21 avqust 2017, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Qızıl meydana eniş edən alman təyyarəsi, Qorbaçovun qərarı, nazirin istefası... - MARAQLI
Qızıl meydana eniş edən alman təyyarəsi, Qorbaçovun qərarı, nazirin istefası... - MARAQLI
14.06.2017, 03:00

Bu hadisə bütün dünyanı heyrətə gətirmişdi. Alman təyyarəsinin olduqca güclü Hava Hücumundan Müdafiə qüvvələrinə sahib olan SSRİ-nin sərhədlərini keçib paytaxta, Moskvanın ürəyi sayılan Qızıl meydana heç bir maneəsiz eniş etməsi ağılasığmaz bir olay idi. Baş katibin iş otağından seyr edilməsi mümkün olan bu hadisə həmin ərəfədə son illərini yaşayan SSRİ-nin tarixində öz müəmmaları ilə iz qoyub.

Modern.az saytı 1987-ci ildə baş vermiş bu qeyri-adi hadisə ilə bağlı yazını təqdim edir.

Beləliklə, 1987-ci ilin mayın 28-də, SSRİ-də sərhədçilərin peşə bayramı günündə Hamburq şəhərində doğulan, milliyətcə alman olan Matias Rust “Sessna” idman təyyarəsi ilə Helsinkiyə istiqamət alıb. Əvvəlcədən planlaşdırdığına görə 19 yaşlı pilot oradan İsveçə uçmalıymış. Ancaq bu plan elə bir andaca, hətta ərazidə təyyarələrin idarəetmə xidmətinin dispetçerinə xəbərdarlıq olunmadan dəyişib. Rust istiqaməti SSRİ-yə doğru götürüb. O, sərhədi Estoniya ərazisində pozaraq Leninqrada tərəf istiqamət alıb. Daha sonra isə Leninqrad-Moskva dəmiryolu xətti ilə kurs götürərək Moskvaya doğru irəliləyib. Maraqlı fakt odur ki, sərhədi pozarkən dərhal radarlara düşən alman təyyarəsinə istədiyi məkana yetişməyə heç bir maneə olmayıb. Sonradan özünün dediyi kimi SSRİ-nin hava məkanına daxil olanda dərhal onun ətrafında iki qırıcı təyyarə görünüb, ancaq bu təyyarələr onun uçuşunu nə məhdudlaşdırıb, nə də ki, məcburi eniş etməyinə cəhd göstəriblər. Rust onu da etiraf edib ki, təyyarəni birbaşa Kremlin həyətinə endirmək istəyib. Təcrübəsinin azlığından və təyyarənin heç kimə, heç nəyə zədə yetirməyəcəyindən arxayın olmayan Rust bu qərarından vaz keçib. O, özünün bütün bacarığından istifadə etsə də yalnız üçüncü cəhddən sonra Qızıl meydana eniş edə bilib. Həmişə insanlarla dolu olan Qızıl meydan və onun ətrafına heç bir dağıntısız, hec kimə toxunmadan eniş etməyin nə qədər çətin olduğunu da yəqin ki, anlamaq çətin deyil.

Minlərlə insanların, o cümlədən turistlərin heyrət və təəcüb dolu baxışları altında kabinadan çıxan Rust heç nə olmamımış kimi “tamaşaçı”larını təbəssümlə qarşılayıb. Avtoqraf vermək, şəkil çəkdirmək də öz yerində. Amma cəmisi 15 dəqiqə, həbs olunana qədər.

İstintaq zamanı Rust ifadəsində bildirib ki, onun bu “gəliş”i  heç bir pis məqsəd daşımayıb, sadəcə SSRİ ilə qərb arasındakı gərginliyə rəmzi olaraq barışıq körpüsü salmaq, soyuq müharibə adlı qorxunc bir fikrə sülh gətirmək niyyətində olub. Və özünün “Sessna” təyyarəsini “Sülh göyərçini” adlandırıb.


Həmin ərəfədə istər xarici ölkələrdə, istərsə də SSRİ-də hadisə ilə bağlı birçox versiyalar ortaya çıxıb. Yüksək ranqlı sovet məmurları bu hadisənin xarici kəşfiyyat orqanları tərəfindən həyata keçirildiyi fikrini irəli sürüblər və belə əsaslandırıblar ki, 19 yaşlı bir oğlanın sərbəst şəkildə Kreml ətrafında “at oynatmağı” xarici ölkələrin SSRİ-nin hərbi nüfuzuna zərbə vurmaq məqsədini güdür.

