22 aprel 2018, Bazar
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - İran şahının qapısını dəvətsiz açan azərbaycanlı - Əbdül Hüseynov haqda bilmədiklərimiz
İran şahının qapısını dəvətsiz açan azərbaycanlı - Əbdül Hüseynov haqda bilmədiklərimiz
16.05.2017, 22:24

Mayın 14-də Moskvada yaşayan azərbaycanlı yazıçı, şərqşünas alim, Rusiya və Azərbaycan Yazıçılar birliklərinin üzvü Əbdül Hüseynov 92 yaşında vəfat edib.

Məhsuldar ömür sürən, qəribə taleli yazıçının həyatında bir çox itki və nailiyyətlər olub. Təəssüflər olsun ki, Azərbaycanda geniş oxucu kütləsi tərəfindən lazımı dərəcədə tanınmayan yazıçı, bütün SSRİ-də, həmçinin, ölkəmizdə elitar ziyalı kütlənin dərin hörmət bəslədiyi şəxslərdən olub.

Demək olar ki, bütün ömrünü məsul vəzifələrdə keçirən mərhum yazıçı Azərbaycanı heç zaman unutmayıb. Yazdığı 30-a qədər kitabın əksəriyyəti Azərbaycan tarixi və tarixi şəxsiyyətləri ilə bağlıdır.

Əbdül Hüseynov Moskvada yaşasa da, xüsusən,  ömrünün son illərində mütəmadi olaraq, Bakıya gələr, burada yaradıcılıqla məşğul olardı.


Bakıda onunla daimi ünsiyyətdə olan şəxslərdən biri jurnalist Tahir Aydınoğlu Modern.az saytına açıqlamasında Əbdül Hüseynov haqqında bilgiləndirici informasiyaları deməklə yanaşı, onun vətəndə nə üçün tanına bilməməsinin səbəblərinə də toxunur:

“Əbdül Hüseynovun vəfatı onun həmyerlilərini çox kədərləndirdi. 92 il ömür yaşadı, amma hər dəfə Bakıya gələndə zarafatla ona deyərdik ki, Əbdül müəllim, gümharsınız, yaxşısız, ən azından yüzü yaşamalısız. Şəxsən məni Əbdül müəllimin yüzü haqlaya bilməməsi dərindən kövrəldir. Əbdül müəllimin Azərbaycanda az tanınmasının da səbəbləri var. Tale elə gətirmişdi: o, uşaq vaxtından ata-anasını itirir, İkinci Dünya  Müharibəsinin od-alovundan çıxır. Müharibədən sonra Bakıya qayıdır. Özünə uyğun iş tapa bilmədiyi üçün dogma şəhərini tərk edir. Türmənistana gedir və orada qısa müddətdə mədəniyyət nazirinin müavini olur. Sovetlər İttifaqı Həmkarlar Şurasının türkdilli xalqlar üzrə katibi vəzifəsində  çalışır. Daha sonra diplomatik fəaliyyətə başlayır. Sovet filmlərinin Şərq ölkələrində təbliği və satışına nəzarət edirdi. Bu, sovet dövlətinə valyuta gətirən vacib bir iş idi. Türkiyə, İranda bu fəaliyyətini həyata keçirirdi. Bu səbəbdən də, Şərq ölkələrini çox dərindən öyrənmişdi.

Əbdül müəllim Türkiyənin beş qurumunu- mədəniyyət, həmkarlar təşşkilatı və s. tədqiq edib elmi iş müdafiə etmişdi. Sovet İttifaqı prizmasından Türkiyəni dərindən öyrənmiş şərqşünas alim kimi də qiymətli insan idi. Bu qədər məhsuldar ömür sürdüyü üçün Azərbaycana gəncliyində, ömrünün ən aktiv illərində az gəlmişdi. Daha çox təqaüdə çıxandan sonra hər zaman ürəyində yaşatdığı Azərbaycana get-gəl eləməyə başladı. Həmin əlaqəni də bizim naşir dostumuz Hacı Mehman Fərzullayev təşkil etmişdi. Mehman Fəzrulayevin sayəsində Bakıya tez-tez gələrdi. Demək olar, hər yay ezamiyyətini burada keçirərdi. Mehman müəllim ona zorla mehmanxanadan öz evinə aparardı. Bizim “Xalq qəzeti”ndə, Azərbaycan Yazıçılar Birliyində görüşləri də olub”.

