23 sentyabr 2017, Şənbə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Su çərşənbəsi haqqında bilmədiklərimiz
Su çərşənbəsi haqqında bilmədiklərimiz
21.02.2017, 17:02

Bu gün Boz ayın ilk çərşənbəsi - su çərşənbəsidir. Modern.az saytı su çərşənbəsi ilə bağlı unudulmuş bəzi tarixi detal və inancları təqdim edir:


Novruz bayramının, həmçinin, çərşənbələrin tarixi təbii ki, İslam dininin Azərbaycanda yayılmasından da əvvələ aiddir. İslamın bu coğrafiyada yayılmasından əvvəl də su çərşənbəsi xalqın, etnosun xatırladığı, hər ildə bir dəfə həyata keçirdiyi bir ənənə olub. İslamdan əvvəlki dövrlərdə su çərşənbəsində “su damar gətirdi”, “su Haqdan gəlir” ifadələri qədim türkçülük mifologiyasından qaynaqlanmışdı. İslamdan sonra isə bu ifadələr öz yerini dəyişdi. Artıq  onların yerinə “bu günün suyu Zəmzəm suyudur” ifadəsi yayılmağa başladı.
Babalarımız su çərşənbəsində pak suyun olduğu yerlərə-çay, bulaq başına gedər və həmçinin çaylardakı, bulaqlardakı suların İslam dinindəki məşhur Zəmzəm bulağından gəlməsinə inanarmışlar.
(Qeyd edək ki, Zəmzəm suyu İbrahim peyğəmbərin arvadı Həcər və oğlu İsmayılla bağlıdır. Səhrada susuz olan Həcər və İsmayılın imdadına Allahın əmri ilə Cəbrayıl mələk yetişir və qanadını quru səhrada yerə vurduqdan sonra həmin yerdən su fışqırır. Bu gün də müqəddəs Həcc ziyarətinə gedənlər Zəmzəm bulağını ziyarət edirlər).

Qədim türk düşüncəsində isə su hər şeyin başlanğıcı hesab olunub.


“Gilqamış” dastanında da bunu görə bilərik. Odur ki, su çərşənbəsində “su ilkdir, hər şeyi suya çəkin” ifadəsi də məşhurlaşdı. Bu nəsihət uzun müddət qocalardan gəldi. Cavanlar su çərşənbəsində hər şeyi suya çəkdilər və özləri də suya girdilər. Yaşlılar isə suya girməyib “çilək altdan” keçirdilər. “Çilək altdan” su çiləmə mərasimi idi. Qədim türk etnosunun düşüncəsinə görə hər şeyin başlanğıcı olan saf suyu üzərlərinə çiləyirdilər.

Yalnız su çərşənbəsində işlənən belə bir deyimlər var:

“Suyun qapısı bu gün açıq olar. “Məni yu” deməsən də, səni yuyacaq”;

“Su açıqdı, sən də açıq ol. Qapanıb basaratını bağlama”;

“Suyu çıxacaqdan axıt, odu girəcəkdən qala”.

Folklorumuzun məşhur bilicisi olan xalq yazıçısı Mövlud Süleymanlı su çərşənbəsi barəsində öz tədqiqat məqaləsində bunları yazır:

 

“Yadımdadır, su çərşənbəsində nənəm deyərdi ki, sudan izn almasan, o səni yumaz, təmizləməz. Bir də deyərdi ki, su duaların getdiyi yerə axar.  De ki, ey su, məni yu. Su da səni yuyub ruhuna damacaq.  Bu inancalar hər şeyin yenidən doğulduğuna, su çərşənbəsi adlandırılan gündə ilin yenidən büsbütün dəyişiminə işarədir.

Əslində su çərşənbəsi qədim ənənəyə görə ilin başlanğıc günü hesab olunurmuş. Burada su bir rəmzi məna daşıyır və ötən ilin bütün neqativ enerjisini yuyaraq, aparır. Yeni ilə isə heç nə saxlamır. “Çay gəlməmiş çırmanma”, “Son sözünü suya de” ifadələri də su çərşənbəsi ilə əlaqəlidir”.

