21 avqust 2017, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Sabir Rüstəmxanlı Həzi Aslanovla bağlı filmi ermənidən necə xilas etdi...
Sabir Rüstəmxanlı Həzi Aslanovla bağlı filmi ermənidən necə xilas etdi...
10.05.2017, 09:46

Dünən faşizm üzərində qələbənin- II Dünya Müharibəsinin başa çatmasının 72-ci ildönümüydü. Lakin müharibənin təsirləri, vurduğu maddi-mənəvi, siyasi, psixoloji zədələr bu gün də davam etməkdədir. Bəşəriyyətin ən böyük savaşı haqqında minlərlə bədii əsər, elmi araşdırmalar, xeyli bədii və sənədli filmlər çəkilib.

Azərbaycan yazıçıları, rejissorları da bu işdə geri qalmadılar. Bəzən, yuxarıların, bəzən isə özlərinin istəyi ilə bacardıqlarını yazıb, çəkdilər:

Azərbaycanın iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülən yeganə təmsilçisi general-mayor Həzi Aslanov haqqında çəkilən “Sizi dünyalar qədər sevirdim” filmi də o sıradadır.

Modern.az təqdim etdiyi bu yazıda 1985-ci ildə rejissor Rasim İsmayılovun çəkdiyi, baş rolda aktyor Ramiz Novruzun oynadığı filmdən bəhs edilir. Film haqqında vaxtilə Həzi Aslanovu canlandıran aktyorun özü danışıb. Filmin bəzi maraqlı məqamları sonradan kitaba köçürülüb.

Demək, filmə Mərkəz tərəfindən məsləhətçi kimi bir erməni general təyin edilir. Aslanyan soyadlı generalı görən kimi bütün yaradıcı heyət təşvişə düşür. Çıxış yolunu ziyalılara müraciət etməkdə görürlər:

“Filmin ikinci rejissoru milliyətcə erməni qadın idi. Hazırlıq prosesi zamanı bir general-mayor gəlib özünü yaradıcı heyətə təqdim etdi və “məni Moskvadakı baş qərargahdan bu filmə məsləhətçi kimi göndəriblər” dedi. Soyadı Aslanyan olan general-mayorun gəlişi hamını çıxılmaz vəziyyətə saldı. Yaradıcı  heyət əvvəlcədən bir hərbi mütəxəssis, bir tarixçi, bir də Həzi Aslanovun tankının sürücü-mexaniki olan Kurkovu çəkilişlərə məsləhətçi kimi dəvət etməyi nəzərdə tutmuşdu. Aslanyanın gəlişi nəzərdə tutduğumuz fikirləri alt-üst etməkdə idi. Çıxış yolu kimi ziyalılarımıza müraciət etdik. Onlar bizə çox kömək etdilər. Yadımdadır, Sabir Rüstəmxanlı yaxşı bir qalmaqal yaradaraq, erməninin filmdə məsləhətçi qismində iştirakına qarşı çıxdı”.

Sonradan Sabir Rüstəmxanlı, kinostudiyanın o zamankı rəhbəri Eyvaz Borçalı, filmin rejissor Rasim İsmayılov Moskvaya müraciət edirlər. Moskva bu etirazları qəbul etmirdi. Amma yaradıcı heyət öz istəyilə çatmışdı: qınaqlardan qorxan Aslanyan bir daha çəkiliş meydançasında görünmədi. Onun yalnız titrlərdə quruca adı getdi.

Amma sən saydığını say, gör başqaları nə sayır deyimi də var. Bir maneəni aşandan sonra növbəti maneə də yaranır. Bunlardan biri də filmin ikinci rejissoru, milliyətcə erməni qadın olub. O, bilərəkdən Həzi Aslanovun qəhrəmanlığını əks etdirən bəzi epizodları filmdə əks olunmasına mane olub. Aktyor Ramiz Novruzun Ulduzə Qaraqızının “Azərbaycan filmlərinin yaranma tarixi”ndən kitabı üçün dediklərindən:

 

“Həzi Aslanovun xüsusi bacarıqlarından biri də o olub ki, gözlənilmədən taktikaları ilə düşməni təəccübləndirə bilirmiş. Ssenaridə belə bir epizod var idi: deməli, Həzi Aslanov öz tank qoşunları ilə çayın kənarında mühasirəyə düşür. Çaydan keçmək mümkün deyil, digər tərəfdən də düşmən onlara tərəf irəliləyir. Bu məqamda Həzi Aslanov gözlənilmədən tankların üçünü suda batırmağı, onlardan körpü kimi istifadə etməyi qərara alır. Çünki mühasirədə səhərin açılmasını gözləmək onların hər birinin ölümü demək idi. Belə bir kadrı çəkməklə  fimlin gücünü daha da artırmaq olardı. Amma çox təəssüf ki, erməni əsilli ikinci rejissor dəfələrlə maddi çatışmazlığı qabartmaqla hamının əl-qolunu bağlayırdı”.