 

Əbdül Hüseynovu ən yaxşı tanıyan azərbaycanlılardan biri, bəlkə də birincisi, Tahir Aydınoğlunun yuxarıda adını çəkdiyi naşir-jurnalist Hacı Mehman Fərzullayev olub. M. Fərzullayevin Əbdül Hüseynov haqqında dedikləri də maraqlıdır:

“Bakının Əmircan kəndində neftçi ailəsində anadan olub. İkinci Dünya Müharibəsində iştirak edib. Ondan sonra Türkmənistana gedib. Orada həm institut oxuyub, həm də kino mexanik kimi çalışıb. Sonradan Türkmənistan mədəniyyət nazirinin müavini vəzifəsinə qədər yüksəlib. Bu postda olarkən, SSRİ təhsil nazirinin birinci müavinin nəvəsi Türkmənistana gəlib. Orada keçirilən gənclər günündə gənc nazir müavini ilə tanış olub və onu Moskvaya dəvət edib. Əbdül müəllimə deyib ki, sənin yerin buralar deyil, mütləq Moskvaya gəlməlisən. Gedib və orada qısa müddətə çox yüksək vəzifələrdə çalışıb. İttifaqda nə qədər kinoteatrlar və kino ilə bağlı qurum varsa, hamısı ona tabe olub. Daha sonra isə həmkarlar təşkilatı sistemində yüksək vəzifədə çalışıb. Aspiranturanı da oxuyub bitirir və namizədlik dissertasiyasını müdafiə edir. Bundan sonra Əbdül müəllimin diplomatik fəaliyyəti başlayır. “Soyuz Video-kino Eksport”a gedir və sonra da İrana göndərilir. İranda bütün SSRİ-də çəkilən filmlərin təbliği və satışına nəzarət edir. On ildən artıq İranda çalışır. O zaman Əbdül müəllimin çox böyük səlahiyyəti var idi, onun idarəsinin büdcəsi SSRİ-nin İrandakı səfirliyinin büdcəsindən iki dəfə çox olub. Rza şah və onun ailəsi ilə yaxın dost olub. Şahın evinə birbaşa dəvətsiz gedən tək-tük insanlardan birinə çevrilib. İrandan sonra Türkiyəyə göndərilir. Orada da  eyni vəzifədə çalışır. Türkiyə kinosu ilə bağlı bir neçə kitabın müəllifidir. Rejissor Yılmaz Güney haqqında monoqrafiya yazıb. Türkiyə Həmkarlar İttifaqı və mətbuatı haqqında da monoqrafiyalar qələmə alıb. 30-ə qədər romanın müəllifidir. Azərbaycanla və onun tarixi şəxsləri ilə bağlı  kitablar yazıb. Abbasqulu ağa Bakıxanov, Xəqani Şirvani(“Şirvanlı zəvvar”), Şamaxı xanı Mustafa xan, (“Mustafa xanın xəzinəsi”), Səlahəddin Əyyubinin bioqrafiyası haqqında iki cildlik, Nizami Gəncəvi haqqında üç cildlik kitabı çıxıb”.

