21 may 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - İntihara sürükləyən AMİLLƏR – nələr araşdırılmalı, nələrə çıxış azaldılmalıdır?
İntihara sürükləyən AMİLLƏR – nələr araşdırılmalı, nələrə çıxış azaldılmalıdır?
16.03.2017, 12:56

Gənc yazar Mövlud Mövludun (Abdullayev) özünü 17-ci mərtəbədən ataraq intihar etməsi cəmiyyətdə rezonans yaradıb.

 

Ümumiyyətlə, son günlər Azərbaycanda intiharların artdığını müşahidə etmək olur. Bəs insanları intihara sürükləyən nədir?

 

Modern.az saytı xarici tibbi mənbələrə istinadən intihar, onun motivləri, səbəbləri barədə yazı hazırlayıb.

 

İnsanlar niyə intihar edir?

 

İntihar çətin və mürəkkəb məsələdir. Lakin problemə təkcə psixoloji aspektdən yox, kompleks yanaşmaq lazımdır. İntiharın səbəbləri bir deyil, bir neçədir. İntiharla ölən insanların heç də hamısına psixi xəstəlik diaqnozu qoyulmur. Ya da psixi xəstəlik diaqnozu qoyulanların çoxu intiharla həyatlarına son qoymaq istəmir.

İntihar etmək istəyən insanlar düşüncələrində və hisslərində emosional ağrılardan əzab çəkirlər. İntiharla ölən insanlar ümidsizlik, köməksizlik, acizlikdən bezdiklərini düşünürlər.  Lakin özünəqəsd təkcə mənəvi dünyanın, xarakterin deqradasiyası və ya qüsurlarla bağlı deyil.

 

İnsanlar düşüncələri kimi, hisslərini də nəzərdən keçirir və belə qənaətə gəlirlər ki, onların “ağrıları” sona çatmayacaq. Onlar düşünür ki, intihar əzablardan xilas olmaq üçün yeganə yoldur.

 

Bir çox amillər və şərait təbii ki, intihar vasitəsi ilə həyatla vidalaşmaq istəyənlərə öz “töhfəsini” verə bilər.

Belə ki, narkomaniya, uşaqlıdakı travmalar və ya travmaların başqa forması, depressiya, ciddi xəstəliklər insanları intihara sürükləyə bilər.

İntihar dözülməz pisixi iztirablara, qorxu və ümidsizliklərə “sinə gərmək” üçün görülən tədbirlərin nəticəsidir – psixologiya ədəbiyyatlarında intihara həm də belə tərif verilir.

 

İntiharın qarşısını necə almaq olar?

 

Ən vacib məqamlardan biri də intiharın qarşısının alınmasıdır. Araşdırmalar göstərir ki, risklərin minimuma endirilməsi üçün insanların intiharlarının qarşısını almaq mümkündür. Bu isə  həm də ictimai və dövlət səviyyəsində görülə biləcək tədbirlər sayəsində mümkündür. Nümunə üçün:

 

-İnsanların bəzi dərmanlara, silahlara çıxışının azaldılması;

-Psixi pozğunluqların müalicəsi – xüsusilə depressiya, alkoqolizm və şizofreniyadan əziyyət çəkənlərin müalicəsinə diqqəti artırmaq.

-İntihara meylli olanların ya da cəhd edənlərin nəzarətdə saxlanılması;

-Mediada intihar xəbərləri ilə bağlı məsuliyyətin artırılması,

-Psixi sağlamlığın təşviqi.

 

Bəzi hallarda insanlar, xəbərdarlıq etmədən intihar edir. Lakin anlamaq lazımdır ki, xəbərdarlıq olmadan intihar edilmə halları elə də çox deyil. Çünki, hadisə olmamışdan öncə intihara meylli insanlar öz hərəkətlərində, düşüncələrində bunu büruzə verir. Açıq, birbaşa ifadələr işlətməsələr belə. 

Buna görə də, bütün məsələlər ciddi qəbul edilməlidir. Başa düşmək lazımdır ki, intihar haqqında danışan birinin fikri ciddidir, ona biganə yanaşmaq olmaz.

 

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bildirir ki, kimsə intihar etmək haqqında düşünübsə və ondan çəkindirilibsə, bu, hələ riskin aradan qalxması demək deyil. Çünki, bu, daimi deyil, hər zaman intihar fikirləri yenidən insan şüur və düşüncəsinə hakim kəsilə bilər.

 

Bizlər intihar haqqında niyə fərqli danışırıq?