Təkcə o epizod kəsilsə idi, nə vardı ki... Qəhrəmanın sonda ölüm səhnəsindən tutmuş, bir çox səhnələr primitiv şəkildə dəyişilir, bəzilərini isə senzura ümumiyyətlə, ləğv edir. Hətta iki seriya üçün çəkilməli olan film cəmi 92 dəqiqəyə sığdırılır.

Filmin çəkilişində  baş verənlər

9 May Qələbə gününün  40 illiyi münasibətilə çəkilən filmin istehsalat prosesində bir çox maraqlı və arzuolunmaz hadisələr yaşanıb. Belarusda çəkilən döyüş səhnələrinin birində rejissorun sözündən çıxan aktyor ağır xəsarət alır. Filmdə Həzi Aslanovun tankçı dəstələrinin almanları mühasirəyə alma səhnəsini yəqin, xatırlayırsınız. Orada alman əsgərini oynayan litvalı aktyor mühasirəyə düşən tankdan qaçmalı, partlayıcı olan yerdən keçdikdən sonra partlayıcı işə düşməli idi. Bu zaman onun arxaya baxması qəti mümkün deyilmiş. Rejissor də bunu ona dəfələrlə tapşırır. Amma litvalı partlayıcını ötəndən sonra geriyə dönərək, Aslanovun tankına atəş açır. Ssenaridə bu yox idi, aktyor özündən əlavə etmək istəyirmiş. Nəticədə də üzü yanır.

                                                  ***

Filmin rejissoru Rasim İsmayılov ilk dəfə olaraq bir tryukdan istifadə edir. Guya, alman əsgərlərindən biri sovet tankının altında qalır. Sovet rejissorlarından heç biri bu səhnəyə o vaxta qədər risk etməmişdi. İlk dəfə Rasim İsmayılov bunu həyata keçirir. Kaskadyor təlimatlandırılır. Tank keçəndən sonra rejissorun “stop” əmrindən sonra ayağa qalxmalı imiş. Lakin tank keçəndən sonra rejissor “stop” desə də, kaskadyor yerindən qalxmır. Bütün yaradıcı qrup həyəcanlanır və kaskadyora yaxınlaşmağa ürək etmir. Sonda rejissorun öz birtəhər o tərəfə gedir və qəfil ayağa qalxan kaskadyoru görür. Sən demə, pacilyon çox səs-küylü olduğu üçün kaskadyor rejissoru eşitməyib. Özbaşına da ayağa qalxmayıb. Bundan sonra bütün yaradıcı qrup onu o ki var danlayıb. Çünki o, uzanan yerdə xəbərsiz olan başqa tank üstündən keçə bilərdi.

                               ***

Filmdə çox təəssüf ki, xırda da olsa, general Aslanovun özəlliyini, əls azərbaycanlı xarakterini göstərən bir səhnə çıxarılır. Moskvada hərbi qərargaha gedən general oğlanla qızın səmimi əl-ələ tutduğunu görüb üzünü o yana tutur ki, qoy gənclər generaldan utanmasınlar. Bu, Azərbaycan kişilərinə xas olan cəhətdir. Lakin ruslar buna qarşı çıxır. Onların fikrincə, əsl sovet generalı gənclərə yaxınlaşmalı və onların üzərinə rütbəsinin imkan verdiyi dərəcədə qışqırmalı idi.

Elmin Nuri

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Tramp ABŞ xalqına və ordusuna müraciət hazırlayır
21.08.2017, 00:46