Mehman Fərzullayev Əbdül Hüseynovla tanışlığın maraqlı tarixçəsinə də toxunub:


“1990-ci ildə Moskvada “Panorama Azerbaydjana” adlı qəzet çıxarmaq istəyirdik.  Nazirlər Soveti də 6 ay idi ki, buna icazə vermişdi. Lakin ermənilər mane olurdular. Əslində, mən Moskvaya gedib qəzeti hazırlamışdım, bircə çap və yayım işləri qalmışdı ki, buna da ermənilər imkan vermirdi. Elə o ərəfədə biz təsadüfən Əbdül müəllimlə görüşdük. Kinorejissor Əjdər İbrahimov və Moskvada bir çox məsul vəzifələrdə çalışan həmyerlimiz Vaqif Nağıyev də orada idi. Üzləşdiyimiz problemi ona danışdım. Dedi, axşam mənə zəng edərsən. Axşam bu barədə daha ətraflı söhbət etdik. Tez bir zamanda yüksək instansiyalar tərəfindən qəzetin çap və yayımına icazə verildi. Biz həmin nömrəni SSRi-nin hər yerinə yaydıq. 

Daha sonra Əbdül müəllimi vətənə dəvət etdik. Çünki qəlbində vətən sevgisi çox idi. Bunu onun əsərləri də göstərir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyində,  bir neçə qəzetin redaksiyasında görüşlər keçirdik. İki dəfə AzTV-də proqrama çəkildi. Ondan sonra anadan olduğu Əmircan kəndi və orada oxuduğu məktəbə baş çəkmək istədi. Təşkil etdik, rayonun 500-ə qədər ziyalılarının toplandığı zalda Əbdül müəllimlə görüş keçirildi. Oxuduğu məktəbə də yollandıq. Məktəbin kitabxanası Əbdül müəllimin heç xoşuna gəlmədi. Cibindən 1200 dollar pul çıxarıb direktora verdi ki, kitabxananı təmir etdirsin.

Əbdül müəllim belə adam idi. Vətənini, onun insanlarını çox sevərdi. Elə Azərbaycan tarixi ilə bağlı xeyli kitablarını şəxsən mən özüm tərcümə etmişəm. Maraqlı bir hadisəni də danışım: demək, ermənilər bir dəfə hansısa konfransda kitab buraxmışdılar və onu nümayişkaranə şəkildə Əbdül müəllimə də təqdim etmişdilər. Yəni, bax, bizim belə bir kitabımız var, amma sizin yoxdu. Dilxor olmuşdu, mənə zəng etdi. Dedi,  belə bir kitab buraxmaq istəyirəm ki, orada azərbaycanlılar haqqında ensiklopedik bilik əldə etmək olsun. O zaman mən hərbi nəşriyatın direktoru idim. Bakıya dəvət etdim. 40 gün bizdə qaldı, işlədi. Akademiyanın, Milli Ensiklopediyaın, Tarix İnstitutunun rəhbərləri ilə görüşdü. Mən özüm də həmin kitab- “XX əsrin məşhur azərbaycanlıları”- üçün xeyli materialların yığılmasında Əbdül müəllimə kömək etdim. 10 min tirajla rus dilində çap edildi. Azərbaycan dilinə isə özüm tərcümə etdim.

Daha sonra Əbdül müəllimin “Rusiya tarixindəki məşhur azərbaycanlılar” adlı kitabı da çapdan çıxdı. Burada da məqsəd örnək xidmətləri olan  azərbaycanlıları təbliğ etmək idi. Həmin kitabda çox suala cavab tapmaq mümkündür. Hətta Kremlin tikilməsində əsas söz sahibi olmuş şamaxılı usta Kərəməli haqqında da ilk dəfə o kitabda məlumat verilib”.

Aralarında bu qədər səmimi münasibətin olmasına baxmayaraq, Mehman müəllim Əbdül Hüseynovun dəfninə gedə bilməyib. Səbəb kimi isə maddi imkansızlığı göstərib:


“Dəfninə gedə bilmədim. Öldüyü gün də, bu gün də ailəsinə telefon açmışam. Yoldaşı da mənə dedi ki, gəlmə, sənin üçün problem olar. Mən də gedə bilmədim. Amma getsəydim, ailəsi, oğlu da, qızı da çox sevinərdilər. Oğlu dünən Kanadadan gəldi. Qızı vaxtilə Rusiyanın sabiq prezidenti Boris Yeltsinin köməkçisi olub”.

