25 may 2017, Cümə axşamı
Ana Səhifə - REPORTAJ - Əfqanlaşmış sovet adamları - 30 il öncə bitən müharibənin əsirləri - FOTOLAR
Əfqanlaşmış sovet adamları - 30 il öncə bitən müharibənin əsirləri - FOTOLAR
07.04.2017, 13:51

Sovet arxivlərində Əfqanıstan müharibəsində itkin düşmüş 417 hərbçinin adı var. Onlardan 130-u Sovet İttifaqı dağılana qədər əsirlikdən azad olunmuş, 8 nəfər düşmən tərəfindən ələ alınmış, 21 nəfər isə heç zaman vətənlərinə geri qayıtmamış, qalanlarının taleyi isə sirr pərdəsi ilə örtülmüşdü.

Amma 1992-ci ildə, ABŞ müharibəsinin başa çatmasından illər sonra daha 163 sovet əsgərinin taleyi barədə Rusiyaya məlumatlar vermişdi.

 

Bir çox sovet əsgərləri əfqan torpağında müharibənin acılarını öz gözləri ilə görmüşdülər. Döyüşdə əsir düşərək xilas olmaq üçün İslamı qəbul edən şəxsdən tutmuş, könüllü olaraq mücahidlərə qoşulanlara qədər hər bir sovet əsgəri bu müharibənin faciəsini daha da artırmışdı. Müharibənin başa çatmasından 30 ilə yaxın vaxt keçsə də, əfqanlaşmış sovet adamları hələ də həmin illərin xatirəsini göz önündə canlandırırlar.

 

 

Özbəkistanlı Bəhrəddin Hakimov sovet ordusunun 101-ci moto-atacı alayında xidmət edirdi. 1980-ci ilin sentyabrında  Heratda baş verən döyüş zamanı ağır yaralanmış və yarımköçəri həyat tərzi sürən tayfa tərəfindən əsir alınmışdı. Şeyx Abdulla adını qəbul etmiş Bəhrəddin rus dilini tam unudub və loğmanlıqla məşğuldur. 2013-cü ildə onun taleyi barədə qohumlarına məlumat verilsə də, Şeyx Abdulla qohumları ilə görüşdükdən sonra yenidən Əfqanıstana dönmüşdü.

 

Əfqanların tutduğu ən məşhur əsir isə Qennadi Çevmadır. Ukraynanın Donetsk vilayətinin Torez şəhərində anadan olub. 1983-cü ildə Qunduz vilayətində xidmətə başlayan Çevma xidməti yerini tərk edərək yaxınlıqdakı kəndə baxmağa getmişdi. Kəndin yaxınlığında mühasirəyə alınan ukraynalı təslim olmağa məcbur edilmişdi. Ölüm qorxusu altında İslamı qəbul etməyə məcbur edilən Çevma heç zaman sovet əsgərlərinə qarşı atəş açmadığını demişdi. Sonralar sovet rəhbərliyi onu vətəninə geri çağırsa da, Çevma hərbi tribunala veriləcəyi qorxusu ilə nə Rusiya, nə də Ukraynaya geri dönməyə razı olmuşdu.

O, Qunduz vilayətində arvadı və bir neçə uşağı ilə birgə yaşayırdı, sürücülüklə məşğul idi. Yerli qadınla ailə həyatı quran Gennadi Çevma 2015-ci ildə vəfat edib.

 

Daha bir əfqanlaşmış sovet hərbçisi Aleksandr Levenets Ukraynanın Luqansk vilayətinin Melvadka kəndində andan olub. 1984-cü ildə Qunduz vilayətində yerləşən hərbi hissədən qaçaraq əfqan mücahidlərinə qoşulmuşdu. O bu addımı hərbi hissədəki dözülməz “dedovşina” ilə əlaqələndirmişdi. Əsgər yoldaşı Valeri Kuskovla birlikdə səhra komandiri Əmirullaha qoşulan Levenets İslamı qəbul edərək, Əhməd adını götürmüşdü. Kuskov döyüşlərin birində öldürülsə də, Levenets müharibənin sonuna qədər vuruşaraq, Əfqanıstanda yaşayır. Ailəli olan Levenets taksi sürücüsü kimi çalışır.

 

Sergey Krasnoperov Rusiyanın Kurqan şəhərində anadan olub. 1984-cü ildə ordu komandanlığı Krasnoperovu hərbi əmlakı mücahidlərə satmaqda şübhəli bilmişdi. Əfqan mücahidlərinə qoşulan sovet əsgəri nasaz artilleriya qurğularını və silahları təmir etməklə məşğul idi. Onun avtoriteti o qədər yüksək idi ki, bir müddət sonra Krasnoperovu komandir Əbdülrəşid Dustumun şəxsi mühafizəçisi təyin etmişdilər. Sonradan Nur Məhəmməd sdını götürərək Qor vilayətinin Çaqçaran şəhərində yaşayır və 6 uşaq sahibidir.

