27 iyun 2017, Çərşənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Sabir Rüstəmxanlı Həzi Aslanovla bağlı filmi ermənidən necə xilas etdi...
Sabir Rüstəmxanlı Həzi Aslanovla bağlı filmi ermənidən necə xilas etdi...
10.05.2017, 09:46

Dünən faşizm üzərində qələbənin- II Dünya Müharibəsinin başa çatmasının 72-ci ildönümüydü. Lakin müharibənin təsirləri, vurduğu maddi-mənəvi, siyasi, psixoloji zədələr bu gün də davam etməkdədir. Bəşəriyyətin ən böyük savaşı haqqında minlərlə bədii əsər, elmi araşdırmalar, xeyli bədii və sənədli filmlər çəkilib.

Azərbaycan yazıçıları, rejissorları da bu işdə geri qalmadılar. Bəzən, yuxarıların, bəzən isə özlərinin istəyi ilə bacardıqlarını yazıb, çəkdilər:

Azərbaycanın iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülən yeganə təmsilçisi general-mayor Həzi Aslanov haqqında çəkilən “Sizi dünyalar qədər sevirdim” filmi də o sıradadır.

Modern.az təqdim etdiyi bu yazıda 1985-ci ildə rejissor Rasim İsmayılovun çəkdiyi, baş rolda aktyor Ramiz Novruzun oynadığı filmdən bəhs edilir. Film haqqında vaxtilə Həzi Aslanovu canlandıran aktyorun özü danışıb. Filmin bəzi maraqlı məqamları sonradan kitaba köçürülüb.

Demək, filmə Mərkəz tərəfindən məsləhətçi kimi bir erməni general təyin edilir. Aslanyan soyadlı generalı görən kimi bütün yaradıcı heyət təşvişə düşür. Çıxış yolunu ziyalılara müraciət etməkdə görürlər:

“Filmin ikinci rejissoru milliyətcə erməni qadın idi. Hazırlıq prosesi zamanı bir general-mayor gəlib özünü yaradıcı heyətə təqdim etdi və “məni Moskvadakı baş qərargahdan bu filmə məsləhətçi kimi göndəriblər” dedi. Soyadı Aslanyan olan general-mayorun gəlişi hamını çıxılmaz vəziyyətə saldı. Yaradıcı  heyət əvvəlcədən bir hərbi mütəxəssis, bir tarixçi, bir də Həzi Aslanovun tankının sürücü-mexaniki olan Kurkovu çəkilişlərə məsləhətçi kimi dəvət etməyi nəzərdə tutmuşdu. Aslanyanın gəlişi nəzərdə tutduğumuz fikirləri alt-üst etməkdə idi. Çıxış yolu kimi ziyalılarımıza müraciət etdik. Onlar bizə çox kömək etdilər. Yadımdadır, Sabir Rüstəmxanlı yaxşı bir qalmaqal yaradaraq, erməninin filmdə məsləhətçi qismində iştirakına qarşı çıxdı”.

Sonradan Sabir Rüstəmxanlı, kinostudiyanın o zamankı rəhbəri Eyvaz Borçalı, filmin rejissor Rasim İsmayılov Moskvaya müraciət edirlər. Moskva bu etirazları qəbul etmirdi. Amma yaradıcı heyət öz istəyilə çatmışdı: qınaqlardan qorxan Aslanyan bir daha çəkiliş meydançasında görünmədi. Onun yalnız titrlərdə quruca adı getdi.

Amma sən saydığını say, gör başqaları nə sayır deyimi də var. Bir maneəni aşandan sonra növbəti maneə də yaranır. Bunlardan biri də filmin ikinci rejissoru, milliyətcə erməni qadın olub. O, bilərəkdən Həzi Aslanovun qəhrəmanlığını əks etdirən bəzi epizodları filmdə əks olunmasına mane olub. Aktyor Ramiz Novruzun Ulduzə Qaraqızının “Azərbaycan filmlərinin yaranma tarixi”ndən kitabı üçün dediklərindən:

 

