11 dekabr 2017, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Qızıl meydana eniş edən alman təyyarəsi, Qorbaçovun qərarı, nazirin istefası... - MARAQLI
Qızıl meydana eniş edən alman təyyarəsi, Qorbaçovun qərarı, nazirin istefası... - MARAQLI
14.06.2017, 03:00

Bu hadisə bütün dünyanı heyrətə gətirmişdi. Alman təyyarəsinin olduqca güclü Hava Hücumundan Müdafiə qüvvələrinə sahib olan SSRİ-nin sərhədlərini keçib paytaxta, Moskvanın ürəyi sayılan Qızıl meydana heç bir maneəsiz eniş etməsi ağılasığmaz bir olay idi. Baş katibin iş otağından seyr edilməsi mümkün olan bu hadisə həmin ərəfədə son illərini yaşayan SSRİ-nin tarixində öz müəmmaları ilə iz qoyub.

Modern.az saytı 1987-ci ildə baş vermiş bu qeyri-adi hadisə ilə bağlı yazını təqdim edir.

Beləliklə, 1987-ci ilin mayın 28-də, SSRİ-də sərhədçilərin peşə bayramı günündə Hamburq şəhərində doğulan, milliyətcə alman olan Matias Rust “Sessna” idman təyyarəsi ilə Helsinkiyə istiqamət alıb. Əvvəlcədən planlaşdırdığına görə 19 yaşlı pilot oradan İsveçə uçmalıymış. Ancaq bu plan elə bir andaca, hətta ərazidə təyyarələrin idarəetmə xidmətinin dispetçerinə xəbərdarlıq olunmadan dəyişib. Rust istiqaməti SSRİ-yə doğru götürüb. O, sərhədi Estoniya ərazisində pozaraq Leninqrada tərəf istiqamət alıb. Daha sonra isə Leninqrad-Moskva dəmiryolu xətti ilə kurs götürərək Moskvaya doğru irəliləyib. Maraqlı fakt odur ki, sərhədi pozarkən dərhal radarlara düşən alman təyyarəsinə istədiyi məkana yetişməyə heç bir maneə olmayıb. Sonradan özünün dediyi kimi SSRİ-nin hava məkanına daxil olanda dərhal onun ətrafında iki qırıcı təyyarə görünüb, ancaq bu təyyarələr onun uçuşunu nə məhdudlaşdırıb, nə də ki, məcburi eniş etməyinə cəhd göstəriblər. Rust onu da etiraf edib ki, təyyarəni birbaşa Kremlin həyətinə endirmək istəyib. Təcrübəsinin azlığından və təyyarənin heç kimə, heç nəyə zədə yetirməyəcəyindən arxayın olmayan Rust bu qərarından vaz keçib. O, özünün bütün bacarığından istifadə etsə də yalnız üçüncü cəhddən sonra Qızıl meydana eniş edə bilib. Həmişə insanlarla dolu olan Qızıl meydan və onun ətrafına heç bir dağıntısız, hec kimə toxunmadan eniş etməyin nə qədər çətin olduğunu da yəqin ki, anlamaq çətin deyil.

Minlərlə insanların, o cümlədən turistlərin heyrət və təəcüb dolu baxışları altında kabinadan çıxan Rust heç nə olmamımış kimi “tamaşaçı”larını təbəssümlə qarşılayıb. Avtoqraf vermək, şəkil çəkdirmək də öz yerində. Amma cəmisi 15 dəqiqə, həbs olunana qədər.

İstintaq zamanı Rust ifadəsində bildirib ki, onun bu “gəliş”i  heç bir pis məqsəd daşımayıb, sadəcə SSRİ ilə qərb arasındakı gərginliyə rəmzi olaraq barışıq körpüsü salmaq, soyuq müharibə adlı qorxunc bir fikrə sülh gətirmək niyyətində olub. Və özünün “Sessna” təyyarəsini “Sülh göyərçini” adlandırıb.


Həmin ərəfədə istər xarici ölkələrdə, istərsə də SSRİ-də hadisə ilə bağlı birçox versiyalar ortaya çıxıb. Yüksək ranqlı sovet məmurları bu hadisənin xarici kəşfiyyat orqanları tərəfindən həyata keçirildiyi fikrini irəli sürüblər və belə əsaslandırıblar ki, 19 yaşlı bir oğlanın sərbəst şəkildə Kreml ətrafında “at oynatmağı” xarici ölkələrin SSRİ-nin hərbi nüfuzuna zərbə vurmaq məqsədini güdür.

