24 fevral 2018, Şənbə
Ana Səhifə - MEDİA - Media informasiya müharibəsində necə davranmalıdır? - Baş redaktorlar incə maqamları SADALADILAR
Media informasiya müharibəsində necə davranmalıdır? - Baş redaktorlar incə maqamları SADALADILAR
22.06.2017, 09:25

İnformasiya müharibəsinin əsas məqsədi qarşı tərəfi səhv addım atmağa sövq edərək siyasi, hərbi, iqtisadi, psixoloji və sosial sahələrdə qələbə qazanmaq, rəqibdən üstün olmaqdır. Öz istəklərini həyata keçirmək məqsədi ilə mübarizə aparan tərəflər bir-birilərinin informasiya və intellektual sahələrinə təsir göstərə biləcək hər bir vasitələrdən istifadə edirlər.

Məlumdur ki, Azərbaycan müharibə şəraitində olan dövlətdir. Belə olan halda medianın üzərinə çöx böyük yük düşür. Bəs biz informasiya müharibəsində necə davranmalıyıq ki, düşmənə  uduzmayaq?

Modern.az saytı bu sualla bir neçə jurnalistə müraciət edib.


“Turan” İnformasiya Agentliyinin rəhbəri Mehman Əliyev
düşünür ki, informasiya müharibəsindən ən effektiv vasitə həqiqəti deməkdir:



“Həqiqətə xidmət etməklə hər şey əldə etmək mümkündür. Əgər siz bir dəfə, iki dəfə yalan danışırsınızsa, avtomatik olaraq mötəbər mənbə kimi təsirinizi itirirsiniz. Nə deməyinizdən asılı olmayaraq sizi eşitmirlər, qulaq asmırlar və inanmırlar. Bu səbəbdən doğruları demək ən vacib məsələdir. İnformasiya müharibəsində etibarlı olmağı bacarmaq lazımdır. Belə olduğu halda daha çox sizi eşidəcək, istinad və müraciət edəcəklər. İnformasiya müharibəsi zamanı hansısa kütləvi informasiya vasitəsi uzağı bir dəfə yanlış məlumat yaya bilər. İkinci dəfə bunu edəndə artıq şühbə yaranır. 
“Turan”  İnformasiya Agentliyi 27 ildir ki, fəaliyyət göstərir və bu müddət ərzində beynəlxalq arenada mötəbər mənbə kimi qəbul olunub. Yəni imicimiz var və bizə hörmət edilir. Ona görə də biz bunu qiymətləndirir və həqiqətlərin işıqlandırılmasına riayət etməyə çalışırıq”.

“APA Holdinq”in prezidenti Vüsalə Mahirqızı bildirib ki, media hər zaman öz üzərinə düşən işi yerinə yetirməlidir. Onun fikrincə, informasiya müharibəsində də bu cür davranmaq ən yaxşı yoldur:

“İnformasiyalar verilərkən media ölkə qanunlarını, vəziyyəti-yəni müharibə şəraitində olmasını nəzərə almalıdır. Ölkə müharibə şəraitindədirsə, konkret düşmən və işğalçı tərəf var. İnformasiyaları təqdim edərkən iki nöqtədən yanaşmaq lazımdır. Birincisi, bizim verdiyimiz informasiyalardan düşmən  əleyhimizə necə istifadə edəcək, ikincisi isə düşmənin yaydığı informasiya toruna düşməmək. Bu iki məsələ çox önəmlidir. Biz istənilən informasiya, xüsusilə də xarici dildə informasiya yayan zaman  “düşmən bununla necə manipulyasiya edə bilər” sualına cavab tapa bilməliyik. Lakin bu o demək deyil ki, ana dilli media qurumları bu məsuliyyətdən kənardadırlar.  Düşmənin Azərbaycan dilini bilən kifayət qədər mütəxəssisi, təhlükəsizlik işçisi var”.


V.Mahirqızı bildirib ki, media yalnız xəbərlərə deyil, foto və video görüntülərə də fikir verməlidir:

“Eyni zamanda son dövrlərdə sosial şəbəkələr üzərindən düşmən qüvvələri, onların sosial diversiya qrupları müəyyən təxribatlar edirlər. Xüsusilə cəbhədə vəziyyət gərginləşən zaman bu hallarla tez-tez rastlaşırıq. Azərbaycan mediası bu məsələdə çox diqqətli olmalıdır. İnformasiyalar yoxlanılmalıdır və belə məqamlarda ən yaxşı iki mənbə var. Birincisi, bu sahəyə cavabdeh olan Müdafiə Nazirliyi, Dövlət Sərhəd Xidməti kimi rəsmi qurumlardır. İkincisi isə etibar edilən informasiya agentlikləridir. Bu mövzuda üçüncü tərəflər də var, bu, ekspertlərdir. Azərbaycanı sevməyən, xüsusilə Ermənistan və digər bir neçə ölkənin ekspertləri tərəfindən müəyyən informasiyalar dövrüyəyə buraxılır.

