24 yanvar 2019, Cümə axşamı
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Dünyada ilk xalça muzeyinin yarım əsrlik yubileyi - FOTOLAR
Dünyada ilk xalça muzeyinin yarım əsrlik yubileyi - FOTOLAR +
28.03.2017, 13:49

Şirin Məlikova
Azərbaycan Xalça Muzeyinin direktoru
Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru
Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının
“İncəsənət tarixi” kafedrasının dosenti



Bu il Azərbaycan Xalça Muzeyi özünün 50 illiyini qeyd edir. 1967-ci il martın 13-də Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 130 nömrəli sərəncamına əsasən beynəlxalq miqyasda unikal olan muzeyin əsası qoyulmuşdur. Xalça sənəti Azərbaycan xalqının həyatında müstəsna rol daşıdığına görə, dünyada bu sahə üzrə ilk ixtisaslaşmış müəssisə olan Azərbaycan Xalça Muzeyi məhz respublikamızda təşkil edilmişdir. Böyük sənətkar Lətif Kərimovun təşəbbüsü ilə yaradılan muzey milli irsin əhəmiyyətli hissəsi sayılan xalça sənətinin və unudulmaqda olan xalça texnologiyalarının qorunub saxlanılmasını təmin edən, təbliği və tədqiqi ilə məşğul olan elmi-tədqiqat mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir.


Bu illər ərzində muzeyin müxtəlif adları olmuşdur. 1967-1993-cü illərdə Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyi, 1993-2014-cü illərdə Lətif Kərimov adına Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyi, 2014-cü ildən isə Azərbaycan Xalça Muzeyi adlanır.


50 il ərzində muzeyin ekspozisiyası müxtəlif təyinatlı binalarda fəaliyyət göstərmişdir. Belə ki, ilk ekspozisiya 1972-ci ildə İçərişəhərdə XIX əsr memarlıq abidəsi olan Cümə məscidində, müstəqillik illərində Neftçilər prospektindəki Muzey Mərkəzində (keçmiş Lenin Muzeyi), çağdaş dövrdə isə məhz onun üçün Dənizkənarı Milli Parkın gözəl guşəsində ucaldılan müasir üslublu möhtəşəm tikilidə yerləşmişdir. Xalqımızın milli irsinin nadir nümunələri olan xalça və dekorativ-tətbiqi sənət inciləri fərqli üslublu məkanlarda hər dəfə müxtəlif səslənərək ekspozisiyaya özünəməxsus xüsusiyyətlər gətirmişlər. Ancaq məhz yeni binadakı muzey ekspozisiyasında geniş halda olaraq 7 kolleksiyaya (“Xovsuz xalçalar”, “Xovlu xalçalar”, “Xalça məmulatları”, “Bədii metal”, “Çini, şüşə, ağac, kağız”, “Parça, geyim, tikmə” və “Zərgərlik məmulatları”) daxil olan sənət nümunələri – xüsusilə də əsrarəngiz  xalçalarımız  layiqli şəkildə nümayiş olunmaq fürsətini qazandı.


Kolleksiyanın çox hissəsi 70-80-ci illərdə son dərəcə dəqiqliklə və mükəmməl şəkildə toplanmışdır. Kolleksiyanın toplanması məqsədi ilə respublika rəhbəri tərəfindən böyük vəsaitlər ayrılmışdı. Həmin dövrdə ölkənin aparıcı xalçaçı-alimləri, sənətşünasları və etnoqraflarının daxil olduğu ekspedisiyalar respublikamızın müxtəlif guşələrinə ezam olunmuş və bu zamanı muzey əhəmiyyətinə malik dekorativ-tətbiqi sənət nümunələri aşkarlanmışdır. Görkəmli xalçaçı-rəssam Lətif Kərimov başda olmaqla muzeyin ekspertləri tərəfindən toplanan əşyalar bu gün dünya incəsənət xəzinəsinin qiymətli nümunələri kimi qəbul olunur. Bu gün muzey fondları 10 mindən çox eksponatdan ibarət unikal kolleksiyaya malikdir. Onun böyük bir hissəsini xovsuz və xovlu xalçalar, xalça məmulatları təşkil edir. Bu Azərbaycan xalçalarının bütün növ və qrup kompozisiyalarının təqdim olunduğu ən dolğun və zəngin kolleksiyadır.


