19 oktyabr 2017, Cümə axşamı
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Azərbaycanın azsaylı xalqları - rus, yəhidi, erməni, kürd... - Kim bura nə vaxt köçürülüb?
Azərbaycanın azsaylı xalqları - rus, yəhidi, erməni, kürd... - Kim bura nə vaxt köçürülüb?
14.04.2017, 14:27

Lap qədim dövrlərdən başlayaraq Azərbaycan türkləri həmişə digər millətlərə qarşı çox mülayim, diqqətli və qayğıkeş olub. Məhz bunun nəticəsidir ki, hazırda da ölkəmizdə müxtəlif adda xalqlar yaşayır.

Azərbaycan Respublikasının əhalisinin 90 %-dən çoxu azərbaycanlılar (Azərbaycan türkləri) olsa da, 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına görə ölkə əhalisinin 8,4 faizini milli azlıqlar, azsaylı xalqlar və etnik qrupların nümayəndələri təşkil edir.

Modern.az Azərbaycanda yaşayan həmin xalqlardan bir neçəsi haqqında məlumatları təqdim edir.

Ruslar  - Rusların Azərbaycana gəlməsi, əsasən, 19-cu əsrin 30-40-cı illərinə - Şimali Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalından sonrakı dövrə təsadüf edir. Azərbaycanda müstəmləkəçilik siyasətini müvəffəqiyyətlə həyata keçirmək üçün Rusiyanın mərkəzi quberniyalarından Qafqaza, o cümlədən Azərbaycana minlərlə rus köçürülüb.

Onlar əsas etibarilə rəsmi rus pravoslav kilsəsi tərəfindən təqib edilən təriqətçilərdən (duxoborlar, molokanlar, subbotniklər və b.) ibarət idi. Azərbaycanda ilk rus kəndləri 19-cu əsrin 30-40-cı illərində Lənkəran (Prişib, Nikolayevka, Astraxanovka), Şamaxı (Xilmilli, Mərəzə) və Quba (Altıağac və s.) qəzalarında salındı.
Rusların Azərbaycana və xüsusilə Muğana gəlməsinin ikinci mərhələsi 20-ci əsrin 20-ci illərinə təsadüf  edir.
Hazırda rusların əksəriyyəti Bakıda, Sumqayıtda və Gəncədə yaşayır. Kompakt halda İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndində, Gədəbəy rayonunun Novosaratovka, Novoivanovka, Qorelsk və Slavyanka kəndlərində, Goranboy rayonunun Rus Borisi kəndində, Şamaxı rayonunun Çuxuryurd, Qızmeydan və Nağaraxana kəndlərində yaşayırlar. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına görə, Azərbaycanda 119,3 min nəfər rus yaşayır.

Yəhudilər - Yəhudilərin Azərbaycanda məskunlaşmalarının tarixi 2600 il öncəyə gedib çıxır. Azərbaycanda yəhudilər əsasən Bakı, Sumqayıt şəhərlərində, həmçinin Quba və Oğuz rayonlarında məskunlaşıblar.

Quba rayonunda Dağ yəhudilərinin kompakt yaşadığı “Qırmızı Qəsəbə”də yəhudi uşaqları üçün “Şmirat a-Şem” adlı kollec açılıb. Burada yəhudi milli adət və ənənələrini tədris edən İsrailli müəllimlər çalışırlar.

Avropa yəhudilərinin (aşkenazilərin) Azərbaycana gəlişi əsasən XIX əsrin ikinci yarısında Bakıda neft sənayesinin yüksək inkişafı dövrünə təsadüf edir. Bakıya gələn ziyalı Avropa yəhudiləri içərisində memarlar, müəllimlər, həkimlər, vəkillər və s. ixtisas nümayəndələri var idi.

1897-cı ildə Bakıda təqribən 2500-ə yaxın yəhudi yaşayırdı və onların əksəriyyəti Avropa yəhudiləri idilər. 1913-cü ildə isə bu say təqribən 10 minə çatırdı..

