23 fevral 2018, Cümə
Ana Səhifə - MÜSAHİBƏ - Övladına "Əbuturab", "Əbutural", "Sison",  "Fəlakət" adı vermək istəyənlər var -  MÜSAHİBƏ
Övladına "Əbuturab", "Əbutural", "Sison",  "Fəlakət" adı vermək istəyənlər var -  MÜSAHİBƏ
15.04.2017, 12:08

Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyasının sədr müavini Sayalı Sadıqovanın Modern.az-a müsahibəsi:

 

-Sayalı xanım, illər əvvəl Azərbaycanda bəzi uşaqlara cinsinə uyğun olmayan, yaxud gülünc səslənən adlar verilirdi. İndi vəziyyət necədir, Komissiyaya müraciətlər artıb, yoxsa azalıb?

 

-Bizə mütəmadi olaraq müraciətlər daxil olur. Bu müsahibədən əvvəl bizə daxil olan müraciətdə valideynlər uşağa “Emral” adını qoymaq istəyirdilər. Araşdırdıq, uşağa həmin adın qoyulmasına müsbət rəy verdik. “Əmrəli” adı var, görək Emral adına maraq necə olacaq.

 

-Ümumiyyətlə, ildən-ilə vəziyyət necə dəyişir?

 

-Qənaətbəxşdir. İnsanlar maarifləndikcə vəziyyət yaxşıya doğru dəyişir. Biz mütəmadi olaraq müsahibələr veririk, televiziyalarda çıxış edirik. Bunun da müsbət nəticələrini görürük. Nail olduğumuz ən müsbət tərəfi də odur ki, artıq insanlar övladına ad qoyarkən fikirləşirlər.

 

-Bu yaxınlarda bölgələrdən birində rayon su idarəsində “Sərxoş” adlı şəxsə rast gəldik. Ad həm də insanın kimliyi barədə ilk təəssürat oyadır...

 

-Doğrudur, ad insan həyatında çox önəmli faktordur. Əvvəllər bu tip adlar var idi, amma indi qoyulmasına icazə vermirik. Bunlar haradasa 1950-60-70-ci illərdə qoyulan adlar idi. "Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları” rəhbər tutularaq “Sərxoş”, “Ansambl”, “Cinayətkar”, “Limonad” kimi adlar seçilib ayrıca siyahıya salındı. Azərbaycanda şəxs adları siyahısına daxil edilməyən 1700 belə ad var. Bu adların hamısı sistemdən çıxarılıb. Maarifləndirmə işlərinin effektivliyi nəticəsində insanlar bu cür adlara müraciət etmirlər. Əvvəl guya fərqli olmaq üçün uşağa təsadüfi adlar qoyurdular.

 

- Bu gün meyllər daha çox hansı adlaradır?

 

-Mürəkkəb adlara maraq daha çoxdur. “Əkbər İmran”, “Elman Şuşa”. Özü də müraciət edənlər istəyirlər ki, bu adlar ayrı-ayrı yazılsın. Ərəblərdə o sistem var ki, 2-3 ad yanaşı işlədilir. Bizdə o sistem yoxdur. Ona görə də bu kimi adların qoyulmasının qarşısı alınır. İllər əvvəl “Anaxanım”, “Ağabacı” kimi mürəkkəb adlar qoyulurdu. İndi bu adlara müraciətlər yoxdur. “Gülçöhrə” çox gözəl addır. Amma bu ada müraciət yoxdur.

 

-Bu il ərzində müraciət edənlərdən müsbət rəy verdiyiniz hansısa maraqlı bir ad oldumu?

 

-Adlar çoxdur. Həddindən artıq yeni adlar qoyulur. Bu yaxınlarda “Şəhri”, “Əbutural”, “Əbuturab”, “Azimə”, ”Əbafərd”, “Musab”, “Nərgizxatun”, “Sison”, “Sümeyra”, “Zümeyrə” kimi adlar üçün müraciət edilib. Bəzilərinə icazə verilib, bəzilərinə yox. Məsələn, “Əliəsmət” adının qoyulmasının qarşısı alınıb. Çünki “Əsmət” qız adıdır. Valideyn deyirdi ki, “mən ortaq ad qoymaq istəyirəm”. Biz razılaşmadıq. O cümlədən, “Qəmxur”, “Həsəni” adlarına icazə verməmişik.

