22 yanvar 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - 13 min il əvvəl əcdadlarımız necə idi, indi biz necəyik? - ANTROPOLOQ: “Ərəb qadınları türk kişiləri görüb ərəblərə xəyanət edirdilər”
13 min il əvvəl əcdadlarımız necə idi, indi biz necəyik? - ANTROPOLOQ: “Ərəb qadınları türk kişiləri görüb ərəblərə xəyanət edirdilər”
05.05.2017, 10:21

Qədim tarixə malik olan Azərbaycan xalqının, antroploji özəllikləri, bir tip olaraq fərqlilikləri hamıya  maraqlıdır. Qədim daş dövründən başlayaraq, tarixin demək  olar ki, bütün dövrlərinə şahidlik etmiş əcdadlarımızdan qalan antropoloji qalıqlar öyrənilən zaman azərbaycanlıların özünəxas antropoloji xüsusiyyətlərinin olduğu üzə çıxıb. Bu haqda az sonra...

Bu sahənin əsas  tədqiqatçılarından olan, antroploq alim Kərəm Məmmədov Modern.az saytına açıqlamasında əvvəlcə  antropoloji tiplərin bütün dünyada nücə müəyyən edildiyi haqqında məlumat verib:

“Etnik kimliklə antropolji kimliyi qarışdırmaq lazım deyil. Bəzən elə olur ki, linqivistik sistemlə irqi sistemi  qarışdırırıq. Belə bir ifadə də yaranmışdı - türk irqi. Axı türk irqi deyilən ifadə yoxdu. Linqivistik təsnifatda türk dilləri Altay dil ailəsinə aiddir. Antropologiya daha çox morfoloji quruluşa əsaslanan sistemdən götürülüb. Ancaq istənilən halda gen deyilən məfhum da var. Genlərlə linqivistika müəyyən mənada üst-üstə düşür. Sadəcə, burada təbii –coğrafi şərait məsələsi də var. İrqlərin, morfoloji quruluşların formalaşmasına təsir edən 3 mühüm amil var: bunlardan biri təbii coğrafi şəraitdir. İnsan ona adaptasiya olunur, uyğunlaşır. Məsələn, zəncilərin qıvrım saçı,  sarı  irqə mənsub olanların göz qapaqlarında xüsusi qoruyucunun olması. Bunların hamısı coğrafi amillərin təsiri ilədir. Yəni gözlərdəki qoruyucunun olması həmin ərazilərin təbiətindən irəli gəlib. Orada baş verən qum fırtınası zamanı qumun gözə girməməsi üçündü. Yəni göz üçün qoruyucu aparat rolunu oynayır. Zəncilərin qıvrım saçı Günəş şüalarının birbaşa daxil olmasının qarşısını alır. Onlardakı enli burun isti hava kütləsinin daxil olması zamanı soyuducu rolunu oynayır.
Ağ irqə mənsub insanların ayaqlarının uzun olması aşağı ətrafların donmaması üçündür. Bu təbii çoğrafi şəraitə uyğunlaşma ,adaptasiya amilidir.

İkincisi isə izaolyasiyadır. Bizim dildə desək, təcridolunma. Burada təbii ki, söhbət coğrafi təcrid olunmadan gedir. Bəzən, hər hansı toplum elə bir ərazidə yaşayır ki, o ana etnosdan təcrid olunur. Coğrafi mənada təcridolunma nə kimi effekt verir?- Təcrid olunan toplum ana toplumdan piqmentsasiyasına görə fərqli şeylər toplayır. Tutaq ki, ana etnos qara saçlı, qara gözlüdürsə, izaolyasiya olunmuşlar üç nəsildən sonra sarı saçlı, göz gözlü olur. Çünki gen dreyfi deyilən proses baş verir və bunun nəticəsində piqmentasiya dəyişir. Bu biologiyada da var ki, bir nəsildən olan 9 qara pişik nəsli bir-birilərilə evlənsələr, onuncu pişik ağ rəngli olur. Buna genlərin qreyfi deyilir.

Morfoloji quruluşa təsir edib onu formalaşdıran üçüncü amil isə qarışmadır. Bu daha çox siyasi tələblərdən irəli gəlir. Məsələn, xalqların böyük köçü, məcburi şəkildə bir yerdən başqa yerlərə aparılması qarışmalara gətirib çıxarır. Nəticədə ağ irqlə qara irqin qarışığından mulatlar, qara irqlə sarı irqin qarışığından sambolar, ağ irqlə sarı irqin qarışından metislər törəyir”.