1995-ci ildən başlayaraq hər il yəhudi xalqının yeni ili sayılan “Roş ha-Şana” bayramı münasibəti ilə ölkə prezidenti tərəfindən Azərbaycan Respublikasındakı bütün yəhudi icmasına təbrik ünvanlanır.
Ölkəmizdə “Holokost” günü, yəni yəhudilərin II Dünya Müharibəsi zamanı faşizm rejimi tərəfindən soyqırımına məruz qalması günü də qeyd olunur. Ölkə başçısı İlham Əliyev bu günlə bağlı hər il Azərbaycan Respublikasının yəhudi icmasına müraciət ünvanlayır.

Təqribi hesablamalara görə, hazırda Azərbaycan Respublikasında təqribən 9,1 min yəhudi yaşayır. Onların əksəriyyəti respublikanın siyasi, iqtisadi, sosial, mədəni həyatında aktiv fəaliyyət göstərir.

Ermənilər - əsasən, Qarabağın dağlıq hissəsində yaşayırlar. 19-cu əsrin 20-30-cu illərində ermənilərin bu bölgəyə İran və Türkiyə ərazilərindən kütləvi surətdə köçürülməsi başlayıb. Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiası nəticəsində işğal olunmuş keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ərazisində 2009-cu ildə siyahıyaalma keçirmə mümkün olmadı. Hazırda Azərbaycanda təqribən, 120,2 min erməni yaşayır.

Kürdlər  - Ölkəmizdə yaşayan digər azsaylı xalqlardan biridir. Azərbaycanda kürdlərin məskunlaşması haqqında ilkin məlumat X əsrə aiddir. Bu dövrə aid ərəb mənbələrində Şirvanda, Aranda, Beyləqanda, Dərbənddə və Azərbaycanın digər regionlarında kürdlərin yaşaması göstərilir. Kürdlər Azərbaycana, əsasən, 16-cı əsrdə Osmanlı-İran müharibələri dövründə gəliblər. Kürdlərin Azərbaycana miqrasiyası 1813-cü il Gülüstan və 1828-ci il Türkmənçay müqavilələrindən sonra da artıb.
Kürdlər 1993-cü ilədək Azərbaycanda kiçik Qafqazın cənub-qərbində yerləşən Kəlbəcər və Laçın rayonları ərazisində yayayıblar. Kəlbəcər-Laçın ərazisi bütövlükdə Ermənistan tərəfindən işğal edildiyindən yüzlərlə kürd ailəsi də Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində köçkünlük həyatı yaşayır.
Hazırda Naxçıvan MR-nın Sədərək rayon mərkəzində (Heydərabad qəsəbəsi), Culfa rayonunun Teyvaz və Şərur rayonunun Dərəkənd kəndlərində də kürdlər yaşayırlar.

Kürdlərin Azərbaycan ərazisindəki ümumi sayları 6,3 min nəfərdir.

Ahıska türkləri -Hazırda ölkə ərazisində təqribən 38 min nəfər ahıska türkü yaşayır. Tarixi torpaqları Gürcüstan olan bu xalq  həmin ərazidən Qazaxıstanın və Orta Asiyanın çöllərinə sürgün edilib.  Ahıska türklərinin  Azərbaycana kütləvi köçürülməsi XX əsrin 50-ci illərinə təsadüf edir, onların ilk dəstəsi bura 1958-ci ilin sentyabrında gəlib. İlk yaşayış məskənləri Xaçmaz, Quba, Saatlı, Sabirabad və Beyləqan rayonlarında olub. Ahıska türklərinin Azərbaycanda məskunlaşmasının ikinci dövrü 1989-cu ilin may-iyun aylarında baş vermiş Fərqanə hadisələri (Özbəkistanın Fərqanə vilayətində özbəklərlə türklərin qarşıdurması) ilə bağlı olub.

Saatlı rayonunun Adıgün kəndində “Adıgün” folklor kollektivi və Xaçmaz rayonundakı məktəb yaşındakı uşaqlardan ibarət “Sevil” rəqs qrupu bu xalqı, onun mədəniyyəti, adət-ənənələrini təkcə yaşadıqları rayonda deyil, Azərbaycanda və hətta ondan kənarda da tanıdır.