 

Dil qarşılıqlı anlaşma, qayğıkeşliyin açarıdır. Bizlər intihardan danışanda ictimai qınaqdan çəkindiyimiz üçün ya da terminolgiyamıza “uğursuz intihar cəhdi”, “uğurlu intihar” kimi ifadələr daxil etmişik. Bunun əvəzində isə “İntihar edərək öldü” ifadəsini işlətməliyik.

“İntihar edərək dünyasını dəyişdi” əvəzinə “intihara üstünlük verildi” deyilməlidir. Çünki, bu ifadə təhlükənin ciddiliyindən xəbər verir, o birilər isə nisbətən yumşaldıcıdır.

İnsanlar, öz aralarında da maarifləndirmə aparmalıdır – unutmaq lazım deyil ki, kimisə intihardan çəkindirmək üçün ekspert olmaq vacib deyil.

Adi insanlar da intihara meylli olanların davranış və özünü ifadələrində, düşüncələrində bunu oxuya bilər.

Sosial münasibətlərin araşdırılması, ciddi təhlil edilməsi də intihar risklərini aşağı salan amillərdəndir.

İntihar risklərini azaltmaq üçün homoseksullara nifrət, irqçilik, qadına nifrət, təhqirlərlə müşayiət olunan fikirlərə çıxış azaldılmalıdır. Fərdlər, sosial ədalət və bərabərliklə yanaşı, lazımi psixoloji və tibbi müalicə ilə də təmin edilməlidir.

 

Özünəqəsd və psixi problemlər

 

Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, psixi pozğunluq diaqnozu qoyulan insanların heç də hamısı intihar edərək ölmürlər.

Psixoloqların gəldiyi qənaətə görə, depressiya diaqnozu qoyulanların 85-98 faizi intihara meylli olmurlar.

Bipolyar pozuntu diaqnozu qoyulanların 80-97 faizi də, intihar etməyi düşünmür.

Şizofreniya diaqnozu qoyulanların isə 85-94 faizi intihar edərək ölməyi düşünmürlər.

 

Göründüyü kimi, intihar təkcə, bir aspektdən yox, bir neçə prizmadan araşdırılmalıdır. İctimai münasibətlər, bunların insane həyatına hansı formada təsiri də təhlil olunmalıdır.

 

Aqşin KƏRİMOV

 

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Rusiyada təyyarə sərt eniş etdi - ölən var
21.05.2018, 00:45

Rusiyada təyyarə sərt eniş etdi - ölən var

"Liverpulu"u  türkiyəli məşqçi "çalışdıracaq"
21.05.2018, 00:34

"Liverpulu"u  türkiyəli məşqçi "çalışdıracaq"

Simeone: “Qarabağ”la oyunlardan sonra...”
21.05.2018, 00:23

Simeone: “Qarabağ”la oyunlardan sonra...”

Premyer Liqada məşqçi istefası - O da getdi
21.05.2018, 00:11

Premyer Liqada məşqçi istefası - O da getdi

Çin və ABŞ razılaşdı - “Müharibə” başa çatdı
21.05.2018, 00:00

Çin və ABŞ razılaşdı - “Müharibə” başa çatdı

Onun əşyalarına toxunanlar ölür - Məşhur alimin dəfnində ortaya çıxan DƏHŞƏT
20.05.2018, 23:48

Onun əşyalarına toxunanlar ölür - Məşhur alimin dəfnində ortaya çıxan DƏHŞƏT

Xəzər Dənizində zəlzələ olub
20.05.2018, 23:15

Xəzər Dənizində zəlzələ olub

Qarabağda erməni əsgər öldürülüb
20.05.2018, 23:05

Qarabağda erməni əsgər öldürülüb

İki kanadalı milli lotereyada 4 milyona yaxın dollar udub
20.05.2018, 22:52

İki kanadalı milli lotereyada 4 milyona yaxın dollar udub

Xırdalanda yaşayış binasında yanğın - 20 nəfər təxliyə edilib
20.05.2018, 22:40

Xırdalanda yaşayış binasında yanğın - 20 nəfər təxliyə edilib

Ağ Ev: Trampla Kim Çen Inın görüşü ləğv edilməyib
20.05.2018, 22:21

Ağ Ev: Trampla Kim Çen Inın görüşü ləğv edilməyib

Ötən il axtarışda olan 55 insan alverçisinin 32-si tutulub
20.05.2018, 21:40

Ötən il axtarışda olan 55 insan alverçisinin 32-si tutulub

Mahmud Abbas xəstəxanaya yerləşdirilib
20.05.2018, 21:35

Mahmud Abbas xəstəxanaya yerləşdirilib

Ramazanın 5-ci gününün duası, imsak və iftar vaxtı
20.05.2018, 21:30

Ramazanın 5-ci gününün duası, imsak və iftar vaxtı

İŞİD Qroznıda kilsəyə hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürüb
20.05.2018, 21:02