“Həzi Aslanovun xüsusi bacarıqlarından biri də o olub ki, gözlənilmədən taktikaları ilə düşməni təəccübləndirə bilirmiş. Ssenaridə belə bir epizod var idi: deməli, Həzi Aslanov öz tank qoşunları ilə çayın kənarında mühasirəyə düşür. Çaydan keçmək mümkün deyil, digər tərəfdən də düşmən onlara tərəf irəliləyir. Bu məqamda Həzi Aslanov gözlənilmədən tankların üçünü suda batırmağı, onlardan körpü kimi istifadə etməyi qərara alır. Çünki mühasirədə səhərin açılmasını gözləmək onların hər birinin ölümü demək idi. Belə bir kadrı çəkməklə  fimlin gücünü daha da artırmaq olardı. Amma çox təəssüf ki, erməni əsilli ikinci rejissor dəfələrlə maddi çatışmazlığı qabartmaqla hamının əl-qolunu bağlayırdı”.

Təkcə o epizod kəsilsə idi, nə vardı ki... Qəhrəmanın sonda ölüm səhnəsindən tutmuş, bir çox səhnələr primitiv şəkildə dəyişilir, bəzilərini isə senzura ümumiyyətlə, ləğv edir. Hətta iki seriya üçün çəkilməli olan film cəmi 92 dəqiqəyə sığdırılır.

Filmin çəkilişində  baş verənlər

9 May Qələbə gününün  40 illiyi münasibətilə çəkilən filmin istehsalat prosesində bir çox maraqlı və arzuolunmaz hadisələr yaşanıb. Belarusda çəkilən döyüş səhnələrinin birində rejissorun sözündən çıxan aktyor ağır xəsarət alır. Filmdə Həzi Aslanovun tankçı dəstələrinin almanları mühasirəyə alma səhnəsini yəqin, xatırlayırsınız. Orada alman əsgərini oynayan litvalı aktyor mühasirəyə düşən tankdan qaçmalı, partlayıcı olan yerdən keçdikdən sonra partlayıcı işə düşməli idi. Bu zaman onun arxaya baxması qəti mümkün deyilmiş. Rejissor də bunu ona dəfələrlə tapşırır. Amma litvalı partlayıcını ötəndən sonra geriyə dönərək, Aslanovun tankına atəş açır. Ssenaridə bu yox idi, aktyor özündən əlavə etmək istəyirmiş. Nəticədə də üzü yanır.

                                                  ***

Filmin rejissoru Rasim İsmayılov ilk dəfə olaraq bir tryukdan istifadə edir. Guya, alman əsgərlərindən biri sovet tankının altında qalır. Sovet rejissorlarından heç biri bu səhnəyə o vaxta qədər risk etməmişdi. İlk dəfə Rasim İsmayılov bunu həyata keçirir. Kaskadyor təlimatlandırılır. Tank keçəndən sonra rejissorun “stop” əmrindən sonra ayağa qalxmalı imiş. Lakin tank keçəndən sonra rejissor “stop” desə də, kaskadyor yerindən qalxmır. Bütün yaradıcı qrup həyəcanlanır və kaskadyora yaxınlaşmağa ürək etmir. Sonda rejissorun öz birtəhər o tərəfə gedir və qəfil ayağa qalxan kaskadyoru görür. Sən demə, pacilyon çox səs-küylü olduğu üçün kaskadyor rejissoru eşitməyib. Özbaşına da ayağa qalxmayıb. Bundan sonra bütün yaradıcı qrup onu o ki var danlayıb. Çünki o, uzanan yerdə xəbərsiz olan başqa tank üstündən keçə bilərdi.

                               ***

Filmdə çox təəssüf ki, xırda da olsa, general Aslanovun özəlliyini, əls azərbaycanlı xarakterini göstərən bir səhnə çıxarılır. Moskvada hərbi qərargaha gedən general oğlanla qızın səmimi əl-ələ tutduğunu görüb üzünü o yana tutur ki, qoy gənclər generaldan utanmasınlar. Bu, Azərbaycan kişilərinə xas olan cəhətdir. Lakin ruslar buna qarşı çıxır. Onların fikrincə, əsl sovet generalı gənclərə yaxınlaşmalı və onların üzərinə rütbəsinin imkan verdiyi dərəcədə qışqırmalı idi.

