24 oktyabr 2017, Çərşənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - 13 min il əvvəl əcdadlarımız necə idi, indi biz necəyik? - ANTROPOLOQ: “Ərəb qadınları türk kişiləri görüb ərəblərə xəyanət edirdilər”
13 min il əvvəl əcdadlarımız necə idi, indi biz necəyik? - ANTROPOLOQ: “Ərəb qadınları türk kişiləri görüb ərəblərə xəyanət edirdilər”
05.05.2017, 10:21

Qədim tarixə malik olan Azərbaycan xalqının, antroploji özəllikləri, bir tip olaraq fərqlilikləri hamıya  maraqlıdır. Qədim daş dövründən başlayaraq, tarixin demək  olar ki, bütün dövrlərinə şahidlik etmiş əcdadlarımızdan qalan antropoloji qalıqlar öyrənilən zaman azərbaycanlıların özünəxas antropoloji xüsusiyyətlərinin olduğu üzə çıxıb. Bu haqda az sonra...

Bu sahənin əsas  tədqiqatçılarından olan, antroploq alim Kərəm Məmmədov Modern.az saytına açıqlamasında əvvəlcə  antropoloji tiplərin bütün dünyada nücə müəyyən edildiyi haqqında məlumat verib:

“Etnik kimliklə antropolji kimliyi qarışdırmaq lazım deyil. Bəzən elə olur ki, linqivistik sistemlə irqi sistemi  qarışdırırıq. Belə bir ifadə də yaranmışdı - türk irqi. Axı türk irqi deyilən ifadə yoxdu. Linqivistik təsnifatda türk dilləri Altay dil ailəsinə aiddir. Antropologiya daha çox morfoloji quruluşa əsaslanan sistemdən götürülüb. Ancaq istənilən halda gen deyilən məfhum da var. Genlərlə linqivistika müəyyən mənada üst-üstə düşür. Sadəcə, burada təbii –coğrafi şərait məsələsi də var. İrqlərin, morfoloji quruluşların formalaşmasına təsir edən 3 mühüm amil var: bunlardan biri təbii coğrafi şəraitdir. İnsan ona adaptasiya olunur, uyğunlaşır. Məsələn, zəncilərin qıvrım saçı,  sarı  irqə mənsub olanların göz qapaqlarında xüsusi qoruyucunun olması. Bunların hamısı coğrafi amillərin təsiri ilədir. Yəni gözlərdəki qoruyucunun olması həmin ərazilərin təbiətindən irəli gəlib. Orada baş verən qum fırtınası zamanı qumun gözə girməməsi üçündü. Yəni göz üçün qoruyucu aparat rolunu oynayır. Zəncilərin qıvrım saçı Günəş şüalarının birbaşa daxil olmasının qarşısını alır. Onlardakı enli burun isti hava kütləsinin daxil olması zamanı soyuducu rolunu oynayır.
Ağ irqə mənsub insanların ayaqlarının uzun olması aşağı ətrafların donmaması üçündür. Bu təbii çoğrafi şəraitə uyğunlaşma ,adaptasiya amilidir.

İkincisi isə izaolyasiyadır. Bizim dildə desək, təcridolunma. Burada təbii ki, söhbət coğrafi təcrid olunmadan gedir. Bəzən, hər hansı toplum elə bir ərazidə yaşayır ki, o ana etnosdan təcrid olunur. Coğrafi mənada təcridolunma nə kimi effekt verir?- Təcrid olunan toplum ana toplumdan piqmentsasiyasına görə fərqli şeylər toplayır. Tutaq ki, ana etnos qara saçlı, qara gözlüdürsə, izaolyasiya olunmuşlar üç nəsildən sonra sarı saçlı, göz gözlü olur. Çünki gen dreyfi deyilən proses baş verir və bunun nəticəsində piqmentasiya dəyişir. Bu biologiyada da var ki, bir nəsildən olan 9 qara pişik nəsli bir-birilərilə evlənsələr, onuncu pişik ağ rəngli olur. Buna genlərin qreyfi deyilir.

Morfoloji quruluşa təsir edib onu formalaşdıran üçüncü amil isə qarışmadır. Bu daha çox siyasi tələblərdən irəli gəlir. Məsələn, xalqların böyük köçü, məcburi şəkildə bir yerdən başqa yerlərə aparılması qarışmalara gətirib çıxarır. Nəticədə ağ irqlə qara irqin qarışığından mulatlar, qara irqlə sarı irqin qarışığından sambolar, ağ irqlə sarı irqin qarışından metislər törəyir”.