 

Su çərşənbəsi ilə bağlı  unudulmuş inanclar

-Su çərşənbəsində evin damına buğda atırlar ki, bərəkət artıq olsun;

-Un çuvalının ağzını açıq qoyurlar ki, bərəkət paylananda bağlı qalmasın;

-Axar suyun qabağını kəsmək olmaz. Kəssən, sənə xətər toxunar. Bu da qədim azərbaycanlı atamızın suyu müqəddəs görməsinə dəlalət edir;

-Çərşənbə  tonqalı yanıb qurtarandan sonra onun dövrəsinə üç cızıq çəkərlər. Deyirmişlər ki, əgər belə etməsən, sənə xətər toxuna bilər. Evin də bərəkəti dağılar. Bu da qədim babamızın torpaq və suya olduğu kimi, oda da müqəddəs baxmasına bir işarədir;

-Bayram axşamı baltanı götürüb bir-bir ağacların kötüyünə vurarlar. “Hə, yatmısan, oyan, bərəkət payını götür deyərlər”;

-Əvvəllər su üstündən atılma adəti də olub. Təbii ki, axar, saf su nəzərdə tutulur. Üç dəfə atılandan sonra həmin axar suyun uzaq yerində bir saxsı qab sındırıb “Nə dərd-bəlamız varsa, bu saxsıynan getsin” deyərdilər.


E.Nazimoğlu


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Saakaşvili 130 dollar cərimələnib
23.09.2017, 00:37

Saakaşvili 130 dollar cərimələnib

İlqar Məmmədovun azad olunması haqda şayiələr yayıldı
23.09.2017, 00:26

İlqar Məmmədovun azad olunması haqda şayiələr yayıldı

Azərbaycanda payız fəsli başladı
23.09.2017, 00:09

Azərbaycanda payız fəsli başladı

22.09.2017, 23:55

"Komandaların sayı da, rəqabət də aşağı düşüb" - Qurban Qurbanov

Elmar Məmmədyarovla həmsədrlərin görüşü başa çatdı  - Yenilənib
22.09.2017, 23:39

Elmar Məmmədyarovla həmsədrlərin görüşü başa çatdı  - Yenilənib

Tovuzda yeni doğulan körpə öldü
22.09.2017, 23:26

Tovuzda yeni doğulan körpə öldü

OPEK yenidən toplanır
22.09.2017, 23:09

OPEK yenidən toplanır

Azərbaycan üzv dövlətlərdə silahlı münaqişələrdən narahatdır
22.09.2017, 22:52

Azərbaycan üzv dövlətlərdə silahlı münaqişələrdən narahatdır

Azərbaycanın tibbi ləvazimatlar idxal edildiyi ölkələr
22.09.2017, 22:33

Azərbaycanın tibbi ləvazimatlar idxal edildiyi ölkələr

Prezident komandamızın oyununa baxıb
22.09.2017, 22:16

Prezident komandamızın oyununa baxıb

“Qarabağ” növbəti qələbəsini qazanıb
22.09.2017, 22:02

“Qarabağ” növbəti qələbəsini qazanıb

Qarındakı qatlardan qurtulmaq üçün QATIQ-QARABAŞAQ QARIŞIĞI
22.09.2017, 21:51

Qarındakı qatlardan qurtulmaq üçün QATIQ-QARABAŞAQ QARIŞIĞI

18 dəfə məğlub olan, 17 dəfə dəfn olunan 16-cı Amerika prezidenti AVRAAM LİNKOLN
22.09.2017, 21:16

