27 iyul 2017, Cümə axşamı
Ana Səhifə - MEDİA - Media informasiya müharibəsində necə davranmalıdır? - Baş redaktorlar incə maqamları SADALADILAR
Media informasiya müharibəsində necə davranmalıdır? - Baş redaktorlar incə maqamları SADALADILAR
22.06.2017, 09:25

İnformasiya müharibəsinin əsas məqsədi qarşı tərəfi səhv addım atmağa sövq edərək siyasi, hərbi, iqtisadi, psixoloji və sosial sahələrdə qələbə qazanmaq, rəqibdən üstün olmaqdır. Öz istəklərini həyata keçirmək məqsədi ilə mübarizə aparan tərəflər bir-birilərinin informasiya və intellektual sahələrinə təsir göstərə biləcək hər bir vasitələrdən istifadə edirlər.

Məlumdur ki, Azərbaycan müharibə şəraitində olan dövlətdir. Belə olan halda medianın üzərinə çöx böyük yük düşür. Bəs biz informasiya müharibəsində necə davranmalıyıq ki, düşmənə  uduzmayaq?

Modern.az saytı bu sualla bir neçə jurnalistə müraciət edib.


“Turan” İnformasiya Agentliyinin rəhbəri Mehman Əliyev
düşünür ki, informasiya müharibəsindən ən effektiv vasitə həqiqəti deməkdir:



“Həqiqətə xidmət etməklə hər şey əldə etmək mümkündür. Əgər siz bir dəfə, iki dəfə yalan danışırsınızsa, avtomatik olaraq mötəbər mənbə kimi təsirinizi itirirsiniz. Nə deməyinizdən asılı olmayaraq sizi eşitmirlər, qulaq asmırlar və inanmırlar. Bu səbəbdən doğruları demək ən vacib məsələdir. İnformasiya müharibəsində etibarlı olmağı bacarmaq lazımdır. Belə olduğu halda daha çox sizi eşidəcək, istinad və müraciət edəcəklər. İnformasiya müharibəsi zamanı hansısa kütləvi informasiya vasitəsi uzağı bir dəfə yanlış məlumat yaya bilər. İkinci dəfə bunu edəndə artıq şühbə yaranır. 
“Turan”  İnformasiya Agentliyi 27 ildir ki, fəaliyyət göstərir və bu müddət ərzində beynəlxalq arenada mötəbər mənbə kimi qəbul olunub. Yəni imicimiz var və bizə hörmət edilir. Ona görə də biz bunu qiymətləndirir və həqiqətlərin işıqlandırılmasına riayət etməyə çalışırıq”.

“APA Holdinq”in prezidenti Vüsalə Mahirqızı bildirib ki, media hər zaman öz üzərinə düşən işi yerinə yetirməlidir. Onun fikrincə, informasiya müharibəsində də bu cür davranmaq ən yaxşı yoldur:

“İnformasiyalar verilərkən media ölkə qanunlarını, vəziyyəti-yəni müharibə şəraitində olmasını nəzərə almalıdır. Ölkə müharibə şəraitindədirsə, konkret düşmən və işğalçı tərəf var. İnformasiyaları təqdim edərkən iki nöqtədən yanaşmaq lazımdır. Birincisi, bizim verdiyimiz informasiyalardan düşmən  əleyhimizə necə istifadə edəcək, ikincisi isə düşmənin yaydığı informasiya toruna düşməmək. Bu iki məsələ çox önəmlidir. Biz istənilən informasiya, xüsusilə də xarici dildə informasiya yayan zaman  “düşmən bununla necə manipulyasiya edə bilər” sualına cavab tapa bilməliyik. Lakin bu o demək deyil ki, ana dilli media qurumları bu məsuliyyətdən kənardadırlar.  Düşmənin Azərbaycan dilini bilən kifayət qədər mütəxəssisi, təhlükəsizlik işçisi var”.


