20 noyabr 2017, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Mən sənin ruhunam, axmaq insan, qorxaqsan... – FƏLSƏFİ
Mən sənin ruhunam, axmaq insan, qorxaqsan... – FƏLSƏFİ
01.08.2017, 13:57

Elə belə də bilirdim. Bilirdim ki, ruhumla söhbətim sonsuz əzablarla müşayiət olunacaq və zaman keçdikcə mən fəlsəfə tarixinin bu qorxulu axtarışlarını daha çox götür-qoy edəcəyəm beynimdə. Heyhat...

Qorxunun gəncliyi də elə bizim yaşlanmaq sindromumuzla ekvivalent imiş. Kim daha çox yaşlanırsa, o qədər də çox qorxur. Mən ölümü nə vaxt burnumun ucunda görürəm onda daha çox qorxuram. Ruhumun əbədiliyi yaxud keçərliyi də məni yaş artımımla bərabər düşündürür sanki.

Görəsən, həqiqətən ruh cismdən ayrı yaşaya bilirmi? Yəni, həqiqətən bizim nəfəsimiz kəsilib, ürəyimiz dayanandan sonra fəlsəfə tarixinin o əbədi qalmaqallı mövzusunda hansı durumla qarşılaşacağıq? Nə qədər materialist olursan ol, hardasa bir balaca qığılcım qədər də olsa inamın mütləq qalır, eləcə də skeptika ruhun daimiliyi mövzusuna şübhəsiz inananların da mütləq içində bir yerlərdə mövcuddur.

 

Elə bu düşüncələrin içərisində ikən birdən gözlərimi yumdum. Dəli bir qıcolma ilə üz-üzə, göz-gözə dayanmışdım. Bu vaxt ruh bədənimdən qalxdı və başımın üstündə formal bir məsafədə dayanaraq mənimlə dialoqa başladı:

 

- Salam, bədən.

- Bədən?

- Bəli, bədən. Unutma ki, sən sadəcə cismsən. Mən olmasam, sən heç nəsən, bir heç. Buna istədiyin qədər inana bilərsən. Hətta səni indi danışdıran belə mənəm, axmaq adam.

- Sən mən deyilsənmi?

- Mən sənin ruhunam.

- Ruh?

- Hə, sənin ruhun. Baxmayaraq ki, dünya yaranandan mənim adımı müxtəlif yarlıqlarla fərqli insanlara qoyduz. Biriləriniz sevgilinizə “ruhum” dedi, biriləriniz valideynlərinizə, amma heç vaxt öz içinizə dönmədiz.

- Mən sənin varlığına inanmıram, ruhum. Sən mənim qorxularım, duyğularım və instinktlərimdən başqa heç nəsən.

 

Ruhum eynən mənim kimi alnını qaşıdı, şəhadət barmağı ilə gicgahını tərpətdi və söhbətə davam elədi:

 

- Sən ölümdən qorxursan.

- Yox, qorxmuram.

- Əmin ol ki, qorxursan.

- Bunu sən müəyyənləşdirə bilməzsən.

- Mən sənin ruhunam, axmaq insan. Özünü məğrur göstərmə, qorxaqsan, qorxaq, qorxursan, qorxursan, qorxursan.

 

Ruh elə bil məni ələ salırdı. Axı o, hardan bilirdi ki, mən elə bayaqdan bu qorxularıma görə fikirliyəm. Sakitcə susdum və ruhum gözlərimin içinə baxaraq danışmağa davam elədi:

 

- Heç bir canlı ölmək istəmir. Ölümdən qorxmağın alternativini heç vaxt doğru müəyyən edə bilməmisiz. Tarix boyu ən məğrur görünənləriniz ölümdən qorxmamağı cəsarət kimi xarakterizə etdi. Amma axı həyat sadəcə bir anlıqdır, dünyadakı müxtəlif dinlərə məxsus insanlar da mənim sizin bədəninizdən ayrılıb həmişə yaşadığıma inanır, onda sual olunur, niyə yekə-yekə danışmaq yerinə, hamınızın ölümdən qorxduğunuzu etiraf edə bilmirsiz?

 

O, haqqlı idi. Ən qəribəsi də bu idi ki, mən paranoyik durumda idim. Bu, nə axmaqlıqdır? Mənim kimi aqnostik, Bertran Rassel fəlsəfəsinin vurğunu olan adam indi öz ruhumla danışırdım?

 

Ruhum qəhqəhə çəkdi. Onda elə bir səmimi gülüş var idi ki, nə özümdə, nə də başqa canlılarda tez-tez rastlaşdığım bir təbəssüm deyildi qətiyyən. Buna əmin idim. O, düz gözlərimin içinə baxaraq dedi:

 

-  Səncə insanların hamısını birləşdirən tək şey nədir?