Muzeyin maraqlı kolleksiyası elmi-tədqiqat işi üçün tükənməz mənbədir. Yaranma tarixindən başlayaraq muzey elmi-tədqiqat və tədris mərkəzi olub, ölkəmizin mədəni həyatında fəal iştirak edir, beynəlxalq əlaqələr, fondların komplektləşdirilməsi və sosial sahələr üzrə işlər aparır.


Bu gözəl sənət məbədinə müxtəlif illərdə Əziz Əliyev (1967-1982) və Röya Tağıyeva (1983-2015) başçılıq etmişlər. 50 il ərzində muzey dünya səviyyəsində bir çox uğurlara imza atmış, həm ölkəmiz, həm keçmiş sovetlər birliyi, həm də beynəlxalq miqyasda Azərbaycan xalçasının tanıdılması və təbliğində böyük rol oynamışdır. Buna misal olaraq, 70-ci illərdə muzey kolleksiyasının bir qisminin Almaniyada və İtaliyada sərgilənməsini və bir sıra nəşrlərdə işıqlandırılmasını göstərmək olar. Muzey müvəffəqiyyətlə 30-a yaxın beynəlxalq miqyaslı sərgi keçirmişdir. İldən-ilə Azərbaycan xalçasının nüfuzu artırdı, bu da Azərbaycan xalçasına həsr olunmuş böyük bir elmi simpoziumun təşkili üçün zəmin yaradırdı. İlk simpozium Azərbaycan Xalça Muzeyinin təşəbbüsü və UNESCO-nun dəstəyi ilə 1983-cü ildə Bakıda təşkil olunmuşdur. Bu simpoziumun keçirilməsində ümummilli lider Heydər Əliyevin böyük dəstəyi və Azərbaycanın görkəmli xalça ustası, böyük sənətkar Lətif Kərimovun səyi olmuşdur. Azərbaycan xalçasının tanıdılması ilə bağlı digər beynəlxalq simpoziumlar 1988 və 2003-cü illərdə Bakıda, 2007-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və UNESCO-nun təşkilatçılığı ilə UNESCO-nun Parisdəki Mənzil Qərargahında keçirilmişdir. Sonuncu Azərbaycan xalçası üzrə beynəlxalq simpozium Lətif Kərimovun 100 illik yubileyinə həsr olunmuş və bu da ölkəmizin xalça ustasına olan xüsusi hörmətin əyani göstəricisidir.


Muzeyin yaradılmasında, xalçaçılıq haqqında elmdə, xalça sənətinin bədii-texniki inkişafında Lətif Kərimovun rolu danılmazdır. Lətif Kərimovun 110 illik yubileyi 2016-cı ilə təsadüf etmiş və muzey tərəfindən təşkil olunmuş böyük bir tədbir – MDB-nin Humanitar Əməkdaşlıq üzrə Dövlətlərarası Fondunun dəstəyi ilə “Xalçaçılıq sənəti” mövzusunda dəyirmi masa keçirilmiş və MDB ölkələrindən dəvət olunmuş xalça mütəxəssisləri iştirak etmişlər. Bu tədbir çərçivəsində Ümumrusiya Dekorativ-Tətbiqi və Xalq İncəsənəti Muzeyi (Moskva) ilə birgə Lətif Kərimovun 110 illik yubileyinə həsr olunmuş maraqlı sərgi keçirilmiş və muzey tərəfindən görkəmli xalça ustadı Lətif Kərimova həsr olunmuş kitab nəşr olunmuşdur.


Son illərdə muzey bir çox beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etmişdir. O cümlədən, 2016-cı ilin yadda qalan tədbirlərindən biri I Beynəlxalq “Türk dünyasının ortaq dili − naxışlar” adlı simpoziumun keçirilməsidir. Cari ilin may ayında II simpoziumun keçirilməsi planlaşdırılır.