18 dəfə məğlub olan, 17 dəfə dəfn olunan 16-cı Amerika prezidenti AVRAAM LİNKOLN

Nazirlik yeni sosial layihənin icrasına başladı
22.09.2017, 21:00

Nazirlik yeni sosial layihənin icrasına başladı

İstanbul Bələdiyyəsinin sədri  istefa verdi
22.09.2017, 20:46

İstanbul Bələdiyyəsinin sədri  istefa verdi

Azərbaycan valeybolçuları Macarıstanı məğlub etdi
22.09.2017, 20:32

Azərbaycan valeybolçuları Macarıstanı məğlub etdi

Nazir Samuxda hakim və ədliyyə işçiləri ilə müşavirə keçirdi
22.09.2017, 20:16

Nazir Samuxda hakim və ədliyyə işçiləri ilə müşavirə keçirdi

22.09.2017, 20:02

"İran heç vaxt müharibə tərəfdarı olmayıb" - Hərbi attaşe

Nazirlər Kabinetində struktur islahatları başa çatıb, şöbə müdirlərinin TAM SİYAHISI
22.09.2017, 19:37

Nazirlər Kabinetində struktur islahatları başa çatıb, şöbə müdirlərinin TAM SİYAHISI

Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərləri sabah görüşəcək
22.09.2017, 18:52

Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərləri sabah görüşəcək

Ermənilər Ağdamın işğal altında olan ərazilərində yanğınlar törədib
22.09.2017, 18:46

Ermənilər Ağdamın işğal altında olan ərazilərində yanğınlar törədib

Qarabağa qanunsuz səfər edən amerikalı konqresmenlərin adı “qara siyahı”ya salındı
22.09.2017, 18:37

Qarabağa qanunsuz səfər edən amerikalı konqresmenlərin adı “qara siyahı”ya salındı

Tramp Şimali Koreya liderini dəli adlandırdı
22.09.2017, 18:23

Tramp Şimali Koreya liderini dəli adlandırdı

Azərbaycanla Qırğızıstan arasında imzalanan protokol təsdiqləndi
22.09.2017, 18:12

Azərbaycanla Qırğızıstan arasında imzalanan protokol təsdiqləndi

İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanı kralını təbrik etdi  
22.09.2017, 18:02

İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanı kralını təbrik etdi  

AMEA-nın Rəyasət Heyəti toplandı - tapşırıqlar verildi   
22.09.2017, 17:56

AMEA-nın Rəyasət Heyəti toplandı - tapşırıqlar verildi  

Rüşvət üstündə tutulan bələdiyyə sədri həbsdə ölüb
22.09.2017, 17:54

Rüşvət üstündə tutulan bələdiyyə sədri həbsdə ölüb

Bakıya gələn erməni deputat: “Ermənistanda fahişəliklə mübarizə zərurətə çevrilib”   
22.09.2017, 17:33

Bakıya gələn erməni deputat: “Ermənistanda fahişəliklə mübarizə zərurətə çevrilib”  

Metroda yeni dispetçer mərkəzi fəaliyyətə başladı
22.09.2017, 17:32

Metroda yeni dispetçer mərkəzi fəaliyyətə başladı

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ
22.09.2017, 17:14

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ

Əbülfəz Qarayev şikayətçiləri Kürdəmirə topladı
22.09.2017, 17:13

Əbülfəz Qarayev şikayətçiləri Kürdəmirə topladı

Türkiyə Suriya ilə sərhəd divarının inşasını başa çatdırır
22.09.2017, 17:03

Türkiyə Suriya ilə sərhəd divarının inşasını başa çatdırır

“Azərbaycan kifayət qədər valyuta ehtiyatına malikdir”   
22.09.2017, 17:02

“Azərbaycan kifayət qədər valyuta ehtiyatına malikdir”  

Heydər Əsədov vətəndaşları qəbul etdi 
22.09.2017, 16:44

Heydər Əsədov vətəndaşları qəbul etdi 

Bakıda piyadalar kütləvi cərimələndi - FOTOLAR
22.09.2017, 16:42

Bakıda piyadalar kütləvi cərimələndi - FOTOLAR

ARXİV
SORĞU
Məhərrəmliyin əsas şərtlərini qəbul edirsiniz?
- Bəli qəbul edirəm və Kərbəla şəhidlərinə mütləq yas saxlayacam (45.8%)
- Məhərrəmliyin şərtləri yalnız şiələr üçündür(7.88%)
- Bu şərtlərin heç birini qəbul etmirəm(11.8%)
- Məhərrəmlık əsl İslama ziddir(34.4%)