18 iyun 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Azərbaycan insanı hansı məqsədlə yaşadığını bilirmi? - Sosioloq və Psixoloqun PROBLEMƏ BAXIŞI  
Azərbaycan insanı hansı məqsədlə yaşadığını bilirmi? - Sosioloq və Psixoloqun PROBLEMƏ BAXIŞI  
12.07.2017, 16:06

“Məqsədi olmayan insanlar cəmiyyət üçün təhlükəlidir”


Bu gün dünyanın bir çox ölkələrində, xüsusən də Avropa və ABŞ-da insanlara düzgün məqsədlərin, dəqiq hədəflərin müəyyənləşməsi üçün xüsusi kurslar keçirilir. Nəhəng şirkət rəhbərləri tanınmış motivator,  psixoloq, “yaşam koç”larını dəvət etməklə öz işçilərində məqsəd aydınlığını yaratmağa çalışırlar.

Sivil cəmiyyətlərdə insanlar daha məqsədli yaşayır. Bəziləri, karyera, bəziləri sağlamlıq, bəziləri isə gündəlik yaşamlarında bəlirlədiyi məqsədlər uğrunda çarpışırlar. “Məqsədsiz cəmiyyət” anlayışı sosial psixologiyada əsas problemlərdən birinə çevrilib.

Maraqlıdır ki, bu nəzəriyyənin hökm sürdüyü əsas quruluş SSRİ olub. “Xalqlar həbsxanası”nın iflasından sonra yaranan 15 müstəqil respublikada da bu tendensiya təkrarlanır. Özü də daha yüksək şəkildə…

Onlardan biri olan Azərbaycan cəmiyyətində əksər insanların nə dərəcədə məqsədli olmaları, hansı məqsəd, hədəf uğrunda yaşadıqları bəlkə də, heç özlərinə də məlum deyil. Gündəlik yaşam qayğıları, günü başa vurmaq, gündüzü axşam etmək çabaları fərdin əlindən aylarını, bəlkə də illərini alır. Amma 30, 40 il əvvəl bu insanları fərqində belə, olmadıqları gizli məqsəd birləşdirirdi. Hamısı eyni kolxoz və fabrikdə çalışmaqla özünü vahid  bir əlin vacib barmağı kimi hiss edirdi. Onların əsas hədəfi bəlkə də elə bu idi. Lakin artıq  30 ilə yaxındır ki, həmin rejim dağılıb. İnsanların düşüncələrində parçalanma, hədəflərində qeyri-müəyyənlik aradan qalxa bilmir.

Sosioloq alim Əhməd Qəşəmoğlu Modern.az saytına açıqlamasında bu problemin hələ sovet dönəmində başladığını, indi isə daha da artdığını qeyd edib:

 

 “Çox aktual mövzudu. Arzu edərdim ki, mediamız belə məsələlərə diqqət yetirsin. Sosioloji nəzəriyyələrdə, sosial psixologiyada, idarəetmə elmində də var ki, hər hansı bir cəmiyyətdə konkret məqsəd aydınlığının olmaması həmin cəmiyyət üçün çox təhlükəlidir. Mən aspiranturanın birinci kursunda oxuyanda şöbə müdirim, elmi rəhbərim,  dünyanın ən güclü sosioloqlarından olan professor Şatalin deyirdi ki, SSRİ dağılacaq. O zaman hələ 1970-ci illərin əvvəlləri idi. Amma o fikrini bununla əsaslandırırdı ki, SSRİ-nin qarşısında dayanan məqsəd aydın deyil. SSRİ əhalisi də qarşısına hər hansı konkret məqsəd qoymayıb. Hələ o zaman insanlardakı məqsəd aydınlığı indiyə baxanda çox yaxşı idi. İndi isə çox xoşagəlməz vəziyyət yaranıb. İnsanların çoxu nə edəcəklərini, nədən yana yaşadıqlarını aydın təsəvvür edə bilmir. Bir daha təkrar edirəm: elmdə də bu çoxdan təsdiq olunub ki, hər hansı sosial sistemi hərəkətə gətirən məqam öncə düzgün ideyanın olmasıdır. Elə İslamda deyilir ki, ən vacibi hər şeydən əvvəl niyyətin olmasıdı. Niyyətin həyata keçməsi üçün də məqsədin olması zəruridir. Bax, bizdə bu istiqamətdə axsaqlıq var. Mən gəncliyimdə hər zaman müqayisə aparardım: yəhudi gənclərinin başqalarından nə üçün fərqləndiyini düşünürdüm. Onlarda başqalarından fərqli olaraq, çox güclü məqsəd aydınlığı var.