İŞİD Qroznıda kilsəyə hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürüb

Abramoviç İngiltərədən çıxarılacaq
20.05.2018, 20:17

Abramoviç İngiltərədən çıxarılacaq

“Neftçi” Avroliqada
20.05.2018, 20:10

“Neftçi” Avroliqada

Qazaxıstanda neft yatağında yanğın: 1 ölü, 3 yaralı
20.05.2018, 18:07

Qazaxıstanda neft yatağında yanğın: 1 ölü, 3 yaralı

XİN: Yaranmış vəziyyətə görə məsuliyyət Ermənistanın üzərinə düşür
20.05.2018, 17:36

XİN: Yaranmış vəziyyətə görə məsuliyyət Ermənistanın üzərinə düşür

Gəncədə əmi qardaşı qızının evindən oğurluq etdi
20.05.2018, 17:29

Gəncədə əmi qardaşı qızının evindən oğurluq etdi

Belqrad Universitetində AXC-nin 100 illiyi bağlı TƏDBİR
20.05.2018, 16:52

Belqrad Universitetində AXC-nin 100 illiyi bağlı TƏDBİR

İcra Hakimiyyətlərinin torpaq, mənzil alveri - PROBLEM
20.05.2018, 16:45

İcra Hakimiyyətlərinin torpaq, mənzil alveri - PROBLEM

Türkiyədə partiya və itifaqlar seçki bülletenində belə QƏRARLAŞACAQ   
20.05.2018, 16:34

Türkiyədə partiya və itifaqlar seçki bülletenində belə QƏRARLAŞACAQ  

Ordumuzun əsgəri ŞƏHİD OLUB
20.05.2018, 16:02

Ordumuzun əsgəri ŞƏHİD OLUB

Sel Əfqanıstanda 9 nəfərin canını ALDI
20.05.2018, 15:46

Sel Əfqanıstanda 9 nəfərin canını ALDI

Bərdədə 20 iribuynuzlu heyvan tələf olub
20.05.2018, 15:40

Bərdədə 20 iribuynuzlu heyvan tələf olub

Avropa ölkələri İranla yeni müqavilə imzalamaq istəyir
20.05.2018, 15:14

Avropa ölkələri İranla yeni müqavilə imzalamaq istəyir

Sabahın HAVASI küləkli və yağışlı olacaq
20.05.2018, 14:34

Sabahın HAVASI küləkli və yağışlı olacaq

I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanı BİTDİ
20.05.2018, 14:00

I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanı BİTDİ

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi MONTENEQRODA
20.05.2018, 13:33

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi MONTENEQRODA

Türkiyə Silahlı Qüvvələri 3 PKK-lını zərərsizləşdirib
20.05.2018, 13:27

Türkiyə Silahlı Qüvvələri 3 PKK-lını zərərsizləşdirib

Ağdaşda yaşayış evi əşyaları ilə birgə yanaraq kül olub
20.05.2018, 13:22

Ağdaşda yaşayış evi əşyaları ilə birgə yanaraq kül olub

“Sahil” stansiyası vaxtından tez açılacaq - RƏSMİ
20.05.2018, 13:13

“Sahil” stansiyası vaxtından tez açılacaq - RƏSMİ

Misirlə Sudanın münasibətləri seriala görə POZULDU
20.05.2018, 13:09

Misirlə Sudanın münasibətləri seriala görə POZULDU

Hərbi hissədə Cümhuriyyətin 100 illiyi qeyd olunub
20.05.2018, 12:48

Hərbi hissədə Cümhuriyyətin 100 illiyi qeyd olunub

ARXİV
SORĞU
Türkiyədə səsvermə hüqüqunuz olsaydı, hansı namizədə səs verərdiniz?
Muharrem İnce (31.8%)
Meral Akşener (22.7%)
Rəcəb Tayyip Ərdoğan (45.4%)
Selahattin Demirtaş (0%)
Temel Karamollaoğlu (0%)
Doğu Perinçek (0%)