22 iyul 2017, Şənbə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - “Özümü prezidentin xanımı hiss etməmişəm” - Birinci ledilərin ölkə siyasətindəki rolu - ARAŞDIRMA
“Özümü prezidentin xanımı hiss etməmişəm” - Birinci ledilərin ölkə siyasətindəki rolu - ARAŞDIRMA
08.03.2017, 23:39

Əksər ölkələrdə 8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə ölkə qadınları təbrik olunur. Bu zaman ilk növbədə həmin ölkələrin birinici lediləri yada düşür. Ölkənin siyasi və sosial həyatında önəmli rol oynayan birinci ledilərin yükü təkcə bununla kifayətlənmir.

 

 

Modern.az dünya ölkələrində birinic ledilərin rolu haqda kiçik araşdırma aparıb.

 

 

 

Rusiya prezidenti 8 Mart münasibəti ilə ölkə qadınlarını təbrik edib. Bu zaman o təbrik mətnində şair Konstantin Balmontun qadınlar haqda yazdığı şeirdən bir neçə misra da paylaşıb. Amma maraqlıdır ki, 2013-cü ildə Lüdmial Putindən boşandıqdan sonra Rusiya prezidenti hələ də subay, ölkənin birinci ledisi statusu da vakantdır.

 

Lüdmila Putina ərinin həm birinci, həm də ikinci hakimiyyəti dövründə ölkə həyatında aktiv rolu ilə yadda qalıb. O, kitabxanaların açılışlarında, Rus dilinə dəstək fonduna rəhbərlik etməklə böyük işlərə imza atıb. İspan və alman dillərini mükəmməl bilən Putina 2013-cü ildə gözlənilmədən ərindən ayrılmışdı.

 

“Mən ərimlə demək olar ki, bir-birimizi görə bilmirik. Uşaqlar da artıq böyüyüb. Hər birimizin öz həyatı var” – deyə xanım Putina deyirdi. Sonradan Lüdmila Putina ikinci dəfə ailə həyatı qurdu.

 

 

Əksər Avropa ölkələrində və ABŞ-da birinci ledinin həyat yoldaşının kölgəsində dayanması qəbul olunmur. Onlar həyat yoldaşları kimi aktiv siyasi rol oynayırlar.

 

 

“Anlayırsınızmı, mən heç vaxt özümü prezident xanımı kimi hiss etməmişəm. Daha çox Boris Nikolayeviç Yeltsinin həyat yoldaşı kimi hiss etmişəm. Düşünürdüm ki, ailəmizdə təkcə, Boris Nikolayeviçin siyasətçi olması kifayətdir”  - deyə Boris Yeltsinin həyat yoldaşı və Rusiyanın ilk birinci ledisi Naina Yeltsina deyirdi.

 

 

Sovet liderlərin gəlincə, onlar adətən, ərlərinin kölgəsində qalırdılar. Lakin deyilənə görə, Leonid Brejenvin xanımı Viktoriya Petrovan ərinə siyasi hakimiyyətdən getməyi məsləhət görürdü. Lakin Brejnev Siyasi Büronun onun istefasına razı olmamasından gileylənirdi.

 

 

Sovet liderləri arasında yalnız Mixail Qorbaçovun həyat yoldaşı Raisa Maksimovna Qorbaçova aktivliyi ilə seçilirdi. Seçki prosesində iştirak etməsə də, ərini xarici və daxili səfərlərdə müşaiyət edərək ictimai diqqəti cəlb etməyi bacarırdı. Lakin onun bahalı geyimləri o zamankı sovet insanlarının tənqidinə səbəb olmuşdu.

 

 

ABŞ-da isə birinic ledilər daim aktivliyi və ərlərinə əlavə elektorat qazandıran sima kimi qəbul olunublar. Təsadüfi deyil ki, yeni birinci ledi – Melani Trampın geyimləri, çıxışları və s. daim ictimaiyyətin diqqətində olan məsələlərdəndir. Amma qlamur obrazılna baxmayaraq, Melani yalnız 37% amerikalının rəğbətini qazana bilib. Mraqlıdır ki, Melain Trampın Ağ Evə kömkədən imtina etməsi daha bir keçmiş birinci ledinin – Corc Vaşinqtonun xanımı Martanın addımını xatırladıb. Amma Marta Vaşinqtonun Ağ Evə köçməməsi hələ iqamətgahın tikilib istifadəyə verilə bilməməsi ilə bağlı idi. Məhz Marta Vaşinqton ABŞ-da birinic ledinin necə bir xanım olduğunu göstərməli idi. O, təntənəli mərasimlərin təşkili, sadə vətəndaşların qəbulu və ölkənin ən nüfuzlu ailələri ilə dost münasibətlərin saxlanılmasına cavabdeh idi. Marta Vaşinqton birinci ledinin ən son zövqlə geyinməsinə də dəstək olmuşdu.

