24 oktyabr 2017, Çərşənbə
Ana Səhifə - MÜSAHİBƏ - Övladına "Əbuturab", "Əbutural", "Sison",  "Fəlakət" adı vermək istəyənlər var -  MÜSAHİBƏ
Övladına "Əbuturab", "Əbutural", "Sison",  "Fəlakət" adı vermək istəyənlər var -  MÜSAHİBƏ
15.04.2017, 12:08

Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyasının sədr müavini Sayalı Sadıqovanın Modern.az-a müsahibəsi:

 

-Sayalı xanım, illər əvvəl Azərbaycanda bəzi uşaqlara cinsinə uyğun olmayan, yaxud gülünc səslənən adlar verilirdi. İndi vəziyyət necədir, Komissiyaya müraciətlər artıb, yoxsa azalıb?

 

-Bizə mütəmadi olaraq müraciətlər daxil olur. Bu müsahibədən əvvəl bizə daxil olan müraciətdə valideynlər uşağa “Emral” adını qoymaq istəyirdilər. Araşdırdıq, uşağa həmin adın qoyulmasına müsbət rəy verdik. “Əmrəli” adı var, görək Emral adına maraq necə olacaq.

 

-Ümumiyyətlə, ildən-ilə vəziyyət necə dəyişir?

 

-Qənaətbəxşdir. İnsanlar maarifləndikcə vəziyyət yaxşıya doğru dəyişir. Biz mütəmadi olaraq müsahibələr veririk, televiziyalarda çıxış edirik. Bunun da müsbət nəticələrini görürük. Nail olduğumuz ən müsbət tərəfi də odur ki, artıq insanlar övladına ad qoyarkən fikirləşirlər.

 

-Bu yaxınlarda bölgələrdən birində rayon su idarəsində “Sərxoş” adlı şəxsə rast gəldik. Ad həm də insanın kimliyi barədə ilk təəssürat oyadır...

 

-Doğrudur, ad insan həyatında çox önəmli faktordur. Əvvəllər bu tip adlar var idi, amma indi qoyulmasına icazə vermirik. Bunlar haradasa 1950-60-70-ci illərdə qoyulan adlar idi. "Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları” rəhbər tutularaq “Sərxoş”, “Ansambl”, “Cinayətkar”, “Limonad” kimi adlar seçilib ayrıca siyahıya salındı. Azərbaycanda şəxs adları siyahısına daxil edilməyən 1700 belə ad var. Bu adların hamısı sistemdən çıxarılıb. Maarifləndirmə işlərinin effektivliyi nəticəsində insanlar bu cür adlara müraciət etmirlər. Əvvəl guya fərqli olmaq üçün uşağa təsadüfi adlar qoyurdular.

 

- Bu gün meyllər daha çox hansı adlaradır?

 

-Mürəkkəb adlara maraq daha çoxdur. “Əkbər İmran”, “Elman Şuşa”. Özü də müraciət edənlər istəyirlər ki, bu adlar ayrı-ayrı yazılsın. Ərəblərdə o sistem var ki, 2-3 ad yanaşı işlədilir. Bizdə o sistem yoxdur. Ona görə də bu kimi adların qoyulmasının qarşısı alınır. İllər əvvəl “Anaxanım”, “Ağabacı” kimi mürəkkəb adlar qoyulurdu. İndi bu adlara müraciətlər yoxdur. “Gülçöhrə” çox gözəl addır. Amma bu ada müraciət yoxdur.

 

-Bu il ərzində müraciət edənlərdən müsbət rəy verdiyiniz hansısa maraqlı bir ad oldumu?

 

-Adlar çoxdur. Həddindən artıq yeni adlar qoyulur. Bu yaxınlarda “Şəhri”, “Əbutural”, “Əbuturab”, “Azimə”, ”Əbafərd”, “Musab”, “Nərgizxatun”, “Sison”, “Sümeyra”, “Zümeyrə” kimi adlar üçün müraciət edilib. Bəzilərinə icazə verilib, bəzilərinə yox. Məsələn, “Əliəsmət” adının qoyulmasının qarşısı alınıb. Çünki “Əsmət” qız adıdır. Valideyn deyirdi ki, “mən ortaq ad qoymaq istəyirəm”. Biz razılaşmadıq. O cümlədən, “Qəmxur”, “Həsəni” adlarına icazə verməmişik.

