20 sentyabr 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - REPORTAJ - “Fatma, bizə qəhrəman adı verdilər” - SSRİ-nin qaz sənayesinə rəhbərlik etmiş azərbaycanlı nazir  
“Fatma, bizə qəhrəman adı verdilər” - SSRİ-nin qaz sənayesinə rəhbərlik etmiş azərbaycanlı nazir  
24.07.2017, 22:29

Onu əfsanəvi nazir, böyük insan, əsl peşəkar, xeyirxah ürəyə malik azərbaycanlı kimi xatırlayırlar. Bəli, məhz əfsanəvi... Sıravi ustalıqdan nazir kürsüsünə qədər pillə-pillə qalxan Sabit Orucov bu titulu gərgin əməyi, bacarığı, öz biliyinə və təcrübəsinə güvənməyi ilə qazanıb.

Modern.az saytı 1972-1981-ci illərdə SSRİ qaz sənayesi naziri Sabit Orucov haqqında yazını təqdim edir.

Sabit Orucov 1912-ci ildə Bakıda anadan olub. Azərbaycan Neft Sənayesi İnstitutunda ali təhsil alıb. İlk əmək fəaliyyətinə sıravi usta, mexanik kimi başlayıb. Qısa müddətdən sonra Suraxanı mədənlərində direktor, daha sonra isə “Ordconikidzeneft”in idarə rəisi, “Azneft”də mühəndis vəzifələrinə təyin olunub..

1946-cı ildə Sabit Orucov Moskvaya dəvət alıb, ona SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyində şöbə müdiri vəzifəsini həvalə ediblər.

Təşkilatçılığı və dərin biliklərə malik olması ilə həmişə diqqət mərkəzində olan Sabit Orucov 1947-1949-cu illərdə “Krasnodarneft” birliyində rəisin birinci müavini-baş mühəndis, 1949-1953 və 1955-1957-ci illərdə SSRİ neft sənayesi nazirinin müavini, 1957-1959-cu illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı Şurasının sədri, Nazirlər Soveti sədrinin müavini, 1959-1962-ci illərdə Azərbaycan Nazirlər Sovetinin SSRİ Nazirlər Sovetindəki nümayəndəsi, 1962-1965-ci illərdə SSRİ Dövlət Plan Komitəsində neft və qaz sənayesi üzrə baş idarənin rəhbəri, 1965-1972-ci illərdə SSRİ neft sənayesi nazirinin birinci müavini, 1972-1981-ci illərdə SSRİ qaz sənayesi naziri olub.

Sabit Orucov Xəzər dəniz neft yataqlarında, xüsusilə də neft daşlarında neft çıxarılmasına böyük əmək sərf edib.

1950-ci ildə Sabit Orucov Krasnodar mədənlərinin yenidən işə salınması, inkişaf etdirilməsi və neft hasilatının artırılmasına görə böyük uğura imza ataraq Stalin mükafatına layiq görülüb.


1965-ci ildə Qərbi Sibir yataqlarının mənimsənilməsində ciddi problemlərin olduğu bir vaxtda, həmin ərəfədə SSRİ neft sənayesi nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışan Sabit Orucov mövcud problemlərin həllini öz üzərinə götürüb və qısa müddət ərzində onun rəhbərliyi altında yüzdən artıq yataqlar istismara verilib. Artıq 1970-ci ildə Qərbi Sibir yataqlarından 250 milyon tondan artıq neft çıxarılıb. Tümen vilayətində neft hasilatının yüksək göstəricilərinə görə Sabit Orucov Lenin mükafatına layiq görülüb.

Sabit Orucovun Sibir uğurları Kremlin diqqətindən yayınmayıb. Həmin dövrdə SSRİ Nazirlər Sovetinin sədri olan Kosıgin Orucova böyük ümidlər bəsləyib. O,  ölkə üçün çox vacib sayılan bu sahənin ən iri və mürəkkəb layihələrini Sabit Orucova həvalə edəndə və Siyasi Büroda bu cür mürəkkəb məsələlərin həllinə ümidsiz yanaşılanda azərbaycanlı mütəxəssis bütün etimadları doğrultmağı bacarıb və təşkilatçılıq qabiliyyəti ilə ümidsizliyə qapılan Kreml məmurlarını təəcübləndirməyə də nail olub.