 

Ümumiyyətlə, birinci ledi anlayışı XIX əsrin ortalarında yaranıb. O zaman ölkə tarixində yeganə subay prezidenti Ceyms Byukenen seçilmişdi. Byukenen subay olduğu üçün öz bacısı qızı Harriet Leyni Ağ Evdəki qonaqların qəbulu və rəsmi mərasimlərdə sima etmişdi. Yerli qəzetlər Leyni buna görə birinci ledi adlandırdı.

 

XX əsrdə artıq ABŞ cəmiyyətində qadının rolu genişləndiyi üçün birinci ledilər həm də siyasi proseslərdə iştirak etməyə başlamışdılar.

 

Bu aktivləşmə Vudro Vilsonun xanımı Edit Vilsonun adı ilə bağlıdır. Edit Vilson heç zaman siyasətlə maraqlanmamışdı və 1912-ci il seçkilərində heç namizədlərin adını da bilmədiyini etiraf edirdi. Hər şey 1919-cu ildə dəyişir. Həmin ilin payızında Vilson iflic vurur və sol gözü görmə qabiliyyətini itirir. Bundan sonra siyasətlə aktiv məşğul olan Edit həyat yoldaşını xarici səfərlərdə müşayiət edir, hətta Birinci Dünya Müharibəsinin başa çatması ilə bağlı danışıqlarda iştirak edirdi. Bütün ölkə qadının ölkəni idarə etdiyini desə də, Esit Vilson yalnız ərinin göstərişlərini icra etdiyini vurğulayırdı.

 

 

Amma ABŞ tarixində ən nüfuzlu birinci ledi Eleonora Ruzvelt hesab olunur. 1921-ci ildə əri polioemielitə görə ayaqlarında hərəkət qabiliyyətini itirdiyi üçün Ruzvelt onun adından ölkəni gəzir, seçicilərlə görüşür, həyat yoldaşıının “gözü və qulağı” rolunu oynayırdı. Uzun illər Qırmıız Xaçm Cəmiyyətində çalışmış Ruzvelt aktiv səfərlər edir, müxtəlif bölgələrdə yaşayan insanlarla görüşürdü.

 

Hətta, yeni prezident Harri Trumen onun təcrübə və nüfuzunu nəzərə alaraq Eleonora Ruzvelti ABŞ-ın BMT-dəki rəsmi nümayəndəsi təyin etmişdi.

 

 

Eleonora Ruzveltlə ən çox müzakirə olunan birinci ledi isə Hillari Klintondur. Ərinin prezidentliyi dövründə ictimai-siyasi aktivliyi ilə seçilən Hillari uzun illər senator kimi ölkə siyasətində təmsil olunmuşdu. 2012-ci ildə partiyadaxili praymerizdə Barak Obamaya məğlub olan Klinton 4 il sonra Respublikaçı rəqibi Donald Trampa gözlənilmədən məğlub olaraq prezidentlik şanslarını itirdi. Amerikalı şərhçilər bunu Bill Klintonun ölkənin birinci centlemeni olmaq şansını itirməsi kimi də dəyərləndirmişdilər.

 

 

Vüqar İSMAYILOV

 

 

 

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Məşhur ziyalılar niyə toplandılar... - FOTOLAR  
22.07.2017, 10:32

Məşhur ziyalılar niyə toplandılar... - FOTOLAR  

Bakı-Quba yolunda ağır qəza - ana və azyaşlı qızı yaralanıb
22.07.2017, 10:17

Bakı-Quba yolunda ağır qəza - ana və azyaşlı qızı yaralanıb

Ermənilərin başına pul qoyduğu Milli Qəhrəmanın anım günüdür   
22.07.2017, 10:15

Ermənilərin başına pul qoyduğu Milli Qəhrəmanın anım günüdür  

Milli Mətbuat günü necə təsis olundu? - TARİX   
22.07.2017, 10:06

Milli Mətbuat günü necə təsis olundu? - TARİX  

Gəncədə Endokrinoloji xəstəxananın açılışı olub
22.07.2017, 09:49

Gəncədə Endokrinoloji xəstəxananın açılışı olub

Ermənistan atəşkəsi 132 dəfə pozdu    
22.07.2017, 09:46

Ermənistan atəşkəsi 132 dəfə pozdu  

İlham Əliyev Putinlə Qarabağ məsələsini müzakirə edib
22.07.2017, 09:09

İlham Əliyev Putinlə Qarabağ məsələsini müzakirə edib

Modern.az-dan təqdim olunan yazı mükafata layiq görülüb
22.07.2017, 08:55

Modern.az-dan təqdim olunan yazı mükafata layiq görülüb

Piylənmədən əziyyət çəkirsinizsə MÜTLƏQ OXUYUN
22.07.2017, 08:47

Piylənmədən əziyyət çəkirsinizsə MÜTLƏQ OXUYUN

Bu gün 27961 abituriyent qəbul imtahanı verir   
22.07.2017, 08:38

Bu gün 27961 abituriyent qəbul imtahanı verir  

Göyçaydakı qəzada 3 nəfər xəsarət aldı
22.07.2017, 00:59

Göyçaydakı qəzada 3 nəfər xəsarət aldı

Bakı küçələrində qeyri-adi avtomobil - VİDEO
22.07.2017, 00:42

Bakı küçələrində qeyri-adi avtomobil - VİDEO

Xəzərdə zəlzələ olub
22.07.2017, 00:24

Xəzərdə zəlzələ olub

Milli mətbuatın yaranmasından 142 il ötür
22.07.2017, 00:10

Milli mətbuatın yaranmasından 142 il ötür

Fələstin İsraillə bütün əlaqələri dondurub
21.07.2017, 23:54

Fələstin İsraillə bütün əlaqələri dondurub

İlham Əliyevlə Putin arasında görüş keçirilib - YENİLƏNİB, FOTOLAR
21.07.2017, 23:40

