25 iyun 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - REPORTAJ - “Fatma, bizə qəhrəman adı verdilər” - SSRİ-nin qaz sənayesinə rəhbərlik etmiş azərbaycanlı nazir  
“Fatma, bizə qəhrəman adı verdilər” - SSRİ-nin qaz sənayesinə rəhbərlik etmiş azərbaycanlı nazir  
24.07.2017, 22:29

Onu əfsanəvi nazir, böyük insan, əsl peşəkar, xeyirxah ürəyə malik azərbaycanlı kimi xatırlayırlar. Bəli, məhz əfsanəvi... Sıravi ustalıqdan nazir kürsüsünə qədər pillə-pillə qalxan Sabit Orucov bu titulu gərgin əməyi, bacarığı, öz biliyinə və təcrübəsinə güvənməyi ilə qazanıb.

Modern.az saytı 1972-1981-ci illərdə SSRİ qaz sənayesi naziri Sabit Orucov haqqında yazını təqdim edir.

Sabit Orucov 1912-ci ildə Bakıda anadan olub. Azərbaycan Neft Sənayesi İnstitutunda ali təhsil alıb. İlk əmək fəaliyyətinə sıravi usta, mexanik kimi başlayıb. Qısa müddətdən sonra Suraxanı mədənlərində direktor, daha sonra isə “Ordconikidzeneft”in idarə rəisi, “Azneft”də mühəndis vəzifələrinə təyin olunub..

1946-cı ildə Sabit Orucov Moskvaya dəvət alıb, ona SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyində şöbə müdiri vəzifəsini həvalə ediblər.

Təşkilatçılığı və dərin biliklərə malik olması ilə həmişə diqqət mərkəzində olan Sabit Orucov 1947-1949-cu illərdə “Krasnodarneft” birliyində rəisin birinci müavini-baş mühəndis, 1949-1953 və 1955-1957-ci illərdə SSRİ neft sənayesi nazirinin müavini, 1957-1959-cu illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı Şurasının sədri, Nazirlər Soveti sədrinin müavini, 1959-1962-ci illərdə Azərbaycan Nazirlər Sovetinin SSRİ Nazirlər Sovetindəki nümayəndəsi, 1962-1965-ci illərdə SSRİ Dövlət Plan Komitəsində neft və qaz sənayesi üzrə baş idarənin rəhbəri, 1965-1972-ci illərdə SSRİ neft sənayesi nazirinin birinci müavini, 1972-1981-ci illərdə SSRİ qaz sənayesi naziri olub.

Sabit Orucov Xəzər dəniz neft yataqlarında, xüsusilə də neft daşlarında neft çıxarılmasına böyük əmək sərf edib.

1950-ci ildə Sabit Orucov Krasnodar mədənlərinin yenidən işə salınması, inkişaf etdirilməsi və neft hasilatının artırılmasına görə böyük uğura imza ataraq Stalin mükafatına layiq görülüb.


1965-ci ildə Qərbi Sibir yataqlarının mənimsənilməsində ciddi problemlərin olduğu bir vaxtda, həmin ərəfədə SSRİ neft sənayesi nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışan Sabit Orucov mövcud problemlərin həllini öz üzərinə götürüb və qısa müddət ərzində onun rəhbərliyi altında yüzdən artıq yataqlar istismara verilib. Artıq 1970-ci ildə Qərbi Sibir yataqlarından 250 milyon tondan artıq neft çıxarılıb. Tümen vilayətində neft hasilatının yüksək göstəricilərinə görə Sabit Orucov Lenin mükafatına layiq görülüb.

Sabit Orucovun Sibir uğurları Kremlin diqqətindən yayınmayıb. Həmin dövrdə SSRİ Nazirlər Sovetinin sədri olan Kosıgin Orucova böyük ümidlər bəsləyib. O,  ölkə üçün çox vacib sayılan bu sahənin ən iri və mürəkkəb layihələrini Sabit Orucova həvalə edəndə və Siyasi Büroda bu cür mürəkkəb məsələlərin həllinə ümidsiz yanaşılanda azərbaycanlı mütəxəssis bütün etimadları doğrultmağı bacarıb və təşkilatçılıq qabiliyyəti ilə ümidsizliyə qapılan Kreml məmurlarını təəcübləndirməyə də nail olub.