V.Mahirqızı bildirib ki, media yalnız xəbərlərə deyil, foto və video görüntülərə də fikir verməlidir:

“Eyni zamanda son dövrlərdə sosial şəbəkələr üzərindən düşmən qüvvələri, onların sosial diversiya qrupları müəyyən təxribatlar edirlər. Xüsusilə cəbhədə vəziyyət gərginləşən zaman bu hallarla tez-tez rastlaşırıq. Azərbaycan mediası bu məsələdə çox diqqətli olmalıdır. İnformasiyalar yoxlanılmalıdır və belə məqamlarda ən yaxşı iki mənbə var. Birincisi, bu sahəyə cavabdeh olan Müdafiə Nazirliyi, Dövlət Sərhəd Xidməti kimi rəsmi qurumlardır. İkincisi isə etibar edilən informasiya agentlikləridir. Bu mövzuda üçüncü tərəflər də var, bu, ekspertlərdir. Azərbaycanı sevməyən, xüsusilə Ermənistan və digər bir neçə ölkənin ekspertləri tərəfindən müəyyən informasiyalar dövrüyəyə buraxılır.

Təəssüf ki, mətbuat bəzən həmin şərhlərin toruna düşür və xarici ekspertlərin rəyi ilə ictimaiyyətdə şübhələrin yaranmasına səbəb olur. Mətbuat bu məsələlərdə çox diqqətli olmalıdır. Jurnalistlər, xüsusilə redaktorlar nəzərə almalıdırlar ki, Azərbaycan müharibə şəraitində yaşayır və informasiyalarımızdan düşmənin maksimal dərəcədə istifadə etmək imkanları var. Söhbət təkcə xəbərlərdən getmir, həmçinin foto və video görüntülərdə də buna fikir vermək lazımdır”.



“Amerikanın səsi” radiosunun Bakıdakı əməkdaşı Tapdıq Fərhadoğlu
informasiyanı müharibə anlayışı ilə yanaşı qoymağı düzgün hesab etmir:

“İnformasiya əslində müharibə deyil və bu, doğru, düzgün ədalətli olmalıdır. Onun kimin göz yaşına və ya sevincinə səbəb ola biləcəyinin mətbuata aidiyyatı yoxdur. Mətbuat informasiyanı cəmiyyətə olduğu kimi çatdırmalıdır. Jurnalist əgər hansısa mövqedən çıxış edirsə, bu ədalətsizlik sayılır.

Jurnalistika üçün müharibə anlayışı yoxdur. Məlumat, informasiya anlayışı var. Bizim işimiz bu məlumatları düzgün çatdırmaqdan ibarətdir. Müharibə aparanlar siyasi tərəflər, dövlətlərdir. Amma jurnalistikanın vəzifəsi informasiyaları ölkənin qanunlarına uyğun və dəqiq çatdırmaqdır.

Ölkədə reallıqlarımızın əks etdirilməsinə cavabdeh olan insanlar düşünməlidir ki, Azərbaycanın  informasiya məkanı azad olmalıdır. Bunun nəticəsində isə jurnalistlərin informasiyanı insanlara ötürmək imkanları yaransın. İnformasiyanın toplanması, istehsalı üçün ciddi mənbələr olmalıdır. Müharibə aparmaq orduların işidir, jurnalistikanın yox. Hansı cəbhə bölgəsində və ya hadisə yerində olmağından asılı olmayaraq, informasiyanı tərəfsiz çatdırmalısan”.