 

- Valideynlər bu kimi adlarla bağlı müraciət etdikdə nəyi əsas gətirirlər? Məsələn, övladına “Qəmxur” adını vermək istəyən bir valideynin səbəbi nə idi?

 

-Elə bir ciddi səbəb olmur əslində. Valideyn deyir “yuxumda görmüşəm bu adı qoymalıyam”, yaxud “əhd eləmişəm, arzumdur” və s.

 

- Bir neçə il əvvəl dəbə düşən “Dərya”, “Dəniz”, Damla”, “Torpaq” kimi Türkiyədən bizə ötürülən adlar hələ də populyarlığını qoruyurmu?

 

- “Torpaq” adı yox, amma digərləri qoyulur. Bunlar təzə gələn adlardandır. Yəni daha çox qoyulur deyə bilmərik. Məsələn, 100 nəfərdən 3-4 nəfərinə “Dərya”, “Dəniz”, Damla” adı qoyulur. Əksəriyyət çalışır ki, daha sadə, diləyatımlı, mənası dəqiq adları seçsin.

 

-Amma bunların içərisində istisnalar olmamış deyil... Yəqin ki, qeyri-adi, əndrəbadi adlara müraciət edənlər də var...

 

-Əlbəttə var. “Əyalət”, “Əmanət”, “Fəlakət”, “Əqrəb”, “Prikaz”,“Fərmayiş, “Fani”, “Fəthi”, “Fakir”, “Həkkak”, “Əba” kimi adlara mənfi rəy göndərmişik. “Fəlakət” kimi bir adı uşağa qoymaq nə dərəcədə düzgündür axı? Hələ bir xanım qızının adını “Güldan” qoymaq istəyirdi. Digəri israrla oğluna “Ehsan” adı verirdi. Amma təbii ki, hamısının qarşısı alınıb. Müraciət edənlərdən 20-si gözəl olsa da, təxminən 3-ü çox pis adlar olur.

 

-Seçdiyi ada mənfi rəy alan valideynlər etiraz edirmi? Yaxud məhkəmə müstəvisinə qədər gedib çıxanlar olubmu?

 

-Etirazlar olmur. Biz adətən maarifləndirmə, normal danışıqla ailələri başa salırıq ki, bu tip adların qoyulması uşağın gələcəyi üçün yaxşı deyil. Məhkəməyə verən olub. Məhkəmədən də mənfi cavab alandan sonra oturub yeni ad fikirləşirlər.

“Edvard Khan” adını qoymaq istəyən qadın, Türkiyə vətəndaşı ilə ailə qurduqdan sonra ayrılmışdı. İsrarla bu adı qoymaq istəyirdi, məhkəməyə müraciət etdi. Oradan da mənfi cavab alandan sonra övladına nə ad qoydu, onu bilmədim. O adlar ki, uşağın cinsinə uyğun deyil, mənafeyinə xələl gətirə bilər, yaxud gülüncdür, biz onların qoyulmasına icazə vermirik.

 

-Məhkəmədə sizin rəyin əleyhinə bir qərar çıxartdıranlar necə, varmı?

 

-Xeyr. Biz bütün işləri araşdırır və dəqiq qərar çıxarırıq. Buna görə də, məhkəmədə qələbə çala bilmirlər. Biz hər şeyi qanuni şəkildə əsaslandırırıq. Bizim işimiz budur. Əgər qanunsuz bir adı məhkəmə təsdiq edəcəksə, onda belə çıxır ki, bizim qurumun nə rolu var?

 

-Uşaqlara verilən adlarda televiziyada nümayiş olunan seriallar və filmlərin təsirləri görülürmü? Nəzərə alaq ki, illər əvvəl belə ənənə var idi. İnsanlar yerli və xarici filmləri izləyib, bəyəndikləri obrazın adını övladlarına verirdilər...

 

-Var və bu, bütün dövrlər üçün aktualdır. Sovet dövründə “Əhməd haradadır?” filmindən sonra Azərbaycanda “Əhməd” adı populyar olmağa başladı. Yaxud hansısa xalq artistinin adına müraciətlər çox idi. İndi də belədir. Yəqin ki, valideynin öz övladına “Fəlakət” adını vermək istəməsi də məhz bu kimi təsirlərdəndir...

 

- Bəs eyni adın çox qoyulması necə, narahatedici məqam sayıla bilərmi?