- Ruh.

- Necə belə əmin cavab verə bilirsən?

- Çünki bütün insanlar eyni görünsələr də, fərqlidirlər. Bizim hamımız ümumi bir məqsəd uğrunda yaşayırıq sanki...

 

Ruhum bu anda üstümə qışqırdı:

 

- Məqsədiniz fərqli olmalı idi, amma sizin istədiyiniz kimi oldu. Hamınız dünyanı daha çox yaşanılası yer etmək əvəzinə yaşanılmayacaq bir hala gətirrdiniz.

 

Mən razı idim onunla, başa düşürdüm ki, mənim həmişə keçirdiyim hisslərimi mənə bəxş edən də ruhum idi.

 

- Yaxşı, cism, mən gedirəm,- deyə, ruhum əl salladı.

 

- Bir dəqiqə...- düşünürdüm,- sən axı niyə gəlmişdin?

 

Ruhum gülürdü, uzun müddət gözlərimə baxdı. Aramızdakı sükutu onun səsi böldü:

 

- Görürəm ki, uzun müddətdir məni cismindən aralı salmaq istəyirsən. Çətinliklər yaşayırsan, bu yaşadığın ağrıları sənə yaşadan da mənəm, çünki mən yanıram, mən acı çəkirəm. Sən mənim təlatümlərimdən doğan hiddətlə divara yumruq atıb barmaqlarını sındıranda da, özünü qəribə, kimsəsiz və yalqız hiss edəndə də əzabı ruhun çəkir. Amma düşün, bir də heç vaxt yaşamaq şansın olmaycaq, bir də heç kim səni bu həyata bağlamayacaq. Və həm də bir özün fikirləş, keşməkeşsiz, ziddiyətsiz, ancaq harmoniya ilə dolmuş bir həyat olduqca monoton və sıxıcı olmazdımı? Tələsmə, dostum, qoy ölümün təbii olsun, heç birinizin qəsdə haqqınız yoxdur.

Bu sözlərdən sonra yenicə dəli olduğumu düşünürdüm. Birdən bədənimdən sanki elektrik cərəyanı keçirmiş kimi hiss etməyə başladım, hər yerim əsirdi.

Bu, nə idi? Yuxumda öz ruhumlamı danışırdım?

 

***

Fəlsəfə dərsində ruhdan mövzu düşdü və müəllimim məni ayağa qaldırdı.

 

“ Ruh səncə nədir” sualına sakitcə susdum.

 

Çünki mən metafizika ilə bağlı suallarımdan ölənə kimi qurtula bilməyəcəkdim.

 

Tural İsmayılov


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Sabah paytaxtın bu rayonu qazsız qalacaq
20.11.2017, 21:15

Sabah paytaxtın bu rayonu qazsız qalacaq

Böyük şəhərlərdə tıxaclardan qurtulmağın YOLLARI
20.11.2017, 21:01

Böyük şəhərlərdə tıxaclardan qurtulmağın YOLLARI

Ərdoğan Putinlə Qarabağ münaqişəsini yalnız təkbətək görüşdə müzakirə edib
20.11.2017, 20:44

Ərdoğan Putinlə Qarabağ münaqişəsini yalnız təkbətək görüşdə müzakirə edib

Balakəndə oğurluqla məşğul olan dəstə zərərsizləşdirildi
20.11.2017, 20:29

Balakəndə oğurluqla məşğul olan dəstə zərərsizləşdirildi

Bakı Metropoliteni” "Qarabağ"a görə gücləndirilmiş iş rejiminə keçir
20.11.2017, 20:15

Bakı Metropoliteni” "Qarabağ"a görə gücləndirilmiş iş rejiminə keçir

İlham Əliyev:
20.11.2017, 20:02

İlham Əliyev: "Futbol Azərbaycanda prioritet sahələrdən biridir" - Yenilənib

Lökbatandakı partlayışla bağlı RƏSMİ MƏLUMAT
20.11.2017, 19:51

Lökbatandakı partlayışla bağlı RƏSMİ MƏLUMAT

Samuxda zəlzələ olub
20.11.2017, 19:00

Samuxda zəlzələ olub

Xəzəryanı ölkələrin XİN başçılarının Moskva görüşünün vaxtı açıqlanıb
20.11.2017, 18:53

