18 fevral 2018, Bazar
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Azərbaycanın azsaylı xalqları - rus, yəhidi, erməni, kürd... - Kim bura nə vaxt köçürülüb?
Azərbaycanın azsaylı xalqları - rus, yəhidi, erməni, kürd... - Kim bura nə vaxt köçürülüb?
14.04.2017, 14:27

Lap qədim dövrlərdən başlayaraq Azərbaycan türkləri həmişə digər millətlərə qarşı çox mülayim, diqqətli və qayğıkeş olub. Məhz bunun nəticəsidir ki, hazırda da ölkəmizdə müxtəlif adda xalqlar yaşayır.

Azərbaycan Respublikasının əhalisinin 90 %-dən çoxu azərbaycanlılar (Azərbaycan türkləri) olsa da, 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına görə ölkə əhalisinin 8,4 faizini milli azlıqlar, azsaylı xalqlar və etnik qrupların nümayəndələri təşkil edir.

Modern.az Azərbaycanda yaşayan həmin xalqlardan bir neçəsi haqqında məlumatları təqdim edir.

Ruslar  - Rusların Azərbaycana gəlməsi, əsasən, 19-cu əsrin 30-40-cı illərinə - Şimali Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalından sonrakı dövrə təsadüf edir. Azərbaycanda müstəmləkəçilik siyasətini müvəffəqiyyətlə həyata keçirmək üçün Rusiyanın mərkəzi quberniyalarından Qafqaza, o cümlədən Azərbaycana minlərlə rus köçürülüb.

Onlar əsas etibarilə rəsmi rus pravoslav kilsəsi tərəfindən təqib edilən təriqətçilərdən (duxoborlar, molokanlar, subbotniklər və b.) ibarət idi. Azərbaycanda ilk rus kəndləri 19-cu əsrin 30-40-cı illərində Lənkəran (Prişib, Nikolayevka, Astraxanovka), Şamaxı (Xilmilli, Mərəzə) və Quba (Altıağac və s.) qəzalarında salındı.
Rusların Azərbaycana və xüsusilə Muğana gəlməsinin ikinci mərhələsi 20-ci əsrin 20-ci illərinə təsadüf  edir.
Hazırda rusların əksəriyyəti Bakıda, Sumqayıtda və Gəncədə yaşayır. Kompakt halda İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndində, Gədəbəy rayonunun Novosaratovka, Novoivanovka, Qorelsk və Slavyanka kəndlərində, Goranboy rayonunun Rus Borisi kəndində, Şamaxı rayonunun Çuxuryurd, Qızmeydan və Nağaraxana kəndlərində yaşayırlar. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına görə, Azərbaycanda 119,3 min nəfər rus yaşayır.

Yəhudilər - Yəhudilərin Azərbaycanda məskunlaşmalarının tarixi 2600 il öncəyə gedib çıxır. Azərbaycanda yəhudilər əsasən Bakı, Sumqayıt şəhərlərində, həmçinin Quba və Oğuz rayonlarında məskunlaşıblar.

Quba rayonunda Dağ yəhudilərinin kompakt yaşadığı “Qırmızı Qəsəbə”də yəhudi uşaqları üçün “Şmirat a-Şem” adlı kollec açılıb. Burada yəhudi milli adət və ənənələrini tədris edən İsrailli müəllimlər çalışırlar.

Avropa yəhudilərinin (aşkenazilərin) Azərbaycana gəlişi əsasən XIX əsrin ikinci yarısında Bakıda neft sənayesinin yüksək inkişafı dövrünə təsadüf edir. Bakıya gələn ziyalı Avropa yəhudiləri içərisində memarlar, müəllimlər, həkimlər, vəkillər və s. ixtisas nümayəndələri var idi.

1897-cı ildə Bakıda təqribən 2500-ə yaxın yəhudi yaşayırdı və onların əksəriyyəti Avropa yəhudiləri idilər. 1913-cü ildə isə bu say təqribən 10 minə çatırdı..

