14 dekabr 2017, Cümə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Sabir Rüstəmxanlı Həzi Aslanovla bağlı filmi ermənidən necə xilas etdi...
Sabir Rüstəmxanlı Həzi Aslanovla bağlı filmi ermənidən necə xilas etdi...
10.05.2017, 09:46

Dünən faşizm üzərində qələbənin- II Dünya Müharibəsinin başa çatmasının 72-ci ildönümüydü. Lakin müharibənin təsirləri, vurduğu maddi-mənəvi, siyasi, psixoloji zədələr bu gün də davam etməkdədir. Bəşəriyyətin ən böyük savaşı haqqında minlərlə bədii əsər, elmi araşdırmalar, xeyli bədii və sənədli filmlər çəkilib.

Azərbaycan yazıçıları, rejissorları da bu işdə geri qalmadılar. Bəzən, yuxarıların, bəzən isə özlərinin istəyi ilə bacardıqlarını yazıb, çəkdilər:

Azərbaycanın iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülən yeganə təmsilçisi general-mayor Həzi Aslanov haqqında çəkilən “Sizi dünyalar qədər sevirdim” filmi də o sıradadır.

Modern.az təqdim etdiyi bu yazıda 1985-ci ildə rejissor Rasim İsmayılovun çəkdiyi, baş rolda aktyor Ramiz Novruzun oynadığı filmdən bəhs edilir. Film haqqında vaxtilə Həzi Aslanovu canlandıran aktyorun özü danışıb. Filmin bəzi maraqlı məqamları sonradan kitaba köçürülüb.

Demək, filmə Mərkəz tərəfindən məsləhətçi kimi bir erməni general təyin edilir. Aslanyan soyadlı generalı görən kimi bütün yaradıcı heyət təşvişə düşür. Çıxış yolunu ziyalılara müraciət etməkdə görürlər:

“Filmin ikinci rejissoru milliyətcə erməni qadın idi. Hazırlıq prosesi zamanı bir general-mayor gəlib özünü yaradıcı heyətə təqdim etdi və “məni Moskvadakı baş qərargahdan bu filmə məsləhətçi kimi göndəriblər” dedi. Soyadı Aslanyan olan general-mayorun gəlişi hamını çıxılmaz vəziyyətə saldı. Yaradıcı  heyət əvvəlcədən bir hərbi mütəxəssis, bir tarixçi, bir də Həzi Aslanovun tankının sürücü-mexaniki olan Kurkovu çəkilişlərə məsləhətçi kimi dəvət etməyi nəzərdə tutmuşdu. Aslanyanın gəlişi nəzərdə tutduğumuz fikirləri alt-üst etməkdə idi. Çıxış yolu kimi ziyalılarımıza müraciət etdik. Onlar bizə çox kömək etdilər. Yadımdadır, Sabir Rüstəmxanlı yaxşı bir qalmaqal yaradaraq, erməninin filmdə məsləhətçi qismində iştirakına qarşı çıxdı”.

Sonradan Sabir Rüstəmxanlı, kinostudiyanın o zamankı rəhbəri Eyvaz Borçalı, filmin rejissor Rasim İsmayılov Moskvaya müraciət edirlər. Moskva bu etirazları qəbul etmirdi. Amma yaradıcı heyət öz istəyilə çatmışdı: qınaqlardan qorxan Aslanyan bir daha çəkiliş meydançasında görünmədi. Onun yalnız titrlərdə quruca adı getdi.

