20 aprel 2018, Cümə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - “Özümü prezidentin xanımı hiss etməmişəm” - Birinci ledilərin ölkə siyasətindəki rolu - ARAŞDIRMA
“Özümü prezidentin xanımı hiss etməmişəm” - Birinci ledilərin ölkə siyasətindəki rolu - ARAŞDIRMA
08.03.2017, 23:39

Əksər ölkələrdə 8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə ölkə qadınları təbrik olunur. Bu zaman ilk növbədə həmin ölkələrin birinici lediləri yada düşür. Ölkənin siyasi və sosial həyatında önəmli rol oynayan birinci ledilərin yükü təkcə bununla kifayətlənmir.

 

 

Modern.az dünya ölkələrində birinic ledilərin rolu haqda kiçik araşdırma aparıb.

 

 

 

Rusiya prezidenti 8 Mart münasibəti ilə ölkə qadınlarını təbrik edib. Bu zaman o təbrik mətnində şair Konstantin Balmontun qadınlar haqda yazdığı şeirdən bir neçə misra da paylaşıb. Amma maraqlıdır ki, 2013-cü ildə Lüdmial Putindən boşandıqdan sonra Rusiya prezidenti hələ də subay, ölkənin birinci ledisi statusu da vakantdır.

 

Lüdmila Putina ərinin həm birinci, həm də ikinci hakimiyyəti dövründə ölkə həyatında aktiv rolu ilə yadda qalıb. O, kitabxanaların açılışlarında, Rus dilinə dəstək fonduna rəhbərlik etməklə böyük işlərə imza atıb. İspan və alman dillərini mükəmməl bilən Putina 2013-cü ildə gözlənilmədən ərindən ayrılmışdı.

 

“Mən ərimlə demək olar ki, bir-birimizi görə bilmirik. Uşaqlar da artıq böyüyüb. Hər birimizin öz həyatı var” – deyə xanım Putina deyirdi. Sonradan Lüdmila Putina ikinci dəfə ailə həyatı qurdu.

 

 

Əksər Avropa ölkələrində və ABŞ-da birinci ledinin həyat yoldaşının kölgəsində dayanması qəbul olunmur. Onlar həyat yoldaşları kimi aktiv siyasi rol oynayırlar.

 

 

“Anlayırsınızmı, mən heç vaxt özümü prezident xanımı kimi hiss etməmişəm. Daha çox Boris Nikolayeviç Yeltsinin həyat yoldaşı kimi hiss etmişəm. Düşünürdüm ki, ailəmizdə təkcə, Boris Nikolayeviçin siyasətçi olması kifayətdir”  - deyə Boris Yeltsinin həyat yoldaşı və Rusiyanın ilk birinci ledisi Naina Yeltsina deyirdi.

 

 

Sovet liderlərin gəlincə, onlar adətən, ərlərinin kölgəsində qalırdılar. Lakin deyilənə görə, Leonid Brejenvin xanımı Viktoriya Petrovan ərinə siyasi hakimiyyətdən getməyi məsləhət görürdü. Lakin Brejnev Siyasi Büronun onun istefasına razı olmamasından gileylənirdi.

 

 

Sovet liderləri arasında yalnız Mixail Qorbaçovun həyat yoldaşı Raisa Maksimovna Qorbaçova aktivliyi ilə seçilirdi. Seçki prosesində iştirak etməsə də, ərini xarici və daxili səfərlərdə müşaiyət edərək ictimai diqqəti cəlb etməyi bacarırdı. Lakin onun bahalı geyimləri o zamankı sovet insanlarının tənqidinə səbəb olmuşdu.

 

 

ABŞ-da isə birinic ledilər daim aktivliyi və ərlərinə əlavə elektorat qazandıran sima kimi qəbul olunublar. Təsadüfi deyil ki, yeni birinci ledi – Melani Trampın geyimləri, çıxışları və s. daim ictimaiyyətin diqqətində olan məsələlərdəndir. Amma qlamur obrazılna baxmayaraq, Melani yalnız 37% amerikalının rəğbətini qazana bilib. Mraqlıdır ki, Melain Trampın Ağ Evə kömkədən imtina etməsi daha bir keçmiş birinci ledinin – Corc Vaşinqtonun xanımı Martanın addımını xatırladıb. Amma Marta Vaşinqtonun Ağ Evə köçməməsi hələ iqamətgahın tikilib istifadəyə verilə bilməməsi ilə bağlı idi. Məhz Marta Vaşinqton ABŞ-da birinic ledinin necə bir xanım olduğunu göstərməli idi. O, təntənəli mərasimlərin təşkili, sadə vətəndaşların qəbulu və ölkənin ən nüfuzlu ailələri ilə dost münasibətlərin saxlanılmasına cavabdeh idi. Marta Vaşinqton birinci ledinin ən son zövqlə geyinməsinə də dəstək olmuşdu.