Daha bir versiya bu hadisənin Qorbaçovun razılığı ilə SSRİ DTK-sı tərəfindən təşkil olunduğu fikridir. Bu versiyaya görə Qorbaçov bu hadisədən sonra keçirəcəyi “islahatlar”da ona mane ola biləcək marşal və generalları vəzifələrindən uzaqlaşdırmaq üçün tutarlı bəhanə əldə edəcəkdi. Əslində bu versiyada bir həqiqət var. Birincisi, nəinki dörd nəfərlik idman təyyarəsi, heç qırıcı təyyarələrin də SSRİ-nin dəmir sərhədlərindən keçməsi mümkün iş deyildi. Deməli, bu məsələ yuxarılarla razılaşdırılıb. İkincisi, hadisədən dərhal sonra Qorbaçovun qərarı ilə SSRİ-nin Müdafiə naziri marşal Sokolov istefa ərizəsini yazıb, 300-dən artıq ali və yüksək rütbəli zabitlər vəzifəsindən azad edilib. Üçüncüsü, bütün bu “həngamənin müəllifi” Rust cəmisi 4 il azadlıqdan məhrum edilsə də 14 aydan sonra əfv olunaraq azadlığa buraxılıb. Və sonrakı müsahibələrində görənlərin qan ağladığı Lefertova həbsxanası haqqında lüğətindəki ən xoş sözləri işlədib.


Təbii ki, bu və digər versiyalar müəyyən dairələrin fikirləridir. Həqiqət isə Matias Rust işinin hələ də məxfi saxlanılan qovluğundadır. Amma aşkarda olan bir həqiqət də var, Almaniya Texniki muzeyində saxlanılan “Sessna” təyyarəsi...

Çağrilmamış qonağın Kremlə təyyarə ilə təşrifi “nikbin” sovet xalqının lətifə yaradıcılığına “böyük uğurlar” gətirib, Qızıl meydan ikinci statusunu qazanıb:  “Şeremetyevo 3”. Meydanda əli yüklü adam görəndə deyirmişlər ki, bu vətəndaş Almaniyaya gedir, Hamburq təyyarəsini gözləyir. Yaxud, Qızıl meydanda iki dost bir-birindən siqaret istəyəndə cavab belə olub, aerodromda siqaret çəkmək qadağandır.

Gülmək öz yerində, amma həqiqətən də SSRİ kimi nəhəng olmuş bir dövlətin sərhədlərini keçib quşun belə ehtiyatla qonduğu Qızıl meydana alman təyyarəsinin enməsi olduqca müəmmalı məsələdir...

İlham Cəmiloğlu


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Tramp ABŞ xalqına və ordusuna müraciət hazırlayır
21.08.2017, 00:46

Tramp ABŞ xalqına və ordusuna müraciət hazırlayır

Qaxda zəlzələ olub
21.08.2017, 00:31

Qaxda zəlzələ olub

Ermənilər Ağdamın işğaldakı ərazilərini yandırıb
21.08.2017, 00:17

Ermənilər Ağdamın işğaldakı ərazilərini yandırıb

Dünyanın ən qədim, sirli və qeyri-adi kitabxanaları
20.08.2017, 23:54

Dünyanın ən qədim, sirli və qeyri-adi kitabxanaları

Qumar oynayarkən bıçaqlanan şəxs qəza törədib
20.08.2017, 23:32

Qumar oynayarkən bıçaqlanan şəxs qəza törədib

Oğuzda ağır qəza:  3 ölü, 4 yaralı, Yenilənib
20.08.2017, 23:14

Oğuzda ağır qəza:  3 ölü, 4 yaralı, Yenilənib

Türkiyədə daha 4 PKK terrorçusu məhv edilib
20.08.2017, 22:54

Türkiyədə daha 4 PKK terrorçusu məhv edilib

Binali Yıldırım Sinqapura gedir
20.08.2017, 22:31

Binali Yıldırım Sinqapura gedir

Ağstafada 5 ev yanır
20.08.2017, 22:12

Ağstafada 5 ev yanır

Sarkisyan Rusiyada 18 nəfəri öldürmüş canini əfv edəcək
20.08.2017, 21:40

Sarkisyan Rusiyada 18 nəfəri öldürmüş canini əfv edəcək

Mingəçevirdə təcili yardım maşınında iki uşaq doğulub
20.08.2017, 21:24

Mingəçevirdə təcili yardım maşınında iki uşaq doğulub

Suriya müxalifəti sabah Əsədlə bağlı məsələni müzakirə edəcək
20.08.2017, 21:07

Suriya müxalifəti sabah Əsədlə bağlı məsələni müzakirə edəcək

Cənubi Asiyada daşqınlar  700 can aldı
20.08.2017, 20:56

Cənubi Asiyada daşqınlar  700 can aldı

“Nə işin varsa, elə burada gör” – Xan Şuşinskidən oğruya unikal təklif
20.08.2017, 20:41