Yəhudi millətinin bir çox sahələrdə qazandığı uğurların çoxu məqsəd aydınlığı ilə bağlıdır. Amma bir şeyə də diqqət etmək lazımdır. İndiki cəmiyyət 30-40 il bundan əvvəlki deyil. Get-gedə hər şey dəyişir və mürəkkəbləşir. Cəmiyyətimizdə müəyyən sahələrdə ciddi pərakəndəlik var. Sovet vaxtında tarixi şərait  qurulmuşdu ki, insanların məqsədləri bir- birinə yaxın idi.

Amma indi bu məsələlərə bir az fərqli yanaşmaq lazımdır. Artıq insanlar əvvəlkilər kimi vahid məqsəd ətrafında birləşə bilmirlər. Müxtəlif istiqamətlər, yönlər və hər sosial zümrələrin öz məqsədi var. Amma yaxşı olardı ki, bu fərqli məqsədlərin hamısı ümumi dövlətçiliyimizə xidmət eləsin. Kim hansı sahədə nə məqsədlə fəaliyyət göstərirsə, bu sonunda dövlətçiliyimizin möhkəmlənməsinə yardım etsin. Amma çox təəssüflər olsun ki, bu sahədə işlər getmir. Humanitar siyasət dəyişməlidir. Ciddi elmi əsaslarla müxtəlif proqramlar hazırlanmalıdır. Biz bəzən, səhv edərək deyirik ki,  onsuz da dünya da bu gündədir. Biz bu gün dünyada baş verən prosesləri analiz etsək və özümüzün daha yaxşı səviyyədə olma imkanımızı bilsək, “bunu niyə etməyək ki” sualı ilə rastlaşa bilərik. Hər hansı işi etmək mümkündürsə, etməliyik. Ölkəmiz elə də böyük deyil. Bütün bunları həyata keçirmək o qədər də çətin deyil”.

Psixoloq Elnur Rüstəmovun isə məsələyə münasibəti fərqlidir. Onun fikrincə, məqsədli insan kimi formalaşmağın özü də əlavə bir məqsəddir:


Bu gün insanların hədəf və məqsədləri tez-tez dəyişir. İnsanlar daha çox bu günlə yaşayırlar. 5, 10, 15 illik planlama, hədəf təyini insanlar arasında az-az olur. Belə olmasaydı, hər bir insan çalışdığı sahədə özünü təkmilləşdirib, daha çox uğur qazanacaqdı. Bu gün iş yerlərini tez-tez dəyişilməsi, bir sahədən başqasına keçməsinin əsas səbəbi onların məqsədlərinin aydınlığının zəif olması və hədəf təyinində müəyyən problemlər  yaşamasıdır. İnsanlarda konkret məqsədlərə getmə istiqamətində müəyyən problemlər var. Şərq fəlsəfəsində belə bir sistem var: Kazin sistemi - öz-özünü təkmilləşdirmə. Sistemin fəaliyyəti bundan ibarətdir ki, bir insan hər hansı bir sahədə 10 il çalışırsa, özünü təkmilləşdirirsə, o, artıq özünü mütəxəssis kimi yetişdirir. Bu zaman onun həyat şəraiti digərlərinə nisbətdə daha yaxşı olur. Düşünürəm ki, insanlar bu istiqamətdə daha çox hərəkət etməli, konkret sahə üzrə, konkret məqsədlər haqqında düşünməlidirlər. Belə bir deyim var: böyük insanların ideyaları, kiçik insanların isə arzuları olur.