 

Ümumiyyətlə, birinci ledi anlayışı XIX əsrin ortalarında yaranıb. O zaman ölkə tarixində yeganə subay prezidenti Ceyms Byukenen seçilmişdi. Byukenen subay olduğu üçün öz bacısı qızı Harriet Leyni Ağ Evdəki qonaqların qəbulu və rəsmi mərasimlərdə sima etmişdi. Yerli qəzetlər Leyni buna görə birinci ledi adlandırdı.

 

XX əsrdə artıq ABŞ cəmiyyətində qadının rolu genişləndiyi üçün birinci ledilər həm də siyasi proseslərdə iştirak etməyə başlamışdılar.

 

Bu aktivləşmə Vudro Vilsonun xanımı Edit Vilsonun adı ilə bağlıdır. Edit Vilson heç zaman siyasətlə maraqlanmamışdı və 1912-ci il seçkilərində heç namizədlərin adını da bilmədiyini etiraf edirdi. Hər şey 1919-cu ildə dəyişir. Həmin ilin payızında Vilson iflic vurur və sol gözü görmə qabiliyyətini itirir. Bundan sonra siyasətlə aktiv məşğul olan Edit həyat yoldaşını xarici səfərlərdə müşayiət edir, hətta Birinci Dünya Müharibəsinin başa çatması ilə bağlı danışıqlarda iştirak edirdi. Bütün ölkə qadının ölkəni idarə etdiyini desə də, Esit Vilson yalnız ərinin göstərişlərini icra etdiyini vurğulayırdı.

 

 

Amma ABŞ tarixində ən nüfuzlu birinci ledi Eleonora Ruzvelt hesab olunur. 1921-ci ildə əri polioemielitə görə ayaqlarında hərəkət qabiliyyətini itirdiyi üçün Ruzvelt onun adından ölkəni gəzir, seçicilərlə görüşür, həyat yoldaşıının “gözü və qulağı” rolunu oynayırdı. Uzun illər Qırmıız Xaçm Cəmiyyətində çalışmış Ruzvelt aktiv səfərlər edir, müxtəlif bölgələrdə yaşayan insanlarla görüşürdü.

 

Hətta, yeni prezident Harri Trumen onun təcrübə və nüfuzunu nəzərə alaraq Eleonora Ruzvelti ABŞ-ın BMT-dəki rəsmi nümayəndəsi təyin etmişdi.

 

 

Eleonora Ruzveltlə ən çox müzakirə olunan birinci ledi isə Hillari Klintondur. Ərinin prezidentliyi dövründə ictimai-siyasi aktivliyi ilə seçilən Hillari uzun illər senator kimi ölkə siyasətində təmsil olunmuşdu. 2012-ci ildə partiyadaxili praymerizdə Barak Obamaya məğlub olan Klinton 4 il sonra Respublikaçı rəqibi Donald Trampa gözlənilmədən məğlub olaraq prezidentlik şanslarını itirdi. Amerikalı şərhçilər bunu Bill Klintonun ölkənin birinci centlemeni olmaq şansını itirməsi kimi də dəyərləndirmişdilər.

 

 

Vüqar İSMAYILOV

 

 

 

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Hökumət düyməyə basdı - 10 universitet bölünəcək   
20.04.2018, 22:18

Hökumət düyməyə basdı - 10 universitet bölünəcək  

Məşhur sovet kosmanavtı vəfat etdi
20.04.2018, 22:15

Məşhur sovet kosmanavtı vəfat etdi

Qəzzada qanlı toqquşmalar: 645 yaralı –  VİDEO
20.04.2018, 22:12

Qəzzada qanlı toqquşmalar: 645 yaralı –  VİDEO

"Afrində 4250 terrorçu  zərərsizləşdirilib - ƏRDOĞAN 
20.04.2018, 21:30

"Afrində 4250 terrorçu  zərərsizləşdirilib - ƏRDOĞAN 

Gömrük Komitəsi və Vergilər Nazirliyi bəzi əməliyyatlara birgə nəzarət edəcək
20.04.2018, 21:17

Gömrük Komitəsi və Vergilər Nazirliyi bəzi əməliyyatlara birgə nəzarət edəcək

Mərkəzi Elmi Kitabxananın innovativ layihəsi
20.04.2018, 21:14

Mərkəzi Elmi Kitabxananın innovativ layihəsi

Rusiyanı, Trampın qərargahı və “WikiLeaks” məhkəməyə verildi
20.04.2018, 21:02

Rusiyanı, Trampın qərargahı və “WikiLeaks” məhkəməyə verildi

Mətbəximizdə xəbərsiz olduğumuz bəla - O bizi belə məhv edir
20.04.2018, 20:55

Mətbəximizdə xəbərsiz olduğumuz bəla - O bizi belə məhv edir

Azərbaycanda yaşı  100-dən çox olanların  sayı azalıb - SON RƏQƏM 
20.04.2018, 20:43

Azərbaycanda yaşı  100-dən çox olanların  sayı azalıb - SON RƏQƏM 

Əkin sahələrində çəyirtkəyə qarşı mübarizə tədbirləri başlanılıb
20.04.2018, 19:27