İlham Əliyevlə Putin arasında görüş keçirilib - YENİLƏNİB, FOTOLAR

ABŞ-ın yanlış zərbəsi bir neçə əfqan hərbçinin həyatına son qoydu
21.07.2017, 23:29

ABŞ-ın yanlış zərbəsi bir neçə əfqan hərbçinin həyatına son qoydu

Sükan arxasında sifariş qəbul edən taksi sürücüləri cərimələnəcək
21.07.2017, 23:13

Sükan arxasında sifariş qəbul edən taksi sürücüləri cərimələnəcək

Türkiyədə 5 ballıq zəlzələ oldu
21.07.2017, 22:59

Türkiyədə 5 ballıq zəlzələ oldu

Ağ Evə yeni mətbuat katibi təyin edildi
21.07.2017, 22:44

Ağ Evə yeni mətbuat katibi təyin edildi

Yol polisi toy karvanlarına nəzarəti gücləndirir - VİDEO
21.07.2017, 22:28

Yol polisi toy karvanlarına nəzarəti gücləndirir - VİDEO

Dənizdə batan 1 nəfər xilas edilib
21.07.2017, 22:12

Dənizdə batan 1 nəfər xilas edilib

İstanbulda Türkiyə və Azərbaycanın işgüzar dairələri bir araya gəlib
21.07.2017, 21:58

İstanbulda Türkiyə və Azərbaycanın işgüzar dairələri bir araya gəlib

Venesueladakı aksiyalarda 100 nəfər öldü
21.07.2017, 21:45

Venesueladakı aksiyalarda 100 nəfər öldü

“Mənzil ala bilməyən jurnalistləri təmkinli olmağa çağırıram” - Əflatun Amaşov
21.07.2017, 21:29

“Mənzil ala bilməyən jurnalistləri təmkinli olmağa çağırıram” - Əflatun Amaşov

Trampın mətbuat katibi istefa verib
21.07.2017, 21:11

Trampın mətbuat katibi istefa verib

"Bizi heç də asan olmayan iki oyun gözləyir" - Baş məşqçi
21.07.2017, 20:54

"Bizi heç də asan olmayan iki oyun gözləyir" - Baş məşqçi

Bakıda Misirin milli bayramına həsr olunan rəsmi qəbul keçirilib
21.07.2017, 20:40

Bakıda Misirin milli bayramına həsr olunan rəsmi qəbul keçirilib

Bu il 3 nəfərin ədliyyə orqanlarında qulluğuna xitam verilib
21.07.2017, 20:26

Bu il 3 nəfərin ədliyyə orqanlarında qulluğuna xitam verilib

KİVDF qalib jurnalistlərin adlarını açıqladı - SİYAHI
21.07.2017, 19:58

KİVDF qalib jurnalistlərin adlarını açıqladı - SİYAHI

Elmlər Akademiyasının nizamnaməsində dəyişikliklər edilib
21.07.2017, 19:00

Elmlər Akademiyasının nizamnaməsində dəyişikliklər edilib

6300-dən artıq şəxsin ölkədən çıxışı məhdudlaşdırılıb
21.07.2017, 18:45

6300-dən artıq şəxsin ölkədən çıxışı məhdudlaşdırılıb

Təşəkkürlər, möhtərəm prezidentimiz!..
21.07.2017, 18:37

Təşəkkürlər, möhtərəm prezidentimiz!..

Fillipin prezidenti İlham Əliyevə məktub yolladı
21.07.2017, 18:34

Fillipin prezidenti İlham Əliyevə məktub yolladı

Qaxda 100-dən çox ağac qanunsuz kəsilib
21.07.2017, 18:29

Qaxda 100-dən çox ağac qanunsuz kəsilib

ARXİV
SORĞU
Qarabağ danışıqlarını sürdürmək Azərbaycana nə vəd edir?
- Son hadisədən sonra Azərbaycan Minsk qrupu ilə ciddi danışmalı, öz şərtlərini irəli sürməlidir(1.26%)
- Danışıqlar heç nə vəd etmir, ondan dərhal imtina olunmalı, müharibəyə başlanılmalıdır(70.8%)
- Danışıqlar davam etdirilməli, problemin sülh yolu illə həllinə çalışılmalıdır(3.79%)
- Minsk qrupunun vasitəçiliyindən imtina edib, digər beynəlxalq təşilatları işə qoşmaq lazımdır(2.53%)
- Ermənistana təzyiq üçün başqa alternativ yollar düşünülməildir(21.5%)