Və bütün bunların nəticəsi olaraq 1972-ci ildə Kosıgin Orucovu Kremlə dəvət edib və onlar birlikdə Leonid İliç Brejnevin kabinetinə təşrif buyurublar. Bu görüşdə uzun-uzadı müzakirə olmadam Sabit Orucov SSRİ-nin qaz sənayesi naziri təyin olunub.

Sabit Orucov kabinetdə əyləşməyi sevən nazirlərdən olmayıb. Onun haqqında belə bir məsəl də çəkiblər: “Naziri kabinetdə yox, qaz çıxan yerdə axtarın”.

Sadəliyi, səmimiyyəti ilə seçilən Sabit Orucov dostcanlı, ailəsini sevən adam olub, kabinetində həyat yoldaşının və qızının şəklini saxlayıb, daim ezəmiyyətlərdə olduğundan onlara çox vaxt ayıra bilmədiyini də başa düşüb, ancaq qarşılıqlı anlaşma bu ailənin xoşbəxtliyini həmişə qoruyub saxlayıb. Orucovla eyni ərəfədə SSRİ neft və qaz sənayesi obyektlərinin tikintisi nazirinin müavini olmuş Vladimir Çirskov onunla bağlı xatirələrində yazıb:


“Sabit Orucov özünü bütövlükdə işə həsr edən adam idi. Ancaq buna baxmayaraq o, ailəsini də çox sevirdi. Ona Sosialist Qəhrəmanı adı veriləndə birinci olaraq həyat yoldaşına zəng vurub uğurunu ilk olaraq onunla bölüşdü:


- Fatma, bizə qəhrəman adı verdilər...


Onun ən gözəl xüsusiyyətlərindən biri də o idi ki, iş nə qədər gərgin olsa da, mühitin, münasibətlərin gərginləşməsinə imkan vermirdi. Yaxşı xatırlayıram, Sibirin ucqar bölgələrindən birində ezamiyyətdə idik. Orucov müşavirə keçirirdi, yüzə yaxın rəhbər işçi müşavirədə iştirak edirdilər və çox ciddi məsələlər müzakirə olunurdu. Həmin müşavirə zamanı xokkey üzrə dünya şempionatı gedirdi və SSRİ yığması finalda oynayırdı. Biz olduğumuz yerdə televizor yox idi. Arxa otaqların birində isə sıravi işçilər radio vasitəsi ilə SSRİ komandasına azarkeşlik edirdilər. Elə müşavirədə olanların çoxusu da xokkey azarkeşləri idi. Bunu bildiyimdən qərara gəldim ki, Orucova kiçik bir qeyd yazın göndərim. Kiçik bir kağız parçasında xokkeylə bağlı məsələni ona agah etdim. O kağızı oxuduqdan sonra ciddi bir görkəm alıb ayağa durdu:


- Yoldaşlar, mən sizə bir məsələ ilə bağlı məlumat verməliyəm. Biz hazırda çox mühüm bir məsələni, neft-qaz hasilatını müzakirə edirik və bu məsələ dövlətimiz üçün olduqca vacibdir. Amma digər bir ciddiliyi heç də az olmayan məsələ də var. Hazırda bizim xokkeyçilərimiz final oyununda ölkəmizi təmsil edirlər. Oyunun bitməsinə 10 dəqiqə qalır. Əgər etiraz etmirsinizsə, biz müşavirəni 10 dəqiqəlik saxlayaq və komandamızın qələbəsinin şahidi olaq. Xahiş edirəm, radionu müşavirə zalına gətirin.


Beləliklə biz hamımız radio vasitəsilə oyunu izlədik, Orucovun proqnozu doğru çıxdı, biz bir-birimizi qələbə münasibətilə təbrik etdik. Bundan sonra müşavirə daha ciddi şəkildə öz işini davam etdirdi...”.


