gülzar xalanın qucağında iki cüt ayaqqabı var. Gülzar xaladan ayaqqabını əlində nə üçün saxladığını soruşanda dedi ki, Qulunu (oğlu) meşədə öldürdülər. Onun ayaqqabılarıdır.

Ayağım yalın idi. Gülzar xala bir ora, bir bura baxdı, sonra oğlunun yadigarı kimi qucaqladığı ayaqqabını mənə verdi. Baxın, görün, insan özünü necə itirmişdi ki, özündən ixtiyarsız ayaqqabıları da qucağına almışdı...

1992-ci ilin 17 fevralını soruşursunuz. Hər şey yadımdadı. Yaşayışımız çətin idi, bir Allah ümidinə qalmışdıq. Amma bizə qarşı törədiləcək dəhşətləri ağlımıza gətirmirdik. Ötüb keçər, düşünürdük. Ona görə dözürdük hər məşəqqətə.  


Namidə BİNGÖL

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Vergilər Nazirliyi QALMAQALLI “Grand Hospital”ı yoxlamağa başladı
17.01.2018, 14:48

Vergilər Nazirliyi QALMAQALLI “Grand Hospital”ı yoxlamağa başladı

Bu ölkələrdə kişilərə təcavüz edilir - Bəs Azərbaycanda vəziyyət necədir?
17.01.2018, 14:43

Bu ölkələrdə kişilərə təcavüz edilir - Bəs Azərbaycanda vəziyyət necədir?

Baş redaktordan Dilçilik İnstitutunun direktoruna MÜRACİƏT: “Orfoqrafiya islahatına ehtiyac varsa…”
17.01.2018, 14:35

Baş redaktordan Dilçilik İnstitutunun direktoruna MÜRACİƏT: “Orfoqrafiya islahatına ehtiyac varsa…”

İran erməni kilsəsini YUENSKO-nun siyahısına salmaq istəyir
17.01.2018, 14:35

İran erməni kilsəsini YUENSKO-nun siyahısına salmaq istəyir

Xəbər saytları ilə SOCAR-ın qarşıdurması - Tərəflər bir-birini İTTİHAM EDİR
17.01.2018, 14:26

Xəbər saytları ilə SOCAR-ın qarşıdurması - Tərəflər bir-birini İTTİHAM EDİR

Yeni virus aşkar edildi
17.01.2018, 14:19

Yeni virus aşkar edildi

Samaradakı diaspor təşkilatının sədri: “Azərbaycanlıların 4 təşkilatı var, hərə bir tərəfə çəkir” - MÜSAHİBƏ
17.01.2018, 14:15

Samaradakı diaspor təşkilatının sədri: “Azərbaycanlıların 4 təşkilatı var, hərə bir tərəfə çəkir” - MÜSAHİBƏ

Müflis olmuş “DəmirBank”la bağlı daha bir müraciət    
17.01.2018, 13:53

Müflis olmuş “DəmirBank”la bağlı daha bir müraciət   

48 nəfər difteriyadan öldü  
17.01.2018, 13:51

48 nəfər difteriyadan öldü  

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi və BDU arasında əməkdaşlıq...
17.01.2018, 13:37

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi və BDU arasında əməkdaşlıq...

Sarkisyan Putini təqlid edir
17.01.2018, 13:24

Sarkisyan Putini təqlid edir

Naxçıvanda hərbi hissə komandirlərinin təlimi keçirilir   
17.01.2018, 13:12

Naxçıvanda hərbi hissə komandirlərinin təlimi keçirilir  

ADU-da mediatur təşkil olunub - FOTOLAR
17.01.2018, 13:04

ADU-da mediatur təşkil olunub - FOTOLAR

Rusiyada hakimiyyət dəyişsə, Azərbaycan nə qazanacaq?
17.01.2018, 12:55

Rusiyada hakimiyyət dəyişsə, Azərbaycan nə qazanacaq?

