19 noyabr 2017, Bazar
Ana Səhifə - GÜNDƏM - “Əsas məsələ aşığın geyimi deyil, ifasıdır” - Mütəxəssislərdən Aşıqlar Birliyi sədrinin iradına REAKSİYA
“Əsas məsələ aşığın geyimi deyil, ifasıdır” - Mütəxəssislərdən Aşıqlar Birliyi sədrinin iradına REAKSİYA
15.05.2017, 17:55

Hər dövrün imkanlı adamları nəyi geyibsə, aşıqlar da onu geyiniblər”

Aşıqlar Birliyinin sədri, professor Məhərrəm Qasımlı Modern.az saytına açıqlamasında yeni aşıq geyimləri hazırladıqlarını və onların sovet dövründəki formalardan xeyli fərqləndiyini bildirib:

“Bizim Aşqlar Birliyi yeni aşıq geyimlərinin modelini hazırlayıb. Mən son vaxtlar aşıqları tədbirlərə, televiziyaya o forma ilə çıxarıram. Demək, papaqdan başlayaq: yeni geyim tərzindəki papaqlar nə ənənəvi aşıq papağı kimi çox böyük, nə də xanəndə papağı kimi çox alçaqdan deyil, orta səviyyəli olmalıdır.  Yaxalı düyməli, boynu örtülü və bədənə kip oturan köynək geyim tərzinin əsas atributudur. Həmin köynəyin üstündən milli adətlərimizin göstəricisi olan çuxa  geyilməlidir. Çuxanın üstündən köynəyi kip saxlamaq üçün kəmərdən də istifadə etmək olar. Şalvar və ayaqqabı isə adi qara qara şalvar və ayaqqabılar olacaq.  Bir də görürsən ki, aşıq toya qalstukla gəlir. Qalstukla da saz çalmaq olar?! Bu sazın milli koloritini azaldır. Aşıq hər zaman papaqla çıxış etməlidir. 

Ənənəvi aşıq formasının tarixindən danışan professor onun Səfəvilər dövründən qaldığını, bəzi mənbələrdə deyildiyi kimi Stalinin şərəfinə geyilmədiyini də söyləyib. Alimin fikrincə, papaqdan tutmuş çəkmələrə qədər hər bir aşıq atributu Səfəvilər ordusunun yadigarı olmaqla yanaşı, aşıqların rahat hərəkətinə də şərait yaradıb.

Aşıqların geydiyi vahid formanın sovet hökuməti ilə heç bir əlaqəsi yoxdu. Dədə-babadan elə geyiniblər: uzunboğaz çəkmə, enli şalvar, kəmər, hündür buxara papaq, bir sözlə, hərbi formanı xatırladan geyim tərzi. Bu tərz lap qədimdən-Səfəvilər zamanından qalıb. Səfəvilər vaxtındakı ordu geyimi olub. Aşıqlar da ordunun içərisində olub, döyüşdən sonra da həmin formanı çıxarmayıblar. Beləliklə, həm Şah İsmayıla həm də dövlətə sadiqliyini bununla göstəriblər”.


Qeyd edək ki, Aşıqlar Birliyi kişi aşıqlar üçün 9, qadın aşıqları üçün isə 7  çeşiddə aşıq geyimi hazırlayıb. Təbii ki, onların hamısı eyni dizaynda hazırlanıb, sadəcə, rənglərində fərqlər var.

Ümumiyyətlə, aşığın hər hansı vahid formada çıxışına nə dərəcədə ehtiyac var? Aşıqlar Birliyinin təklif etdiyi geyim tərzi qəbul olunasıdırmı?

Folklor İnstitutunun Aşıq yaradıcılığı şöbəsinin rəhbəri Elxan Məmmədli Modern.az saytına açıqlamasında aşıqların formalarının Səfəvilərə heç bir aidliyinin olmadığını bildirib. Alim sovet dönəmindəki formanın Stalin şərəfinə geyildiyini qeyd edir:

 

“Hər dövrün aşığı, sənətkarı həmin dövrün imkanlı adamlarının geydiklərini geyirlər. Ələsgərin dövründə aşıqlar çərkəzi bəy çuxaları geyib, başlarına onların qoyduqları papaqdan qoyublar. İndi bəzi aşıqların qoyduğu uzun babaqlardan yox. Bəzən, zarafata deyirəm ki, gəl ikiyə bölək, biri sənə, biri də mənə. 50 ildən artıqdır ki, bu sənətlə bağlı araşdırmalar edirəm. Yüzlərlə aşıqla ünsiyyətimi xatırlayıram. Aşıq Hüseyn Saraclı, Aşıq Kamandar, Əmrah Gülməmmədov və daha kimlər… Onların hamısını mən görmüşəm. Evimizə gələrdilər, hamısını görmüşəm. 1950-ci illərdəki aşıq geyimi indi yoxdu. Qalife şalvar Stalindən qalmadı. Yadıma gəlir, atam məktəb direktoru idi. Amma Stalin kimi kitel və uzun çəkmə geyinərdi. O zaman süni bənzətmələr çox yayılmışdı. Elələri var idi ki, özlərinə bığ da yapışdırırdı.