İdeyalar bir-iki günə reallaşmır. Onun üçün  vaxt, zəhmət tələb olunur. İnsan öz məqsədinə çatmaq üçün vaxtını düzgün qiymətləndirməli, zəhmətdən qaçmamalıdır. Məqsədli insanlar məqsədli cəmiyyəti də formalaşdıracaq”.

Elmin Nuri


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Onlayn taksi sifarişi xidmətlərinin sayı artacaq
18.06.2018, 17:00

Onlayn taksi sifarişi xidmətlərinin sayı artacaq

Salyan sakini intihar edib
18.06.2018, 16:52

Salyan sakini intihar edib

“Mərkəzi Bankın açıqlaması dolayısıyla FED-dən asılılıq deməkdir”  
18.06.2018, 16:36

Mərkəzi Bankın açıqlaması dolayısıyla FED-dən asılılıq deməkdir  

Ermənistanda hakimiyyət qarşıdurması - Xüsusi xidmətin rəhbərini neytrallaşdırmaq istəyirlər
18.06.2018, 16:22

Ermənistanda hakimiyyət qarşıdurması - Xüsusi xidmətin rəhbərini neytrallaşdırmaq istəyirlər

Məşhur səyyahın 500 il əvvəl kraliçaya yazdığı məktub tapıldı
18.06.2018, 16:11

Məşhur səyyahın 500 il əvvəl kraliçaya yazdığı məktub tapıldı

18.06.2018, 15:48

"Lotu Quli"nin adamları saxlanıldı - ƏMƏLİYYAT

Avropa İttifaqı Krımla bağlı sanksiyaların müddətini uzadıb
18.06.2018, 15:36

Avropa İttifaqı Krımla bağlı sanksiyaların müddətini uzadıb

Dünya çempionatında  Messiyə göz açmağa imkan verməyən fabrik işçisi - FOTO
18.06.2018, 15:14

Dünya çempionatında  Messiyə göz açmağa imkan verməyən fabrik işçisi - FOTO

“Facebook” uşaqlar üçün bunu  qadağan etdi
18.06.2018, 15:00

“Facebook” uşaqlar üçün bunu  qadağan etdi

Dünya çempionu velosipeddən yıxılaraq dünyasını dəyişib
18.06.2018, 14:45

Dünya çempionu velosipeddən yıxılaraq dünyasını dəyişib

Ombudsmanların XV Bakı Beynəlxalq Konfransı keçiriləcək
18.06.2018, 14:29

Ombudsmanların XV Bakı Beynəlxalq Konfransı keçiriləcək

İŞİD Suriyada əsas istinadgahını itirib
18.06.2018, 14:18

İŞİD Suriyada əsas istinadgahını itirib

Güclü külək və leysan 500 ailəyə ziyan vurub
18.06.2018, 14:07

Güclü külək və leysan 500 ailəyə ziyan vurub

“Yüksək bal toplayan müəllimlərə hələ tam bilikli pedaqoq kimi baxmaq olmaz” - Ekspertdən İRAD  
18.06.2018, 13:47

“Yüksək bal toplayan müəllimlərə hələ tam bilikli pedaqoq kimi baxmaq olmaz” - Ekspertdən İRAD  

Rəsmi Bakıdan deputatın həbsinə REAKSİYA: “Qriqoryan Xocalı soyqırımında iştirak edib”  
18.06.2018, 13:32

Rəsmi Bakıdan deputatın həbsinə REAKSİYA: “Qriqoryan Xocalı soyqırımında iştirak edib”  