Almanlar -
1817-ciildə General Yermolov almanların ilk dəstələrinin Azərbaycana yerləşdirilməsi barədə göstəriş verdi. Azərbaycana yerləşdirilmiş ilk almanların çoxu Vyutenberq krallığının sakinləri olublar. İlk dəfə Yelizavetpolda (Gəncə), sonra onun yaxınlığındakı Yelenendorfda (Göygöl), Hacıkənddə, Şəmkirdə, Bakıda və s. ərazilərdə məskunlaşıblar. Bunlardan başqa almanlar Georqsfeld, Qrünfeld, Ayxenfeld, Traubenfeld, Yelizavetinka kimi kəndlərdə yaşayırdılar. Almanlar ölkəmizdə alman mədəniyyətini, təhsilini, həmçinin üzümçülüyü, şərabçılığı, tikinti-inşaat işlərini inkişaf etdiriblər. Böyük Vətən müharibəsindən sonra almanların yüksək inkişafını görən Sovet İmperiyası onları Azərbaycanda Sibirə və Qazaxıstana sürgün edib.

Qeyd edək ki, bu millətlərlə yanaşı, Azərbaycan Respublikası ərazisində ləzgi, talış, avar, tatar, tat, ukraynalı, gürcü, qrız, udin, xınalıq və digər xalqların nümayəndələri də yaşayır.


Günay Rəsulqızı


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbavcanda özünəxidmətə keçid meyarı tətbiq edilir - MÜSAHİBƏ
19.10.2017, 16:31

Azərbavcanda özünəxidmətə keçid meyarı tətbiq edilir - MÜSAHİBƏ

FİTVA: Qadınların ərlərinin telefonuna baxması haramdır
19.10.2017, 16:27

FİTVA: Qadınların ərlərinin telefonuna baxması haramdır

UNEC tələbələrindən xeyriyyə aksiyası
19.10.2017, 16:13

UNEC tələbələrindən xeyriyyə aksiyası

Leyla Əliyeva BMT-nin Azərbaycandakı rezident əlaqələndiricisi ilə görüşdü
19.10.2017, 16:10

Leyla Əliyeva BMT-nin Azərbaycandakı rezident əlaqələndiricisi ilə görüşdü

Şamaxı məktəbində QALMAQAL - Direktor ittihamlara cavab verdi   
19.10.2017, 16:06

Şamaxı məktəbində QALMAQAL - Direktor ittihamlara cavab verdi  

SSRİ-də bütün kişilərin sevimlisinə çevrilən MARİANNA - Məşhur aktrisa 65 yaşa çatdı - FOTO
19.10.2017, 15:45

SSRİ-də bütün kişilərin sevimlisinə çevrilən MARİANNA - Məşhur aktrisa 65 yaşa çatdı - FOTO

DİN iş üçün müsabiqə elan etdi - SİYAHI 
19.10.2017, 15:44

DİN iş üçün müsabiqə elan etdi - SİYAHI 

İran ballistik raket proqramını sürətləndirir
19.10.2017, 15:29

İran ballistik raket proqramını sürətləndirir

Azərbaycanda nazir müavini nazirlə quda OLDU
19.10.2017, 15:28

Azərbaycanda nazir müavini nazirlə quda OLDU

Universitetdə Çin lideri ilə bağlı kitab təqdim olundu
19.10.2017, 15:25

Universitetdə Çin lideri ilə bağlı kitab təqdim olundu

Bakıda qadının qulağından sırğasını qoparıb qaçan tutuldu
19.10.2017, 15:19

Bakıda qadının qulağından sırğasını qoparıb qaçan tutuldu

Rus əsgərlərin təzim etdiyi, müsəlmanların yan gəzdiyi iki Cümhuriyyət generalı   
19.10.2017, 15:15

Rus əsgərlərin təzim etdiyi, müsəlmanların yan gəzdiyi iki Cümhuriyyət generalı  

Ermənistan baş naziri sərnişinləri avtobusdan tez düşməyə səsləyib
19.10.2017, 15:14

Ermənistan baş naziri sərnişinləri avtobusdan tez düşməyə səsləyib

Azərbaycanda internet klublara gedənlərin sayı azaldı
19.10.2017, 15:10

Azərbaycanda internet klublara gedənlərin sayı azaldı

MDB Sərhəd Qoşunları Komandanları Şurası Bakıda 25 sənəd imzaladı
19.10.2017, 14:48