 

Alimin azərbaycanlıların aid olduğu antropoloji tip haqqında dedikləri daha maraqlıdır. Onun fikrincə, 13 min il əvvəl Mezolit dövründə əcdadlarımız hansı formada olubsa, biz günü bu gün də o cür morfoloji quruluşdayıq:

 

“Çox təəssüf ki, sovet vaxtında belə bir eybecər tendensiya formalaşmışdı. Bunu bizim özümüzə də təlqin etmişdilər. Guya, biz tarix boyu gah onun, gah bunun asılılığında olmuşuq. Xeyr, Azərbaycan ömrü boyu türk hakimiyyətində olub.  Türklər hər zaman dominant olublar. Türklərin də guya monqoloid irqinə mənsub olmaları haqqında fikir kökündən yanlışdır. Azərbaycanların bugünkü antropoloji quruluşu-  uzun baş, ensiz sifət,  gözdə etikampusun müşahidə edilməməsi və digər əlamətlər ta Mezolit dövründən formalaşıb. İndi bizim olduğumuz ərazilərdə yaşayan əcdadlarımızın antropploji quruluşu Mezolit dövründə də belə olub. 13 min il bundan əvvəl əcdadlarımız necə idisə, biz də indi eləyik. Ancaq qonşu xalqlara münasibətdə bunları söyləmək mümkün deyil. İstər Mezolit, istər Neolit, istər Erkən Tunc dövründə, istər Orta Tunc dövründə Cənubi Qafqaz ərazisində tapılan poleantropolji qalıqlarla hayların heç bir bağlılığı yoxdu. Çünki hayların  yaşadığı indiki ərazilərdə tapılan antropoloji qalıqlar- kəllə quruluşu indikilərlə uyğun gəlmir. Bütün bunları təsdiqləyən dünya səviyyəli alimlər var. Onların hamısı deyir ki, tapıntıların Qafqaz erməniləri ilə heç bir əlaqəsi yoxdu. Hətta Şərqi Gürcüstanda tapılan antropoloji qalıqların heç birinin indiki gürcülərlə morofoloji bağlılığı yoxdu. Son vaxtlar etiraf edirlər ki, o ərazidəki tapıntılar, onların aşkarlandığı San tavro qəbiristanlıq şumerlərə aid olub”.

Müsahibin şəxsən özünün elmə gətirdiyi “Oğuz irqi” anlayışı da azərbaycanlıların antropoloji quruluşu  haqqında daha dəqiq məlumatlar öyrənməyə imkan yaradır:

“Bizim bugünkü antropoloji tipimiz haqqında ən orijinal fikir bundan ibarətdir: bir zamanlar alimlər barəmizdə müxtəlif tiplərə aid edirdilər. Xorasan tipi deyənlər də olurdu. Amma mən elmi dövriyyəyə “Oğuz tirqi” deyilən anlayış gətirdim. Ərəb qaynaqları da etiraf edilər ki, oğuzlar olaraq biz ensiz sifətə, uzunsov başa, hündür qamət tipinə aidik. Bu Cənubi Qafqazda ən geniş yayılmış tipdi. Dərbənddən Çimkəndə qədər, Bakıdan Ərzuruma qədər olanların hamısı bu tipin nümayəndələridir. Oğuz irqinin Şərq qolu isə türkmənlərdir. Bütünlüklə bu irq haqqında ərəb qaynaqları yazır ki, ərəb əyanları türk qvardiyasının şəhərə daxil olmasına icazə vermirmişlər. Çünki ərəb qadınları ərəb kişilərinə xəyanət edirmişlər.

 

Elmin Nuri

 

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Ermənistanda rusiyalı əsgər xidmət yoldaşını öldürüb
24.10.2017, 00:57

Ermənistanda rusiyalı əsgər xidmət yoldaşını öldürüb

Bərdənin su təchizatında problem yarandı
24.10.2017, 00:43

Bərdənin su təchizatında problem yarandı

Ölkədə seysmik vəziyyətin fon səviyyəsi 8-9 baldır - Video
24.10.2017, 00:17

Ölkədə seysmik vəziyyətin fon səviyyəsi 8-9 baldır - Video

İlin ən yaxşı məşqçisi Zidan oldu
24.10.2017, 00:01

İlin ən yaxşı məşqçisi Zidan oldu

Gürcüstanda azərbaycanlı qətlə yetirildi
23.10.2017, 23:46

Gürcüstanda azərbaycanlı qətlə yetirildi

Bakıda xarici qonaqlara xüsusi taksilər xidmət göstərəcək
23.10.2017, 23:26

Bakıda xarici qonaqlara xüsusi taksilər xidmət göstərəcək

Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sədri istefa verir
23.10.2017, 23:07

Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sədri istefa verir

Yağın ardınca pendir də bahalaşdı - VİDEO
23.10.2017, 22:48

Yağın ardınca pendir də bahalaşdı - VİDEO

Cənubi Qafqaz dünyanın ən hərbiləşdirilmiş bölgələrindən biridir
23.10.2017, 22:31

Cənubi Qafqaz dünyanın ən hərbiləşdirilmiş bölgələrindən biridir

Ukrayna prezidentinə sui-qəsd ...
23.10.2017, 22:17

Ukrayna prezidentinə sui-qəsd ...