Daha bir versiya bu hadisənin Qorbaçovun razılığı ilə SSRİ DTK-sı tərəfindən təşkil olunduğu fikridir. Bu versiyaya görə Qorbaçov bu hadisədən sonra keçirəcəyi “islahatlar”da ona mane ola biləcək marşal və generalları vəzifələrindən uzaqlaşdırmaq üçün tutarlı bəhanə əldə edəcəkdi. Əslində bu versiyada bir həqiqət var. Birincisi, nəinki dörd nəfərlik idman təyyarəsi, heç qırıcı təyyarələrin də SSRİ-nin dəmir sərhədlərindən keçməsi mümkün iş deyildi. Deməli, bu məsələ yuxarılarla razılaşdırılıb. İkincisi, hadisədən dərhal sonra Qorbaçovun qərarı ilə SSRİ-nin Müdafiə naziri marşal Sokolov istefa ərizəsini yazıb, 300-dən artıq ali və yüksək rütbəli zabitlər vəzifəsindən azad edilib. Üçüncüsü, bütün bu “həngamənin müəllifi” Rust cəmisi 4 il azadlıqdan məhrum edilsə də 14 aydan sonra əfv olunaraq azadlığa buraxılıb. Və sonrakı müsahibələrində görənlərin qan ağladığı Lefertova həbsxanası haqqında lüğətindəki ən xoş sözləri işlədib.


Təbii ki, bu və digər versiyalar müəyyən dairələrin fikirləridir. Həqiqət isə Matias Rust işinin hələ də məxfi saxlanılan qovluğundadır. Amma aşkarda olan bir həqiqət də var, Almaniya Texniki muzeyində saxlanılan “Sessna” təyyarəsi...

Çağrilmamış qonağın Kremlə təyyarə ilə təşrifi “nikbin” sovet xalqının lətifə yaradıcılığına “böyük uğurlar” gətirib, Qızıl meydan ikinci statusunu qazanıb:  “Şeremetyevo 3”. Meydanda əli yüklü adam görəndə deyirmişlər ki, bu vətəndaş Almaniyaya gedir, Hamburq təyyarəsini gözləyir. Yaxud, Qızıl meydanda iki dost bir-birindən siqaret istəyəndə cavab belə olub, aerodromda siqaret çəkmək qadağandır.

Gülmək öz yerində, amma həqiqətən də SSRİ kimi nəhəng olmuş bir dövlətin sərhədlərini keçib quşun belə ehtiyatla qonduğu Qızıl meydana alman təyyarəsinin enməsi olduqca müəmmalı məsələdir...

İlham Cəmiloğlu


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
11.12.2017, 17:13

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Nəsimidə 320 ailə qazsız qalıb
11.12.2017, 17:11

Nəsimidə 320 ailə qazsız qalıb

UNEC-də Heydər Əliyevlə bağlı tədbir keçirilib
11.12.2017, 17:02

UNEC-də Heydər Əliyevlə bağlı tədbir keçirilib

Muğanbank "Soyuq əllər, isti ürək" yarmarkasının sponsorudur
11.12.2017, 17:00

Muğanbank "Soyuq əllər, isti ürək" yarmarkasının sponsorudur

AvroLiqada da püşkatma oldu - 1/16 finalın RƏQİBLƏRİ
11.12.2017, 16:40

AvroLiqada da püşkatma oldu - 1/16 finalın RƏQİBLƏRİ

Azərbaycana ən çox turist bu ölkələrdən gəlib   
11.12.2017, 16:33

Azərbaycana ən çox turist bu ölkələrdən gəlib  

Evlənmək istəyənlərin 422-də sifilis, 103-də QİÇS tapıldı
11.12.2017, 16:27

Evlənmək istəyənlərin 422-də sifilis, 103-də QİÇS tapıldı

Dillər Universitetində rektor əvəzlənir
11.12.2017, 16:23

Dillər Universitetində rektor əvəzlənir

Vahid Mustafayevlə Mirşahinin yolları ayrılır?..   
11.12.2017, 16:14

Vahid Mustafayevlə Mirşahinin yolları ayrılır?..  

Metro çıxışlarında qurulan çadır yarmarkalar kimindir? - Meriyadan AÇIQLAMA   
11.12.2017, 15:38

Metro çıxışlarında qurulan çadır yarmarkalar kimindir? - Meriyadan AÇIQLAMA  

Saakaşvili öz ölümündən danışdı: “Prezidentin də necə öləcəyini göstərəcəm”
11.12.2017, 15:35

Saakaşvili öz ölümündən danışdı: “Prezidentin də necə öləcəyini göstərəcəm”

Daha 14 Qarabağ əlili və şəhid ailəsinə ev verildi
11.12.2017, 15:33

Daha 14 Qarabağ əlili və şəhid ailəsinə ev verildi

Putin Suriyadan Misirə getdi
11.12.2017, 15:33

Putin Suriyadan Misirə getdi

AZAL 11 nəfəri əfv etdi - Yeni “qara siyahı” AÇIQLANDI
11.12.2017, 15:25

AZAL 11 nəfəri əfv etdi - Yeni “qara siyahı” AÇIQLANDI

Çempionlar Liqasında 1/8 finalın püşkü atıldı - RƏQİBLƏR   
11.12.2017, 15:22

Çempionlar Liqasında 1/8 finalın püşkü atıldı - RƏQİBLƏR  

Fədayə Laçın ev dustaqlığına buraxılması üçün məhkəməyə müraciət etdi
11.12.2017, 15:11