 

Alimin azərbaycanlıların aid olduğu antropoloji tip haqqında dedikləri daha maraqlıdır. Onun fikrincə, 13 min il əvvəl Mezolit dövründə əcdadlarımız hansı formada olubsa, biz günü bu gün də o cür morfoloji quruluşdayıq:

 

“Çox təəssüf ki, sovet vaxtında belə bir eybecər tendensiya formalaşmışdı. Bunu bizim özümüzə də təlqin etmişdilər. Guya, biz tarix boyu gah onun, gah bunun asılılığında olmuşuq. Xeyr, Azərbaycan ömrü boyu türk hakimiyyətində olub.  Türklər hər zaman dominant olublar. Türklərin də guya monqoloid irqinə mənsub olmaları haqqında fikir kökündən yanlışdır. Azərbaycanların bugünkü antropoloji quruluşu-  uzun baş, ensiz sifət,  gözdə etikampusun müşahidə edilməməsi və digər əlamətlər ta Mezolit dövründən formalaşıb. İndi bizim olduğumuz ərazilərdə yaşayan əcdadlarımızın antropploji quruluşu Mezolit dövründə də belə olub. 13 min il bundan əvvəl əcdadlarımız necə idisə, biz də indi eləyik. Ancaq qonşu xalqlara münasibətdə bunları söyləmək mümkün deyil. İstər Mezolit, istər Neolit, istər Erkən Tunc dövründə, istər Orta Tunc dövründə Cənubi Qafqaz ərazisində tapılan poleantropolji qalıqlarla hayların heç bir bağlılığı yoxdu. Çünki hayların  yaşadığı indiki ərazilərdə tapılan antropoloji qalıqlar- kəllə quruluşu indikilərlə uyğun gəlmir. Bütün bunları təsdiqləyən dünya səviyyəli alimlər var. Onların hamısı deyir ki, tapıntıların Qafqaz erməniləri ilə heç bir əlaqəsi yoxdu. Hətta Şərqi Gürcüstanda tapılan antropoloji qalıqların heç birinin indiki gürcülərlə morofoloji bağlılığı yoxdu. Son vaxtlar etiraf edirlər ki, o ərazidəki tapıntılar, onların aşkarlandığı San tavro qəbiristanlıq şumerlərə aid olub”.

Müsahibin şəxsən özünün elmə gətirdiyi “Oğuz irqi” anlayışı da azərbaycanlıların antropoloji quruluşu  haqqında daha dəqiq məlumatlar öyrənməyə imkan yaradır:

“Bizim bugünkü antropoloji tipimiz haqqında ən orijinal fikir bundan ibarətdir: bir zamanlar alimlər barəmizdə müxtəlif tiplərə aid edirdilər. Xorasan tipi deyənlər də olurdu. Amma mən elmi dövriyyəyə “Oğuz tirqi” deyilən anlayış gətirdim. Ərəb qaynaqları da etiraf edilər ki, oğuzlar olaraq biz ensiz sifətə, uzunsov başa, hündür qamət tipinə aidik. Bu Cənubi Qafqazda ən geniş yayılmış tipdi. Dərbənddən Çimkəndə qədər, Bakıdan Ərzuruma qədər olanların hamısı bu tipin nümayəndələridir. Oğuz irqinin Şərq qolu isə türkmənlərdir. Bütünlüklə bu irq haqqında ərəb qaynaqları yazır ki, ərəb əyanları türk qvardiyasının şəhərə daxil olmasına icazə vermirmişlər. Çünki ərəb qadınları ərəb kişilərinə xəyanət edirmişlər.

 

Elmin Nuri

 

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Türkiyə bayrağı Afrində dalğalandı - Video
22.01.2018, 00:16

Türkiyə bayrağı Afrində dalğalandı - Video

Saatlıda ağır qəza: ölən və yaralananlar var
21.01.2018, 23:53

Saatlıda ağır qəza: ölən və yaralananlar var

Yarmarkada qiymətlər aşağı düşdü - Video
21.01.2018, 23:39

Yarmarkada qiymətlər aşağı düşdü - Video

Şəhriyar Məmmədyarov  3-cü pillədə
21.01.2018, 23:18

Şəhriyar Məmmədyarov  3-cü pillədə

“Türkiyə əməliyyadan öncə Rusiya, ABŞ və İranla ali səviyyədə görüşlər keçirib” – Bəkir Bozdağ
21.01.2018, 22:58

“Türkiyə əməliyyadan öncə Rusiya, ABŞ və İranla ali səviyyədə görüşlər keçirib” – Bəkir Bozdağ

BMT Təhlükəsizlik Şurası Suriyadakı vəziyyəti müzakirə edəcək
21.01.2018, 22:39

BMT Təhlükəsizlik Şurası Suriyadakı vəziyyəti müzakirə edəcək

Sərnişinlər əlavə gediş haqqı ödəməyə məcbur edilir - Video
21.01.2018, 22:24

Sərnişinlər əlavə gediş haqqı ödəməyə məcbur edilir - Video

Şəkidəki yanğında azyaşlı xəsarət aldı
21.01.2018, 22:11

Şəkidəki yanğında azyaşlı xəsarət aldı

Yevlax sakini həmkəndlisinə 17 bıçaq vurdu
21.01.2018, 21:59

Yevlax sakini həmkəndlisinə 17 bıçaq vurdu

Rəşad Sadıqovun komandası məğlub oldu
21.01.2018, 21:43

Rəşad Sadıqovun komandası məğlub oldu

Aviaşirkətlər ötən il rekord sayda sərnişin daşıyıb
21.01.2018, 21:27

Aviaşirkətlər ötən il rekord sayda sərnişin daşıyıb

Azərbaycanlı deputat komadan ayıldı
21.01.2018, 21:08

Azərbaycanlı deputat komadan ayıldı

Ağdamda zəhərlənənlərdən ikisinin vəziyyəti ağırdır - Yenilənib
21.01.2018, 20:37