Sabit Orucovun zamanında SSRİ-nin, həmçinin Azərbaycanın qaz sənayesinin inkişafına verdiyi töhfələr bu gün də bəhrəsini verməkdədir. Məhz vahid qaz təchizatı sisteminin qurulması Sabit Orucovun nəzəriyyəsi əsasında yaradılıb. Rusiyanın nəhəng “Qazprom” şirkətinin Sabit Orucovun 100 illiyi ilə bağlı keçirdiyi təntənəli tədbirdə də onun əvəzsiz xidmətləri yüksək qiymətləndirilib.


Sabit Orucov təkcə SSRİ-də deyil, həm də xarici ölkələrdə də təcrübəli mütəxəssis kimi tanınıb. Elmi araşdırmaları böyük marağa səbəb olan professor Sabit Orucov Yaponiya, İngiltərə, Kanada, ABŞ, Almaniya və bir sıra ölkələrdə Ümumdünya və Beynəlxalq Neft və Qaz Konqreslərində məruzələrlə çıxış edib, 8-ci Moskva Neft Konqresində Dünya Neft Konqreslərinin vitse-prezidenti seçilib.

O, iki dəfə SSRİ Dövlət Mükafatı və Lenin mükafatı laureatı olub, 1980-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb, 3 dəfə “Lenin” ordeni, 4 dəfə “Qırmızı Əmək Bayrağı” ordeni və medallarla təltif olunub.

Sabit Orucov 1981-ci ildə Moskva şəhərində vəfat edib, Moskvanın Novodeviçye qəbirstanlığında dəfn olunub.

İlham Cəmiloğlu


İlham Cəmiloğlu
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
ABŞ-dakı silahlı insidentdə 5 nəfər öldü
20.09.2018, 21:08

ABŞ-dakı silahlı insidentdə 5 nəfər öldü

Şəhriyar Məmmədyarov ata oldu
20.09.2018, 20:55

Şəhriyar Məmmədyarov ata oldu

Bakıda ağır qəza: 4 ölüdən biri tanınmaz hala düşdü - VİDEO
20.09.2018, 20:41

Bakıda ağır qəza: 4 ölüdən biri tanınmaz hala düşdü - VİDEO

Şeyxin Aşura aksiyası - Azərbaycanlılar kütləvi şəkildə qanverməyə qatılıb - VİDEO 
20.09.2018, 20:14

Şeyxin Aşura aksiyası - Azərbaycanlılar kütləvi şəkildə qanverməyə qatılıb - VİDEO 

Xərçəngin yayılmasının ağlagəlməz səbəbi açıqlandı
20.09.2018, 20:03

Xərçəngin yayılmasının ağlagəlməz səbəbi açıqlandı

Hərbi attaşe: Azərbaycanla əməkdaşlığı davam etdirmək niyyətindəyik
20.09.2018, 19:55

Hərbi attaşe: Azərbaycanla əməkdaşlığı davam etdirmək niyyətindəyik

Azad Rəhimov: “Dünya çempionatının yüksək səviyyədə keçirilməsinə çalışırıq”
20.09.2018, 19:45

Azad Rəhimov: “Dünya çempionatının yüksək səviyyədə keçirilməsinə çalışırıq”

Erməni ekspert: Ermənistan Azərbaycana uduzur
20.09.2018, 19:26

Erməni ekspert: Ermənistan Azərbaycana uduzur

Azərbaycanda 835 dini qurum qeydiyyatdan keçib
20.09.2018, 19:02

Azərbaycanda 835 dini qurum qeydiyyatdan keçib

Sarayda yanğın - xəsarət alan var
20.09.2018, 18:56

Sarayda yanğın - xəsarət alan var

Sabah bu ərazilərdə su kəsiləcək
20.09.2018, 18:54

Sabah bu ərazilərdə su kəsiləcək

Argentina səfiri “Mədəniyyət Elçisi” fəxri adına layiq görüldü
20.09.2018, 18:49

Argentina səfiri “Mədəniyyət Elçisi” fəxri adına layiq görüldü

Aksiya başa çatdı - 5539 nəfər qan VERDİ
20.09.2018, 18:39

Aksiya başa çatdı - 5539 nəfər qan VERDİ

Etimad İsmayılovun qatili hadisəni nəyə görə törətdiyini SÖYLƏDİ   
20.09.2018, 18:10