MDB Sərhəd Qoşunları Komandanları Şurası Bakıda 25 sənəd imzaladı

Azərbaycanlı gənclər Soçidə 
19.10.2017, 14:47

Azərbaycanlı gənclər Soçidə 

İcra başçısı məhkəməyə çağırılma xəbərindən DANIŞDI
19.10.2017, 14:41

İcra başçısı məhkəməyə çağırılma xəbərindən DANIŞDI

Nazir qriplə bağlı əmr verdi
19.10.2017, 14:29

Nazir qriplə bağlı əmr verdi

MSK nümayəndələrini Gürcüstandakı seçkiləri izləməyə göndərdi
19.10.2017, 14:29

MSK nümayəndələrini Gürcüstandakı seçkiləri izləməyə göndərdi

AFFA-nın I vitse-prezidenti: “Hakim “Atletiko”nun qapısına 11 metrlik cərimə verməli idi”
19.10.2017, 14:07

AFFA-nın I vitse-prezidenti: “Hakim “Atletiko”nun qapısına 11 metrlik cərimə verməli idi”

Fransalı aktrisa 100 yaşında vəfat edib
19.10.2017, 13:56

Fransalı aktrisa 100 yaşında vəfat edib

BMT azərbaycanlı deputatın kitabını
19.10.2017, 13:47

BMT azərbaycanlı deputatın kitabını "İlin kitabı" elan etdi - Romada təqdimat olacaq  

Gələn il Xəzərin yekun statusu müəyyənləşə bilər
19.10.2017, 13:40

Gələn il Xəzərin yekun statusu müəyyənləşə bilər

Eldar Əzizov 2 trilyonluq korrupsiyadan danışdı
19.10.2017, 13:16

Eldar Əzizov 2 trilyonluq korrupsiyadan danışdı

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Xalça Simpoziumu açıldı - FOTOLAR
19.10.2017, 13:02

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Xalça Simpoziumu açıldı - FOTOLAR

Müsavat Bakı Meriyasının təklifini qəbul edəcək? - Arif Hacılı cavab verdi   
19.10.2017, 13:00

Müsavat Bakı Meriyasının təklifini qəbul edəcək? - Arif Hacılı cavab verdi  

İcra başçısı məhkəməyə çağırıldı
19.10.2017, 12:53

İcra başçısı məhkəməyə çağırıldı

Saakaşvilinin tərəfdarları yenidən Kiyevin mərkəzində toplaşıb
19.10.2017, 12:47

Saakaşvilinin tərəfdarları yenidən Kiyevin mərkəzində toplaşıb

“Yol polisi olmasa, taksi sürücüləri yolları iflic edər”
19.10.2017, 12:38

“Yol polisi olmasa, taksi sürücüləri yolları iflic edər”

Kataloniya lideri İspaniyaya şərt kəsdi
19.10.2017, 12:31

Kataloniya lideri İspaniyaya şərt kəsdi

Hacıbala Abutalıbovun təşəbbüsü donduruldu
19.10.2017, 12:30

Hacıbala Abutalıbovun təşəbbüsü donduruldu

Sabah da yağış yağacaq - PROQNOZ
19.10.2017, 12:26

Sabah da yağış yağacaq - PROQNOZ

Bakıda polisə hücumlar niyə artıb?
19.10.2017, 12:24

Bakıda polisə hücumlar niyə artıb?

Keçmiş həmsədrlər Qarabağ məsələsinə ciddi toxunmadılar - ABŞ-dakı dinləmələrə ETİRAZ
19.10.2017, 12:23

Keçmiş həmsədrlər Qarabağ məsələsinə ciddi toxunmadılar - ABŞ-dakı dinləmələrə ETİRAZ

Yazıçılar Birliyi “26” kafesinin yerini daha icarəyə verməyəcək
19.10.2017, 12:15

Yazıçılar Birliyi “26” kafesinin yerini daha icarəyə verməyəcək

ARXİV
SORĞU
Hansı kommunal xidmətin işindən razısınız?
“Azəriqaz”(5.11%)
“Azərişıq”(26.7%)
“Azərsu”(11.9%)
“Azəristiliktəchizat”(2.84%)
Heç biri(53.4%)