Amma sən saydığını say, gör başqaları nə sayır deyimi də var. Bir maneəni aşandan sonra növbəti maneə də yaranır. Bunlardan biri də filmin ikinci rejissoru, milliyətcə erməni qadın olub. O, bilərəkdən Həzi Aslanovun qəhrəmanlığını əks etdirən bəzi epizodları filmdə əks olunmasına mane olub. Aktyor Ramiz Novruzun Ulduzə Qaraqızının “Azərbaycan filmlərinin yaranma tarixi”ndən kitabı üçün dediklərindən:

 

“Həzi Aslanovun xüsusi bacarıqlarından biri də o olub ki, gözlənilmədən taktikaları ilə düşməni təəccübləndirə bilirmiş. Ssenaridə belə bir epizod var idi: deməli, Həzi Aslanov öz tank qoşunları ilə çayın kənarında mühasirəyə düşür. Çaydan keçmək mümkün deyil, digər tərəfdən də düşmən onlara tərəf irəliləyir. Bu məqamda Həzi Aslanov gözlənilmədən tankların üçünü suda batırmağı, onlardan körpü kimi istifadə etməyi qərara alır. Çünki mühasirədə səhərin açılmasını gözləmək onların hər birinin ölümü demək idi. Belə bir kadrı çəkməklə  fimlin gücünü daha da artırmaq olardı. Amma çox təəssüf ki, erməni əsilli ikinci rejissor dəfələrlə maddi çatışmazlığı qabartmaqla hamının əl-qolunu bağlayırdı”.

Təkcə o epizod kəsilsə idi, nə vardı ki... Qəhrəmanın sonda ölüm səhnəsindən tutmuş, bir çox səhnələr primitiv şəkildə dəyişilir, bəzilərini isə senzura ümumiyyətlə, ləğv edir. Hətta iki seriya üçün çəkilməli olan film cəmi 92 dəqiqəyə sığdırılır.

Filmin çəkilişində  baş verənlər

9 May Qələbə gününün  40 illiyi münasibətilə çəkilən filmin istehsalat prosesində bir çox maraqlı və arzuolunmaz hadisələr yaşanıb. Belarusda çəkilən döyüş səhnələrinin birində rejissorun sözündən çıxan aktyor ağır xəsarət alır. Filmdə Həzi Aslanovun tankçı dəstələrinin almanları mühasirəyə alma səhnəsini yəqin, xatırlayırsınız. Orada alman əsgərini oynayan litvalı aktyor mühasirəyə düşən tankdan qaçmalı, partlayıcı olan yerdən keçdikdən sonra partlayıcı işə düşməli idi. Bu zaman onun arxaya baxması qəti mümkün deyilmiş. Rejissor də bunu ona dəfələrlə tapşırır. Amma litvalı partlayıcını ötəndən sonra geriyə dönərək, Aslanovun tankına atəş açır. Ssenaridə bu yox idi, aktyor özündən əlavə etmək istəyirmiş. Nəticədə də üzü yanır.

                                                  ***

Filmin rejissoru Rasim İsmayılov ilk dəfə olaraq bir tryukdan istifadə edir. Guya, alman əsgərlərindən biri sovet tankının altında qalır. Sovet rejissorlarından heç biri bu səhnəyə o vaxta qədər risk etməmişdi. İlk dəfə Rasim İsmayılov bunu həyata keçirir. Kaskadyor təlimatlandırılır. Tank keçəndən sonra rejissorun “stop” əmrindən sonra ayağa qalxmalı imiş. Lakin tank keçəndən sonra rejissor “stop” desə də, kaskadyor yerindən qalxmır. Bütün yaradıcı qrup həyəcanlanır və kaskadyora yaxınlaşmağa ürək etmir. Sonda rejissorun öz birtəhər o tərəfə gedir və qəfil ayağa qalxan kaskadyoru görür. Sən demə, pacilyon çox səs-küylü olduğu üçün kaskadyor rejissoru eşitməyib. Özbaşına da ayağa qalxmayıb. Bundan sonra bütün yaradıcı qrup onu o ki var danlayıb. Çünki o, uzanan yerdə xəbərsiz olan başqa tank üstündən keçə bilərdi.