Aşığın gərək içi, məzmunu olsun, dərin sözü olsun. Forma geymək və geyməmək ikinci dərəcəli şeylərdi. Bəzən, şəraitdən asılı olan məsələlər də var: məsələn, qədimdə aşıqlar bir yerdən başqa yerə atla gedərdilər. Ona görə də buna uyğun çəkmə və şalvar da geyilərdi.

Səfəvilər dövründə o cür geyim olmayıb. Nə orduda, nə sarayda nə də başqa yerərdə. Mirzə Pirabbaslının “Şah İsmayıl dövrü miniatürlərdə” adlı kitabı var, gedin, ora baxın. Elə bir forma görməyəcəksiniz. Heç indiki saz da o cür olmayıb. Kiçik əl boyda saz olub. Adına çuqur deyiblər. Sonradan forma etibarilə saz da, geyim də dəyişib.

Amma indi elə xanəndələr kimi milli geyimdə olmaları daha yaxşıdır. Qalstukda, rəsmi geyimdə olmaqdansa, milli geyim daha yaxşıdır”.

Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Aşıq sənəti kafedrasının müdiri  Aşıq Əhliman aşıqların hansı vahid  formadan istifadə edib-etməməyinin heç bir fərqi olmadığını bildirib. Onun fikrincə, əsas məsələ aşığın sözünün, ifasının  kamil və ya  naqisliyidir:

“Aşığın sözü gözəldirsə, kamildirsə, onun qalife, yaxud adi şalvar geyməyinin, papağının uzunluğunun neçə santimetr olmağının nə fərqi var? Aşığın sinəsi dolu olmalıdır. Təəssüf ki, bu gün bizdə sinəsi dolu aşıqlar azdı. Dədə Ələsgəri kim görüb? Heç kəs! Demək, onun dövründə nə geydiyi də bizə maraqlı deyil. Bizə lazım olan Ələsgər sözüdür ki, o da dövrümüzə qədər gəlib çıxıb. Yaxud, XV-XVI əsrdə yaşamış Aşıq Qurbanini kim görüb? Nə nə geydiyi kimin marağındadır? Deməli, bunlar o qədər də vacib olmayan məsələdir. Aşığın sözü kəsərli olmalıdır. Sözü ki, kəsərli oldu, onda heç bir fərqi yoxdu: ya sovet vaxtındakı kimi qalife şalvar geysin, ya da milli geyimdən istifadə etsin. Aşıqdan ancaq gözəl söz tələb edilməlidir”.


Elmin Nuri


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Türkiyə, Rusiya və İran xarici işlər nazirləri bu gün görüşəcək
19.11.2017, 10:31

Türkiyə, Rusiya və İran xarici işlər nazirləri bu gün görüşəcək

Ekologiya Nazirliyi: Qaxda yanan ərazi meşə deyil, otlaq sahəsidir - YENİLƏNİB
19.11.2017, 10:21

Ekologiya Nazirliyi: Qaxda yanan ərazi meşə deyil, otlaq sahəsidir - YENİLƏNİB

Çaylarda sululuq səviyyəsi açıqlandı
19.11.2017, 10:12

Çaylarda sululuq səviyyəsi açıqlandı

Düşmən atəşkəsi 135 dəfə pozdu
19.11.2017, 09:49

Düşmən atəşkəsi 135 dəfə pozdu

Teymur Rəcəbov FİDE Qran-pri mərhələsinin liderlər qrupunda yer alıb
19.11.2017, 00:56

