24 may 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - REPORTAJ - Əfqanlaşmış sovet adamları - 30 il öncə bitən müharibənin əsirləri - FOTOLAR
Əfqanlaşmış sovet adamları - 30 il öncə bitən müharibənin əsirləri - FOTOLAR
07.04.2017, 13:51

Sovet arxivlərində Əfqanıstan müharibəsində itkin düşmüş 417 hərbçinin adı var. Onlardan 130-u Sovet İttifaqı dağılana qədər əsirlikdən azad olunmuş, 8 nəfər düşmən tərəfindən ələ alınmış, 21 nəfər isə heç zaman vətənlərinə geri qayıtmamış, qalanlarının taleyi isə sirr pərdəsi ilə örtülmüşdü.

Amma 1992-ci ildə, ABŞ müharibəsinin başa çatmasından illər sonra daha 163 sovet əsgərinin taleyi barədə Rusiyaya məlumatlar vermişdi.

 

Bir çox sovet əsgərləri əfqan torpağında müharibənin acılarını öz gözləri ilə görmüşdülər. Döyüşdə əsir düşərək xilas olmaq üçün İslamı qəbul edən şəxsdən tutmuş, könüllü olaraq mücahidlərə qoşulanlara qədər hər bir sovet əsgəri bu müharibənin faciəsini daha da artırmışdı. Müharibənin başa çatmasından 30 ilə yaxın vaxt keçsə də, əfqanlaşmış sovet adamları hələ də həmin illərin xatirəsini göz önündə canlandırırlar.

 

 

Özbəkistanlı Bəhrəddin Hakimov sovet ordusunun 101-ci moto-atacı alayında xidmət edirdi. 1980-ci ilin sentyabrında  Heratda baş verən döyüş zamanı ağır yaralanmış və yarımköçəri həyat tərzi sürən tayfa tərəfindən əsir alınmışdı. Şeyx Abdulla adını qəbul etmiş Bəhrəddin rus dilini tam unudub və loğmanlıqla məşğuldur. 2013-cü ildə onun taleyi barədə qohumlarına məlumat verilsə də, Şeyx Abdulla qohumları ilə görüşdükdən sonra yenidən Əfqanıstana dönmüşdü.

 

Əfqanların tutduğu ən məşhur əsir isə Qennadi Çevmadır. Ukraynanın Donetsk vilayətinin Torez şəhərində anadan olub. 1983-cü ildə Qunduz vilayətində xidmətə başlayan Çevma xidməti yerini tərk edərək yaxınlıqdakı kəndə baxmağa getmişdi. Kəndin yaxınlığında mühasirəyə alınan ukraynalı təslim olmağa məcbur edilmişdi. Ölüm qorxusu altında İslamı qəbul etməyə məcbur edilən Çevma heç zaman sovet əsgərlərinə qarşı atəş açmadığını demişdi. Sonralar sovet rəhbərliyi onu vətəninə geri çağırsa da, Çevma hərbi tribunala veriləcəyi qorxusu ilə nə Rusiya, nə də Ukraynaya geri dönməyə razı olmuşdu.

O, Qunduz vilayətində arvadı və bir neçə uşağı ilə birgə yaşayırdı, sürücülüklə məşğul idi. Yerli qadınla ailə həyatı quran Gennadi Çevma 2015-ci ildə vəfat edib.

 

Daha bir əfqanlaşmış sovet hərbçisi Aleksandr Levenets Ukraynanın Luqansk vilayətinin Melvadka kəndində andan olub. 1984-cü ildə Qunduz vilayətində yerləşən hərbi hissədən qaçaraq əfqan mücahidlərinə qoşulmuşdu. O bu addımı hərbi hissədəki dözülməz “dedovşina” ilə əlaqələndirmişdi. Əsgər yoldaşı Valeri Kuskovla birlikdə səhra komandiri Əmirullaha qoşulan Levenets İslamı qəbul edərək, Əhməd adını götürmüşdü. Kuskov döyüşlərin birində öldürülsə də, Levenets müharibənin sonuna qədər vuruşaraq, Əfqanıstanda yaşayır. Ailəli olan Levenets taksi sürücüsü kimi çalışır.