Və bütün bunların nəticəsi olaraq 1972-ci ildə Kosıgin Orucovu Kremlə dəvət edib və onlar birlikdə Leonid İliç Brejnevin kabinetinə təşrif buyurublar. Bu görüşdə uzun-uzadı müzakirə olmadam Sabit Orucov SSRİ-nin qaz sənayesi naziri təyin olunub.

Sabit Orucov kabinetdə əyləşməyi sevən nazirlərdən olmayıb. Onun haqqında belə bir məsəl də çəkiblər: “Naziri kabinetdə yox, qaz çıxan yerdə axtarın”.

Sadəliyi, səmimiyyəti ilə seçilən Sabit Orucov dostcanlı, ailəsini sevən adam olub, kabinetində həyat yoldaşının və qızının şəklini saxlayıb, daim ezəmiyyətlərdə olduğundan onlara çox vaxt ayıra bilmədiyini də başa düşüb, ancaq qarşılıqlı anlaşma bu ailənin xoşbəxtliyini həmişə qoruyub saxlayıb. Orucovla eyni ərəfədə SSRİ neft və qaz sənayesi obyektlərinin tikintisi nazirinin müavini olmuş Vladimir Çirskov onunla bağlı xatirələrində yazıb:


“Sabit Orucov özünü bütövlükdə işə həsr edən adam idi. Ancaq buna baxmayaraq o, ailəsini də çox sevirdi. Ona Sosialist Qəhrəmanı adı veriləndə birinci olaraq həyat yoldaşına zəng vurub uğurunu ilk olaraq onunla bölüşdü:


- Fatma, bizə qəhrəman adı verdilər...


Onun ən gözəl xüsusiyyətlərindən biri də o idi ki, iş nə qədər gərgin olsa da, mühitin, münasibətlərin gərginləşməsinə imkan vermirdi. Yaxşı xatırlayıram, Sibirin ucqar bölgələrindən birində ezamiyyətdə idik. Orucov müşavirə keçirirdi, yüzə yaxın rəhbər işçi müşavirədə iştirak edirdilər və çox ciddi məsələlər müzakirə olunurdu. Həmin müşavirə zamanı xokkey üzrə dünya şempionatı gedirdi və SSRİ yığması finalda oynayırdı. Biz olduğumuz yerdə televizor yox idi. Arxa otaqların birində isə sıravi işçilər radio vasitəsi ilə SSRİ komandasına azarkeşlik edirdilər. Elə müşavirədə olanların çoxusu da xokkey azarkeşləri idi. Bunu bildiyimdən qərara gəldim ki, Orucova kiçik bir qeyd yazın göndərim. Kiçik bir kağız parçasında xokkeylə bağlı məsələni ona agah etdim. O kağızı oxuduqdan sonra ciddi bir görkəm alıb ayağa durdu:


- Yoldaşlar, mən sizə bir məsələ ilə bağlı məlumat verməliyəm. Biz hazırda çox mühüm bir məsələni, neft-qaz hasilatını müzakirə edirik və bu məsələ dövlətimiz üçün olduqca vacibdir. Amma digər bir ciddiliyi heç də az olmayan məsələ də var. Hazırda bizim xokkeyçilərimiz final oyununda ölkəmizi təmsil edirlər. Oyunun bitməsinə 10 dəqiqə qalır. Əgər etiraz etmirsinizsə, biz müşavirəni 10 dəqiqəlik saxlayaq və komandamızın qələbəsinin şahidi olaq. Xahiş edirəm, radionu müşavirə zalına gətirin.


Beləliklə biz hamımız radio vasitəsilə oyunu izlədik, Orucovun proqnozu doğru çıxdı, biz bir-birimizi qələbə münasibətilə təbrik etdik. Bundan sonra müşavirə daha ciddi şəkildə öz işini davam etdirdi...”.


Sabit Orucovun zamanında SSRİ-nin, həmçinin Azərbaycanın qaz sənayesinin inkişafına verdiyi töhfələr bu gün də bəhrəsini verməkdədir. Məhz vahid qaz təchizatı sisteminin qurulması Sabit Orucovun nəzəriyyəsi əsasında yaradılıb. Rusiyanın nəhəng “Qazprom” şirkətinin Sabit Orucovun 100 illiyi ilə bağlı keçirdiyi təntənəli tədbirdə də onun əvəzsiz xidmətləri yüksək qiymətləndirilib.