1995-ci ildən başlayaraq hər il yəhudi xalqının yeni ili sayılan “Roş ha-Şana” bayramı münasibəti ilə ölkə prezidenti tərəfindən Azərbaycan Respublikasındakı bütün yəhudi icmasına təbrik ünvanlanır.
Ölkəmizdə “Holokost” günü, yəni yəhudilərin II Dünya Müharibəsi zamanı faşizm rejimi tərəfindən soyqırımına məruz qalması günü də qeyd olunur. Ölkə başçısı İlham Əliyev bu günlə bağlı hər il Azərbaycan Respublikasının yəhudi icmasına müraciət ünvanlayır.

Təqribi hesablamalara görə, hazırda Azərbaycan Respublikasında təqribən 9,1 min yəhudi yaşayır. Onların əksəriyyəti respublikanın siyasi, iqtisadi, sosial, mədəni həyatında aktiv fəaliyyət göstərir.

Ermənilər - əsasən, Qarabağın dağlıq hissəsində yaşayırlar. 19-cu əsrin 20-30-cu illərində ermənilərin bu bölgəyə İran və Türkiyə ərazilərindən kütləvi surətdə köçürülməsi başlayıb. Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiası nəticəsində işğal olunmuş keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ərazisində 2009-cu ildə siyahıyaalma keçirmə mümkün olmadı. Hazırda Azərbaycanda təqribən, 120,2 min erməni yaşayır.

Kürdlər  - Ölkəmizdə yaşayan digər azsaylı xalqlardan biridir. Azərbaycanda kürdlərin məskunlaşması haqqında ilkin məlumat X əsrə aiddir. Bu dövrə aid ərəb mənbələrində Şirvanda, Aranda, Beyləqanda, Dərbənddə və Azərbaycanın digər regionlarında kürdlərin yaşaması göstərilir. Kürdlər Azərbaycana, əsasən, 16-cı əsrdə Osmanlı-İran müharibələri dövründə gəliblər. Kürdlərin Azərbaycana miqrasiyası 1813-cü il Gülüstan və 1828-ci il Türkmənçay müqavilələrindən sonra da artıb.
Kürdlər 1993-cü ilədək Azərbaycanda kiçik Qafqazın cənub-qərbində yerləşən Kəlbəcər və Laçın rayonları ərazisində yayayıblar. Kəlbəcər-Laçın ərazisi bütövlükdə Ermənistan tərəfindən işğal edildiyindən yüzlərlə kürd ailəsi də Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində köçkünlük həyatı yaşayır.
Hazırda Naxçıvan MR-nın Sədərək rayon mərkəzində (Heydərabad qəsəbəsi), Culfa rayonunun Teyvaz və Şərur rayonunun Dərəkənd kəndlərində də kürdlər yaşayırlar.

Kürdlərin Azərbaycan ərazisindəki ümumi sayları 6,3 min nəfərdir.

Ahıska türkləri -Hazırda ölkə ərazisində təqribən 38 min nəfər ahıska türkü yaşayır. Tarixi torpaqları Gürcüstan olan bu xalq  həmin ərazidən Qazaxıstanın və Orta Asiyanın çöllərinə sürgün edilib.  Ahıska türklərinin  Azərbaycana kütləvi köçürülməsi XX əsrin 50-ci illərinə təsadüf edir, onların ilk dəstəsi bura 1958-ci ilin sentyabrında gəlib. İlk yaşayış məskənləri Xaçmaz, Quba, Saatlı, Sabirabad və Beyləqan rayonlarında olub. Ahıska türklərinin Azərbaycanda məskunlaşmasının ikinci dövrü 1989-cu ilin may-iyun aylarında baş vermiş Fərqanə hadisələri (Özbəkistanın Fərqanə vilayətində özbəklərlə türklərin qarşıdurması) ilə bağlı olub.

Saatlı rayonunun Adıgün kəndində “Adıgün” folklor kollektivi və Xaçmaz rayonundakı məktəb yaşındakı uşaqlardan ibarət “Sevil” rəqs qrupu bu xalqı, onun mədəniyyəti, adət-ənənələrini təkcə yaşadıqları rayonda deyil, Azərbaycanda və hətta ondan kənarda da tanıdır.