Təəssüf ki, mətbuat bəzən həmin şərhlərin toruna düşür və xarici ekspertlərin rəyi ilə ictimaiyyətdə şübhələrin yaranmasına səbəb olur. Mətbuat bu məsələlərdə çox diqqətli olmalıdır. Jurnalistlər, xüsusilə redaktorlar nəzərə almalıdırlar ki, Azərbaycan müharibə şəraitində yaşayır və informasiyalarımızdan düşmənin maksimal dərəcədə istifadə etmək imkanları var. Söhbət təkcə xəbərlərdən getmir, həmçinin foto və video görüntülərdə də buna fikir vermək lazımdır”.



“Amerikanın səsi” radiosunun Bakıdakı əməkdaşı Tapdıq Fərhadoğlu
informasiyanı müharibə anlayışı ilə yanaşı qoymağı düzgün hesab etmir:

“İnformasiya əslində müharibə deyil və bu, doğru, düzgün ədalətli olmalıdır. Onun kimin göz yaşına və ya sevincinə səbəb ola biləcəyinin mətbuata aidiyyatı yoxdur. Mətbuat informasiyanı cəmiyyətə olduğu kimi çatdırmalıdır. Jurnalist əgər hansısa mövqedən çıxış edirsə, bu ədalətsizlik sayılır.

Jurnalistika üçün müharibə anlayışı yoxdur. Məlumat, informasiya anlayışı var. Bizim işimiz bu məlumatları düzgün çatdırmaqdan ibarətdir. Müharibə aparanlar siyasi tərəflər, dövlətlərdir. Amma jurnalistikanın vəzifəsi informasiyaları ölkənin qanunlarına uyğun və dəqiq çatdırmaqdır.

Ölkədə reallıqlarımızın əks etdirilməsinə cavabdeh olan insanlar düşünməlidir ki, Azərbaycanın  informasiya məkanı azad olmalıdır. Bunun nəticəsində isə jurnalistlərin informasiyanı insanlara ötürmək imkanları yaransın. İnformasiyanın toplanması, istehsalı üçün ciddi mənbələr olmalıdır. Müharibə aparmaq orduların işidir, jurnalistikanın yox. Hansı cəbhə bölgəsində və ya hadisə yerində olmağından asılı olmayaraq, informasiyanı tərəfsiz çatdırmalısan”.


“Qafqazinfo”nun baş direktoru Elbrus Ərud
informasiya müharibəsindən öncə tənzimləməli olduğumuz məqamları vurğulayıb:


“İnformasiya müharibəsi getdiyini düşünmürəm. Bu cür müharibə olmur. Açığı, Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin mətbuata münasibəti və informasiyanın yayılması, hazırlanması, forması ilə bağlı mediaya qoyduğu bəzi qadağalar bir KİV rəhbəri kimi məni qane etmir. İnformasiyanın paylaşımında çox xəsislik nümayiş etdirirlər. Müdafiə Nazirliyi ordu ilə bağlı xəbərlərin yazılmasına normadan artıq nəzarət edir. Bəzən “düşmən dəyirmanına su tökürsən” deməklə normal xəbərlərin də yazılmasına imkan verilmir.  Buna görə də öncə öz aramızda, yəni mətbuat və Müdafiə Nazirliyi arasındakı münasibətləri müəyyən etməliyik. Əvvəlcə bunu həll etməli, daha sonra düşmənlə müharibə məsələsinə baxmalıyıq.

Bir sıra hallarda “bəzi informasiyalar Ordunun mövqeyinə ziddir, dövlət sirridir, bu haqda məlumat yaymaq olmaz” prisipi ilə informasiyaların çatdırılmasına qarşı çıxırlar. Əslində bu, başa düşüləndir. Dövlət qurumu informasiyanın qorunmasında, mətbuat isə yayılmasında maraqlıdır.  Bu minvalla  həm də yazılmalı, ölçü götürülməli, ictimailəşdirilməli xəbərlərin də üstündən keçirik. Bu da gələcəkdə daha mənfi hadisələrin baş verməsinə səbəb ola bilər. Əgər mətbuat yazmırsa, deməli, məsələ həm də gözdən kənarda qalır.

Bu cür məlumatları yazan və ya işıqlandıranın olmamasından istifadə edən işbazlar var və nəticədə bildiklərini edirlər. Biz məsələyə real baxmalıyıq. Hələ öz aramızda məsələləri tənzimləyə bilmirik.  Müharibə yalnız aprel döyüşlərindəki kimi həyata keçirilməlidir”.