Qız üstündə DAVA: Azərbaycanlı ermənini öldürdü
17.01.2018, 12:52

Qız üstündə DAVA: Azərbaycanlı ermənini öldürdü

Nazir əməliyyat müşavirəsi keçirdi - “Formula-1”ə görə tapşırıq verdi
17.01.2018, 12:47

Nazir əməliyyat müşavirəsi keçirdi - “Formula-1”ə görə tapşırıq verdi

Ələtdə Azad İqtisadi Zona yaradılır - Milli Məclisə yeni qanun layihəsi daxil oldu - EKSKLÜZİV
17.01.2018, 12:39

Ələtdə Azad İqtisadi Zona yaradılır - Milli Məclisə yeni qanun layihəsi daxil oldu - EKSKLÜZİV

Bitkoin və mərkəzi banklar – Dünya iqtisadiyyatında silkələnmə
17.01.2018, 12:35

Bitkoin və mərkəzi banklar – Dünya iqtisadiyyatında silkələnmə

Xəbər saytı fəaliyyətini dayandırır   
17.01.2018, 12:35

Xəbər saytı fəaliyyətini dayandırır  

Sabahın hava PROQNOZU
17.01.2018, 12:26

Sabahın hava PROQNOZU

Çexiya hökuməti istefa verdi
17.01.2018, 12:24

Çexiya hökuməti istefa verdi

YAP İlqar Məmmədovun məsələsini hüquq-mühafizə orqanlarının işi sayır
17.01.2018, 12:21

YAP İlqar Məmmədovun məsələsini hüquq-mühafizə orqanlarının işi sayır

Azərbaycanlı telejurnalist Moldovaya buraxılmayıb
17.01.2018, 12:17

Azərbaycanlı telejurnalist Moldovaya buraxılmayıb

Radara düşməmək üçün bundan istifadə edin!
17.01.2018, 12:12

Radara düşməmək üçün bundan istifadə edin!

“Xəzər” jurnalının yeni sayı çapdan çıxıb
17.01.2018, 11:54

“Xəzər” jurnalının yeni sayı çapdan çıxıb

Qanunsuz ov edən 13 nəfər məsuliyyətə alınıb, ov silahları götürülüb
17.01.2018, 11:46

Qanunsuz ov edən 13 nəfər məsuliyyətə alınıb, ov silahları götürülüb

Ermənilər Zəngilanda qəzaya düşdülər: Ölən var
17.01.2018, 11:41

Ermənilər Zəngilanda qəzaya düşdülər: Ölən var

Rusiyanın yeni “həll planı” Qarabağda müharibə başlada bilər
17.01.2018, 11:39

Rusiyanın yeni “həll planı” Qarabağda müharibə başlada bilər

Bakcell metroda 4G xidməti  təqdim edir
17.01.2018, 11:37

Bakcell metroda 4G xidməti  təqdim edir

Azərbaycanda saxlanılan rusiyalı alim azadlığa buraxıldı
17.01.2018, 11:34

Azərbaycanda saxlanılan rusiyalı alim azadlığa buraxıldı

Bir ildə “Korrupsiya İdarəsi”nə 7809 şikayət daxil olub
17.01.2018, 11:17

Bir ildə “Korrupsiya İdarəsi”nə 7809 şikayət daxil olub

“ATV Xəbər”in aparıcısı: “Çox danışdığıma görə anamı məktəbə çağırıb şikayət etmişdilər” - MÜSAHİBƏ
17.01.2018, 11:01

“ATV Xəbər”in aparıcısı: “Çox danışdığıma görə anamı məktəbə çağırıb şikayət etmişdilər” - MÜSAHİBƏ

Kapital Bank “Breyn Rinq”in qalib komandasını mükafatlandırıb
17.01.2018, 10:55

Kapital Bank “Breyn Rinq”in qalib komandasını mükafatlandırıb

Əmanətləri sığortalayan neçə bank qalıb? - SİYAHI  
17.01.2018, 10:54

Əmanətləri sığortalayan neçə bank qalıb? - SİYAHI  

Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin rəisi: “44 nəfər axtarışdadır”   
17.01.2018, 10:50

Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin rəisi: “44 nəfər axtarışdadır  

ARXİV
SORĞU
Aylıq məvacibinizi ən çox nəyə xərcləyirsiniz?
- Ərzağa(54.5%)
- Geyimə(3.71%)
- Müalicəyə(5.78%)
- Kommunal xidmət haqlarına(12.8%)
- Təhsilə(2.47%)
- İstirahətə(1.23%)
- Kitaba(0.82%)
- Rüşvətə(4.54%)
- Əyləncəyə(0.41%)
- Digər şeylərə(13.6%)