                               ***

Filmdə çox təəssüf ki, xırda da olsa, general Aslanovun özəlliyini, əls azərbaycanlı xarakterini göstərən bir səhnə çıxarılır. Moskvada hərbi qərargaha gedən general oğlanla qızın səmimi əl-ələ tutduğunu görüb üzünü o yana tutur ki, qoy gənclər generaldan utanmasınlar. Bu, Azərbaycan kişilərinə xas olan cəhətdir. Lakin ruslar buna qarşı çıxır. Onların fikrincə, əsl sovet generalı gənclərə yaxınlaşmalı və onların üzərinə rütbəsinin imkan verdiyi dərəcədə qışqırmalı idi.

Elmin Nuri

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
ABŞ-dan neftin qiymətinə dair PROQNOZ
14.12.2017, 13:55

ABŞ-dan neftin qiymətinə dair PROQNOZ

Qripdən ildə 646 minədək adam ölür
14.12.2017, 13:52

Qripdən ildə 646 minədək adam ölür

Putin: "Özüm özümə rəqib yetişdirəsi deyiləm"
14.12.2017, 13:51

Putin: "Özüm özümə rəqib yetişdirəsi deyiləm"

Qanunsuz dini təbliğat aparan 159 nəfər saxlanılıb
14.12.2017, 13:47

Qanunsuz dini təbliğat aparan 159 nəfər saxlanılıb

ADU bir gün xəlifələrin ixtiyarına verildi - REPORTAJ  
14.12.2017, 13:41

ADU bir gün xəlifələrin ixtiyarına verildi - REPORTAJ  

Lənkəranda mağaza və aptek qarət edənlər tutuldu
14.12.2017, 13:36

Lənkəranda mağaza və aptek qarət edənlər tutuldu

İlham Əliyev: “Böyük Britaniya Azərbaycanın ən böyük xarici investorudur” - YENİLƏNİB   
14.12.2017, 13:32

İlham Əliyev: Böyük Britaniya Azərbaycanın ən böyük xarici investorudur” - YENİLƏNİB  

Azercell ölkədə ilk VoLTE texnologiyalı zəngi reallaşdırdı   
14.12.2017, 13:05

Azercell ölkədə ilk VoLTE texnologiyalı zəngi reallaşdırdı  

Ağdaşda 17 yaşlı gənc qısqanclıq zəminində qətlə yetirilib 
14.12.2017, 13:03

Ağdaşda 17 yaşlı gənc qısqanclıq zəminində qətlə yetirilib 

14.12.2017, 13:02

"Əli və Nino" Zaqrebdə təqdim olundu

Saakaşvili Ukraynada qalmaq niyyətindədir
14.12.2017, 13:01

Saakaşvili Ukraynada qalmaq niyyətindədir

Kəmaləddin Heydərov nöqsanlardan DANIŞDI  
14.12.2017, 13:00

Kəmaləddin Heydərov nöqsanlardan DANIŞDI  

Azərbaycandan 900 nəfər başqa ölkələrdəki silahlı dəstələrə qoşulub
14.12.2017, 12:53

Azərbaycandan 900 nəfər başqa ölkələrdəki silahlı dəstələrə qoşulub

Azərbaycanda 16 vəhabi terrorçu məhv edilib
14.12.2017, 12:48

Azərbaycanda 16 vəhabi terrorçu məhv edilib

Bakının "Ekspo 2025" Ümumdünya sərgisinə ev sahibliyinə namizəd olması ilə bağlı təqdimat
14.12.2017, 12:47

Bakının "Ekspo 2025" Ümumdünya sərgisinə ev sahibliyinə namizəd olması ilə bağlı təqdimat