 

Sergey Krasnoperov Rusiyanın Kurqan şəhərində anadan olub. 1984-cü ildə ordu komandanlığı Krasnoperovu hərbi əmlakı mücahidlərə satmaqda şübhəli bilmişdi. Əfqan mücahidlərinə qoşulan sovet əsgəri nasaz artilleriya qurğularını və silahları təmir etməklə məşğul idi. Onun avtoriteti o qədər yüksək idi ki, bir müddət sonra Krasnoperovu komandir Əbdülrəşid Dustumun şəxsi mühafizəçisi təyin etmişdilər. Sonradan Nur Məhəmməd sdını götürərək Qor vilayətinin Çaqçaran şəhərində yaşayır və 6 uşaq sahibidir.

 

Nikiolay Vırodov mücahidlərin tərəfinə keçmiş daha bir ukraynalıdır. 1981-ci ildə Əfqanıstandakı döyüşlərə könüllü qatılan Vırodov 3 ay sonra əsir düşmüşdü. Onun sözlərinə görə, gözləri önündə 70 dinc əfqanın güllələnməsi onu bu addımı atmağa sövq etmişdi. Nəsrətulla Məhmədulla adını götürən Vırodov bombaçı kimi bir çox əməliyyatlarda iştirak etmişdi.

1996-cı ildə Ukraynanın Xarkov şəhərinə köçən Vırodov buradakı həyata alışa bilmədiyi üçün yenidən Əfqanıstana geri dönmüşdü.

 

Vüqar İSMAYILOV


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
AXC parlamentinin baş tutmayan iclasları – Maraqlı səbəblər və müəmmalar
24.05.2018, 00:42

AXC parlamentinin baş tutmayan iclasları – Maraqlı səbəblər və müəmmalar

Pompeo: Rusiyanı yeni sanksiyalar gözləyir
24.05.2018, 00:12

Pompeo: Rusiyanı yeni sanksiyalar gözləyir

Səddamın yaxtası otelə çevrildi – VİDEO
24.05.2018, 00:05

Səddamın yaxtası otelə çevrildi – VİDEO

ABŞ-da məhkəmə Trampa "Twitter"də onu tənqid edənləri bloklamağı qadağan edib
24.05.2018, 00:00