Muzey aktiv olaraq sosial yönümlü ictimai layihələr həyata keçirir. Kolleksiya nümunələrinin, xalqımızın adət və ənənələrinin müxtəlif yaş qrupları arasında təbliği və yaxından öyrənilməsi məqsədi ilə xüsusi tədris proqramları həyata keçirilir. Kiçik yaşlı tamaşaçılar üçün əyləncəli oyun proqramlarından tutmuş, elmi-populyar mühazirələrə, ustad dərslərinə kimi elmi-maarifləndirici proqramlar cəmiyyətimizin hər üzvünün tələblərini nəzərə alır. “Ailə günu” adlı layihə geniş spektorlu proqramdır. Bundan başqa, muzeydə maraqlı kurator layihəsi olan “Bir eksponatın tarixi”, ölkəmizin müxtəlif elm sahələrində çalışan tanınmış alimlərin mühazirələri, unudulmaqda olan xalça və tikmə texnologiyalarının öyrənilməsi və tədris olunması üzrə ustad dərsləri keçirilir.


2017-ci il muzeyin həyatında çox əlamətdar bir tarixdir. Muzey öz 50 illik yubileyini təntənəli surətdə qeyd etməyə hazırlaşır. Belə ki, bu il silsilə tədbirlərin keçirilməsi planlaşdırılır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin “V Beynəlxalq Azərbaycan xalçası simpoziumunun Bakı şəhərində keçirilməsi haqqında” 14 noyabr 2016-cı il tarixli sərəncamına əsasən təşkil olunacaq simpozium Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası və “Azərxalça” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin birgə iştirakı ilə 17-20 oktyabr tarixlərində həyata keçiriləcək. Xalça muzeyi tədbir çərçivəsində bir neçə sərgilərin təşkilini, UNESCO üzrə Azərbaycan Respublikasının Milli Komissiyası ilə birgə “Azərbaycan Xalça Muzeyi – 50 il” kitabının nəşrini nəzərdə tutur.


Xalqımızın mədəni həyatında əhəmiyyətli yer tutan Azərbaycan Xalça Muzeyi bundan sonra da öz fəaliyyətini yüksək səviyyədə davam etdirərək milli ruhumuzun əksi olan qiymətsiz sənət nümunələrini daima yaşadacaqdır.


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Hadi Rəcəbli: “Deputatların gördüyü müsbət işlər yaddan çıxır”
24.01.2019, 12:09

Hadi Rəcəbli: “Deputatların gördüyü müsbət işlər yaddan çıxır”

Deputatlar nazirliyi İTTİHAM ETDİLƏR
24.01.2019, 12:00

Deputatlar nazirliyi İTTİHAM ETDİLƏR

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi Türkiyəyə soğan satanlara müraciət etdi
24.01.2019, 11:53

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi Türkiyəyə soğan satanlara müraciət etdi

Azərbaycanda tələbələrin köçürülməsi başlanır
24.01.2019, 11:53

Azərbaycanda tələbələrin köçürülməsi başlanır

Hadi Rəcəbli bəzi jurnalistləri QINADI: “Çox təəssüf”
24.01.2019, 11:41

Hadi Rəcəbli bəzi jurnalistləri QINADI: “Çox təəssüf”

Milli Məclis Azay Quliyevin hazırladığı sənədləri dəyərləndirdi   
24.01.2019, 11:36

Milli Məclis Azay Quliyevin hazırladığı sənədləri dəyərləndirdi  

Villası müsadirə olunan deputat telefonları qapadıb   
24.01.2019, 11:30

Villası müsadirə olunan deputat telefonları qapadıb  

Bakıda itkin düşən şəxs tapıldı
24.01.2019, 11:24

Bakıda itkin düşən şəxs tapıldı

“Azərbaycan intibah dövrünü yaşayır” – Hadi Rəcəbli
24.01.2019, 11:15

“Azərbaycan intibah dövrünü yaşayır” – Hadi Rəcəbli

Amerikalı konqresmenlərin azərbaycanlı dostu - Cavid Hüseynov kimdir?   
24.01.2019, 11:11

Amerikalı konqresmenlərin azərbaycanlı dostu - Cavid Hüseynov kimdir?  