 

-Bir adın çox qoyulması da xoşagələn deyil. 2012-2014-cü illərdə oğlan uşaqlarının əksəriyyətinə “Yusif”, “Əli” adları verilib. 1000 uşaqdan 400-500-nə “Yusif” adı verilmişdi. Amma ötən ildən başlayaraq “Yusif” və” Əli” adlarına müraciətlər azalıb.

 

- Sayalı xanım, “Muhəmməd”, “Zəhra”, “Fatimə”, “Yusif”, “Əli”, “Həsən” kimi dini adların azərbaycanlı uşaqlara verilməsi ilə bağlı məhdudiyyətlər olduğu fikirləri nə dərəcədə realdır?

 

- Elə bir şey yoxdur. Bunlar dini adlar olmasına baxmayaraq, ərəb dilinin yox, bizim dilimizin normalarına uyğunlaşdırılıb. “Muhəmməd” yox, “Məhəmməd” qoyulur. Bunlar sabitləşmiş adlardır və qoyulmasının qarşısını ala bilmərik. Almağımız düzgün deyil. Elə bir çərçivə yoxdur ki, adlar yalnız Azərbaycan adları olmalıdır. Elə bir ölkə də yoxdur ki, orada istifadə edilən adların hamısı öz adları olsun. Başqa dildən alınan, amma öz dilinin normalarına uyğunlaşdırılan adlar çoxdur.

 

-Bu sahədə qarşıdakı planlarınız, hədəfləriniz nədən ibarətdir?

 

-Biz bu sahədə mütəmadi olaraq işlər görürük. 2016-cı ildə nəşr etdirdiyimiz “Adlar lüğəti”ni təkmilləşdiririk. Oraya yeni adlar daxil edirik. İşimizin əsas hissəsi maarifləndirmədir. Davamlı olaraq televiziyalarda, mətbuatda çıxış edirik. Fəaliyyətimizi bu istiqamətdə də davam edəcəyik.

 

Gülşən RAUFQIZI

 

 

 

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Sudeyif Sadiqli
15.04.2017, 15:15

Bəs hörmətli Sayalı xanım soyadının sonluğunu nə vaxt milliləşdirəcək?

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Ermənistanda rusiyalı əsgər xidmət yoldaşını öldürüb
24.10.2017, 00:57

Ermənistanda rusiyalı əsgər xidmət yoldaşını öldürüb

Bərdənin su təchizatında problem yarandı
24.10.2017, 00:43

Bərdənin su təchizatında problem yarandı

Ölkədə seysmik vəziyyətin fon səviyyəsi 8-9 baldır - Video
24.10.2017, 00:17

Ölkədə seysmik vəziyyətin fon səviyyəsi 8-9 baldır - Video

İlin ən yaxşı məşqçisi Zidan oldu
24.10.2017, 00:01

İlin ən yaxşı məşqçisi Zidan oldu

Gürcüstanda azərbaycanlı qətlə yetirildi
23.10.2017, 23:46

Gürcüstanda azərbaycanlı qətlə yetirildi

Bakıda xarici qonaqlara xüsusi taksilər xidmət göstərəcək
23.10.2017, 23:26

Bakıda xarici qonaqlara xüsusi taksilər xidmət göstərəcək

Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sədri istefa verir
23.10.2017, 23:07

Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sədri istefa verir

Yağın ardınca pendir də bahalaşdı - VİDEO
23.10.2017, 22:48

Yağın ardınca pendir də bahalaşdı - VİDEO

Cənubi Qafqaz dünyanın ən hərbiləşdirilmiş bölgələrindən biridir
23.10.2017, 22:31

Cənubi Qafqaz dünyanın ən hərbiləşdirilmiş bölgələrindən biridir

Ukrayna prezidentinə sui-qəsd ...
23.10.2017, 22:17

Ukrayna prezidentinə sui-qəsd ...

ABŞ-ın dövlət katibi Bağdada gəldi
23.10.2017, 22:01

ABŞ-ın dövlət katibi Bağdada gəldi

Pan-Afrika Parlamentinin prezidenti Heydər Əliyev Mərkəzində oldu
23.10.2017, 21:46

Pan-Afrika Parlamentinin prezidenti Heydər Əliyev Mərkəzində oldu

İşğal olunmuş torpaqda İŞĞALÇINI MƏĞLUB ETMƏK HƏQİQƏTİ...
23.10.2017, 21:31

İşğal olunmuş torpaqda İŞĞALÇINI MƏĞLUB ETMƏK HƏQİQƏTİ...