 

- Valideynlər bu kimi adlarla bağlı müraciət etdikdə nəyi əsas gətirirlər? Məsələn, övladına “Qəmxur” adını vermək istəyən bir valideynin səbəbi nə idi?

 

-Elə bir ciddi səbəb olmur əslində. Valideyn deyir “yuxumda görmüşəm bu adı qoymalıyam”, yaxud “əhd eləmişəm, arzumdur” və s.

 

- Bir neçə il əvvəl dəbə düşən “Dərya”, “Dəniz”, Damla”, “Torpaq” kimi Türkiyədən bizə ötürülən adlar hələ də populyarlığını qoruyurmu?

 

- “Torpaq” adı yox, amma digərləri qoyulur. Bunlar təzə gələn adlardandır. Yəni daha çox qoyulur deyə bilmərik. Məsələn, 100 nəfərdən 3-4 nəfərinə “Dərya”, “Dəniz”, Damla” adı qoyulur. Əksəriyyət çalışır ki, daha sadə, diləyatımlı, mənası dəqiq adları seçsin.

 

-Amma bunların içərisində istisnalar olmamış deyil... Yəqin ki, qeyri-adi, əndrəbadi adlara müraciət edənlər də var...

 

-Əlbəttə var. “Əyalət”, “Əmanət”, “Fəlakət”, “Əqrəb”, “Prikaz”,“Fərmayiş, “Fani”, “Fəthi”, “Fakir”, “Həkkak”, “Əba” kimi adlara mənfi rəy göndərmişik. “Fəlakət” kimi bir adı uşağa qoymaq nə dərəcədə düzgündür axı? Hələ bir xanım qızının adını “Güldan” qoymaq istəyirdi. Digəri israrla oğluna “Ehsan” adı verirdi. Amma təbii ki, hamısının qarşısı alınıb. Müraciət edənlərdən 20-si gözəl olsa da, təxminən 3-ü çox pis adlar olur.

 

-Seçdiyi ada mənfi rəy alan valideynlər etiraz edirmi? Yaxud məhkəmə müstəvisinə qədər gedib çıxanlar olubmu?

 

-Etirazlar olmur. Biz adətən maarifləndirmə, normal danışıqla ailələri başa salırıq ki, bu tip adların qoyulması uşağın gələcəyi üçün yaxşı deyil. Məhkəməyə verən olub. Məhkəmədən də mənfi cavab alandan sonra oturub yeni ad fikirləşirlər.

“Edvard Khan” adını qoymaq istəyən qadın, Türkiyə vətəndaşı ilə ailə qurduqdan sonra ayrılmışdı. İsrarla bu adı qoymaq istəyirdi, məhkəməyə müraciət etdi. Oradan da mənfi cavab alandan sonra övladına nə ad qoydu, onu bilmədim. O adlar ki, uşağın cinsinə uyğun deyil, mənafeyinə xələl gətirə bilər, yaxud gülüncdür, biz onların qoyulmasına icazə vermirik.

 

-Məhkəmədə sizin rəyin əleyhinə bir qərar çıxartdıranlar necə, varmı?

 

-Xeyr. Biz bütün işləri araşdırır və dəqiq qərar çıxarırıq. Buna görə də, məhkəmədə qələbə çala bilmirlər. Biz hər şeyi qanuni şəkildə əsaslandırırıq. Bizim işimiz budur. Əgər qanunsuz bir adı məhkəmə təsdiq edəcəksə, onda belə çıxır ki, bizim qurumun nə rolu var?

 

-Uşaqlara verilən adlarda televiziyada nümayiş olunan seriallar və filmlərin təsirləri görülürmü? Nəzərə alaq ki, illər əvvəl belə ənənə var idi. İnsanlar yerli və xarici filmləri izləyib, bəyəndikləri obrazın adını övladlarına verirdilər...

 

-Var və bu, bütün dövrlər üçün aktualdır. Sovet dövründə “Əhməd haradadır?” filmindən sonra Azərbaycanda “Əhməd” adı populyar olmağa başladı. Yaxud hansısa xalq artistinin adına müraciətlər çox idi. İndi də belədir. Yəqin ki, valideynin öz övladına “Fəlakət” adını vermək istəməsi də məhz bu kimi təsirlərdəndir...

 

- Bəs eyni adın çox qoyulması necə, narahatedici məqam sayıla bilərmi?

