21 sentyabr 2017, Cümə axşamı
Ana Səhifə - GÜNDƏM - “Əsas məsələ aşığın geyimi deyil, ifasıdır” - Mütəxəssislərdən Aşıqlar Birliyi sədrinin iradına REAKSİYA
“Əsas məsələ aşığın geyimi deyil, ifasıdır” - Mütəxəssislərdən Aşıqlar Birliyi sədrinin iradına REAKSİYA
15.05.2017, 17:55

Hər dövrün imkanlı adamları nəyi geyibsə, aşıqlar da onu geyiniblər”

Aşıqlar Birliyinin sədri, professor Məhərrəm Qasımlı Modern.az saytına açıqlamasında yeni aşıq geyimləri hazırladıqlarını və onların sovet dövründəki formalardan xeyli fərqləndiyini bildirib:

“Bizim Aşqlar Birliyi yeni aşıq geyimlərinin modelini hazırlayıb. Mən son vaxtlar aşıqları tədbirlərə, televiziyaya o forma ilə çıxarıram. Demək, papaqdan başlayaq: yeni geyim tərzindəki papaqlar nə ənənəvi aşıq papağı kimi çox böyük, nə də xanəndə papağı kimi çox alçaqdan deyil, orta səviyyəli olmalıdır.  Yaxalı düyməli, boynu örtülü və bədənə kip oturan köynək geyim tərzinin əsas atributudur. Həmin köynəyin üstündən milli adətlərimizin göstəricisi olan çuxa  geyilməlidir. Çuxanın üstündən köynəyi kip saxlamaq üçün kəmərdən də istifadə etmək olar. Şalvar və ayaqqabı isə adi qara qara şalvar və ayaqqabılar olacaq.  Bir də görürsən ki, aşıq toya qalstukla gəlir. Qalstukla da saz çalmaq olar?! Bu sazın milli koloritini azaldır. Aşıq hər zaman papaqla çıxış etməlidir. 

Ənənəvi aşıq formasının tarixindən danışan professor onun Səfəvilər dövründən qaldığını, bəzi mənbələrdə deyildiyi kimi Stalinin şərəfinə geyilmədiyini də söyləyib. Alimin fikrincə, papaqdan tutmuş çəkmələrə qədər hər bir aşıq atributu Səfəvilər ordusunun yadigarı olmaqla yanaşı, aşıqların rahat hərəkətinə də şərait yaradıb.

Aşıqların geydiyi vahid formanın sovet hökuməti ilə heç bir əlaqəsi yoxdu. Dədə-babadan elə geyiniblər: uzunboğaz çəkmə, enli şalvar, kəmər, hündür buxara papaq, bir sözlə, hərbi formanı xatırladan geyim tərzi. Bu tərz lap qədimdən-Səfəvilər zamanından qalıb. Səfəvilər vaxtındakı ordu geyimi olub. Aşıqlar da ordunun içərisində olub, döyüşdən sonra da həmin formanı çıxarmayıblar. Beləliklə, həm Şah İsmayıla həm də dövlətə sadiqliyini bununla göstəriblər”.


Qeyd edək ki, Aşıqlar Birliyi kişi aşıqlar üçün 9, qadın aşıqları üçün isə 7  çeşiddə aşıq geyimi hazırlayıb. Təbii ki, onların hamısı eyni dizaynda hazırlanıb, sadəcə, rənglərində fərqlər var.

Ümumiyyətlə, aşığın hər hansı vahid formada çıxışına nə dərəcədə ehtiyac var? Aşıqlar Birliyinin təklif etdiyi geyim tərzi qəbul olunasıdırmı?

Folklor İnstitutunun Aşıq yaradıcılığı şöbəsinin rəhbəri Elxan Məmmədli Modern.az saytına açıqlamasında aşıqların formalarının Səfəvilərə heç bir aidliyinin olmadığını bildirib. Alim sovet dönəmindəki formanın Stalin şərəfinə geyildiyini qeyd edir:

 

“Hər dövrün aşığı, sənətkarı həmin dövrün imkanlı adamlarının geydiklərini geyirlər. Ələsgərin dövründə aşıqlar çərkəzi bəy çuxaları geyib, başlarına onların qoyduqları papaqdan qoyublar. İndi bəzi aşıqların qoyduğu uzun babaqlardan yox. Bəzən, zarafata deyirəm ki, gəl ikiyə bölək, biri sənə, biri də mənə. 50 ildən artıqdır ki, bu sənətlə bağlı araşdırmalar edirəm. Yüzlərlə aşıqla ünsiyyətimi xatırlayıram. Aşıq Hüseyn Saraclı, Aşıq Kamandar, Əmrah Gülməmmədov və daha kimlər… Onların hamısını mən görmüşəm. Evimizə gələrdilər, hamısını görmüşəm. 1950-ci illərdəki aşıq geyimi indi yoxdu. Qalife şalvar Stalindən qalmadı. Yadıma gəlir, atam məktəb direktoru idi. Amma Stalin kimi kitel və uzun çəkmə geyinərdi. O zaman süni bənzətmələr çox yayılmışdı. Elələri var idi ki, özlərinə bığ da yapışdırırdı.