Qənirə Paşayeva Avropa təşkilatlarını ittiham etdi
24.01.2019, 11:09

Qənirə Paşayeva Avropa təşkilatlarını ittiham etdi

Kamal Abdullanın “Sehrbazlar dərəsi” ikinci dəfə nəşr olunub
24.01.2019, 11:04

Kamal Abdullanın “Sehrbazlar dərəsi” ikinci dəfə nəşr olunub

Ağcabədidə dəhşətli QƏTL - Polis açıqlama yaydı
24.01.2019, 11:02

Ağcabədidə dəhşətli QƏTL - Polis açıqlama yaydı

Azərbaycanlı deputat AŞPA-da əlillərlə bağlı çağırış etdi
24.01.2019, 11:00

Azərbaycanlı deputat AŞPA-da əlillərlə bağlı çağırış etdi

Prezident Tərəvəzçilik Elmi-Tədqiqat İnstitutunun açılışında 
24.01.2019, 10:51

Prezident Tərəvəzçilik Elmi-Tədqiqat İnstitutunun açılışında 

MİDA sabah 174 güzəştli mənzili satışa çıxarır - Müraciət edənlərin 98 faizi ala bilməyəcək
24.01.2019, 10:50

MİDA sabah 174 güzəştli mənzili satışa çıxarır - Müraciət edənlərin 98 faizi ala bilməyəcək

Gəncədə külli miqdarda narkotik dövriyyədən çıxarıldı
24.01.2019, 10:44

Gəncədə külli miqdarda narkotik dövriyyədən çıxarıldı

Bakı Ali Neft Məktəbində “Yeni nəsil və Yeni təhsil dünyası” adlı təlim
24.01.2019, 10:39

Bakı Ali Neft Məktəbində “Yeni nəsil və Yeni təhsil dünyası” adlı təlim

““Nəsimi ili” humanizm ideyalarının yaşadılmasına bir çağırışdır”
24.01.2019, 10:35

“Nəsimi ili” humanizm ideyalarının yaşadılmasına bir çağırışdır

İsrail postsovet ölkələrinin diplomlarını tanımayacaq
24.01.2019, 10:31

İsrail postsovet ölkələrinin diplomlarını tanımayacaq

Venesuelada ikihakimiyyətlilik davam edir – Ölənlərin sayı artır
24.01.2019, 10:14

Venesuelada ikihakimiyyətlilik davam edir – Ölənlərin sayı artır

Tramp NATO ölkələrini 100 milyard dollar xərcə salıb
24.01.2019, 10:02

Tramp NATO ölkələrini 100 milyard dollar xərcə salıb

Türkiyədə axtarışda olan azərbaycanlılar saxlanıldı - Rusiyaya verildi
24.01.2019, 09:53

Türkiyədə axtarışda olan azərbaycanlılar saxlanıldı - Rusiyaya verildi

Ötən gün Azərbaycan yollarında 2 nəfər öldü
24.01.2019, 09:45

Ötən gün Azərbaycan yollarında 2 nəfər öldü

“Tufan” xidməti-döyüş fəaliyyətinə baş­ladı - FOTO
24.01.2019, 09:40

“Tufan” xidməti-döyüş fəaliyyətinə baş­ladı - FOTO

Ərdoğan Maduronu dəstəklədi: “Yanındayıq!”  
24.01.2019, 09:32

Ərdoğan Maduronu dəstəklədi: “Yanındayıq!”  

Müdafiə Nazirliyi Qarabağ cəbhəsindəki təxribatla bağlı məlumat yaydı
24.01.2019, 09:19

Müdafiə Nazirliyi Qarabağ cəbhəsindəki təxribatla bağlı məlumat yaydı

Putin Venesueladakı çevrilişi dəstəkləmədi
24.01.2019, 09:19

Putin Venesueladakı çevrilişi dəstəkləmədi

Rusiya əhalisi son 10 ildə ilk dəfə azalıb - STATİSTİKA
24.01.2019, 09:06

Rusiya əhalisi son 10 ildə ilk dəfə azalıb - STATİSTİKA

2019-cu ilin trendləri - Bu işlərdən daha çox pul qazana biləcəksiniz   
24.01.2019, 08:43