Etimad İsmayılovun qatili hadisəni nəyə görə törətdiyini SÖYLƏDİ  

“Nar” İsmayıllıda 4G şəbəkəsini qurdu
20.09.2018, 18:03

“Nar” İsmayıllıda 4G şəbəkəsini qurdu

“Xoşbəxt Yusifzadə bütün neftçilərin atası ola bilmədi” - Məşhur neftçinin MÜSAHİBƏSİ
20.09.2018, 17:59

“Xoşbəxt Yusifzadə bütün neftçilərin atası ola bilmədi” - Məşhur neftçinin MÜSAHİBƏSİ

Tramp bu dəfə Afrikada divar hörmək istəyir
20.09.2018, 17:58

Tramp bu dəfə Afrikada divar hörmək istəyir

İlham Əliyev maltalı həmkarını təbrik edib
20.09.2018, 17:58

İlham Əliyev maltalı həmkarını təbrik edib

Mehriban Əliyeva NATO baş katibinin müavinini qəbul edib
20.09.2018, 17:51

Mehriban Əliyeva NATO baş katibinin müavinini qəbul edib

Ədliyyə naziri 40 nəfəri işə götürdü, onlara rütbələr verdi
20.09.2018, 17:34

Ədliyyə naziri 40 nəfəri işə götürdü, onlara rütbələr verdi

“Qarabağ”ın bugünkü AvroLiqa oyununu hansı telekanal verəcək?
20.09.2018, 17:30

“Qarabağ”ın bugünkü AvroLiqa oyununu hansı telekanal verəcək?

Azərbaycan Prezidenti NATO nümayəndə heyətini qəbul edib 
20.09.2018, 17:25

Azərbaycan Prezidenti NATO nümayəndə heyətini qəbul edib 

İlham Əliyev bir sıra ölkələrin parlament rəhbərlərini qəbul edib - FOTO
20.09.2018, 17:24

İlham Əliyev bir sıra ölkələrin parlament rəhbərlərini qəbul edib - FOTO

UEFA Ronalduya qarşı iş açdı
20.09.2018, 17:15

UEFA Ronalduya qarşı iş açdı

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
20.09.2018, 17:10

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

Aşura günü 2403 litr qan toplandı
20.09.2018, 17:09

Aşura günü 2403 litr qan toplandı

Akif Əlizadə medalla təltif olundu
20.09.2018, 16:59

Akif Əlizadə medalla təltif olundu

Aşura: Hansı müsəlman ölkəsi necə qeyd edir?
20.09.2018, 16:45

Aşura: Hansı müsəlman ölkəsi necə qeyd edir?

Qadının evindən pul və məişət əşyaları oğurlayan şəxs tutuldu
20.09.2018, 16:26

Qadının evindən pul və məişət əşyaları oğurlayan şəxs tutuldu

Zakir Həsənov təlimləri izlədi - FOTO
20.09.2018, 16:12

Zakir Həsənov təlimləri izlədi - FOTO

AQTA maarifləndirir - Agentlikdən uşaq qidaları ilə bağlı tövsiyə - Yeni RUBRİKA    
20.09.2018, 15:57

AQTA maarifləndirir - Agentlikdən uşaq qidaları ilə bağlı tövsiyə - Yeni RUBRİKA  

Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi   
20.09.2018, 15:43

Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi  

Azərbaycandan Ermənistana qaçanlar Yerevanda aksiya keçirdilər
20.09.2018, 15:34

Azərbaycandan Ermənistana qaçanlar Yerevanda aksiya keçirdilər

Etimad İsmayılov sabah Nardaranda dəfn olunacaq
20.09.2018, 15:30

Etimad İsmayılov sabah Nardaranda dəfn olunacaq

Ər-arvad qonşuları tərəfindən döyüldü
20.09.2018, 15:23

Ər-arvad qonşuları tərəfindən döyüldü

ARXİV