Teymur Rəcəbov FİDE Qran-pri mərhələsinin liderlər qrupunda yer alıb

İngiltərəli azarkeşlər arasında kütləvi dava
19.11.2017, 00:32

İngiltərəli azarkeşlər arasında kütləvi dava

NATO baş katibi Ərdoğandan təkrar üzr istədi
19.11.2017, 00:13

NATO baş katibi Ərdoğandan təkrar üzr istədi

İtkin düşən Kürdəmir sakini tapıldı
18.11.2017, 23:49

İtkin düşən Kürdəmir sakini tapıldı

Ukrayna 8 Gürcüstan vətəndaşını deportasiya etdi
18.11.2017, 23:32

Ukrayna 8 Gürcüstan vətəndaşını deportasiya etdi

İranda dahi şair Şəhriyarın büstü təhqir edildi
18.11.2017, 23:13

İranda dahi şair Şəhriyarın büstü təhqir edildi

Astarada torpaq sürüşməsi yolları qismən bağladı
18.11.2017, 22:56

Astarada torpaq sürüşməsi yolları qismən bağladı

“İskəndər-M” yeni ballistik raketi sınaqdan keçirildi - Video
18.11.2017, 22:42

“İskəndər-M” yeni ballistik raketi sınaqdan keçirildi - Video

“Dünya gözəli-2017”in qalibi Hindistan təmsilçisi oldu
18.11.2017, 22:23

“Dünya gözəli-2017”in qalibi Hindistan təmsilçisi oldu

Prezident  Robert Muqabe Zimbabvedən qaçdı
18.11.2017, 22:09

Prezident  Robert Muqabe Zimbabvedən qaçdı

Rusiya İŞİD mövqelərini bombaladı
18.11.2017, 21:51

Rusiya İŞİD mövqelərini bombaladı

Deputat Ərəb Liqası rəsmilərinə köçkünlərdən danışıb
18.11.2017, 21:35

Deputat Ərəb Liqası rəsmilərinə köçkünlərdən danışıb

Sabirabaddakı qəzada polis əməkdaşı öldü
18.11.2017, 21:22

Sabirabaddakı qəzada polis əməkdaşı öldü

Prezident məşhur Aslan Aslanovu təltif etdi
18.11.2017, 21:08

Prezident məşhur Aslan Aslanovu təltif etdi

Dünyanın ən iri hava gəmisi qəzaya uğradı
18.11.2017, 21:04

Dünyanın ən iri hava gəmisi qəzaya uğradı

İndi söz sizindir, ƏZİZ XANIMLAR...
18.11.2017, 20:50

İndi söz sizindir, ƏZİZ XANIMLAR...

Azərbaycan Gimnastika Federasiyası könüllülər qəbul edir
18.11.2017, 20:32

Azərbaycan Gimnastika Federasiyası könüllülər qəbul edir

Paytaxtda yaşayış binasında yanğın: 23 sakin təxliyyə edildi
18.11.2017, 20:16

Paytaxtda yaşayış binasında yanğın: 23 sakin təxliyyə edildi

"Tək üzr istəmək kifayət deyil" - Ərdoğan
18.11.2017, 20:02

"Tək üzr istəmək kifayət deyil" - Ərdoğan

Qusarda vətəndaşlara qarşı dələduzluq edən şəxs tutuldu
18.11.2017, 19:51

Qusarda vətəndaşlara qarşı dələduzluq edən şəxs tutuldu

Ucqar kəndin gənc müəllimi - “Burda hər günüm bir macəradı” - LAYİHƏ
18.11.2017, 18:01

Ucqar kəndin gənc müəllimi - “Burda hər günüm bir macəradı” - LAYİHƏ

Türkiyənin əfsanəvi atleti Naim Süleymanoğlu vəfat etdi
18.11.2017, 17:09

Türkiyənin əfsanəvi atleti Naim Süleymanoğlu vəfat etdi

Ermənistan ordusunda “dedovşina”   
18.11.2017, 16:33

Ermənistan ordusunda “dedovşina”  

Lənkəran-Lerik bölgəsində zəlzələ oldu
18.11.2017, 16:31

Lənkəran-Lerik bölgəsində zəlzələ oldu

Erməni boksçu hərbi hissədə əsgərləri döyür
18.11.2017, 16:26

Erməni boksçu hərbi hissədə əsgərləri döyür

Prezident qocaman YAP-çılara fərdi təqaüd, fəxri ad verdi - ADLAR
18.11.2017, 16:20

Prezident qocaman YAP-çılara fərdi təqaüd, fəxri ad verdi - ADLAR

“Çelsi” klubu “Qarabağ”ın ayırdığı biletlərdən imtina etdi
18.11.2017, 16:14

“Çelsi” klubu “Qarabağ”ın ayırdığı biletlərdən imtina etdi

İki nəfərə “Əməkdar jurnalist” adı verildi
18.11.2017, 16:09

İki nəfərə “Əməkdar jurnalist” adı verildi

Prezident tanınmış YAP-çıları təltif etdi - SİYAHI
18.11.2017, 16:05

Prezident tanınmış YAP-çıları təltif etdi - SİYAHI

Dini Komitənin sədr müavini: “Dini kimliyimiz milli kimliyimizə qarşı qoyulur”   
18.11.2017, 15:48

Dini Komitənin sədr müavini: “Dini kimliyimiz milli kimliyimizə qarşı qoyulur”  

Elmira Əmrahqızının adı niyə əbədiləşdirilməsin?.. Mərhum jurnalistlə bağlı TƏQDİMAT
18.11.2017, 15:42

Elmira Əmrahqızının adı niyə əbədiləşdirilməsin?.. Mərhum jurnalistlə bağlı TƏQDİMAT

ARXİV