Fədayə Laçın ev dustaqlığına buraxılması üçün məhkəməyə müraciət etdi

Bakıya 20 ədəd "qarmoşkalı" avtobus gətiriləcək 
11.12.2017, 15:09

Bakıya 20 ədəd "qarmoşkalı" avtobus gətiriləcək 

DSMF "Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" və "Azəriqaz"ı məhkəməyə verib
11.12.2017, 15:04

DSMF "Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" və "Azəriqaz"ı məhkəməyə verib

Səudiyyə Ərəbistanında kinoteatr açmağa icazə verdilər 
11.12.2017, 15:01

Səudiyyə Ərəbistanında kinoteatr açmağa icazə verdilər 

İlqar Məmmədov Novruz Məmmədovun təklifinə CAVAB VERDİ
11.12.2017, 14:29

İlqar Məmmədov Novruz Məmmədovun təklifinə CAVAB VERDİ

17 nömrəli marşrutun sahibi dəyişdirildi   
11.12.2017, 14:26

17 nömrəli marşrutun sahibi dəyişdirildi  

Putin Suriyaya getdi- rus qoşunları ölkədən çıxmağa başladı
11.12.2017, 14:17

Putin Suriyaya getdi- rus qoşunları ölkədən çıxmağa başladı

Xaricdəki hansı azərbaycanlı iş adamı Azərbaycana daha çox bağlıdır...   
11.12.2017, 14:00

Xaricdəki hansı azərbaycanlı iş adamı Azərbaycana daha çox bağlıdır...  

İlham Əliyevin də iştirak edəcəyi Qüdslə bağlı toplantıda nələr müzakirə olunacaq?   
11.12.2017, 13:56

İlham Əliyevin də iştirak edəcəyi Qüdslə bağlı toplantıda nələr müzakirə olunacaq?  

Qüdsün statusu - ABŞ Yaxın Şərqdə yeni müharibəyə rəvac verir?
11.12.2017, 13:42

Qüdsün statusu - ABŞ Yaxın Şərqdə yeni müharibəyə rəvac verir?

Kılıçdaroğlu daxili işlər nazirini məhkəməyə verdi  - SƏBƏB
11.12.2017, 13:28

Kılıçdaroğlu daxili işlər nazirini məhkəməyə verdi  - SƏBƏB

Müğənni Elnarə aparıcılıq edəcək
11.12.2017, 13:27

Müğənni Elnarə aparıcılıq edəcək

Prezident Rusiya Dövlət Dumasının nümayəndələrini qəbul etdi - YENİLƏNİB
11.12.2017, 13:27

Prezident Rusiya Dövlət Dumasının nümayəndələrini qəbul etdi - YENİLƏNİB

Pənah Hüseynin partiyası qurultaya hazırlaşır - AÇIQLAMA
11.12.2017, 13:13

Pənah Hüseynin partiyası qurultaya hazırlaşır - AÇIQLAMA

Erməni zabitlər yol qəzasına düşdülər
11.12.2017, 13:02

Erməni zabitlər yol qəzasına düşdülər

Sabahın hava PROQNOZU   
11.12.2017, 13:00

Sabahın hava PROQNOZU  

Səudiyyə Ərəbistanında daha bir qadağa ləğv olunur
11.12.2017, 12:58

Səudiyyə Ərəbistanında daha bir qadağa ləğv olunur

Azərbaycan BMT-nin Fövqəladə Yardım Fonduna ödənişlərini artıracaq
11.12.2017, 12:56

Azərbaycan BMT-nin Fövqəladə Yardım Fonduna ödənişlərini artıracaq

Yeni açılan telekanal üçün kimlər müraciət edib?..
11.12.2017, 12:55

Yeni açılan telekanal üçün kimlər müraciət edib?..

Bir mənzili bir neçə şəxsə satmaq mümkün olmayacaq - Yeni qanun HAZIRLANIR   
11.12.2017, 12:47

Bir mənzili bir neçə şəxsə satmaq mümkün olmayacaq - Yeni qanun HAZIRLANIR  

ARXİV
SORĞU
Xaricdəki hansı iş adamı Azərbaycana daha çox bağlıdır?
Vahid Ələkbərov(0%)
Araz Ağalarov (2.5%)
Mübariz Mənsimov (40%)
Fərhad Əhmədov(0%)
Füzuli Məmmədov(30%)
Telman İsmayılov (2.5%)
İsgəndər Xəlilov(0%)
Vaqif Məmişov(0%)
Heç biri(20%)
Digərləri(5%)