Tramp ABŞ xalqına və ordusuna müraciət hazırlayır

Qaxda zəlzələ olub
21.08.2017, 00:31

Qaxda zəlzələ olub

Ermənilər Ağdamın işğaldakı ərazilərini yandırıb
21.08.2017, 00:17

Ermənilər Ağdamın işğaldakı ərazilərini yandırıb

Dünyanın ən qədim, sirli və qeyri-adi kitabxanaları
20.08.2017, 23:54

Dünyanın ən qədim, sirli və qeyri-adi kitabxanaları

Qumar oynayarkən bıçaqlanan şəxs qəza törədib
20.08.2017, 23:32

Qumar oynayarkən bıçaqlanan şəxs qəza törədib

Oğuzda ağır qəza:  3 ölü, 4 yaralı, Yenilənib
20.08.2017, 23:14

Oğuzda ağır qəza:  3 ölü, 4 yaralı, Yenilənib

Türkiyədə daha 4 PKK terrorçusu məhv edilib
20.08.2017, 22:54

Türkiyədə daha 4 PKK terrorçusu məhv edilib

Binali Yıldırım Sinqapura gedir
20.08.2017, 22:31

Binali Yıldırım Sinqapura gedir

Ağstafada 5 ev yanır
20.08.2017, 22:12

Ağstafada 5 ev yanır

Sarkisyan Rusiyada 18 nəfəri öldürmüş canini əfv edəcək
20.08.2017, 21:40

Sarkisyan Rusiyada 18 nəfəri öldürmüş canini əfv edəcək

Mingəçevirdə təcili yardım maşınında iki uşaq doğulub
20.08.2017, 21:24

Mingəçevirdə təcili yardım maşınında iki uşaq doğulub

Suriya müxalifəti sabah Əsədlə bağlı məsələni müzakirə edəcək
20.08.2017, 21:07

Suriya müxalifəti sabah Əsədlə bağlı məsələni müzakirə edəcək

Cənubi Asiyada daşqınlar  700 can aldı
20.08.2017, 20:56

Cənubi Asiyada daşqınlar  700 can aldı

“Nə işin varsa, elə burada gör” – Xan Şuşinskidən oğruya unikal təklif
20.08.2017, 20:41

“Nə işin varsa, elə burada gör” – Xan Şuşinskidən oğruya unikal təklif

Portuqaliyada vertolyot qəzası
20.08.2017, 20:17

Portuqaliyada vertolyot qəzası

Xəzərdə bir nəfər batıb
20.08.2017, 20:01

Xəzərdə bir nəfər batıb

Turizm sərgisinə hücum: 4 ölü
20.08.2017, 17:22

Turizm sərgisinə hücum: 4 ölü

Xəzərdə batma təhlükəsi ilə üzləşən 3 nəfər xilas edilib
20.08.2017, 17:13

Xəzərdə batma təhlükəsi ilə üzləşən 3 nəfər xilas edilib

Prezident “Şəmkir Aqroparkı”nın Logistika Mərkəzinin açılışında olub
20.08.2017, 16:55

Prezident “Şəmkir Aqroparkı”nın Logistika Mərkəzinin açılışında olub

Barselona terrorunun icraçısı İspaniyadan qaçıb
20.08.2017, 16:08

Barselona terrorunun icraçısı İspaniyadan qaçıb

Şahdağ milli parkındakı yanğın söndürülüb 
20.08.2017, 16:00

Şahdağ milli parkındakı yanğın söndürülüb 

İraqın ərazi sularında iki gəmi toqquşub, ölənlər var
20.08.2017, 15:29

İraqın ərazi sularında iki gəmi toqquşub, ölənlər var

Azərbaycanın dövlət qurumu Latviya tərəfindən “Ağdam”ın zəbti barədə
20.08.2017, 14:54

Azərbaycanın dövlət qurumu Latviya tərəfindən “Ağdam”ın zəbti barədə

Türkiyə İŞİD-lə əlaqəsi olan 5 nəfəri zərərsizləşdirdi
20.08.2017, 14:39

Türkiyə İŞİD-lə əlaqəsi olan 5 nəfəri zərərsizləşdirdi

Prezident “Azərxalça” ASC-nin Şəmkir filialının açılışında iştirak edib
20.08.2017, 14:12

Prezident “Azərxalça” ASC-nin Şəmkir filialının açılışında iştirak edib

Ali Baş Komandan Mobil Səhra Cərrahiyyə Hospitalının imkanları ilə tanış oldu
20.08.2017, 13:35

Ali Baş Komandan Mobil Səhra Cərrahiyyə Hospitalının imkanları ilə tanış oldu

Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında "Dihaj" qrupunun konserti olub 
20.08.2017, 13:18

Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında "Dihaj" qrupunun konserti olub 

Dövlət başçısı Şəmkirdə - YENİLƏNİB
20.08.2017, 12:57

Dövlət başçısı Şəmkirdə - YENİLƏNİB

Putin Soçidə Netanyahu ilə GÖRÜŞƏCƏK
20.08.2017, 12:34

Putin Soçidə Netanyahu ilə GÖRÜŞƏCƏK

Sabahın hava PROQNOZU
20.08.2017, 12:19

Sabahın hava PROQNOZU

İlham Əliyev Gədəbəydə açılışlarda
20.08.2017, 12:16

İlham Əliyev Gədəbəydə açılışlarda

Nazir müavini barda ona “gey” deyən qadını döydü, işdən çıxarıldı
20.08.2017, 11:18

Nazir müavini barda ona “gey” deyən qadını döydü, işdən çıxarıldı

Şahdağ Milli Parkında YANĞIN
20.08.2017, 10:51

Şahdağ Milli Parkında YANĞIN

Bəzi xəstəliklər günvurmanın əlamətlərini daha da dərinləşdirir
20.08.2017, 10:40

Bəzi xəstəliklər günvurmanın əlamətlərini daha da dərinləşdirir

Yanğının acı və xoş xatirəsi...
20.08.2017, 10:28

Yanğının acı və xoş xatirəsi...

ARXİV
SORĞU
Benzini hansı yanacaqdoldurma məntəqəsindən alırsınız?
Azpetrol-dan(48.5%)
SOCAR-dan(5.94%)
Lukoil-dan(18.8%)
Bunların heç birindən - başqasından(26.7%)