Sabit Orucov təkcə SSRİ-də deyil, həm də xarici ölkələrdə də təcrübəli mütəxəssis kimi tanınıb. Elmi araşdırmaları böyük marağa səbəb olan professor Sabit Orucov Yaponiya, İngiltərə, Kanada, ABŞ, Almaniya və bir sıra ölkələrdə Ümumdünya və Beynəlxalq Neft və Qaz Konqreslərində məruzələrlə çıxış edib, 8-ci Moskva Neft Konqresində Dünya Neft Konqreslərinin vitse-prezidenti seçilib.

O, iki dəfə SSRİ Dövlət Mükafatı və Lenin mükafatı laureatı olub, 1980-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb, 3 dəfə “Lenin” ordeni, 4 dəfə “Qırmızı Əmək Bayrağı” ordeni və medallarla təltif olunub.

Sabit Orucov 1981-ci ildə Moskva şəhərində vəfat edib, Moskvanın Novodeviçye qəbirstanlığında dəfn olunub.

İlham Cəmiloğlu


İlham Cəmiloğlu
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Tanınmış aparıcıya ağır itki
25.06.2018, 00:46

Tanınmış aparıcıya ağır itki

Maşını aşan qohumuna köməyə gələn sürücü piyadanı vurub öldürdü
25.06.2018, 00:27

Maşını aşan qohumuna köməyə gələn sürücü piyadanı vurub öldürdü

Dünya Çempionatı-2018: Polşa qrupdan çıxa bilmədi
25.06.2018, 00:06

Dünya Çempionatı-2018: Polşa qrupdan çıxa bilmədi

Ərdoğan rəqiblərinə səsləndi: Heç kim məğlubiyyətini ...
24.06.2018, 23:46

Ərdoğan rəqiblərinə səsləndi: Heç kim məğlubiyyətini ...

İlham Əliyev: “Azərbaycan-Türkiyə dostluğu strateji tərəfdaşlığın ən yüksək səviyyəsindədir”
24.06.2018, 23:29

İlham Əliyev: “Azərbaycan-Türkiyə dostluğu strateji tərəfdaşlığın ən yüksək səviyyəsindədir”

Parlament seçkilərində səslərin 91 faizi sayılıb:  “Cümhur ittifaqı”  54,06 faiz səs alıb - YENİLƏNİB
24.06.2018, 23:11

Parlament seçkilərində səslərin 91 faizi sayılıb: “Cümhur ittifaqı” 54,06 faiz səs alıb - YENİLƏNİB

Dövlət Baxçalı da Ərdoğanı təbrik etdi
24.06.2018, 23:03

Dövlət Baxçalı da Ərdoğanı təbrik etdi

PJAK-ın hücumunda azərbaycanlı öldü
24.06.2018, 22:34

PJAK-ın hücumunda azərbaycanlı öldü

Türkiyədə bülletenlərin 82 faizi sayılıb: Ərdoğan liderdir - YENİLƏNİB
24.06.2018, 22:21

Türkiyədə bülletenlərin 82 faizi sayılıb: Ərdoğan liderdir - YENİLƏNİB

Rusiya səmasında meteorit partladı - VİDEO
24.06.2018, 22:11

Rusiya səmasında meteorit partladı - VİDEO

İlham Əliyev Ərdoğanı qələbəyə görə təbrik etdi
24.06.2018, 21:38

İlham Əliyev Ərdoğanı qələbəyə görə təbrik etdi

Şəkidə zəlzələ oldu
24.06.2018, 21:17

Şəkidə zəlzələ oldu

Dünya Çempionatı-2018: Yaponiya Seneqalla sülhlə ayrıldı
24.06.2018, 21:03

Dünya Çempionatı-2018: Yaponiya Seneqalla sülhlə ayrıldı

Gürcüstanda 100-ə yaxın insan zəhərlənib
24.06.2018, 20:45

Gürcüstanda 100-ə yaxın insan zəhərlənib

Elmira Axundova Masallıda seçicilərlə görüşüb - FOTOLAR
24.06.2018, 20:19

Elmira Axundova Masallıda seçicilərlə görüşüb - FOTOLAR

Dünya Çempionatı-2018: İngilislər Panamanı darmadağın etdilər   
24.06.2018, 20:04