Gürcüstanda Azərbaycan vətəndaşı həbs edildi - Rəsmi
23.10.2017, 21:13

Gürcüstanda Azərbaycan vətəndaşı həbs edildi - Rəsmi

Çeçenistanda silahlı insident: 4 ölü
23.10.2017, 20:57

Çeçenistanda silahlı insident: 4 ölü

Müsavatçılar Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin qarşısına toplaşacaq
23.10.2017, 20:43

Müsavatçılar Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin qarşısına toplaşacaq

Gürcüstanın baş naziri Bakıya gəlir
23.10.2017, 20:29

Gürcüstanın baş naziri Bakıya gəlir

İtaliyada meşə yanğınları səbəbindən əhalinin təxliyyəsinə başlanılıb
23.10.2017, 20:16

İtaliyada meşə yanğınları səbəbindən əhalinin təxliyyəsinə başlanılıb

Ermənistan ordusunun daha 3 hərbi qulluqçusu fərarilik edib
23.10.2017, 20:02

Ermənistan ordusunun daha 3 hərbi qulluqçusu fərarilik edib

"Çudo Peçka”nın 27 əməkdaşı dindirilib
23.10.2017, 19:51

"Çudo Peçka”nın 27 əməkdaşı dindirilib

Penitensiar Xidmətin üç əməkdaşı istintaqa cəlb edilib
23.10.2017, 18:55

Penitensiar Xidmətin üç əməkdaşı istintaqa cəlb edilib

Avropa Birliyi Ermənistanın təxribatları barədə məlumatlandırılıb
23.10.2017, 18:40

Avropa Birliyi Ermənistanın təxribatları barədə məlumatlandırılıb

Sabahdan güclü geomaqnit qasırğası başlayır
23.10.2017, 18:31

Sabahdan güclü geomaqnit qasırğası başlayır

Şəkidə yol tikintisinə 4,8 milyon manat ayrıldı
23.10.2017, 18:16

Şəkidə yol tikintisinə 4,8 milyon manat ayrıldı

Rəsulzadənin ailəsi ilə SON GÖRÜŞÜ...
23.10.2017, 18:11

Rəsulzadənin ailəsi ilə SON GÖRÜŞÜ...

Abel Məhəmmərovdan birinci kurs tələbələrinə çağırış
23.10.2017, 18:05

Abel Məhəmmərovdan birinci kurs tələbələrinə çağırış

Kamal Abdulla BMT nümayəndəsi ilə görüşüb
23.10.2017, 17:49

Kamal Abdulla BMT nümayəndəsi ilə görüşüb

Növbəti 3 gündə güclü geomaqnit həyəcanlaşması gözlənilir
23.10.2017, 17:44

Növbəti 3 gündə güclü geomaqnit həyəcanlaşması gözlənilir

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
23.10.2017, 17:22

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

İraq kürdləri Bağdaddan sülh istədi
23.10.2017, 17:20

İraq kürdləri Bağdaddan sülh istədi

Uşaqların dini mərasimlərə aparılması rəsmən QADAĞAN OLUNUR  
23.10.2017, 17:17

Uşaqların dini mərasimlərə aparılması rəsmən QADAĞAN OLUNUR  

Tovuzda usta iş yerində "laqonda" ilə əlini doğradı
23.10.2017, 17:15

Tovuzda usta iş yerində "laqonda" ilə əlini doğradı

Cocuq Mərcanlının günəşli payızı - REPORTAJ
23.10.2017, 17:09

Cocuq Mərcanlının günəşli payızı - REPORTAJ

Cəlilabadda məktəbə 2 nəfər direktorluq edir - QALMAQAL
23.10.2017, 17:06

Cəlilabadda məktəbə 2 nəfər direktorluq edir - QALMAQAL

Hadı Rəcəbli üslubu
23.10.2017, 17:06

Hadı Rəcəbli üslubu

ARXİV
SORĞU
Hansı kommunal xidmətin işindən razısınız?
“Azəriqaz”(4.88%)
“Azərişıq”(24.8%)
“Azərsu”(9.02%)
“Azəristiliktəchizat”(3.00%)
Heç biri(58.2%)