17 avqust 2017, Cümə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - 13 min il əvvəl əcdadlarımız necə idi, indi biz necəyik? - ANTROPOLOQ: “Ərəb qadınları türk kişiləri görüb ərəblərə xəyanət edirdilər”
13 min il əvvəl əcdadlarımız necə idi, indi biz necəyik? - ANTROPOLOQ: “Ərəb qadınları türk kişiləri görüb ərəblərə xəyanət edirdilər”
05.05.2017, 10:21

Qədim tarixə malik olan Azərbaycan xalqının, antroploji özəllikləri, bir tip olaraq fərqlilikləri hamıya  maraqlıdır. Qədim daş dövründən başlayaraq, tarixin demək  olar ki, bütün dövrlərinə şahidlik etmiş əcdadlarımızdan qalan antropoloji qalıqlar öyrənilən zaman azərbaycanlıların özünəxas antropoloji xüsusiyyətlərinin olduğu üzə çıxıb. Bu haqda az sonra...

Bu sahənin əsas  tədqiqatçılarından olan, antroploq alim Kərəm Məmmədov Modern.az saytına açıqlamasında əvvəlcə  antropoloji tiplərin bütün dünyada nücə müəyyən edildiyi haqqında məlumat verib:

“Etnik kimliklə antropolji kimliyi qarışdırmaq lazım deyil. Bəzən elə olur ki, linqivistik sistemlə irqi sistemi  qarışdırırıq. Belə bir ifadə də yaranmışdı - türk irqi. Axı türk irqi deyilən ifadə yoxdu. Linqivistik təsnifatda türk dilləri Altay dil ailəsinə aiddir. Antropologiya daha çox morfoloji quruluşa əsaslanan sistemdən götürülüb. Ancaq istənilən halda gen deyilən məfhum da var. Genlərlə linqivistika müəyyən mənada üst-üstə düşür. Sadəcə, burada təbii –coğrafi şərait məsələsi də var. İrqlərin, morfoloji quruluşların formalaşmasına təsir edən 3 mühüm amil var: bunlardan biri təbii coğrafi şəraitdir. İnsan ona adaptasiya olunur, uyğunlaşır. Məsələn, zəncilərin qıvrım saçı,  sarı  irqə mənsub olanların göz qapaqlarında xüsusi qoruyucunun olması. Bunların hamısı coğrafi amillərin təsiri ilədir. Yəni gözlərdəki qoruyucunun olması həmin ərazilərin təbiətindən irəli gəlib. Orada baş verən qum fırtınası zamanı qumun gözə girməməsi üçündü. Yəni göz üçün qoruyucu aparat rolunu oynayır. Zəncilərin qıvrım saçı Günəş şüalarının birbaşa daxil olmasının qarşısını alır. Onlardakı enli burun isti hava kütləsinin daxil olması zamanı soyuducu rolunu oynayır.
Ağ irqə mənsub insanların ayaqlarının uzun olması aşağı ətrafların donmaması üçündür. Bu təbii çoğrafi şəraitə uyğunlaşma ,adaptasiya amilidir.

İkincisi isə izaolyasiyadır. Bizim dildə desək, təcridolunma. Burada təbii ki, söhbət coğrafi təcrid olunmadan gedir. Bəzən, hər hansı toplum elə bir ərazidə yaşayır ki, o ana etnosdan təcrid olunur. Coğrafi mənada təcridolunma nə kimi effekt verir?- Təcrid olunan toplum ana toplumdan piqmentsasiyasına görə fərqli şeylər toplayır. Tutaq ki, ana etnos qara saçlı, qara gözlüdürsə, izaolyasiya olunmuşlar üç nəsildən sonra sarı saçlı, göz gözlü olur. Çünki gen dreyfi deyilən proses baş verir və bunun nəticəsində piqmentasiya dəyişir. Bu biologiyada da var ki, bir nəsildən olan 9 qara pişik nəsli bir-birilərilə evlənsələr, onuncu pişik ağ rəngli olur. Buna genlərin qreyfi deyilir.

Morfoloji quruluşa təsir edib onu formalaşdıran üçüncü amil isə qarışmadır. Bu daha çox siyasi tələblərdən irəli gəlir. Məsələn, xalqların böyük köçü, məcburi şəkildə bir yerdən başqa yerlərə aparılması qarışmalara gətirib çıxarır. Nəticədə ağ irqlə qara irqin qarışığından mulatlar, qara irqlə sarı irqin qarışığından sambolar, ağ irqlə sarı irqin qarışından metislər törəyir”.