“Qafqazinfo”nun baş direktoru Elbrus Ərud
informasiya müharibəsindən öncə tənzimləməli olduğumuz məqamları vurğulayıb:


“İnformasiya müharibəsi getdiyini düşünmürəm. Bu cür müharibə olmur. Açığı, Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin mətbuata münasibəti və informasiyanın yayılması, hazırlanması, forması ilə bağlı mediaya qoyduğu bəzi qadağalar bir KİV rəhbəri kimi məni qane etmir. İnformasiyanın paylaşımında çox xəsislik nümayiş etdirirlər. Müdafiə Nazirliyi ordu ilə bağlı xəbərlərin yazılmasına normadan artıq nəzarət edir. Bəzən “düşmən dəyirmanına su tökürsən” deməklə normal xəbərlərin də yazılmasına imkan verilmir.  Buna görə də öncə öz aramızda, yəni mətbuat və Müdafiə Nazirliyi arasındakı münasibətləri müəyyən etməliyik. Əvvəlcə bunu həll etməli, daha sonra düşmənlə müharibə məsələsinə baxmalıyıq.

Bir sıra hallarda “bəzi informasiyalar Ordunun mövqeyinə ziddir, dövlət sirridir, bu haqda məlumat yaymaq olmaz” prisipi ilə informasiyaların çatdırılmasına qarşı çıxırlar. Əslində bu, başa düşüləndir. Dövlət qurumu informasiyanın qorunmasında, mətbuat isə yayılmasında maraqlıdır.  Bu minvalla  həm də yazılmalı, ölçü götürülməli, ictimailəşdirilməli xəbərlərin də üstündən keçirik. Bu da gələcəkdə daha mənfi hadisələrin baş verməsinə səbəb ola bilər. Əgər mətbuat yazmırsa, deməli, məsələ həm də gözdən kənarda qalır.

Bu cür məlumatları yazan və ya işıqlandıranın olmamasından istifadə edən işbazlar var və nəticədə bildiklərini edirlər. Biz məsələyə real baxmalıyıq. Hələ öz aramızda məsələləri tənzimləyə bilmirik.  Müharibə yalnız aprel döyüşlərindəki kimi həyata keçirilməlidir”.


Azvision.az saytının baş redaktoru Vüsal Məmmədov
düşünür ki,  müasir dünyanın informasiya məkanında nəyin baş verməsi deyil, baş verənin necə təqdim olunması önəmlidir:


“Bu, o qədər geniş mövcudur ki, rahatca bir neçə qalın kitab yazmaq olar. Qısaca bunu deyim: müasir dünyanın informasiya məkanında nəyin baş verməsi önəmli deyil, baş verənin necə təqdim olunması önəmlidir. Cırtdanın nağılını belə danışa bilərik ki, bir dəstə yaramaz uşaq yazıq qoca divin evinə gedir, onun çörəyini yeyir, ona nağıl danışdırır, su daşıtdırır, əziyyət verir, axırda da çayda boğurlar.

Baxın: o boyda nağılın mahiyyətini kökündən dəyişmək üçün iki xırda şey lazımdır: bir neçə detalın üzərindən səssiz keçmək və məntiqi vurğunun yerini dəyişmək. Və hər şey kəlləmayallaq olacaq. Halbuki, danışdığımız da yalan deyil. Məzmunca yalan deyil, amma mahiyyətcə yalandır! Bu, dəhşətlidir. Və biz bu cür dəhşətli informasiya dünyasında yaşayırıq.

İnformasiya dünyasında heç bir xəbər sadəcə informasiya çatdırmaq xətrinə deyil. Hər bir xəbər, hər bir yazı ikinci məqsəd də daşıyır: ictimai şüuru formalaşdırmaq. Biz bunu bilməli və ona uyğun davranmalıyıq. Bilməliyik ki, hər bir cümlənin informasiya ötürməkdən başqa, bir də ictimai fikir formalaşdırmaq funksiyası var.

Bu, xüsusilə ölkə miqyaslarından kənarda daha qabarıq görünür. Əgər hansısa ölkə hədəfə alınıbsa, orada baş verən hər bir hadisədən onun imicini korlamaq üçün vasitə kimi istifadə olunur. Hər informasiya gülləyə çevrilib, həmin ölkəyə tərəf atılır. Heç kim təmiz, saf xəbərçiliklə məşğul olmur, hamı hansısa maraqlara bağlıdır. Biz bunu bilməliyik, belə hallarla üzləşəndə səbəbini başa düşməliyik və imkan daxilində bizimlə informasiya müharibəsi aparanlara cavab atəşi açmalıyıq”.