Dünya Çempionatı-2018: İngilislər Panamanı darmadağın etdilər  

Xaçmazda ağır qəza: 1 ölü, 1 yaralı
24.06.2018, 19:41

Xaçmazda ağır qəza: 1 ölü, 1 yaralı

Xaçmazda  5 hektar biçilməmiş taxıl sahəsi yanıb
24.06.2018, 18:38

Xaçmazda  5 hektar biçilməmiş taxıl sahəsi yanıb

AzEdu.az-ın rəsm müsabiqəsinin məktəbli qalibləri əsgərlərlə görüşdülər - FOTOLAR
24.06.2018, 18:24

AzEdu.az-ın rəsm müsabiqəsinin məktəbli qalibləri əsgərlərlə görüşdülər - FOTOLAR

Türkiyədə səsvermə YEKUNLAŞDI - Səslər sayılır
24.06.2018, 18:03

Türkiyədə səsvermə YEKUNLAŞDI - Səslər sayılır

Qoldan sonra siyasi jest edən İsveçrə futbolçuları cəzalandırıla bilər
24.06.2018, 17:30

Qoldan sonra siyasi jest edən İsveçrə futbolçuları cəzalandırıla bilər

Rusiya Dövlət Dumasının sədri Bakıya gəldi
24.06.2018, 17:20

Rusiya Dövlət Dumasının sədri Bakıya gəldi

Baş nazir kreslosunu hərraca çıxardacağına vəd verib
24.06.2018, 16:56

Baş nazir kreslosunu hərraca çıxardacağına vəd verib

Rusiya və ABŞ prezidentləri iyulun 15-də Vyanada görüşəcək
24.06.2018, 15:59

Rusiya və ABŞ prezidentləri iyulun 15-də Vyanada görüşəcək

Türkiyədə seçkiləri müşahidə edən azərbaycanlı deputat: “...qanun pozuntusu yoxdur”
24.06.2018, 15:33

Türkiyədə seçkiləri müşahidə edən azərbaycanlı deputat: “...qanun pozuntusu yoxdur”

Ərdoğan səsvermədə iştirak etdi
24.06.2018, 15:30

Ərdoğan səsvermədə iştirak etdi

İran Azərbaycan münasibətlərini kimlər və niyə pozur – Sensasion faktlar
24.06.2018, 14:50

İran Azərbaycan münasibətlərini kimlər və niyə pozur – Sensasion faktlar

Prezident Yavər Camalovun vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı verib
24.06.2018, 14:40

Prezident Yavər Camalovun vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı verib

Sabahın HAVASI: temperatur 38 dərəcəyə yüksələcək
24.06.2018, 14:28

Sabahın HAVASI: temperatur 38 dərəcəyə yüksələcək

Goranboyda maşın aşdı: xəsarət alanlar var
24.06.2018, 14:24

Goranboyda maşın aşdı: xəsarət alanlar var

Azərbaycan deputatları Türkiyədəki seçkilər haqda: “Bu dəfə də uğurlu seçim edəcəklər”
24.06.2018, 13:51

Azərbaycan deputatları Türkiyədəki seçkilər haqda: “Bu dəfə də uğurlu seçim edəcəklər”

Xırdalanda evdə yanğın: 3 azyaşlı yanıq xəsarətləri aldı
24.06.2018, 13:15

Xırdalanda evdə yanğın: 3 azyaşlı yanıq xəsarətləri aldı

Müdafiə sənayesi naziri Yavər Camalov dəfn edilib - FOTOLAR
24.06.2018, 13:03

Müdafiə sənayesi naziri Yavər Camalov dəfn edilib - FOTOLAR

Elçibəyin ailəsi onun 80 illiyini Kələkidə qeyd edir
24.06.2018, 12:52

Elçibəyin ailəsi onun 80 illiyini Kələkidə qeyd edir

Səs verən Muharrem İnce jurnalisti danladı: “Əlimdən tutub...”
24.06.2018, 12:27

Səs verən Muharrem İnce jurnalisti danladı: “Əlimdən tutub...”

ARXİV
SORĞU
Hansı ölkə dünya çempionu olacaq?
Argentina(12.0%)
Braziliya(24.1%)
Almaniya(10.6%)
İngiltərə(2.32%)
Portuqaliya(12.0%)
İspaniya(5.58%)
Fransa(4.65%)
Belçika(2.32%)
Seneqal(3.72%)
Rusiya(22.3%)