Əkin sahələrində çəyirtkəyə qarşı mübarizə tədbirləri başlanılıb

İkinci Dünya Müharibəsi veteranlarına ŞAD XƏBƏR
20.04.2018, 19:15

İkinci Dünya Müharibəsi veteranlarına ŞAD XƏBƏR

Prezident Dövlət Komitəsini ləğv etdi
20.04.2018, 19:09

Prezident Dövlət Komitəsini ləğv etdi

İlham Əliyev Mədəniyyət və Turizm Nazirliyini iki struktura böldü
20.04.2018, 19:00

İlham Əliyev Mədəniyyət və Turizm Nazirliyini iki struktura böldü

Yerevanda tutulan etirazçıların sayı 217-yə çatdı
20.04.2018, 18:56

Yerevanda tutulan etirazçıların sayı 217-yə çatdı

Bakıda metronun elektrik deposundan əl qumbarası tapıldı
20.04.2018, 18:42

Bakıda metronun elektrik deposundan əl qumbarası tapıldı

Pambıqçılıqda yeni preparatdan isitfadə olunacaq
20.04.2018, 18:39

Pambıqçılıqda yeni preparatdan isitfadə olunacaq

Nazirdən PROQNOZ: Neftin qiyməti 80 dollara çata bilər
20.04.2018, 18:35

Nazirdən PROQNOZ: Neftin qiyməti 80 dollara çata bilər

ADU ilə Pekin Xarici Dillər Universiteti memorandum imzalanıb
20.04.2018, 18:21

ADU ilə Pekin Xarici Dillər Universiteti memorandum imzalanıb

Bilik Fondu paytaxtda və bölgələrdə silsilə mühazirələr təşkil etdi
20.04.2018, 18:17

Bilik Fondu paytaxtda və bölgələrdə silsilə mühazirələr təşkil etdi

Türkiyənin baş nazirindən ABŞ-a sərt mesaj: “Öz işinlə məşğul ol”
20.04.2018, 18:06

Türkiyənin baş nazirindən ABŞ-a sərt mesaj: “Öz işinlə məşğul ol”

Eldar Mahmudov məhkəməyə verilib
20.04.2018, 17:36

Eldar Mahmudov məhkəməyə verilib

Elçibəyin 80 illiyi ilə bağlı İctimai Təşkilat Komitəsi yaradıldı
20.04.2018, 17:35

Elçibəyin 80 illiyi ilə bağlı İctimai Təşkilat Komitəsi yaradıldı

Kikboksçularımız Londonda yığışır   
20.04.2018, 17:33

Kikboksçularımız Londonda yığışır  

Ermənistanda saxlanılanların sayı 183-ə çatıb
20.04.2018, 17:31

Ermənistanda saxlanılanların sayı 183-ə çatıb

İlham Əliyev yeni metro qatarlarına baxdı - FOTOLAR
20.04.2018, 17:25

İlham Əliyev yeni metro qatarlarına baxdı - FOTOLAR

Manatın üç günlük MƏZƏNNƏSİ
20.04.2018, 17:12

Manatın üç günlük MƏZƏNNƏSİ

Lavrov Türkiyəni ABŞ-a qarşı müdafiə etdi
20.04.2018, 16:58

Lavrov Türkiyəni ABŞ-a qarşı müdafiə etdi

Bakcell əlil uşaqlar üçün inklüziv təhsil və bərabər hüquqları təşviq edir
20.04.2018, 16:52

Bakcell əlil uşaqlar üçün inklüziv təhsil və bərabər hüquqları təşviq edir

“Barselona”nın futbol FƏLSƏFƏSİ: “Més que un club” - Bir klubdan daha böyük...
20.04.2018, 16:40

“Barselona”nın futbol FƏLSƏFƏSİ: “Més que un club” - Bir klubdan daha böyük...

“Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və təhsil” mövzusunda yazı MÜSABİQƏSİ
20.04.2018, 16:32

“Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və təhsil” mövzusunda yazı MÜSABİQƏSİ

Səudiyyə kralı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
20.04.2018, 16:26

Səudiyyə kralı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

Gürcüstanlı nazir və rektor Bakı Dövlət Universitetində olub
20.04.2018, 16:07

Gürcüstanlı nazir və rektor Bakı Dövlət Universitetində olub

İlham Əliyev Əli Həsənov barəsində sərəncam verdi
20.04.2018, 16:04

İlham Əliyev Əli Həsənov barəsində sərəncam verdi

Bruselyozun qarşısının alınması ilə bağlı seminar keçirilib
20.04.2018, 16:02

Bruselyozun qarşısının alınması ilə bağlı seminar keçirilib

Tramp: “Neft qiymətləri süni bahalaşdırılıb”
20.04.2018, 15:50

Tramp: “Neft qiymətləri süni bahalaşdırılıb”

ARXİV
SORĞU
Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının qiymətlərinə necə baxırsınız?
İmtahan qiymətləri çox yüksəkdir(10%)
İmtahan qiymətləri normalıdr(5%)
İmtahan qiymətləri aşağıdır(0%)
Qiymətlər ləğv edilməli, imtahanlar pulsuz olmalıdır(75%)
İmtahan qiymətləri azaldılmalıdır(2.5%)
İmtahan qiymətləri artırılmalıdır(7.5%)