Ağdamda zəhərlənənlərdən ikisinin vəziyyəti ağırdır - Yenilənib

Türkiyə 5 şəhid verdi
21.01.2018, 20:17

Türkiyə 5 şəhid verdi

Saatlıda polis əməkdaşı bıçaqlanıb
21.01.2018, 20:02

Saatlıda polis əməkdaşı bıçaqlanıb

“Sinemanın kral və kraliçası” seçildi - Fotolar
21.01.2018, 19:45

“Sinemanın kral və kraliçası” seçildi - Fotolar

Kabildə otelə silahlı hücum nəticəsində ölənlərin sayı 43-ə çatıb - YENİLƏNİB
21.01.2018, 17:44

Kabildə otelə silahlı hücum nəticəsində ölənlərin sayı 43-ə çatıb - YENİLƏNİB

Ərdoğan yenidən Ermənistana arxivləri açmağı təklif edib
21.01.2018, 17:00

Ərdoğan yenidən Ermənistana arxivləri açmağı təklif edib

Fransa BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırıb   
21.01.2018, 16:34

Fransa BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırıb  

Azərbaycanda “çürük banklar”ın sayı  ARTIR
21.01.2018, 15:30

Azərbaycanda “çürük banklar”ın sayı  ARTIR

Azərbaycan XİN-dən “Zeytun Budağı” əməliyyatı ilə bağlı AÇIQLAMA - RƏSMİ
21.01.2018, 14:46

Azərbaycan XİN-dən “Zeytun Budağı” əməliyyatı ilə bağlı AÇIQLAMA - RƏSMİ

Azərbaycanla Türkiyə arasında viza rejimi ləğv edilməlidir
21.01.2018, 14:25

Azərbaycanla Türkiyə arasında viza rejimi ləğv edilməlidir

Paytaxtın bu ərazilərində su yoxdur
21.01.2018, 14:00

Paytaxtın bu ərazilərində su yoxdur

Sabaha olan hava PROQNOZU
21.01.2018, 13:05

Sabaha olan hava PROQNOZU

Deputatların “bazar günü”: “Bazar günü mənim üçün sıradan bir gündür və xüsusi əhəmiyyət daşımır”
21.01.2018, 12:50

Deputatların “bazar günü”: “Bazar günü mənim üçün sıradan bir gündür və xüsusi əhəmiyyət daşımır”

Elxan Şahinoğlu: “Heç bir dövlət bunu bizə qadağan edə bilməz”
21.01.2018, 11:56

Elxan Şahinoğlu: “Heç bir dövlət bunu bizə qadağan edə bilməz”

Türkiyə tankları Afrinə daxil olub
21.01.2018, 11:50

Türkiyə tankları Afrinə daxil olub

Vəzifəsindən azad olunan təhsil nazirinin müavininə Vergilər Nazirliyində yüksək vəzifə verildi
21.01.2018, 10:46

Vəzifəsindən azad olunan təhsil nazirinin müavininə Vergilər Nazirliyində yüksək vəzifə verildi

Azərbaycan ermənilərə zərbə endirməyib - RƏSMİ
21.01.2018, 10:21

Azərbaycan ermənilərə zərbə endirməyib - RƏSMİ

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan istifadə etməklə atəşkəsi pozub
21.01.2018, 09:41

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan istifadə etməklə atəşkəsi pozub

Nyu-Yorkda
21.01.2018, 09:34

Nyu-Yorkda "Azadlıq" heykəli bağlandı

Azərbaycanlı çoban “O səs Türkiyə”də növbəti turda - Video
21.01.2018, 00:56

Azərbaycanlı çoban “O səs Türkiyə”də növbəti turda - Video

Məmmədyarov
21.01.2018, 00:39

Məmmədyarov "Tata Steel Chess"də 3-cü qələbəsini qazandı

Çexiyada otel yanğınında 2 nəfər öldü
21.01.2018, 00:17

Çexiyada otel yanğınında 2 nəfər öldü

Otelə hücumda ölənlərin sayı artıb
20.01.2018, 23:53

Otelə hücumda ölənlərin sayı artıb

ARXİV
SORĞU
Hansı şirkətlər sosial layihələrə dəstək verir, xeyriyyəçilik edir?
BP Azərbaycan(40.6%)
SOCAR(15.6%)
Azersun Holding(9.37%)
Azercell(3.12%)
Bakcell(12.5%)
Nar mobile(3.12%)
Gilan Holdinq(3.12%)
Nurgun Group(0%)
Paşa Holding(3.12%)
Akkord(9.37%)