Ötən gün 76 cinayət faktı qeydə alınıb
18.06.2018, 13:14

Ötən gün 76 cinayət faktı qeydə alınıb

Bakıda intihara cəhd - özünü damdan atmaq istədi
18.06.2018, 13:03

Bakıda intihara cəhd - özünü damdan atmaq istədi

Azərbaycanda tanınmış QHT rəhbəri niyə həbs olundu? - SƏBƏB
18.06.2018, 12:58

Azərbaycanda tanınmış QHT rəhbəri niyə həbs olundu? - SƏBƏB

Bakıda 1500-dən çox pivə bakalı oğurlayan şəxs saxlanıldı
18.06.2018, 12:52

Bakıda 1500-dən çox pivə bakalı oğurlayan şəxs saxlanıldı

Sabahın hava PROQNOZU - Bakıda 31 dərəcə isti
18.06.2018, 12:48

Sabahın hava PROQNOZU - Bakıda 31 dərəcə isti

Şimali və Cənubi Koreya arasındakı müharibəyə bu tarixdə SON QOYULACAQ
18.06.2018, 12:29

Şimali və Cənubi Koreya arasındakı müharibəyə bu tarixdə SON QOYULACAQ

Yaponiyada zəlzələnin dəhşətli fəsadları - 230 nəfər.... - YENİLƏNİB
18.06.2018, 12:16

Yaponiyada zəlzələnin dəhşətli fəsadları - 230 nəfər.... - YENİLƏNİB

Türkiyə Antarktikada elmi baza yaradacaq
18.06.2018, 11:59

Türkiyə Antarktikada elmi baza yaradacaq

Alimlər döş xərçənginin qarşısını almağın asan yolunu aşkarladılar
18.06.2018, 11:42

Alimlər döş xərçənginin qarşısını almağın asan yolunu aşkarladılar

“Qara qızıl” ucuzlaşır
18.06.2018, 11:16

“Qara qızıl” ucuzlaşır

Əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin dəyəri 2%-dən çox artıb
18.06.2018, 11:02

Əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin dəyəri 2%-dən çox artıb

Neymar son 20 ilin antirekordunu təzələdi - DÇ tarixində...
18.06.2018, 10:49

Neymar son 20 ilin antirekordunu təzələdi - DÇ tarixində...

Azərbaycanlılara qəddarlıq etmiş erməni generalın oğlu da istefa verdi - ŞOK FAKTLAR - VİDEO
18.06.2018, 10:44

Azərbaycanlılara qəddarlıq etmiş erməni generalın oğlu da istefa verdi - ŞOK FAKTLAR - VİDEO

ABŞ koalisiyası Suriya ordusuna zərbə endirib
18.06.2018, 10:35

ABŞ koalisiyası Suriya ordusuna zərbə endirib

Ermənistan atəşkəsi 102 dəfə pozdu
18.06.2018, 10:32

Ermənistan atəşkəsi 102 dəfə pozdu

Azərbaycanda aqrar sektor 9% böyüyüb
18.06.2018, 10:30

Azərbaycanda aqrar sektor 9% böyüyüb

Yaponiyadakı zəlzələdə ölən və yaralananlar arasında soydaşlarımız yoxdur - RƏSMİ
18.06.2018, 10:24

Yaponiyadakı zəlzələdə ölən və yaralananlar arasında soydaşlarımız yoxdur - RƏSMİ

Sumqayıtda dənizdə boğulan 51 yaşlı kişinin meyiti tapılıb
18.06.2018, 10:05

Sumqayıtda dənizdə boğulan 51 yaşlı kişinin meyiti tapılıb

DÇ-2018: Bu gün daha 3 oyun keçiriləcək - TƏQVİM
18.06.2018, 09:25

DÇ-2018: Bu gün daha 3 oyun keçiriləcək - TƏQVİM

Əhalinin banklarda 7.8 milyard manat pulu var
18.06.2018, 09:16

Əhalinin banklarda 7.8 milyard manat pulu var

ARXİV
SORĞU
Hansı ölkə dünya çempionu olacaq?
Argentina(16.8%)
Braziliya(16.8%)
Almaniya(15.6%)
İngiltərə(6.02%)
Portuqaliya(13.2%)
İspaniya(4.81%)
Fransa(4.81%)
Belçika(1.20%)
Seneqal(2.40%)
Rusiya(18.0%)