24 avqust 2017, Cümə axşamı
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Azərbaycanın azsaylı xalqları - rus, yəhidi, erməni, kürd... - Kim bura nə vaxt köçürülüb?
Azərbaycanın azsaylı xalqları - rus, yəhidi, erməni, kürd... - Kim bura nə vaxt köçürülüb?
14.04.2017, 14:27

Lap qədim dövrlərdən başlayaraq Azərbaycan türkləri həmişə digər millətlərə qarşı çox mülayim, diqqətli və qayğıkeş olub. Məhz bunun nəticəsidir ki, hazırda da ölkəmizdə müxtəlif adda xalqlar yaşayır.

Azərbaycan Respublikasının əhalisinin 90 %-dən çoxu azərbaycanlılar (Azərbaycan türkləri) olsa da, 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına görə ölkə əhalisinin 8,4 faizini milli azlıqlar, azsaylı xalqlar və etnik qrupların nümayəndələri təşkil edir.

Modern.az Azərbaycanda yaşayan həmin xalqlardan bir neçəsi haqqında məlumatları təqdim edir.

Ruslar  - Rusların Azərbaycana gəlməsi, əsasən, 19-cu əsrin 30-40-cı illərinə - Şimali Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalından sonrakı dövrə təsadüf edir. Azərbaycanda müstəmləkəçilik siyasətini müvəffəqiyyətlə həyata keçirmək üçün Rusiyanın mərkəzi quberniyalarından Qafqaza, o cümlədən Azərbaycana minlərlə rus köçürülüb.

Onlar əsas etibarilə rəsmi rus pravoslav kilsəsi tərəfindən təqib edilən təriqətçilərdən (duxoborlar, molokanlar, subbotniklər və b.) ibarət idi. Azərbaycanda ilk rus kəndləri 19-cu əsrin 30-40-cı illərində Lənkəran (Prişib, Nikolayevka, Astraxanovka), Şamaxı (Xilmilli, Mərəzə) və Quba (Altıağac və s.) qəzalarında salındı.
Rusların Azərbaycana və xüsusilə Muğana gəlməsinin ikinci mərhələsi 20-ci əsrin 20-ci illərinə təsadüf  edir.
Hazırda rusların əksəriyyəti Bakıda, Sumqayıtda və Gəncədə yaşayır. Kompakt halda İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndində, Gədəbəy rayonunun Novosaratovka, Novoivanovka, Qorelsk və Slavyanka kəndlərində, Goranboy rayonunun Rus Borisi kəndində, Şamaxı rayonunun Çuxuryurd, Qızmeydan və Nağaraxana kəndlərində yaşayırlar. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına görə, Azərbaycanda 119,3 min nəfər rus yaşayır.

Yəhudilər - Yəhudilərin Azərbaycanda məskunlaşmalarının tarixi 2600 il öncəyə gedib çıxır. Azərbaycanda yəhudilər əsasən Bakı, Sumqayıt şəhərlərində, həmçinin Quba və Oğuz rayonlarında məskunlaşıblar.

Quba rayonunda Dağ yəhudilərinin kompakt yaşadığı “Qırmızı Qəsəbə”də yəhudi uşaqları üçün “Şmirat a-Şem” adlı kollec açılıb. Burada yəhudi milli adət və ənənələrini tədris edən İsrailli müəllimlər çalışırlar.

Avropa yəhudilərinin (aşkenazilərin) Azərbaycana gəlişi əsasən XIX əsrin ikinci yarısında Bakıda neft sənayesinin yüksək inkişafı dövrünə təsadüf edir. Bakıya gələn ziyalı Avropa yəhudiləri içərisində memarlar, müəllimlər, həkimlər, vəkillər və s. ixtisas nümayəndələri var idi.

1897-cı ildə Bakıda təqribən 2500-ə yaxın yəhudi yaşayırdı və onların əksəriyyəti Avropa yəhudiləri idilər. 1913-cü ildə isə bu say təqribən 10 minə çatırdı..