“Nə işin varsa, elə burada gör” – Xan Şuşinskidən oğruya unikal təklif

Portuqaliyada vertolyot qəzası
20.08.2017, 20:17

Portuqaliyada vertolyot qəzası

Xəzərdə bir nəfər batıb
20.08.2017, 20:01

Xəzərdə bir nəfər batıb

Turizm sərgisinə hücum: 4 ölü
20.08.2017, 17:22

Turizm sərgisinə hücum: 4 ölü

Xəzərdə batma təhlükəsi ilə üzləşən 3 nəfər xilas edilib
20.08.2017, 17:13

Xəzərdə batma təhlükəsi ilə üzləşən 3 nəfər xilas edilib

Prezident “Şəmkir Aqroparkı”nın Logistika Mərkəzinin açılışında olub
20.08.2017, 16:55

Prezident “Şəmkir Aqroparkı”nın Logistika Mərkəzinin açılışında olub

Barselona terrorunun icraçısı İspaniyadan qaçıb
20.08.2017, 16:08

Barselona terrorunun icraçısı İspaniyadan qaçıb

Şahdağ milli parkındakı yanğın söndürülüb 
20.08.2017, 16:00

Şahdağ milli parkındakı yanğın söndürülüb 

İraqın ərazi sularında iki gəmi toqquşub, ölənlər var
20.08.2017, 15:29

İraqın ərazi sularında iki gəmi toqquşub, ölənlər var

Azərbaycanın dövlət qurumu Latviya tərəfindən “Ağdam”ın zəbti barədə
20.08.2017, 14:54

Azərbaycanın dövlət qurumu Latviya tərəfindən “Ağdam”ın zəbti barədə

Türkiyə İŞİD-lə əlaqəsi olan 5 nəfəri zərərsizləşdirdi
20.08.2017, 14:39

Türkiyə İŞİD-lə əlaqəsi olan 5 nəfəri zərərsizləşdirdi

Prezident “Azərxalça” ASC-nin Şəmkir filialının açılışında iştirak edib
20.08.2017, 14:12

Prezident “Azərxalça” ASC-nin Şəmkir filialının açılışında iştirak edib

Ali Baş Komandan Mobil Səhra Cərrahiyyə Hospitalının imkanları ilə tanış oldu
20.08.2017, 13:35

Ali Baş Komandan Mobil Səhra Cərrahiyyə Hospitalının imkanları ilə tanış oldu

Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında "Dihaj" qrupunun konserti olub 
20.08.2017, 13:18

Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında "Dihaj" qrupunun konserti olub 

Dövlət başçısı Şəmkirdə - YENİLƏNİB
20.08.2017, 12:57

Dövlət başçısı Şəmkirdə - YENİLƏNİB

Putin Soçidə Netanyahu ilə GÖRÜŞƏCƏK
20.08.2017, 12:34

Putin Soçidə Netanyahu ilə GÖRÜŞƏCƏK

Sabahın hava PROQNOZU
20.08.2017, 12:19

Sabahın hava PROQNOZU

İlham Əliyev Gədəbəydə açılışlarda
20.08.2017, 12:16

İlham Əliyev Gədəbəydə açılışlarda

Nazir müavini barda ona “gey” deyən qadını döydü, işdən çıxarıldı
20.08.2017, 11:18

Nazir müavini barda ona “gey” deyən qadını döydü, işdən çıxarıldı

Şahdağ Milli Parkında YANĞIN
20.08.2017, 10:51

Şahdağ Milli Parkında YANĞIN

Bəzi xəstəliklər günvurmanın əlamətlərini daha da dərinləşdirir
20.08.2017, 10:40

Bəzi xəstəliklər günvurmanın əlamətlərini daha da dərinləşdirir

Yanğının acı və xoş xatirəsi...
20.08.2017, 10:28

Yanğının acı və xoş xatirəsi...

ARXİV
SORĞU
Benzini hansı yanacaqdoldurma məntəqəsindən alırsınız?
Azpetrol-dan(48.5%)
SOCAR-dan(5.94%)
Lukoil-dan(18.8%)
Bunların heç birindən - başqasından(26.7%)