 

Nikiolay Vırodov mücahidlərin tərəfinə keçmiş daha bir ukraynalıdır. 1981-ci ildə Əfqanıstandakı döyüşlərə könüllü qatılan Vırodov 3 ay sonra əsir düşmüşdü. Onun sözlərinə görə, gözləri önündə 70 dinc əfqanın güllələnməsi onu bu addımı atmağa sövq etmişdi. Nəsrətulla Məhmədulla adını götürən Vırodov bombaçı kimi bir çox əməliyyatlarda iştirak etmişdi.

1996-cı ildə Ukraynanın Xarkov şəhərinə köçən Vırodov buradakı həyata alışa bilmədiyi üçün yenidən Əfqanıstana geri dönmüşdü.

 

Vüqar İSMAYILOV


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
25.05.2017, 18:58

Yevlax sakini Mingəçevir su anbarında batıb

25.05.2017, 18:51

Azərbaycanın İsveçrədəki səfiri geri çağırılıb

25.05.2017, 18:46

Azərbaycanda helikopterlərə texniki xidmət servisi mərkəzi yaradılacaq

25.05.2017, 18:40

Türkiyə ordusu 7 hərbçisini itirdi

25.05.2017, 18:34

Prezident Mahmud Nəbiyevə “Əməkdar hüquqşünas” fəxri adı verib

25.05.2017, 18:29

Rumıniya nümayəndə heyəti ADU-da olub

25.05.2017, 18:23

İlham Əliyev Gürcüstan prezidentini təbrik edib

25.05.2017, 18:19

Abbasəli Novruzovu “Şöhrət” ordeni ilə təltif edib

25.05.2017, 18:14

Aydın Əliyev “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib

25.05.2017, 18:10

Rumıniya nümayəndə heyəti ADU-da olub

25.05.2017, 18:02

Öldürüləndə çantasında bir köynək və diş fırçası olan baş nazir - Tanımadığımız NƏSİB BƏY

25.05.2017, 17:48

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

25.05.2017, 17:45

Putindən İlham Əliyevə TƏBRİK: "Ölkəniz nüfuz qazanıb"

25.05.2017, 17:43

Şimali Kipr məktəblərində Azərbaycan tarixi tədris olunacaq

25.05.2017, 17:32

Ali məktəbələrə 2-ci qəbul və orta məktəblər üzrə buraxılış imtahanlarının tarixləri AÇIQLANDI

25.05.2017, 17:30

Hesablama Palatasının sədri 2016-cı ildə dövlət büdcəsinin icrası vəziyyətindən DANIŞDI

25.05.2017, 17:23

“Azərbaycana qarşı Sumqayıt təxribatı. Qriqoryanın işi” kitabı Türkiyədə nəşr olundu

25.05.2017, 17:22

Tanınmışların “Son zəng” XATİRƏLƏRİ: “Məni oynamağa məcbur etdilər”

25.05.2017, 17:21

Təhsil Nazirliyi: “Kurrikulum ləğv oluna bilməz”

25.05.2017, 17:19

“Qazaxıstanın  Beynəlxalq Bankla bağlı narahatlığı üçün heç bir əsas yoxdur”

25.05.2017, 17:01

BMT nümayıəndəsi Qızılağac Qoruğuna səfər etdi

25.05.2017, 17:01

Avtobusda tutulan cibgir polisə təhvil verildi

25.05.2017, 16:57

Müdafiə Nazirliyi: “Ermənistanın şantajı sistematik şəkil allır”

25.05.2017, 16:53

Rumıniya universitetlərinin nümayəndələri BDU-da olub

25.05.2017, 16:51

Naftalanda əsl cəbbəxana aşkarlanıb

25.05.2017, 16:46

Azərbaycanlı milyarderin oğlu Rusiyanın ən zəngin varisi oldu

25.05.2017, 16:38

“Made in Azerbaijan in 2017" müsabiqəsinin qalibləri açıqlandı

25.05.2017, 16:35

Ziyalılardan Təhsil Nazirliyinə DƏSTƏK: dərs ilinin müddəti uzadılmalıdır!

25.05.2017, 16:25

Prokurorluq “Hürriyyət”in baş redaktoruna xəbərdarlıq etdi

25.05.2017, 16:18

Moskvada terror planlaşdıran 4 İŞİD üzvü saxlanıldı

25.05.2017, 16:09

BDU-da Respublika Günü keçirilib  

25.05.2017, 15:54

Boşanmalar artır - Dövlət Komitəsi: “Biz hələ hər 10 cütlükdən 5-nin qarşısını alırıq”

25.05.2017, 15:50

Müəllimlərin imtahanında ürəyi gedənlər oldu

25.05.2017, 15:48

Olimpiya idman kompleksləri istifadəsiz qalıb?

25.05.2017, 15:47

OPEK ölkələri neft hasilatını dondurmaq haqda RAZILAŞDI

ARXİV