Sabahın hava PROQNOZU
14.12.2017, 12:47

Sabahın hava PROQNOZU

Azərbaycanda botoks etdirən xanımların yaşı cavanlaşıb
14.12.2017, 12:44

Azərbaycanda botoks etdirən xanımların yaşı cavanlaşıb

“Azərbaycan” Nəşriyyatının “ayaqyolu problemi” həll olunur
14.12.2017, 12:36

“Azərbaycan” Nəşriyyatının “ayaqyolu problemi” həll olunur

DİN 3 nəfərin öldüyü qəza haqda məlumat yaydı
14.12.2017, 12:31

DİN 3 nəfərin öldüyü qəza haqda məlumat yaydı

“Rəşid Behbudov heç vaxt ad günü keçirmək istəmirdi” - XATİRƏ   
14.12.2017, 12:27

“Rəşid Behbudov heç vaxt ad günü keçirmək istəmirdi” - XATİRƏ  

Sərdar Cəlaloğlu Putini İslam Birliyinə qoşulmağa çağırdı
14.12.2017, 12:21

Sərdar Cəlaloğlu Putini İslam Birliyinə qoşulmağa çağırdı

Sosial mənzillər şəhərciyindən yeni xəbər var  
14.12.2017, 12:17

Sosial mənzillər şəhərciyindən yeni xəbər var  

Müsavat başqanının müavini istefa verib
14.12.2017, 12:08

Müsavat başqanının müavini istefa verib

Azərbaycan hərbçisi şəhid oldu   
14.12.2017, 12:05

Azərbaycan hərbçisi şəhid oldu  

Ermənistan ABŞ vətəndaşını terrorçuluqda ittiham etdi
14.12.2017, 11:53

Ermənistan ABŞ vətəndaşını terrorçuluqda ittiham etdi

Azərbaycanda 950 qramlıq uşaq doğuldu
14.12.2017, 11:52

Azərbaycanda 950 qramlıq uşaq doğuldu

Dövlət İmtahan Mərkəzindən 17 dekabr imtahanı ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ   
14.12.2017, 11:43

Dövlət İmtahan Mərkəzindən 17 dekabr imtahanı ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ  

Milli Məclisin sabahkı iclasının gündəliyi dəyişdi  
14.12.2017, 11:38

Milli Məclisin sabahkı iclasının gündəliyi dəyişdi  

Dünya əhalisinin yarısı tibbi xidmət görmür
14.12.2017, 11:36

Dünya əhalisinin yarısı tibbi xidmət görmür

Yol polisi qəza törətdi
14.12.2017, 11:30

Yol polisi qəza törətdi

“Təhsillə elmi birləşdirmək lazımdır” - Deputatlar AMEA institutlarının ləğvini istədilər
14.12.2017, 11:24

“Təhsillə elmi birləşdirmək lazımdır” - Deputatlar AMEA institutlarının ləğvini istədilər

Uçuş aparatları vergidən azad olunur
14.12.2017, 11:15

Uçuş aparatları vergidən azad olunur

2018-ci ildən xam pambığın alış qiyməti artırılacaq
14.12.2017, 11:00

2018-ci ildən xam pambığın alış qiyməti artırılacaq

“Azərişıq”dan borclu abonentlərə XƏBƏRDARLIQ - enerji təchizatı dayandırılacaq
14.12.2017, 10:57

“Azərişıq”dan borclu abonentlərə XƏBƏRDARLIQ - enerji təchizatı dayandırılacaq

Xarici ölkələrə işləyən azərbaycanlı casuslar AŞKARLANIB
14.12.2017, 10:55

Xarici ölkələrə işləyən azərbaycanlı casuslar AŞKARLANIB

ARXİV
SORĞU
Xaricdəki hansı iş adamı Azərbaycana daha çox bağlıdır?
Vahid Ələkbərov(0.05%)
Araz Ağalarov (18.2%)
Mübariz Mənsimov (22.4%)
Fərhad Əhmədov(18.9%)
Füzuli Məmmədov(37.5%)
Telman İsmayılov (0.17%)
İsgəndər Xəlilov(0.11%)
Vaqif Məmişov(0%)
Heç biri(1.67%)
Digərləri(0.71%)