ABŞ-ın dövlət katibi Bağdada gəldi
23.10.2017, 22:01

ABŞ-ın dövlət katibi Bağdada gəldi

Pan-Afrika Parlamentinin prezidenti Heydər Əliyev Mərkəzində oldu
23.10.2017, 21:46

Pan-Afrika Parlamentinin prezidenti Heydər Əliyev Mərkəzində oldu

İşğal olunmuş torpaqda İŞĞALÇINI MƏĞLUB ETMƏK HƏQİQƏTİ...
23.10.2017, 21:31

İşğal olunmuş torpaqda İŞĞALÇINI MƏĞLUB ETMƏK HƏQİQƏTİ...

Gürcüstanda Azərbaycan vətəndaşı həbs edildi - Rəsmi
23.10.2017, 21:13

Gürcüstanda Azərbaycan vətəndaşı həbs edildi - Rəsmi

Çeçenistanda silahlı insident: 4 ölü
23.10.2017, 20:57

Çeçenistanda silahlı insident: 4 ölü

Müsavatçılar Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin qarşısına toplaşacaq
23.10.2017, 20:43

Müsavatçılar Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin qarşısına toplaşacaq

Gürcüstanın baş naziri Bakıya gəlir
23.10.2017, 20:29

Gürcüstanın baş naziri Bakıya gəlir

İtaliyada meşə yanğınları səbəbindən əhalinin təxliyyəsinə başlanılıb
23.10.2017, 20:16

İtaliyada meşə yanğınları səbəbindən əhalinin təxliyyəsinə başlanılıb

Ermənistan ordusunun daha 3 hərbi qulluqçusu fərarilik edib
23.10.2017, 20:02

Ermənistan ordusunun daha 3 hərbi qulluqçusu fərarilik edib

"Çudo Peçka”nın 27 əməkdaşı dindirilib
23.10.2017, 19:51

"Çudo Peçka”nın 27 əməkdaşı dindirilib

Penitensiar Xidmətin üç əməkdaşı istintaqa cəlb edilib
23.10.2017, 18:55

Penitensiar Xidmətin üç əməkdaşı istintaqa cəlb edilib

Avropa Birliyi Ermənistanın təxribatları barədə məlumatlandırılıb
23.10.2017, 18:40

Avropa Birliyi Ermənistanın təxribatları barədə məlumatlandırılıb

Sabahdan güclü geomaqnit qasırğası başlayır
23.10.2017, 18:31

Sabahdan güclü geomaqnit qasırğası başlayır

Şəkidə yol tikintisinə 4,8 milyon manat ayrıldı
23.10.2017, 18:16

Şəkidə yol tikintisinə 4,8 milyon manat ayrıldı

Rəsulzadənin ailəsi ilə SON GÖRÜŞÜ...
23.10.2017, 18:11

Rəsulzadənin ailəsi ilə SON GÖRÜŞÜ...

Abel Məhəmmərovdan birinci kurs tələbələrinə çağırış
23.10.2017, 18:05

Abel Məhəmmərovdan birinci kurs tələbələrinə çağırış

Kamal Abdulla BMT nümayəndəsi ilə görüşüb
23.10.2017, 17:49

Kamal Abdulla BMT nümayəndəsi ilə görüşüb

Növbəti 3 gündə güclü geomaqnit həyəcanlaşması gözlənilir
23.10.2017, 17:44

Növbəti 3 gündə güclü geomaqnit həyəcanlaşması gözlənilir

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
23.10.2017, 17:22

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

İraq kürdləri Bağdaddan sülh istədi
23.10.2017, 17:20

İraq kürdləri Bağdaddan sülh istədi

Uşaqların dini mərasimlərə aparılması rəsmən QADAĞAN OLUNUR  
23.10.2017, 17:17

Uşaqların dini mərasimlərə aparılması rəsmən QADAĞAN OLUNUR  

Tovuzda usta iş yerində "laqonda" ilə əlini doğradı
23.10.2017, 17:15

Tovuzda usta iş yerində "laqonda" ilə əlini doğradı

Cocuq Mərcanlının günəşli payızı - REPORTAJ
23.10.2017, 17:09

Cocuq Mərcanlının günəşli payızı - REPORTAJ

Cəlilabadda məktəbə 2 nəfər direktorluq edir - QALMAQAL
23.10.2017, 17:06

Cəlilabadda məktəbə 2 nəfər direktorluq edir - QALMAQAL

Hadı Rəcəbli üslubu
23.10.2017, 17:06

Hadı Rəcəbli üslubu

ARXİV
SORĞU
Hansı kommunal xidmətin işindən razısınız?
“Azəriqaz”(4.88%)
“Azərişıq”(24.8%)
“Azərsu”(9.02%)
“Azəristiliktəchizat”(3.00%)
Heç biri(58.2%)