 

Alimin azərbaycanlıların aid olduğu antropoloji tip haqqında dedikləri daha maraqlıdır. Onun fikrincə, 13 min il əvvəl Mezolit dövründə əcdadlarımız hansı formada olubsa, biz günü bu gün də o cür morfoloji quruluşdayıq:

 

“Çox təəssüf ki, sovet vaxtında belə bir eybecər tendensiya formalaşmışdı. Bunu bizim özümüzə də təlqin etmişdilər. Guya, biz tarix boyu gah onun, gah bunun asılılığında olmuşuq. Xeyr, Azərbaycan ömrü boyu türk hakimiyyətində olub.  Türklər hər zaman dominant olublar. Türklərin də guya monqoloid irqinə mənsub olmaları haqqında fikir kökündən yanlışdır. Azərbaycanların bugünkü antropoloji quruluşu-  uzun baş, ensiz sifət,  gözdə etikampusun müşahidə edilməməsi və digər əlamətlər ta Mezolit dövründən formalaşıb. İndi bizim olduğumuz ərazilərdə yaşayan əcdadlarımızın antropploji quruluşu Mezolit dövründə də belə olub. 13 min il bundan əvvəl əcdadlarımız necə idisə, biz də indi eləyik. Ancaq qonşu xalqlara münasibətdə bunları söyləmək mümkün deyil. İstər Mezolit, istər Neolit, istər Erkən Tunc dövründə, istər Orta Tunc dövründə Cənubi Qafqaz ərazisində tapılan poleantropolji qalıqlarla hayların heç bir bağlılığı yoxdu. Çünki hayların  yaşadığı indiki ərazilərdə tapılan antropoloji qalıqlar- kəllə quruluşu indikilərlə uyğun gəlmir. Bütün bunları təsdiqləyən dünya səviyyəli alimlər var. Onların hamısı deyir ki, tapıntıların Qafqaz erməniləri ilə heç bir əlaqəsi yoxdu. Hətta Şərqi Gürcüstanda tapılan antropoloji qalıqların heç birinin indiki gürcülərlə morofoloji bağlılığı yoxdu. Son vaxtlar etiraf edirlər ki, o ərazidəki tapıntılar, onların aşkarlandığı San tavro qəbiristanlıq şumerlərə aid olub”.

Müsahibin şəxsən özünün elmə gətirdiyi “Oğuz irqi” anlayışı da azərbaycanlıların antropoloji quruluşu  haqqında daha dəqiq məlumatlar öyrənməyə imkan yaradır:

“Bizim bugünkü antropoloji tipimiz haqqında ən orijinal fikir bundan ibarətdir: bir zamanlar alimlər barəmizdə müxtəlif tiplərə aid edirdilər. Xorasan tipi deyənlər də olurdu. Amma mən elmi dövriyyəyə “Oğuz tirqi” deyilən anlayış gətirdim. Ərəb qaynaqları da etiraf edilər ki, oğuzlar olaraq biz ensiz sifətə, uzunsov başa, hündür qamət tipinə aidik. Bu Cənubi Qafqazda ən geniş yayılmış tipdi. Dərbənddən Çimkəndə qədər, Bakıdan Ərzuruma qədər olanların hamısı bu tipin nümayəndələridir. Oğuz irqinin Şərq qolu isə türkmənlərdir. Bütünlüklə bu irq haqqında ərəb qaynaqları yazır ki, ərəb əyanları türk qvardiyasının şəhərə daxil olmasına icazə vermirmişlər. Çünki ərəb qadınları ərəb kişilərinə xəyanət edirmişlər.

 

Elmin Nuri

 

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bakı-Tbilisi-Ceyhan üzrə əsaslı xərclər 2,6 dəfə azalıb
17.08.2017, 20:56

Bakı-Tbilisi-Ceyhan üzrə əsaslı xərclər 2,6 dəfə azalıb

Barselonada terror: 4 ölü
17.08.2017, 20:43

Barselonada terror: 4 ölü

Azərbaycan Rusiya ilə məsləhətləşmələr aparıb
17.08.2017, 20:29

Azərbaycan Rusiya ilə məsləhətləşmələr aparıb

Dağıstanda partlayış: 2 ölü
17.08.2017, 20:15

Dağıstanda partlayış: 2 ölü

Azərbaycanla ABŞ arasında hərbi tibb sahəsində əməkdaşlıq
17.08.2017, 19:41

Azərbaycanla ABŞ arasında hərbi tibb sahəsində əməkdaşlıq

UEFA “Qarabağ”ın futbolçusu ilə bağlı qərarını açıqlayıb
17.08.2017, 18:56

UEFA “Qarabağ”ın futbolçusu ilə bağlı qərarını açıqlayıb

Göygöldə DƏHŞƏT - 2 qadın amansızlıqla qətlə yetirildi
17.08.2017, 18:49

Göygöldə DƏHŞƏT - 2 qadın amansızlıqla qətlə yetirildi

“John Deere” şirkəti Azərbaycanla əməkdaşlıq edəcək
17.08.2017, 18:45

“John Deere” şirkəti Azərbaycanla əməkdaşlıq edəcək

Dövlət çevrilişinə cəhd Türkiyəyə 17 milyard dollar ziyam vurub
17.08.2017, 18:40

Dövlət çevrilişinə cəhd Türkiyəyə 17 milyard dollar ziyam vurub

ABB-nin restrukturizasiya planı yerli məhkəmə tərəfindən təsdiqlənib
17.08.2017, 18:31

ABB-nin restrukturizasiya planı yerli məhkəmə tərəfindən təsdiqlənib

Sudan Prezidenti Azərbaycanın dövlət başçısını təbrik edib
17.08.2017, 18:17

Sudan Prezidenti Azərbaycanın dövlət başçısını təbrik edib

BP-də nə qədər azərbaycanlı çalışır?
17.08.2017, 18:08

BP-də nə qədər azərbaycanlı çalışır?