Elmin Nuri

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
27.06.2017, 10:47

Ermənistanı qorxudan GEDİŞAT: Azərbaycan müharibəyə hazırlaşır – XƏBƏRDARLIQ

27.06.2017, 10:39

Tovuzda elektrovoz qadını vurub öldürdü

27.06.2017, 10:07

Salyanda yol qəzası: yaralı var

27.06.2017, 10:00

Ermənistan bütün cəbhəboyu təxribat törətdi

27.06.2017, 09:25

Qadın tələbələr daha çox kolleclərdə, yoxsa ali məktəblərdə oxuyur?

26.06.2017, 23:20

Salvador Dalinin məzarı açılacaq

26.06.2017, 23:16

Tramp Rusiyanın seçkilərə müdaxiləsini istisna etmir

26.06.2017, 22:55

Astara sakini narkotikdən öldü

26.06.2017, 22:10

Putin Maradonaya ağız açdı

26.06.2017, 22:07

İranın neft emalı zavodunda yanğın – 100 yaralı

26.06.2017, 21:59

Təyyarənin qanadı qırıldı - təcili eniş etdi

26.06.2017, 21:50

Arif Hacılı müttəfiqləri ilə danışıqlar üçün Tbilisiyə gedir

26.06.2017, 21:04

Xəzərdə batmaq təhlükəsi ilə üzləşən şəxs xilas edildi

26.06.2017, 20:29

AZAL Moskva-Bakı reysində erməni yeməyinin verilməsi ilə bağlı izahat tələb edəcək

26.06.2017, 20:19

Pakistanda daha bir faciə: 157 nəfər öldü

26.06.2017, 20:14

Gəncədə minaatan mərmisi aşkarlandı

26.06.2017, 20:11

İlham Əliyev Polşaya getdi 

26.06.2017, 18:37

Atalar və övladlar - Famil Mehdinin oğlu: “Atam xəstə olduğundan dissertasiyasını Xəlil Rza oxudu” - LAYİHƏ

26.06.2017, 18:11

“Mən Azərbaycanlıyam” demək haqqı...

26.06.2017, 17:24

Azərbaycanlı deputatdan AŞPA-da Ermənistana sərt tənqid..

26.06.2017, 16:44

Macarıstan Beynəlxalq Türk Akademiyasında müşahidəçi statusu alır

26.06.2017, 16:40

Azərbaycan Miqrasiya Məcəlləsində dəyişiklik edilir

26.06.2017, 16:32

Rusiyanın məşhur yazıçısı: “Nəyə görə Azərbaycan güc yolu ilə torpaqlarını azad etmir?”

26.06.2017, 15:32

İyunun 30-da sonuncu buraxılış imtahanları keçirələcək

26.06.2017, 15:25

Aqramuntun AŞPA-ya sədrliyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir

26.06.2017, 15:03

Deputat Maştağada bayram tədbiri təşkil etdi - FOTOLAR

26.06.2017, 14:52

Ərizə yazarkən “tərəfindən” sözünə ehtiyac varmı? - Fərqli FİKİRLƏR

26.06.2017, 14:50

Bakıdakı parkda taekvondo dərsi olub

26.06.2017, 14:20

Moskva-Bakı təyyarəsində QALMAQAL - Azərbaycanlı sərnişinlərə erməni yeməyi təklif olundu - VİDEO

26.06.2017, 14:00

Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında şahmat turniri keçirilib

26.06.2017, 13:43

Xalq artisti Qəndab Quliyeva vəfat etdi

26.06.2017, 13:21

Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi Fəxri və Şəhidlər xiyabanlarını ziyarət edib

26.06.2017, 13:06

Bakıda yolu keçən piyadanı maşın vurdu

26.06.2017, 12:29

Sabahın hava PROQNOZU: - 38° isti

26.06.2017, 11:55

“Mercedes" ana-balanı vurdu - ana yaralandı, qızı öldü

ARXİV
SORĞU
Qeyri-sabit hava şəraiti sizə necə təsir edir?
- İstilərdən canımız qurtarıb(9.09%)
- Dənizə gedə bilmirik(20%)
- Səhhətimizə mənfi təsir edir(18.1%)
- Əhvalım xoşallanır(12.7%)
- Məhsul qıtlığı yaranır(14.5%)
- Təsərrüfatıma ziyan dəyir(3.63%)
Yağış, dolu ruzi-bıərəkətdir(21.8%)