1995-ci ildən başlayaraq hər il yəhudi xalqının yeni ili sayılan “Roş ha-Şana” bayramı münasibəti ilə ölkə prezidenti tərəfindən Azərbaycan Respublikasındakı bütün yəhudi icmasına təbrik ünvanlanır.
Ölkəmizdə “Holokost” günü, yəni yəhudilərin II Dünya Müharibəsi zamanı faşizm rejimi tərəfindən soyqırımına məruz qalması günü də qeyd olunur. Ölkə başçısı İlham Əliyev bu günlə bağlı hər il Azərbaycan Respublikasının yəhudi icmasına müraciət ünvanlayır.

Təqribi hesablamalara görə, hazırda Azərbaycan Respublikasında təqribən 9,1 min yəhudi yaşayır. Onların əksəriyyəti respublikanın siyasi, iqtisadi, sosial, mədəni həyatında aktiv fəaliyyət göstərir.

Ermənilər - əsasən, Qarabağın dağlıq hissəsində yaşayırlar. 19-cu əsrin 20-30-cu illərində ermənilərin bu bölgəyə İran və Türkiyə ərazilərindən kütləvi surətdə köçürülməsi başlayıb. Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiası nəticəsində işğal olunmuş keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ərazisində 2009-cu ildə siyahıyaalma keçirmə mümkün olmadı. Hazırda Azərbaycanda təqribən, 120,2 min erməni yaşayır.

Kürdlər  - Ölkəmizdə yaşayan digər azsaylı xalqlardan biridir. Azərbaycanda kürdlərin məskunlaşması haqqında ilkin məlumat X əsrə aiddir. Bu dövrə aid ərəb mənbələrində Şirvanda, Aranda, Beyləqanda, Dərbənddə və Azərbaycanın digər regionlarında kürdlərin yaşaması göstərilir. Kürdlər Azərbaycana, əsasən, 16-cı əsrdə Osmanlı-İran müharibələri dövründə gəliblər. Kürdlərin Azərbaycana miqrasiyası 1813-cü il Gülüstan və 1828-ci il Türkmənçay müqavilələrindən sonra da artıb.
Kürdlər 1993-cü ilədək Azərbaycanda kiçik Qafqazın cənub-qərbində yerləşən Kəlbəcər və Laçın rayonları ərazisində yayayıblar. Kəlbəcər-Laçın ərazisi bütövlükdə Ermənistan tərəfindən işğal edildiyindən yüzlərlə kürd ailəsi də Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində köçkünlük həyatı yaşayır.
Hazırda Naxçıvan MR-nın Sədərək rayon mərkəzində (Heydərabad qəsəbəsi), Culfa rayonunun Teyvaz və Şərur rayonunun Dərəkənd kəndlərində də kürdlər yaşayırlar.

Kürdlərin Azərbaycan ərazisindəki ümumi sayları 6,3 min nəfərdir.

Ahıska türkləri -Hazırda ölkə ərazisində təqribən 38 min nəfər ahıska türkü yaşayır. Tarixi torpaqları Gürcüstan olan bu xalq  həmin ərazidən Qazaxıstanın və Orta Asiyanın çöllərinə sürgün edilib.  Ahıska türklərinin  Azərbaycana kütləvi köçürülməsi XX əsrin 50-ci illərinə təsadüf edir, onların ilk dəstəsi bura 1958-ci ilin sentyabrında gəlib. İlk yaşayış məskənləri Xaçmaz, Quba, Saatlı, Sabirabad və Beyləqan rayonlarında olub. Ahıska türklərinin Azərbaycanda məskunlaşmasının ikinci dövrü 1989-cu ilin may-iyun aylarında baş vermiş Fərqanə hadisələri (Özbəkistanın Fərqanə vilayətində özbəklərlə türklərin qarşıdurması) ilə bağlı olub.