Elmin Nuri


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Səudiyyə Ərəbistanında partlayış və atışma - kral təxliyyə edildi
22.04.2018, 00:01

Səudiyyə Ərəbistanında partlayış və atışma - kral təxliyyə edildi

Siyahını YSK-ya təqdim oludnu – Yaxşı Partiya seçkilərə qatılır
21.04.2018, 23:46

Siyahını YSK-ya təqdim oludnu – Yaxşı Partiya seçkilərə qatılır

Yeni təyin edilən nazirlər hansı tanınmışların övladıdır?
21.04.2018, 23:20

Yeni təyin edilən nazirlər hansı tanınmışların övladıdır?

Həmyerlimizlə xal itirən şahmat "hökmdarı" mətbuat konfransına gəlmədi
21.04.2018, 22:48

Həmyerlimizlə xal itirən şahmat "hökmdarı" mətbuat konfransına gəlmədi

Qarlı dərəyə düşmüş avtomobildəki 6 nəfər xilas edilib
21.04.2018, 22:43

Qarlı dərəyə düşmüş avtomobildəki 6 nəfər xilas edilib

Vəzifəsiz qalan Abid Şərifov danışdı: "Sədaqətlə xidmət edəcəm"
21.04.2018, 22:10

Vəzifəsiz qalan Abid Şərifov danışdı: "Sədaqətlə xidmət edəcəm"

Bakı-Moskva reysi ilə uçan təyyarə məcburi eniş etdi
21.04.2018, 21:58

Bakı-Moskva reysi ilə uçan təyyarə məcburi eniş etdi

Ermənistan prezidenti müxalifət lideri ilə görüşüb
21.04.2018, 21:50

Ermənistan prezidenti müxalifət lideri ilə görüşüb

Yeni Baş nazirin hökuməti - Təyinat olan və olmayan bütün VƏZİFƏLƏR
21.04.2018, 21:41

Yeni Baş nazirin hökuməti - Təyinat olan və olmayan bütün VƏZİFƏLƏR

Moskvada güclü qasırğa -  2  ölü, 17  yaralı
21.04.2018, 21:23

Moskvada güclü qasırğa -  2  ölü, 17  yaralı

Şimali Koreya bu gündən bütün nüvə sınaqlarını dayandırır
21.04.2018, 21:17

Şimali Koreya bu gündən bütün nüvə sınaqlarını dayandırır

Xərçəngin diaqnostikası üçün xüsusi mikroskopu hazırlandı
21.04.2018, 21:03

Xərçəngin diaqnostikası üçün xüsusi mikroskopu hazırlandı

Deputatların sayı azaldı - SƏBƏBLƏR
21.04.2018, 20:42

Deputatların sayı azaldı - SƏBƏBLƏR

Gənc nazirin uğurlu karyera yolu - DOSYE 
21.04.2018, 20:31

Gənc nazirin uğurlu karyera yolu - DOSYE 

Yeni nazirin 38 yaşı var - Bioqrafiya
21.04.2018, 20:18

Yeni nazirin 38 yaşı var - Bioqrafiya

Dmitri Medvedev yeni Baş nazir Novruz Məmmədovu təbrik etdi
21.04.2018, 20:07

Dmitri Medvedev yeni Baş nazir Novruz Məmmədovu təbrik etdi

Hacıbala Abutalıbov, İnam Kərimov və Samir Nuriyev vəzifəsindən azad EDİLDİ - SƏRƏNCAM
21.04.2018, 19:39

Hacıbala Abutalıbov, İnam Kərimov və Samir Nuriyev vəzifəsindən azad EDİLDİ - SƏRƏNCAM