ABŞ-da məhkəmə Trampa "Twitter"də onu tənqid edənləri bloklamağı qadağan edib

Xərçəng epidemiyasının əsas səbəbi açıqlandı
23.05.2018, 23:45

Xərçəng epidemiyasının əsas səbəbi açıqlandı

İki milyarda yaxın insan kökələcək – PROQNOZ
23.05.2018, 23:37

İki milyarda yaxın insan kökələcək – PROQNOZ

Ramazanın 8-ci günü: dua, imsak və iftar vaxtı
23.05.2018, 23:27

Ramazanın 8-ci günü: dua, imsak və iftar vaxtı

Azərbaycan neftinin qiyməti qalxdı - bir barel 81 dollar 
23.05.2018, 23:13

Azərbaycan neftinin qiyməti qalxdı - bir barel 81 dollar 

Spiker institut direktorunu təltif etdi
23.05.2018, 23:00

Spiker institut direktorunu təltif etdi

İrana gedən azərbaycanlıların sayı artıb
23.05.2018, 22:58

İrana gedən azərbaycanlıların sayı artıb

Evin tək oğlu əsgər getməlidir? - Rəsmi 
23.05.2018, 22:46

Evin tək oğlu əsgər getməlidir? - Rəsmi 

İspaniyada partlayış olub, ölənlər və yaralananlar var
23.05.2018, 22:38

İspaniyada partlayış olub, ölənlər və yaralananlar var

Oğuzda Meşə təsərrüfatı idarəsinin ərazisində yanğın olub
23.05.2018, 22:35

Oğuzda Meşə təsərrüfatı idarəsinin ərazisində yanğın olub

Sabah bu ölkədə nüvə poliqonu söküləcək
23.05.2018, 22:28

Sabah bu ölkədə nüvə poliqonu söküləcək

Bərdədə 18 yaşlı qız intihar edib
23.05.2018, 22:25

Bərdədə 18 yaşlı qız intihar edib

Skripal ilk müsahibəsini verdi
23.05.2018, 22:20

Skripal ilk müsahibəsini verdi

Nazir Avropa İttifaqını qarğadı 
23.05.2018, 22:13

Nazir Avropa İttifaqını qarğadı 

Sosial şəbəkələrin  məşhur müəllimi polisə çağırıldı
23.05.2018, 21:58

Sosial şəbəkələrin  məşhur müəllimi polisə çağırıldı

Dünya çempionu həbs oluna bilər
23.05.2018, 21:49

Dünya çempionu həbs oluna bilər

Bakıda intiharın qarşısı alınıb
23.05.2018, 21:39

Bakıda intiharın qarşısı alınıb

Modemləri sıradan çıxaran yeni virus yayılıb
23.05.2018, 21:29

Modemləri sıradan çıxaran yeni virus yayılıb

ABŞ ordusunun təyyarəsi qəzaya uğrayıb
23.05.2018, 21:17

ABŞ ordusunun təyyarəsi qəzaya uğrayıb

Çingiz Qənizadə: “Rüstəm İbrahimbəyov böyük qardaşların yanında yaxşı olmaq üçün öz xalqını aşağılayır”
23.05.2018, 20:51

Çingiz Qənizadə: “Rüstəm İbrahimbəyov böyük qardaşların yanında yaxşı olmaq üçün öz xalqını aşağılayır”

Dövlət Komitəsinin sədri  Türkiyə parlamentinin spikeri  ilə  görüşdü 
23.05.2018, 20:37

Dövlət Komitəsinin sədri  Türkiyə parlamentinin spikeri  ilə  görüşdü 

Akif Çovdarov çıxış üçün məhkəmədən vaxt istəyib​​​
23.05.2018, 20:23

Akif Çovdarov çıxış üçün məhkəmədən vaxt istəyib​​​

İŞİD Suriyada Bəşşar Əsədə bağlı silahlılara hücum edib, 26 hərbçi ölüb
23.05.2018, 20:11

İŞİD Suriyada Bəşşar Əsədə bağlı silahlılara hücum edib, 26 hərbçi ölüb

Rəhmon Azərbaycan xalqını təbrik etdi
23.05.2018, 20:05

Rəhmon Azərbaycan xalqını təbrik etdi

Çində ABŞ diplomatına “akustik hücum”
23.05.2018, 20:02

Çində ABŞ diplomatına “akustik hücum”

Fuad Muradov Dövlət Komitəsinin sədri  kimi  ilk  rəsmi səfərini Türkiyəyə etdi
23.05.2018, 18:58

Fuad Muradov Dövlət Komitəsinin sədri  kimi  ilk  rəsmi səfərini Türkiyəyə etdi

İnam Kərimov Yevlaxda vətəndaşların şikayətlərini dinlədi
23.05.2018, 18:56

İnam Kərimov Yevlaxda vətəndaşların şikayətlərini dinlədi

Sumqayıtda 30-dan çox ev işıqsız qaldı
23.05.2018, 18:49

Sumqayıtda 30-dan çox ev işıqsız qaldı

Şura “Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika” adlı konfrans keçirib
23.05.2018, 18:37

Şura “Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika” adlı konfrans keçirib

Prezident təhsil müəssisələrinə 40 milyon manat ayırdı - SİYAHI
23.05.2018, 18:30

Prezident təhsil müəssisələrinə 40 milyon manat ayırdı - SİYAHI

Azərbaycanın müdafiə naziri Anjey Kaspşiklə görüşüb
23.05.2018, 18:26

Azərbaycanın müdafiə naziri Anjey Kaspşiklə görüşüb

Azərbaycanda 200 manatlıq yeni əsginas dövriyyəyə buraxılacaq - FOTO
23.05.2018, 18:23

Azərbaycanda 200 manatlıq yeni əsginas dövriyyəyə buraxılacaq - FOTO

ARXİV
SORĞU
Türkiyədə səsvermə hüqüqunuz olsaydı, hansı namizədə səs verərdiniz?
Muharrem İnce (21.0%)
Meral Akşener (12.0%)
Rəcəb Tayyip Ərdoğan (59.3%)
Selahattin Demirtaş (2.25%)
Temel Karamollaoğlu (0.75%)
Doğu Perinçek (4.51%)