 

-Bir adın çox qoyulması da xoşagələn deyil. 2012-2014-cü illərdə oğlan uşaqlarının əksəriyyətinə “Yusif”, “Əli” adları verilib. 1000 uşaqdan 400-500-nə “Yusif” adı verilmişdi. Amma ötən ildən başlayaraq “Yusif” və” Əli” adlarına müraciətlər azalıb.

 

- Sayalı xanım, “Muhəmməd”, “Zəhra”, “Fatimə”, “Yusif”, “Əli”, “Həsən” kimi dini adların azərbaycanlı uşaqlara verilməsi ilə bağlı məhdudiyyətlər olduğu fikirləri nə dərəcədə realdır?

 

- Elə bir şey yoxdur. Bunlar dini adlar olmasına baxmayaraq, ərəb dilinin yox, bizim dilimizin normalarına uyğunlaşdırılıb. “Muhəmməd” yox, “Məhəmməd” qoyulur. Bunlar sabitləşmiş adlardır və qoyulmasının qarşısını ala bilmərik. Almağımız düzgün deyil. Elə bir çərçivə yoxdur ki, adlar yalnız Azərbaycan adları olmalıdır. Elə bir ölkə də yoxdur ki, orada istifadə edilən adların hamısı öz adları olsun. Başqa dildən alınan, amma öz dilinin normalarına uyğunlaşdırılan adlar çoxdur.

 

-Bu sahədə qarşıdakı planlarınız, hədəfləriniz nədən ibarətdir?

 

-Biz bu sahədə mütəmadi olaraq işlər görürük. 2016-cı ildə nəşr etdirdiyimiz “Adlar lüğəti”ni təkmilləşdiririk. Oraya yeni adlar daxil edirik. İşimizin əsas hissəsi maarifləndirmədir. Davamlı olaraq televiziyalarda, mətbuatda çıxış edirik. Fəaliyyətimizi bu istiqamətdə də davam edəcəyik.

 

Gülşən RAUFQIZI

 

 

 

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Bakuxeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Sudeyif Sadiqli
15.04.2017, 15:15

Bəs hörmətli Sayalı xanım soyadının sonluğunu nə vaxt milliləşdirəcək?

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Uşağa qulluğa görə verilən müavinət də artırıldı
23.02.2018, 19:00

Uşağa qulluğa görə verilən müavinət də artırıldı

48 yaşlı qadının əli emal avadanlığının arasında qalıb
23.02.2018, 18:56

48 yaşlı qadının əli emal avadanlığının arasında qalıb

Azərbaycanda aqrar sahənin texniki təminatı gücləndirilir
23.02.2018, 18:46

Azərbaycanda aqrar sahənin texniki təminatı gücləndirilir

Azərbaycanda sosial müavinətlərin məbləği artırıldı
23.02.2018, 18:42

Azərbaycanda sosial müavinətlərin məbləği artırıldı

“AppLab” proqramının məzunları və yeni iştirakçıları bir arada
23.02.2018, 18:37

“AppLab” proqramının məzunları və yeni iştirakçıları bir arada

İordaniya Kralı Azərbaycan Prezidentinə məktub göndərib
23.02.2018, 18:34

İordaniya Kralı Azərbaycan Prezidentinə məktub göndərib

Beşdən çox uşağı olan qadınlara verilən müavinət artırıldı
23.02.2018, 18:27

Beşdən çox uşağı olan qadınlara verilən müavinət artırıldı

“Köçürülmənin sadələşdirilməsi tələbələr üçün yaradılan ən yaxşı imkandır”
23.02.2018, 18:18

“Köçürülmənin sadələşdirilməsi tələbələr üçün yaradılan ən yaxşı imkandır”

Qarabağda 16 nəfər ölüb, 89 nəfər yaralanıb
23.02.2018, 18:08

Qarabağda 16 nəfər ölüb, 89 nəfər yaralanıb

Kadırov Stalinin goruna söydü
23.02.2018, 17:59

Kadırov Stalinin goruna söydü

Regionlarda keçirilən festivallar bölgələrimizin mədəni zənginliyini nümayiş etdirir  
23.02.2018, 17:45

Regionlarda keçirilən festivallar bölgələrimizin mədəni zənginliyini nümayiş etdirir  

Makedoniyalı siyasətçi: ”Xocalı soyqırımı Ermənistana ləkədir”    
23.02.2018, 17:30

Makedoniyalı siyasətçi: ”Xocalı soyqırımı Ermənistana ləkədir”  