Almanlar -
1817-ciildə General Yermolov almanların ilk dəstələrinin Azərbaycana yerləşdirilməsi barədə göstəriş verdi. Azərbaycana yerləşdirilmiş ilk almanların çoxu Vyutenberq krallığının sakinləri olublar. İlk dəfə Yelizavetpolda (Gəncə), sonra onun yaxınlığındakı Yelenendorfda (Göygöl), Hacıkənddə, Şəmkirdə, Bakıda və s. ərazilərdə məskunlaşıblar. Bunlardan başqa almanlar Georqsfeld, Qrünfeld, Ayxenfeld, Traubenfeld, Yelizavetinka kimi kəndlərdə yaşayırdılar. Almanlar ölkəmizdə alman mədəniyyətini, təhsilini, həmçinin üzümçülüyü, şərabçılığı, tikinti-inşaat işlərini inkişaf etdiriblər. Böyük Vətən müharibəsindən sonra almanların yüksək inkişafını görən Sovet İmperiyası onları Azərbaycanda Sibirə və Qazaxıstana sürgün edib.

Qeyd edək ki, bu millətlərlə yanaşı, Azərbaycan Respublikası ərazisində ləzgi, talış, avar, tatar, tat, ukraynalı, gürcü, qrız, udin, xınalıq və digər xalqların nümayəndələri də yaşayır.


Günay Rəsulqızı


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
İsrail Qəzza zolağına aviazərbələr endirib
18.02.2018, 10:58

İsrail Qəzza zolağına aviazərbələr endirib

Tramp Federal Təhqiqatlar Bürosunu ittiham etdi
18.02.2018, 10:36

Tramp Federal Təhqiqatlar Bürosunu ittiham etdi

Gədəbəydə 20 yaşlı qadın dərmandan zəhərlənib
18.02.2018, 10:02

Gədəbəydə 20 yaşlı qadın dərmandan zəhərlənib

“Mercedes”, “BMW”, “Porsche”, “Range Rover” avtomobillərinin bazarda payı azalıb - SƏBƏB
18.02.2018, 09:50

“Mercedes”, “BMW”, “Porsche”, “Range Rover” avtomobillərinin bazarda payı azalıb - SƏBƏB

Kürdə suyun səviyyəsində artım var
18.02.2018, 09:49

Kürdə suyun səviyyəsində artım var

Qəzzada 4 İsrail hərbçisi minaya düşdü
18.02.2018, 00:54

Qəzzada 4 İsrail hərbçisi minaya düşdü

Ukrayna Rusiya ilə danışıqların şərtini açıqladı
18.02.2018, 00:33

Ukrayna Rusiya ilə danışıqların şərtini açıqladı

Azərbaycan cüdoçuları ilk yarış günü  4 medal qazandı 
18.02.2018, 00:16

Azərbaycan cüdoçuları ilk yarış günü  4 medal qazandı 

Bəzi dairə seçki komissiyalarının tərkibi dəyişdi
17.02.2018, 23:59

Bəzi dairə seçki komissiyalarının tərkibi dəyişdi

Türkiyədən terrorçulara növbəti zərbə
17.02.2018, 23:47

Türkiyədən terrorçulara növbəti zərbə

Bakı sakini tullantılardan neft və qaz ala bilən avandlıq hazırladı
17.02.2018, 23:31