Azvision.az saytının baş redaktoru Vüsal Məmmədov
düşünür ki,  müasir dünyanın informasiya məkanında nəyin baş verməsi deyil, baş verənin necə təqdim olunması önəmlidir:


“Bu, o qədər geniş mövcudur ki, rahatca bir neçə qalın kitab yazmaq olar. Qısaca bunu deyim: müasir dünyanın informasiya məkanında nəyin baş verməsi önəmli deyil, baş verənin necə təqdim olunması önəmlidir. Cırtdanın nağılını belə danışa bilərik ki, bir dəstə yaramaz uşaq yazıq qoca divin evinə gedir, onun çörəyini yeyir, ona nağıl danışdırır, su daşıtdırır, əziyyət verir, axırda da çayda boğurlar.

Baxın: o boyda nağılın mahiyyətini kökündən dəyişmək üçün iki xırda şey lazımdır: bir neçə detalın üzərindən səssiz keçmək və məntiqi vurğunun yerini dəyişmək. Və hər şey kəlləmayallaq olacaq. Halbuki, danışdığımız da yalan deyil. Məzmunca yalan deyil, amma mahiyyətcə yalandır! Bu, dəhşətlidir. Və biz bu cür dəhşətli informasiya dünyasında yaşayırıq.

İnformasiya dünyasında heç bir xəbər sadəcə informasiya çatdırmaq xətrinə deyil. Hər bir xəbər, hər bir yazı ikinci məqsəd də daşıyır: ictimai şüuru formalaşdırmaq. Biz bunu bilməli və ona uyğun davranmalıyıq. Bilməliyik ki, hər bir cümlənin informasiya ötürməkdən başqa, bir də ictimai fikir formalaşdırmaq funksiyası var.

Bu, xüsusilə ölkə miqyaslarından kənarda daha qabarıq görünür. Əgər hansısa ölkə hədəfə alınıbsa, orada baş verən hər bir hadisədən onun imicini korlamaq üçün vasitə kimi istifadə olunur. Hər informasiya gülləyə çevrilib, həmin ölkəyə tərəf atılır. Heç kim təmiz, saf xəbərçiliklə məşğul olmur, hamı hansısa maraqlara bağlıdır. Biz bunu bilməliyik, belə hallarla üzləşəndə səbəbini başa düşməliyik və imkan daxilində bizimlə informasiya müharibəsi aparanlara cavab atəşi açmalıyıq”.


Günay RƏSULQIZI

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Bakuxeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Yəməndə terror aktı: 6 ölü
24.02.2018, 23:16

Yəməndə terror aktı: 6 ölü

Bölgələrdə diri heyvan ucuzlaşdı
24.02.2018, 22:58

Bölgələrdə diri heyvan ucuzlaşdı

45 yaşlı kişi özünü 14-cü mərtəbədən ataraq intihar etdi
24.02.2018, 22:44

45 yaşlı kişi özünü 14-cü mərtəbədən ataraq intihar etdi

Fərqli rəngli gözlərə sahib 6 yaşlı qız - Video
24.02.2018, 22:31

Fərqli rəngli gözlərə sahib 6 yaşlı qız - Video

Anasını bıçaqlayan oğul saxlanıldı - Yenilənib
24.02.2018, 22:24

Anasını bıçaqlayan oğul saxlanıldı - Yenilənib

“Milli dəyərlərimizə sel kimi basqı var” - Yaqub Mahmudov
24.02.2018, 22:09

“Milli dəyərlərimizə sel kimi basqı var” - Yaqub Mahmudov

Türkiyə öz sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin edəcək
24.02.2018, 21:39

Türkiyə öz sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin edəcək

Azərbaycan cüdoçusu “Böyük dəbilqə”dən gümüş medal aldı
24.02.2018, 21:27

Azərbaycan cüdoçusu “Böyük dəbilqə”dən gümüş medal aldı

Şirvanda silahlı insident
24.02.2018, 21:14

Şirvanda silahlı insident

“İndiki məqamda "Qarabağ” "Qəbələ”dən güclüdür” – Roman Qriqorçuk
24.02.2018, 20:59

“İndiki məqamda "Qarabağ” "Qəbələ”dən güclüdür” – Roman Qriqorçuk

Somalidə partlayış qurbanlarının sayı 38-ə çatdı
24.02.2018, 20:46

Somalidə partlayış qurbanlarının sayı 38-ə çatdı

Ermənilər Ukraynada Xocalı ilə bağlı tədbirə mane olmaq istədi - Video
24.02.2018, 20:33