Günay RƏSULQIZI

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycan Pakistandan 10  təlim-məşq təyyarəsi alıb
27.07.2017, 22:14

Azərbaycan Pakistandan 10  təlim-məşq təyyarəsi alıb

İŞİD Suriyadan qaçır
27.07.2017, 21:59

İŞİD Suriyadan qaçır

Abxaziyada təyyarə qəzası: 3 ölü
27.07.2017, 21:41

Abxaziyada təyyarə qəzası: 3 ölü

Bakıda Çinin Silahlı Qüvvələri günü qeyd edildi
27.07.2017, 21:26

Bakıda Çinin Silahlı Qüvvələri günü qeyd edildi

33 bələdiyyə sədri barədə məhkəmələrə müraciət edilib
27.07.2017, 21:12

33 bələdiyyə sədri barədə məhkəmələrə müraciət edilib

Nabranda istirahət mərkəzində kütləvi dava
27.07.2017, 20:57

Nabranda istirahət mərkəzində kütləvi dava

Həbsdən azad edilənlərin sayı isə 28 faiz artıb
27.07.2017, 20:44

Həbsdən azad edilənlərin sayı isə 28 faiz artıb

Kəskin hava şəraiti İstanbulda həyatı iflic etdi - VİDEO
27.07.2017, 20:30

Kəskin hava şəraiti İstanbulda həyatı iflic etdi - VİDEO

Naxçıvanda eneolit mədəniyyətinə aid abidələr aşkarlandı
27.07.2017, 20:16

Naxçıvanda eneolit mədəniyyətinə aid abidələr aşkarlandı

İran ilk kosmik daşıyıcı raketi sınaqdan keçirdi
27.07.2017, 20:02

İran ilk kosmik daşıyıcı raketi sınaqdan keçirdi

Azərbaycanda icbari tibbi sığortanın tətbiqinə beynəlxalq dəstək
27.07.2017, 19:41

Azərbaycanda icbari tibbi sığortanın tətbiqinə beynəlxalq dəstək

İndoneziyada ZƏLZƏLƏ - 5,8 bal gücündə
27.07.2017, 18:59

İndoneziyada ZƏLZƏLƏ - 5,8 bal gücündə

Tarixçi alim Nizami Cəfərova cavab verdi – QALMAQAL   
27.07.2017, 18:49

Tarixçi alim Nizami Cəfərova cavab verdi – QALMAQAL  

6 tələbənin ölümünə səbəb olan sürücünün məhkəməsində GƏRGİNLİK
27.07.2017, 18:16

6 tələbənin ölümünə səbəb olan sürücünün məhkəməsində GƏRGİNLİK

İlham Əliyev perulu həmkarını təbrik edib
27.07.2017, 18:08

İlham Əliyev perulu həmkarını təbrik edib

Deputat Modern.az-ın Zəhra ilə bağlı təklifini DƏSTƏKLƏDİ: “Çox vacibdir”
27.07.2017, 17:53

Deputat Modern.az-ın Zəhra ilə bağlı təklifini DƏSTƏKLƏDİ: “Çox vacibdir”

Kooperasiya Universitetində keçirilmiş imtahan testlərinin düzgün CAVABLARI   
27.07.2017, 17:47

Kooperasiya Universitetində keçirilmiş imtahan testlərinin düzgün CAVABLARI  

Heydər Əsədov BMT nümayəndəsi ilə müzakirə apardı
27.07.2017, 17:40

Heydər Əsədov BMT nümayəndəsi ilə müzakirə apardı

Azərbaycanın 45 milyard dollarlıq layihəsi sanksiyalardan son anda xilas oldu
27.07.2017, 17:35

Azərbaycanın 45 milyard dollarlıq layihəsi sanksiyalardan son anda xilas oldu

Vətənin başladığı yerdə…
27.07.2017, 17:27

Vətənin başladığı yerdə…

Elmar Məmmədyarov amerikalı spikerlə nədən danışdı...   
27.07.2017, 17:25

Elmar Məmmədyarov amerikalı spikerlə nədən danışdı...  