Aşığın gərək içi, məzmunu olsun, dərin sözü olsun. Forma geymək və geyməmək ikinci dərəcəli şeylərdi. Bəzən, şəraitdən asılı olan məsələlər də var: məsələn, qədimdə aşıqlar bir yerdən başqa yerə atla gedərdilər. Ona görə də buna uyğun çəkmə və şalvar da geyilərdi.

Səfəvilər dövründə o cür geyim olmayıb. Nə orduda, nə sarayda nə də başqa yerərdə. Mirzə Pirabbaslının “Şah İsmayıl dövrü miniatürlərdə” adlı kitabı var, gedin, ora baxın. Elə bir forma görməyəcəksiniz. Heç indiki saz da o cür olmayıb. Kiçik əl boyda saz olub. Adına çuqur deyiblər. Sonradan forma etibarilə saz da, geyim də dəyişib.

Amma indi elə xanəndələr kimi milli geyimdə olmaları daha yaxşıdır. Qalstukda, rəsmi geyimdə olmaqdansa, milli geyim daha yaxşıdır”.

Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Aşıq sənəti kafedrasının müdiri  Aşıq Əhliman aşıqların hansı vahid  formadan istifadə edib-etməməyinin heç bir fərqi olmadığını bildirib. Onun fikrincə, əsas məsələ aşığın sözünün, ifasının  kamil və ya  naqisliyidir:

“Aşığın sözü gözəldirsə, kamildirsə, onun qalife, yaxud adi şalvar geyməyinin, papağının uzunluğunun neçə santimetr olmağının nə fərqi var? Aşığın sinəsi dolu olmalıdır. Təəssüf ki, bu gün bizdə sinəsi dolu aşıqlar azdı. Dədə Ələsgəri kim görüb? Heç kəs! Demək, onun dövründə nə geydiyi də bizə maraqlı deyil. Bizə lazım olan Ələsgər sözüdür ki, o da dövrümüzə qədər gəlib çıxıb. Yaxud, XV-XVI əsrdə yaşamış Aşıq Qurbanini kim görüb? Nə nə geydiyi kimin marağındadır? Deməli, bunlar o qədər də vacib olmayan məsələdir. Aşığın sözü kəsərli olmalıdır. Sözü ki, kəsərli oldu, onda heç bir fərqi yoxdu: ya sovet vaxtındakı kimi qalife şalvar geysin, ya da milli geyimdən istifadə etsin. Aşıqdan ancaq gözəl söz tələb edilməlidir”.


Elmin Nuri


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
İraqda İŞİD-ə qarşı əməliyyat başladı
21.09.2017, 21:27

İraqda İŞİD-ə qarşı əməliyyat başladı

Bərzani Makronun xahişini rədd etdi
21.09.2017, 21:14

Bərzani Makronun xahişini rədd etdi

Hərəkət olmayan yolda sürücülər CƏRİMƏLƏNİR - VİDEO
21.09.2017, 20:59

Hərəkət olmayan yolda sürücülər CƏRİMƏLƏNİR - VİDEO

Göyçay sakini özünü kanala atıb intihar etdi
21.09.2017, 20:45

Göyçay sakini özünü kanala atıb intihar etdi

QHT-hökumət münasibətləri mövzusunda regional konfrans keçirib
21.09.2017, 20:31

QHT-hökumət münasibətləri mövzusunda regional konfrans keçirib

"Harvi" qasırğası 593 milyon dollar ziyan vurdu
21.09.2017, 20:14

"Harvi" qasırğası 593 milyon dollar ziyan vurdu

Əhliman Əmiraslanov Milli Məclisdə vətəndaşları  qəbul edib - FOTO
21.09.2017, 20:02

Əhliman Əmiraslanov Milli Məclisdə vətəndaşları  qəbul edib - FOTO

Lütfizadənin cənazəsinin Bakıya gətirilməsi 7-10 gün çəkə bilər
21.09.2017, 19:53

Lütfizadənin cənazəsinin Bakıya gətirilməsi 7-10 gün çəkə bilər

Tovuzda 11 yaşlı qız qoz ağacından yıxılıb
21.09.2017, 18:57

Tovuzda 11 yaşlı qız qoz ağacından yıxılıb

Buraxılış və qəbul imtahanları ilə bağlı YENİLİKLƏR
21.09.2017, 18:42

Buraxılış və qəbul imtahanları ilə bağlı YENİLİKLƏR

Avropa Xəbər Agentlikləri Alyansının Belqrad konfransı başa çatıb
21.09.2017, 18:35

Avropa Xəbər Agentlikləri Alyansının Belqrad konfransı başa çatıb

Nazirlər Kabineti 2018-ci ilin dövlət büdcəsini müzakirə edib
21.09.2017, 18:20

Nazirlər Kabineti 2018-ci ilin dövlət büdcəsini müzakirə edib

Qadın və sevgi niyə adiləşib: Dünya artıq “LEYLİ və MƏCNUN” nağılına inanmır   
21.09.2017, 18:18