Ermənilər Ukraynada Xocalı ilə bağlı tədbirə mane olmaq istədi - Video

Bərdədə qatar yük maşını ilə toqquşdu - Video
24.02.2018, 20:13

Bərdədə qatar yük maşını ilə toqquşdu - Video

Prezident doktorant və tələbələrin təqaüdünü artırdı
24.02.2018, 20:01

Prezident doktorant və tələbələrin təqaüdünü artırdı

Nazirlik hərbi hissələrdə tədbir keçirdi
24.02.2018, 19:43

Nazirlik hərbi hissələrdə tədbir keçirdi

Prezident təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar sərəncam imzaladı
24.02.2018, 18:51

Prezident təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar sərəncam imzaladı

Arıqlamaq istədi, həyatını itirdi
24.02.2018, 17:49

Arıqlamaq istədi, həyatını itirdi

Bakıda liftdə köməksiz qalmış 3 nəfər xilas edilib
24.02.2018, 17:39

Bakıda liftdə köməksiz qalmış 3 nəfər xilas edilib

Trampın məsləhətçisi ruslarla işbirliyini etiraf etdi
24.02.2018, 17:31

Trampın məsləhətçisi ruslarla işbirliyini etiraf etdi

Bakıda mənzildən kişi meyiti tapılıb
24.02.2018, 17:22

Bakıda mənzildən kişi meyiti tapılıb

24.02.2018, 17:16

"Qarabağın səsi" adlı rəsm əsərlərinin sərgisi keçirilib

Bakıda ABŞ Senatının modeli – “Nüvə təhdidi: Şimali Koreya” mövzusunda SİMULYASİYA
24.02.2018, 17:14

Bakıda ABŞ Senatının modeli – “Nüvə təhdidi: Şimali Koreya” mövzusunda SİMULYASİYA

Prezidentliyə namizədliyi irəli sürülən 15 nəfər - SİYAHI
24.02.2018, 17:10

Prezidentliyə namizədliyi irəli sürülən 15 nəfər - SİYAHI

Gəncədə top mərmisi tapıldı
24.02.2018, 17:03

Gəncədə top mərmisi tapıldı

Ağdamda dərisi soyulmuş at cəmdəyi aşkarlanıb - FOTO
24.02.2018, 16:57

Ağdamda dərisi soyulmuş at cəmdəyi aşkarlanıb - FOTO

MSK 51 müşahidəçini qeydiyyata alıb
24.02.2018, 16:45

MSK 51 müşahidəçini qeydiyyata alıb

Ukrayna Saakaşvilinin sığındığı ölkəyə müraciət etdi
24.02.2018, 16:41

Ukrayna Saakaşvilinin sığındığı ölkəyə müraciət etdi

Daha 2 nəfərin prezidentliyə namizədliyinin irəli sürüldüyü təsdiqləndi - ADLAR
24.02.2018, 16:23

Daha 2 nəfərin prezidentliyə namizədliyinin irəli sürüldüyü təsdiqləndi - ADLAR

“Erməni saxtakarlıqlarını dünya ictimaiyyətinə çatdırmağa çalışırıq”
24.02.2018, 16:05

“Erməni saxtakarlıqlarını dünya ictimaiyyətinə çatdırmağa çalışırıq”

Rusiyanın kredit reytinqi artdı
24.02.2018, 15:54

Rusiyanın kredit reytinqi artdı

Azərbaycana piyada gələn iranlıda tiryək aşkarlandı
24.02.2018, 15:43

Azərbaycana piyada gələn iranlıda tiryək aşkarlandı

Deputatlar süni bahalaşmadan DANIŞDILAR: “İcra strukturları monopolistlərə qarşı mübarizədə səfərbər olmalıdır”
24.02.2018, 15:32

Deputatlar süni bahalaşmadan DANIŞDILAR: “İcra strukturları monopolistlərə qarşı mübarizədə səfərbər olmalıdır”

XİN və Baş Prokurorluq Xocalı soyqırımı ilə bağlı birgə bəyanat yayıb
24.02.2018, 15:21

XİN və Baş Prokurorluq Xocalı soyqırımı ilə bağlı birgə bəyanat yayıb

Özbəkistanın sabiq baş prokuroru həbs olundu
24.02.2018, 15:05

Özbəkistanın sabiq baş prokuroru həbs olundu

Bakıda I sinfə gedəcək şagirdlərin çoxu sənədlərini təqdim edib
24.02.2018, 14:47

Bakıda I sinfə gedəcək şagirdlərin çoxu sənədlərini təqdim edib

ARXİV
SORĞU
Hansı supermarketdən alver edirsiniz?
“ARAZ” marketləri(16.2%)
“Bazarstore”(10.4%)
“Neptun” marketləri(2.32%)
“Favorit” marketi(5.81%)
“Makromarket”(2.32%)
“Bizim market”(2.32%)
“Rahat market”(2.32%)
“Bravo” marketləri(13.9%)
“Oba market”(10.4%)
Heç biri - digər mağazalar(33.7%)