Dollar və manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ
27.07.2017, 17:21

Dollar və manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Uzatma dəə…
27.07.2017, 17:05

Uzatma dəə…

Modern.az-ın əməkdaşları müsabiqədə qalib oldular - FOTO
27.07.2017, 17:02

Modern.az-ın əməkdaşları müsabiqədə qalib oldular - FOTO

Şəmkirli ana niyə övladları ilə birgə intihar etdi?- Psixoloqdan AÇIQLAMA
27.07.2017, 16:40

Şəmkirli ana niyə övladları ilə birgə intihar etdi?- Psixoloqdan AÇIQLAMA

Azərbaycanda vəzifəli şəxslər dələduzluğa görə həbs olundular   
27.07.2017, 16:27

Azərbaycanda vəzifəli şəxslər dələduzluğa görə həbs olundular  

Nazir “Gənclər Evi”nə direktor təyin etdi - FOTO
27.07.2017, 16:21

Nazir “Gənclər Evi”nə direktor təyin etdi - FOTO

Ermənistan ordusunda “dedovşina” - Əsgərlər bir-birlərini alçaldırlar - FAKTLAR   
27.07.2017, 16:04

Ermənistan ordusunda “dedovşina” - Əsgərlər bir-birlərini alçaldırlar - FAKTLAR  

Yevlax Xəstəxanasındakı yanğının SƏBƏBLƏRİ - təxliyə edilənlər arasında yataq xəstələri də var
27.07.2017, 15:53

Yevlax Xəstəxanasındakı yanğının SƏBƏBLƏRİ - təxliyə edilənlər arasında yataq xəstələri də var

Saakaşvilinin sürgün həyatı başlayır: “Bunu ən axmaq hökumət edə bilərdi”
27.07.2017, 15:52

Saakaşvilinin sürgün həyatı başlayır: “Bunu ən axmaq hökumət edə bilərdi”

Bakıda ağac kəsən şirkət direktorunu HƏBS ETDİLƏR   
27.07.2017, 15:48

Bakıda ağac kəsən şirkət direktorunu HƏBS ETDİLƏR  

Fatma Abdullazadə: “Nə dünyanın düz, nə də əyri vaxtlarında hansısa suala cavab vermişəm”
27.07.2017, 15:36

Fatma Abdullazadə: “Nə dünyanın düz, nə də əyri vaxtlarında hansısa suala cavab vermişəm”

FHN məlumat AÇIQLADI – 48 nəfər ölüb, 161 nəfər yaralanıb
27.07.2017, 15:31

FHN məlumat AÇIQLADI – 48 nəfər ölüb, 161 nəfər yaralanıb

27.07.2017, 15:20

"Azərsu" doktorant hazırlayacaq

Çadranı təbliğ edən məşhur teleaparıcı pivə içərkən yaxalandı - FOTOLAR   
27.07.2017, 15:12

Çadranı təbliğ edən məşhur teleaparıcı pivə içərkən yaxalandı - FOTOLAR  

ARXİV
SORĞU
Builki qəbul imtahanları necə keçdi?
- İmtahanların iki dəfə keçirilməsi müsbət haldır(16.6%)
- İmtahanlar bir dəfə keçirilməliydi(3.33%)
- İmtahanların pullu keçirilməsi mənfi haldır(53.3%)
- İmtahan testləri çətinləşdirilmişdi(8.33%)
- İmtahanlar asan keçdi(1.66%)
- Təşkilatçılıq yüksək səviyyədəydi(3.33%)
- Təşkilatçılıq aşağı səviyyədəydi(13.3%)