Saatlı rayonunun Adıgün kəndində “Adıgün” folklor kollektivi və Xaçmaz rayonundakı məktəb yaşındakı uşaqlardan ibarət “Sevil” rəqs qrupu bu xalqı, onun mədəniyyəti, adət-ənənələrini təkcə yaşadıqları rayonda deyil, Azərbaycanda və hətta ondan kənarda da tanıdır.


Almanlar -
1817-ciildə General Yermolov almanların ilk dəstələrinin Azərbaycana yerləşdirilməsi barədə göstəriş verdi. Azərbaycana yerləşdirilmiş ilk almanların çoxu Vyutenberq krallığının sakinləri olublar. İlk dəfə Yelizavetpolda (Gəncə), sonra onun yaxınlığındakı Yelenendorfda (Göygöl), Hacıkənddə, Şəmkirdə, Bakıda və s. ərazilərdə məskunlaşıblar. Bunlardan başqa almanlar Georqsfeld, Qrünfeld, Ayxenfeld, Traubenfeld, Yelizavetinka kimi kəndlərdə yaşayırdılar. Almanlar ölkəmizdə alman mədəniyyətini, təhsilini, həmçinin üzümçülüyü, şərabçılığı, tikinti-inşaat işlərini inkişaf etdiriblər. Böyük Vətən müharibəsindən sonra almanların yüksək inkişafını görən Sovet İmperiyası onları Azərbaycanda Sibirə və Qazaxıstana sürgün edib.

Qeyd edək ki, bu millətlərlə yanaşı, Azərbaycan Respublikası ərazisində ləzgi, talış, avar, tatar, tat, ukraynalı, gürcü, qrız, udin, xınalıq və digər xalqların nümayəndələri də yaşayır.


Günay Rəsulqızı


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Rusiya səfiri evində ölü tapıldı
24.08.2017, 00:49

Rusiya səfiri evində ölü tapıldı

“Qarabağ” tarix yazdı: Komandamız Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində - Yenilənib
24.08.2017, 00:36

“Qarabağ” tarix yazdı: Komandamız Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində - Yenilənib

Çavuşoğlu Bərzani ilə görüşüb
23.08.2017, 23:47

Çavuşoğlu Bərzani ilə görüşüb

Zabit Səmədovdan növbəti qələbə - VİDEO
23.08.2017, 23:15

Zabit Səmədovdan növbəti qələbə - VİDEO

Qaraciyərinizə yeni “ömür” verin – TUBAJ PROSEDURU
23.08.2017, 22:57

Qaraciyərinizə yeni “ömür” verin – TUBAJ PROSEDURU

Nərimanovdakı yanğın sondürülüb
23.08.2017, 22:41

Nərimanovdakı yanğın sondürülüb

Su, çay, qəhvə - Kompüter qarşısında bu içkilərdən istifadə etməyin
23.08.2017, 22:27