İnsan qaynaqlarına edilən yatırım - gələcəyə qoyulan sərmayədir
23.02.2018, 17:29

İnsan qaynaqlarına edilən yatırım - gələcəyə qoyulan sərmayədir

Erməni əsgər yaralanıb
23.02.2018, 17:28

Erməni əsgər yaralanıb

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ
23.02.2018, 17:12

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ

AvroLiqada 1/8 finalın püşkü atıldı - RƏQİBLƏR
23.02.2018, 17:10

AvroLiqada 1/8 finalın püşkü atıldı - RƏQİBLƏR

Heydər Əsədov Ağsuda şikayətləri dinlədi
23.02.2018, 17:06

Heydər Əsədov Ağsuda şikayətləri dinlədi

Çingiz Qənizadənin Bosniya və Herseqovinada rəsmi görüşləri davam edir   
23.02.2018, 17:05

Çingiz Qənizadənin Bosniya və Herseqovinada rəsmi görüşləri davam edir  

İtaliyada institut saytında Xocalı soyqırımından bəhs edilib
23.02.2018, 17:03

İtaliyada institut saytında Xocalı soyqırımından bəhs edilib

Binəqədidə Xocalı şəhidləri anıldı
23.02.2018, 17:02

Binəqədidə Xocalı şəhidləri anıldı

Bakıda 16 avtobus marşrutunun yolu dəyişdirildi – SİYAHI
23.02.2018, 16:58

Bakıda 16 avtobus marşrutunun yolu dəyişdirildi – SİYAHI

Qərbi Kaspi Universitetində Startup Günləri başlayıb
23.02.2018, 16:56

Qərbi Kaspi Universitetində Startup Günləri başlayıb

Katalonlar daha müstəqillik istəmir
23.02.2018, 16:54

Katalonlar daha müstəqillik istəmir

Nəhəng torpedo Amerika sahillərini məhv edə bilər
23.02.2018, 16:49

Nəhəng torpedo Amerika sahillərini məhv edə bilər

Bakıda “İmam Zeynalabdin”ə qarşı ƏMƏLİYYAT
23.02.2018, 16:47

Bakıda “İmam Zeynalabdin”ə qarşı ƏMƏLİYYAT

Mərkəzi Elmi Kitabxanada Xocalı sərgisi AÇILDI - FOTOLAR
23.02.2018, 16:39

Mərkəzi Elmi Kitabxanada Xocalı sərgisi AÇILDI - FOTOLAR

Türkiyə XİN-i Hollandiyaya ciddi etiraz etdi
23.02.2018, 16:39

Türkiyə XİN-i Hollandiyaya ciddi etiraz etdi

Moldova Prezidenti İqor Dodon Azərbaycana gələcək
23.02.2018, 16:31

Moldova Prezidenti İqor Dodon Azərbaycana gələcək

Elektrik qatarları adi iş qrafikini bərpa edib
23.02.2018, 16:30

Elektrik qatarları adi iş qrafikini bərpa edib

Ukraynanın Baş prokuroru: “Saakaşvili bizim üçün zərərsizdir”
23.02.2018, 16:29

Ukraynanın Baş prokuroru: “Saakaşvili bizim üçün zərərsizdir”

Azərbaycana yeni “Boeing”lər gətirilir
23.02.2018, 16:27

Azərbaycana yeni “Boeing”lər gətirilir

Axtarışda olan biznesmen həbs edilib
23.02.2018, 16:10

Axtarışda olan biznesmen həbs edilib

"Xocalı dəhşətləri hamımızın yaddaşındadır" - ABŞ səfiri
23.02.2018, 16:04

"Xocalı dəhşətləri hamımızın yaddaşındadır" - ABŞ səfiri

İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirildi
23.02.2018, 15:57

İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirildi

Deputat Universitetə torpaq ayrılmasını təklif etdi
23.02.2018, 15:50

Deputat Universitetə torpaq ayrılmasını təklif etdi

ARXİV
SORĞU
Hansı supermarketdən alver edirsiniz?
“ARAZ” marketləri(16.9%)
“Bazarstore”(9.85%)
“Neptun” marketləri(2.81%)
“Favorit” marketi(7.04%)
“Makromarket”(2.81%)
“Bizim market”(1.40%)
“Rahat market”(2.81%)
“Bravo” marketləri(11.2%)
“Oba market”(9.85%)
Heç biri - digər mağazalar(35.2%)