Bakı sakini tullantılardan neft və qaz ala bilən avandlıq hazırladı

Fişənglərin alışması nəticəsində doqquz nəfər öldü
17.02.2018, 23:17

Fişənglərin alışması nəticəsində doqquz nəfər öldü

Azərbaycanda 2 ayın gəlini yoxa çıxdı -VİDEO
17.02.2018, 23:00

Azərbaycanda 2 ayın gəlini yoxa çıxdı -VİDEO

ABŞ dünyanı Şimali Koreya ilə əlaqələri kəsməyə çağırdı
17.02.2018, 22:44

ABŞ dünyanı Şimali Koreya ilə əlaqələri kəsməyə çağırdı

Uşaq bağçasında  87 uşaq zəhərləndi
17.02.2018, 22:26

Uşaq bağçasında  87 uşaq zəhərləndi

Feysbuk və FTB birgə çalışacaq
17.02.2018, 22:14

Feysbuk və FTB birgə çalışacaq

Hər il 40 milyon insan bu səbəbdən həyatını itirir
17.02.2018, 21:59

Hər il 40 milyon insan bu səbəbdən həyatını itirir

Həbsxanadan 10 məhkum qaçdı
17.02.2018, 21:43

Həbsxanadan 10 məhkum qaçdı

Türkiyə daha iki şəhid verdi
17.02.2018, 21:25

Türkiyə daha iki şəhid verdi

Qaradağlı faciəsinin qurbanları anıldı - Fotolar
17.02.2018, 21:09

Qaradağlı faciəsinin qurbanları anıldı - Fotolar

Elmar Məmmədyarov Avropa İttifaqının komissarı ilə müzakirələr apardı
17.02.2018, 20:54

Elmar Məmmədyarov Avropa İttifaqının komissarı ilə müzakirələr apardı

Üç yaşlı Zəhranın ölüm səbəbi açıqlandı
17.02.2018, 20:39

Üç yaşlı Zəhranın ölüm səbəbi açıqlandı

Zəlzələ İngiltərəni də silkələdi
17.02.2018, 20:22

Zəlzələ İngiltərəni də silkələdi

SOCAR-a məxsus benzin daşıyan maşın partladı
17.02.2018, 20:14

SOCAR-a məxsus benzin daşıyan maşın partladı

Helikopter qəzasında ölənlərin sayı 13 nəfərə çatıb
17.02.2018, 20:00

Helikopter qəzasında ölənlərin sayı 13 nəfərə çatıb

GUAM ölkələri baş nazirləri Moldovada toplanacaq
17.02.2018, 19:41

GUAM ölkələri baş nazirləri Moldovada toplanacaq

Azərbaycanlı nazir Münhen Təhlükəsizlik Konfransında
17.02.2018, 18:43

Azərbaycanlı nazir Münhen Təhlükəsizlik Konfransında

Gənc blogerlərlə bağlı sorğu yekunlaşdı - Əlixan Rəcəbov 1-ci oldu   
17.02.2018, 18:39

Gənc blogerlərlə bağlı sorğu yekunlaşdı - Əlixan Rəcəbov 1-ci oldu  

“Zob”un simptomları - Doktor: “Xəstəliyi başlı-başına buraxmayın”
17.02.2018, 18:21

“Zob”un simptomları - Doktor: “Xəstəliyi başlı-başına buraxmayın”

Sarkisyan Almaniyaya getdi   
17.02.2018, 17:59

Sarkisyan Almaniyaya getdi  

Mirmahmud Mirəlioğlu seçkilərə qatılmaq istəmədi   
17.02.2018, 17:55

Mirmahmud Mirəlioğlu seçkilərə qatılmaq istəmədi  

Qəbələdə futboldan sonra kütləvi TOQQUŞMA - VİDEO
17.02.2018, 17:37

Qəbələdə futboldan sonra kütləvi TOQQUŞMA - VİDEO

Akif Nağı seçkilərə qatılacaq - Yekun qərar verildi
17.02.2018, 17:33

Akif Nağı seçkilərə qatılacaq - Yekun qərar verildi

Seçkilərdə müşahidəçilik üçün MSK-ya 6 müraciət daxil olub
17.02.2018, 17:11

Seçkilərdə müşahidəçilik üçün MSK-ya 6 müraciət daxil olub

Prezidentliyə namizədliyi irəli sürülən 12 nəfər - SİYAHI   
17.02.2018, 17:06

Prezidentliyə namizədliyi irəli sürülən 12 nəfər - SİYAHI  

ARXİV