Su, çay, qəhvə - Kompüter qarşısında bu içkilərdən istifadə etməyin

"Qarabağ" rəqibə qarşı bu heyətlə oynayacaq
23.08.2017, 22:13

"Qarabağ" rəqibə qarşı bu heyətlə oynayacaq

Gürcüstanın müdafiə naziri Azərbaycana təşəkkür etdi
23.08.2017, 21:59

Gürcüstanın müdafiə naziri Azərbaycana təşəkkür etdi

Şəkidə meşə ərazisində yanğın olub   
23.08.2017, 21:44

Şəkidə meşə ərazisində yanğın olub  

Göyərtəsində 70 sərnişin olan qayıq batıb
23.08.2017, 21:29

Göyərtəsində 70 sərnişin olan qayıq batıb

Yəmənə endirilən aviazərbələrdə 35 dinc sakin həlak olub
23.08.2017, 21:13

Yəmənə endirilən aviazərbələrdə 35 dinc sakin həlak olub

Çində dağıdıcı qasırğa - VİDEO
23.08.2017, 20:58

Çində dağıdıcı qasırğa - VİDEO

İraqda zəlzələ olub
23.08.2017, 20:43

İraqda zəlzələ olub

Mingəçevirdə 21 yaşlı qadın bıçaqlanıb
23.08.2017, 20:30

Mingəçevirdə 21 yaşlı qadın bıçaqlanıb

Şəkidə güllələnən şəxsin görüntüləri yayıldı - VİDEO
23.08.2017, 20:16

Şəkidə güllələnən şəxsin görüntüləri yayıldı - VİDEO

Gürcüstan azərbaycanlılarının durumu müzakirə edilib
23.08.2017, 20:02

Gürcüstan azərbaycanlılarının durumu müzakirə edilib

Putinlə Sarkisyan Soçidə görüşdü
23.08.2017, 19:41

Putinlə Sarkisyan Soçidə görüşdü

Diaqnostik qiymətləndirilmədən keçən müəllimlərə maaşı artırılıb
23.08.2017, 18:58

Diaqnostik qiymətləndirilmədən keçən müəllimlərə maaşı artırılıb

Əli Əhmədov:
23.08.2017, 18:47

Əli Əhmədov: "Azərbaycanda sahibsiz heyvan problemi möcvuddur"

"Qarabağ" adı altında qələbə bizi Qarabağa aparacaq         
23.08.2017, 18:32

"Qarabağ" adı altında qələbə bizi Qarabağa aparacaq      

Bakida tozun miqdarı normadan 52% çoxdur - Nazirlik
23.08.2017, 18:25

Bakida tozun miqdarı normadan 52% çoxdur - Nazirlik

Dəyərlərimiz üçün mütləq Qarabağa qayıtmalıyıq
23.08.2017, 18:21

Dəyərlərimiz üçün mütləq Qarabağa qayıtmalıyıq

Qlobal Gənc Liderlər Forumu başa çatıb
23.08.2017, 18:12

Qlobal Gənc Liderlər Forumu başa çatıb

Ali məktəbə qəbulda test imtahanı ləğv edilir - MƏLEYKƏ ABBASZADƏ TƏSDİQLƏDİ 
23.08.2017, 18:06

Ali məktəbə qəbulda test imtahanı ləğv edilir - MƏLEYKƏ ABBASZADƏ TƏSDİQLƏDİ 

Bayram Kürdəxanılının izdihamlı dəfn mərasimindən FOTOLAR
23.08.2017, 18:05

Bayram Kürdəxanılının izdihamlı dəfn mərasimindən FOTOLAR

Prezident Nazirlər Kabineti Aparatının strukturunu TƏSDİQLƏDİ
23.08.2017, 17:58

Prezident Nazirlər Kabineti Aparatının strukturunu TƏSDİQLƏDİ

Meyxanaçı Ağamirzə: 
23.08.2017, 17:56

Meyxanaçı Ağamirzə"Bayramı vurub öldürən qohumumdur"

Avtomobillərin qiymətini kimlər qaldırır...
23.08.2017, 17:37

Avtomobillərin qiymətini kimlər qaldırır...

Dənizdə batan əcnəbi xilas edilib
23.08.2017, 17:29

Dənizdə batan əcnəbi xilas edilib

İlham Əliyev Poroşenkonu təbrik etdi
23.08.2017, 17:26

İlham Əliyev Poroşenkonu təbrik etdi

İŞİD 9 hərbçinin başını kəsdi
23.08.2017, 17:25

İŞİD 9 hərbçinin başını kəsdi

Pərvanə kimi...
23.08.2017, 17:16

Pərvanə kimi...

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ 
23.08.2017, 17:09

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ 

Macarıstanın Azərbaycandakı səfirliyi viza verilməsini dayandırdı
23.08.2017, 17:01

Macarıstanın Azərbaycandakı səfirliyi viza verilməsini dayandırdı

ARXİV
SORĞU
Qurban kəsəcəksiniz?
- Bəli, mütləq kəsəcəm(24%)
- Bir neçə nəfərlə birləşib kəsəcəyik(36%)
- Qurbanlıq kəsmək istəyirəm, amma pulum yoxdur(32%)
- Kəsməyəcəm, çünki bu dini bayramı qəbul etmirəm(8%)