Prezident Ağsudakı yol tikintisinə 5,8 milyon manat ayırdı
17.08.2017, 17:45

Prezident Ağsudakı yol tikintisinə 5,8 milyon manat ayırdı

Boliviyanın xarici işlər naziri Azərbaycana gəlir
17.08.2017, 17:31

Boliviyanın xarici işlər naziri Azərbaycana gəlir

Dollar və manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ
17.08.2017, 17:10

Dollar və manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Sumqayıtda binada yanğın: sakinlər təxliyə olundu
17.08.2017, 16:50

Sumqayıtda binada yanğın: sakinlər təxliyə olundu

Prezidentlərin övladları Bakıya gələcək
17.08.2017, 16:27

Prezidentlərin övladları Bakıya gələcək

BP Azərbaycanda qaz hasilatını azaltdı
17.08.2017, 16:25

BP Azərbaycanda qaz hasilatını azaltdı

Yəməndə ABŞ səfirliyinin əməkdaşları əsir götürüldü
17.08.2017, 16:19

Yəməndə ABŞ səfirliyinin əməkdaşları əsir götürüldü

Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı istefa verdi
17.08.2017, 16:13

Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı istefa verdi

Kamal Abdulla Polşa xarici işlər nazirinin müavini ilə görüşüb
17.08.2017, 15:55

Kamal Abdulla Polşa xarici işlər nazirinin müavini ilə görüşüb

Gədəbəydə peşə kursları təşkil edildi
17.08.2017, 15:51

Gədəbəydə peşə kursları təşkil edildi

Qurban bayramı namazının vaxtı açıqlandı
17.08.2017, 15:43

Qurban bayramı namazının vaxtı açıqlandı

Kəmaləddin Heydərov vitse-prezident təyin edildi
17.08.2017, 15:29

Kəmaləddin Heydərov vitse-prezident təyin edildi

Sumqayıtda it dişləyən 5 yaşlı uşaq öldü
17.08.2017, 15:20

Sumqayıtda it dişləyən 5 yaşlı uşaq öldü

4G-dəstəkli LG FLEX 2 smartfonu indi yarı qiymətə
17.08.2017, 15:08

4G-dəstəkli LG FLEX 2 smartfonu indi yarı qiymətə

Həbsxanadakı davaya rəsmi MÜNASİBƏT
17.08.2017, 14:58

Həbsxanadakı davaya rəsmi MÜNASİBƏT

“Gənclərin Simulyasiya Akademiyası” davam edir
17.08.2017, 14:51

“Gənclərin Simulyasiya Akademiyası” davam edir

Sumqayıtda 10 nəfəri it dişləyib - 5 yaşlı qız ölümcül vəziyyətdədir
17.08.2017, 14:42

Sumqayıtda 10 nəfəri it dişləyib - 5 yaşlı qız ölümcül vəziyyətdədir

Fəzail Ağamalının səhhəti normaldır - AÇIQLAMA
17.08.2017, 14:39

Fəzail Ağamalının səhhəti normaldır - AÇIQLAMA

Rusiyada “Yehova şahidləri”nin fəaliyyəti qadağan olundu
17.08.2017, 14:38

Rusiyada “Yehova şahidləri”nin fəaliyyəti qadağan olundu

Azərbaycan Kooperasiya Universitetindən tələbələrə jest
17.08.2017, 14:03

Azərbaycan Kooperasiya Universitetindən tələbələrə jest

Sazda çalıb-oxuyan Hafiz Hacıyev bu dəfə Aşıqlar Birliyini “VURDU”
17.08.2017, 13:53

Sazda çalıb-oxuyan Hafiz Hacıyev bu dəfə Aşıqlar Birliyini “VURDU”

"Donuz qripi" 600-dən çox insanın həyatına son qoydu
17.08.2017, 13:48

"Donuz qripi" 600-dən çox insanın həyatına son qoydu

"Milli Ön"dən pul oğurlayan qrupun digər üzvü də tutuldu
17.08.2017, 13:47

"Milli Ön"dən pul oğurlayan qrupun digər üzvü də tutuldu

ARXİV
SORĞU
Benzini hansı yanacaqdoldurma məntəqəsindən alırsınız?
Azpetrol-dan(50.5%)
SOCAR-dan(6.89%)
Lukoil-dan(16.0%)
Bunların heç birindən - başqasından(26.4%)