2019-cu ilin trendləri - Bu işlərdən daha çox pul qazana biləcəksiniz  

İsveçə köçmüş jurnalist: “Ölkəni tərk etmişəm deyə, İsa Qəmbərə münasibətim dəyişməyəcək ki!” - MÜSAHİBƏ
24.01.2019, 08:29

İsveçə köçmüş jurnalist: “Ölkəni tərk etmişəm deyə, İsa Qəmbərə münasibətim dəyişməyəcək ki!” - MÜSAHİBƏ

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
24.01.2019, 08:13

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ

AŞPA media xidmətinə dair qətnamə qəbul etdi
24.01.2019, 00:56

AŞPA media xidmətinə dair qətnamə qəbul etdi

Putin Ərdoğanla belə vidalaşdı
24.01.2019, 00:41

Putin Ərdoğanla belə vidalaşdı

Ali Məhkəmənin sabiq sədri həbs edildi
24.01.2019, 00:24

Ali Məhkəmənin sabiq sədri həbs edildi

İran Fars körfəzində yeni neft ehtiyatı aşkarlayıb
24.01.2019, 00:14

İran Fars körfəzində yeni neft ehtiyatı aşkarlayıb

Paşinyan İlham Əliyevlə görüşün detallarını açıqladı
23.01.2019, 23:56

Paşinyan İlham Əliyevlə görüşün detallarını açıqladı

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
23.01.2019, 23:41

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

Ağstafada qayınata kürəkən tərəfindən bıçaqlandı
23.01.2019, 23:27

Ağstafada qayınata kürəkən tərəfindən bıçaqlandı

İlham Əliyevin İsveçrəyə səfəri başa çatdı
23.01.2019, 23:11

İlham Əliyevin İsveçrəyə səfəri başa çatdı

Bakıda 13 yaşlı uşaq Əlillərin Bərpa Mərkəzindən itkin düşdü
23.01.2019, 22:54

Bakıda 13 yaşlı uşaq Əlillərin Bərpa Mərkəzindən itkin düşdü

Venesuelada hakimiyyət çevirilişi: ABŞ müxalifət liderini qanuni prezident kimi tanıdı 
23.01.2019, 22:43

Venesuelada hakimiyyət çevirilişi: ABŞ müxalifət liderini qanuni prezident kimi tanıdı 

İlham Əliyev İsveçrə Prezidenti ilə görüşdü - YENİLƏNİB
23.01.2019, 22:30

İlham Əliyev İsveçrə Prezidenti ilə görüşdü - YENİLƏNİB

Deputatın oğlu xizək qəzasında öldü - FACİƏ
23.01.2019, 22:13

Deputatın oğlu xizək qəzasında öldü - FACİƏ

Məhəmməd Salah sosial şəbəkə hesablarını bağladı
23.01.2019, 21:59

Məhəmməd Salah sosial şəbəkə hesablarını bağladı

“Hökumətlər süni intellektin bütün risk və təhdidlərini araşdırmalıdır” – Azərbaycanlı deputat
23.01.2019, 21:47

“Hökumətlər süni intellektin bütün risk və təhdidlərini araşdırmalıdır” – Azərbaycanlı deputat

“Qarabağ” yenə heç-heçəyə razılaşdı
23.01.2019, 21:31

“Qarabağ” yenə heç-heçəyə razılaşdı

Azərbaycanlı deputat AŞPA-da internet idarəçiliyindən danışdı
23.01.2019, 21:18

Azərbaycanlı deputat AŞPA-da internet idarəçiliyindən danışdı

Dövlət orqanlarına verilən QHT layihələri ilə bağlı qiymətləndirmə aparılacaq
23.01.2019, 21:05

Dövlət orqanlarına verilən QHT layihələri ilə bağlı qiymətləndirmə aparılacaq

"Gazprom" Azərbaycanda nümayəndəlik açdı
23.01.2019, 20:51

"Gazprom" Azərbaycanda nümayəndəlik açdı

ARXİV