Novruz Məmmədov şöbə müdiri vəzifəsindən azad olunub
21.04.2018, 18:50

Novruz Məmmədov şöbə müdiri vəzifəsindən azad olunub

Abutalıbov baş nazirin müavini oldu
21.04.2018, 18:10

Abutalıbov baş nazirin müavini oldu

Bəzi nazirlik və komitələrə rəhbər təyin olunmadı - ADLAR
21.04.2018, 17:55

Bəzi nazirlik və komitələrə rəhbər təyin olunmadı - ADLAR

Bu məmurlar vəzifəsini itirdi – Səlim Müslümov, Heydər Əsədov, Abid Şərifov, Əli Həsənov, Elçin Əfəndiyev, İsmət Abbasov...
21.04.2018, 17:44

Bu məmurlar vəzifəsini itirdi – Səlim Müslümov, Heydər Əsədov, Abid Şərifov, Əli Həsənov, Elçin Əfəndiyev, İsmət Abbasov...

Deputat “Dövlətqaçqınkom”un sədri oldu
21.04.2018, 17:36

Deputat “Dövlətqaçqınkom”un sədri oldu

İlham Əliyev sərəncam imzaladı – Nazirlər Kabinetinin yeni TƏRKİBİ – SİYAHI
21.04.2018, 17:29

İlham Əliyev sərəncam imzaladı – Nazirlər Kabinetinin yeni TƏRKİBİ – SİYAHI

Bu hallarda siyasi partiyalar bağlanacaq – qanuna DƏYİŞİKLİK
21.04.2018, 17:21

Bu hallarda siyasi partiyalar bağlanacaq – qanuna DƏYİŞİKLİK

Bakı məktəbliləri üçün robototexnika təlimləri başladı
21.04.2018, 17:18

Bakı məktəbliləri üçün robototexnika təlimləri başladı

İsmayıllıda paltaryuyan maşında narkotik gizlədən tutuldu
21.04.2018, 17:00

İsmayıllıda paltaryuyan maşında narkotik gizlədən tutuldu

Türkiyədə ağır yol qəzası – 18 nəfər yaralandı
21.04.2018, 16:30

Türkiyədə ağır yol qəzası – 18 nəfər yaralandı

Məhkəmə ANS-lə bağlı qərarını açıqladı
21.04.2018, 16:27

Məhkəmə ANS-lə bağlı qərarını açıqladı

Yerevanda terror hücumlarının qarşısı alındı
21.04.2018, 16:25

Yerevanda terror hücumlarının qarşısı alındı

Qəhrəman atanın qəhrəman oğlu
21.04.2018, 16:06

Qəhrəman atanın qəhrəman oğlu

Müstəqil Azərbaycanın baş nazirləri – SİYAHI
21.04.2018, 15:57

Müstəqil Azərbaycanın baş nazirləri – SİYAHI

Sarkisyan etirazçıların liderini danışıqlara çağırdı
21.04.2018, 15:52

Sarkisyan etirazçıların liderini danışıqlara çağırdı

Zahid Orucun hakimiyyətlə əlaqələri HAQDA: “Ona etibar var” 
21.04.2018, 15:42

Zahid Orucun hakimiyyətlə əlaqələri HAQDA: “Ona etibar var” 

Prezidentdən SƏRƏNCAM - Yeni baş nazir təyin edildi
21.04.2018, 15:06

Prezidentdən SƏRƏNCAM - Yeni baş nazir təyin edildi

ABŞ-da təhsil almaq istəyənlər üçün Bakıda sərgi təşkil olundu  
21.04.2018, 14:55

ABŞ-da təhsil almaq istəyənlər üçün Bakıda sərgi təşkil olundu  

ARXİV
SORĞU
Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının qiymətlərinə necə baxırsınız?
İmtahan qiymətləri çox yüksəkdir(10.6%)
İmtahan qiymətləri normalıdr(6.38%)
İmtahan qiymətləri aşağıdır(0%)
Qiymətlər ləğv edilməli, imtahanlar pulsuz olmalıdır(72.3%)
İmtahan qiymətləri azaldılmalıdır(2.12%)
İmtahan qiymətləri artırılmalıdır(8.51%)