Qadın və sevgi niyə adiləşib: Dünya artıq “LEYLİ və MƏCNUN” nağılına inanmır  

Azad Cavadov: “Axmaq adamlardır, mənə şər-böhtan atırlar” - EKSKLÜZİV
21.09.2017, 18:15

Azad Cavadov: “Axmaq adamlardır, mənə şər-böhtan atırlar” - EKSKLÜZİV

İlham Əliyev Mali prezidentini təbrik edib
21.09.2017, 18:13

İlham Əliyev Mali prezidentini təbrik edib

Rektor təsdiqlədi: Dərsə hicablı tələbələr buraxılmır
21.09.2017, 18:05

Rektor təsdiqlədi: Dərsə hicablı tələbələr buraxılmır

Atalığından hamilə qalan 12 yaşlı qızın körpəsi öldü  
21.09.2017, 17:52

Atalığından hamilə qalan 12 yaşlı qızın körpəsi öldü  

Bakı-Sumqayıt marşrutunda REYD: 24 avtobus saxlanıldı
21.09.2017, 17:41

Bakı-Sumqayıt marşrutunda REYD: 24 avtobus saxlanıldı

Şadlıq evlərindən telefon oğurlayan saxlanıldı - FOTOLAR
21.09.2017, 17:34

Şadlıq evlərindən telefon oğurlayan saxlanıldı - FOTOLAR

Azərbaycanda yeni cəza növü yaradılır - Təqsirləndirilən şəxs cəzasını evində çəkəcək   
21.09.2017, 17:33

Azərbaycanda yeni cəza növü yaradılır - Təqsirləndirilən şəxs cəzasını evində çəkəcək  

Tramp Səudiyyə Ərəbistanını Qətərlə müharibədən çəkindirib
21.09.2017, 17:26

Tramp Səudiyyə Ərəbistanını Qətərlə müharibədən çəkindirib

Yazıçılar Birliyi “26" kafesinin yerini icarəyə verməyəcək  - AÇIQLAMA   
21.09.2017, 17:22

Yazıçılar Birliyi “26" kafesinin yerini icarəyə verməyəcək  - AÇIQLAMA  

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
21.09.2017, 17:17

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Tofiq Məliklidən təhsil nazirinə AÇIQ MƏKTUB: “Təcili həll etməyimiz lazımdır”   
21.09.2017, 17:11

Tofiq Məliklidən təhsil nazirinə AÇIQ MƏKTUB: “Təcili həll etməyimiz lazımdır”  

İraq kürdləri referendumun vaxtını dəyişməyə hazırdı
21.09.2017, 17:09

İraq kürdləri referendumun vaxtını dəyişməyə hazırdı

Elton Məmmədov bacısının işdən çıxarılması haqda danışdı   
21.09.2017, 16:52

Elton Məmmədov bacısının işdən çıxarılması haqda danışdı  

Müdafiə Nazirliyinin Kollegiyası: “Ali Baş Komandanın BMT-dəki fikri ordumuz üçün əmrdir”
21.09.2017, 16:50

Müdafiə Nazirliyinin Kollegiyası: “Ali Baş Komandanın BMT-dəki fikri ordumuz üçün əmrdir”

Azərbaycanlı zəvvarlar heç bir problem yaşamayıb - AÇIQLAMA
21.09.2017, 16:35

Azərbaycanlı zəvvarlar heç bir problem yaşamayıb - AÇIQLAMA

Dadandısa, quduracaq
21.09.2017, 16:31

Dadandısa, quduracaq

Pambıq yığımına aparılan tibb işçiləri - Səhiyyə Nazirliyindən qəza ilə bağlı AÇIQLAMA
21.09.2017, 16:24

Pambıq yığımına aparılan tibb işçiləri - Səhiyyə Nazirliyindən qəza ilə bağlı AÇIQLAMA

Gəmi sürücüləri  də sürücülük vəsiqəsi almalı olacaqlar
21.09.2017, 16:18

Gəmi sürücüləri  də sürücülük vəsiqəsi almalı olacaqlar

Nazirlər Kabinetində iki yeni şöbə müdiri təyin edildi   
21.09.2017, 16:12

Nazirlər Kabinetində iki yeni şöbə müdiri təyin edildi  

Ermənistanda biznesmenə “milli qəhrəman” adı verildi
21.09.2017, 16:08

Ermənistanda biznesmenə “milli qəhrəman” adı verildi

Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin müdiri aksiya keçirilən məktəbə gəldi   
21.09.2017, 15:45

Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin müdiri aksiya keçirilən məktəbə gəldi  

Yol polisi piyadaları məsuliyyətsizlikdə suçladı
21.09.2017, 15:40

Yol polisi piyadaları məsuliyyətsizlikdə suçladı

ARXİV
SORĞU
Məhərrəmliyin əsas şərtlərini qəbul edirsiniz?
- Bəli qəbul edirəm və Kərbəla şəhidlərinə mütləq yas saxlayacam (47.3%)
- Məhərrəmliyin şərtləri yalnız şiələr üçündür(8.06%)
- Bu şərtlərin heç birini qəbul etmirəm(12.3%)
- Məhərrəmlık əsl İslama ziddir(32.2%)