Xəzəryanı ölkələrin XİN başçılarının Moskva görüşünün vaxtı açıqlanıb

Bakıda FIFA sammiti keçiriləcək
20.11.2017, 18:42

Bakıda FIFA sammiti keçiriləcək

Azərbaycan OPEK-in iclasına dəvət olunub
20.11.2017, 18:32

Azərbaycan OPEK-in iclasına dəvət olunub

Avropa Birliyinin maliyyələşdirdiyi layihə fəaliyyətə başlayıb
20.11.2017, 18:14

Avropa Birliyinin maliyyələşdirdiyi layihə fəaliyyətə başlayıb

Yeni Azərbaycan Partiyası - 25: xalqa, dövlətə xidmət nümunəsi
20.11.2017, 18:00

Yeni Azərbaycan Partiyası - 25: xalqa, dövlətə xidmət nümunəsi

Türkiyəli jurnalist azərbaycanlı yol polisindən yazdı: ”Dedi, pulun yoxdursa...”
20.11.2017, 17:49

Türkiyəli jurnalist azərbaycanlı yol polisindən yazdı: ”Dedi, pulun yoxdursa...”

Yalçın İmanov Vəkillər Kollegiyasından çıxarıldı
20.11.2017, 17:45

Yalçın İmanov Vəkillər Kollegiyasından çıxarıldı

Azərbaycan ordusu döyüşə hazır vəziyyətdə - FOTOLAR
20.11.2017, 17:40

Azərbaycan ordusu döyüşə hazır vəziyyətdə - FOTOLAR

Bakı Dövlət Universitetinin professoru vəfat edib
20.11.2017, 17:26

Bakı Dövlət Universitetinin professoru vəfat edib

Dollar sabah neçəyə satılacaq? - MƏZƏNNƏ
20.11.2017, 17:19

Dollar sabah neçəyə satılacaq? - MƏZƏNNƏ

“Azərbaycan bu sahədə ilk yerləri tutur” – Avropa İttifaqının səfiri
20.11.2017, 16:57

“Azərbaycan bu sahədə ilk yerləri tutur” – Avropa İttifaqının səfiri

Şadlıq sarayları toy menyularının qiymətini dəyişir? - Restoranlardan AÇIQLAMA   
20.11.2017, 16:54

Şadlıq sarayları toy menyularının qiymətini dəyişir? - Restoranlardan AÇIQLAMA  

Bakıda xərçəngdən əziyyət çəkən jurnalist üçün aksiya  
20.11.2017, 16:42

Bakıda xərçəngdən əziyyət çəkən jurnalist üçün aksiya  

Erməni hüquq müdafiəçisi Sarkisyanı qudası ilə İFŞA ETDİ
20.11.2017, 16:29

Erməni hüquq müdafiəçisi Sarkisyanı qudası ilə İFŞA ETDİ

“Kəlbəcər: ömrüm, həyatım” - FOTOLAR           
20.11.2017, 16:24

“Kəlbəcər: ömrüm, həyatım” - FOTOLAR           

“Azərbaycandan neft, qaz almaq istəyirik” – Polşalı rəsmi
20.11.2017, 16:17

“Azərbaycandan neft, qaz almaq istəyirik” – Polşalı rəsmi

Qadını bıçaqlayıb, soyan qohumu yaxalandı
20.11.2017, 16:16

Qadını bıçaqlayıb, soyan qohumu yaxalandı

Merkeli istefaya çağırdılar
20.11.2017, 16:01

Merkeli istefaya çağırdılar

Cocuq Mərcanlıda “Azərsu”nun  xidmət binasına baxış keçirildi
20.11.2017, 15:49

Cocuq Mərcanlıda “Azərsu”nun  xidmət binasına baxış keçirildi

Əli Həsənov Brüsseldəki Qarabağ Forumunda: “Bu cür mövqe ilə razılaşmaq mümkün deyil”   
20.11.2017, 15:48

Əli Həsənov Brüsseldəki Qarabağ Forumunda: “Bu cür mövqe ilə razılaşmaq mümkün deyil  

ADU-nun professorunun rəyi Çin mətbuatında
20.11.2017, 15:46

ADU-nun professorunun rəyi Çin mətbuatında

Sabah Azərbaycanda toz dumanı olacaq
20.11.2017, 15:42

Sabah Azərbaycanda toz dumanı olacaq

Əhliman Əmiraslanov AMEA-da  ümumi yığıncaq keçirdi
20.11.2017, 15:27

Əhliman Əmiraslanov AMEA-da  ümumi yığıncaq keçirdi

Meriya süpürgəçilərin həyatını təhlükəyə atır - elə sürücülərin də...
20.11.2017, 15:15

Meriya süpürgəçilərin həyatını təhlükəyə atır - elə sürücülərin də...

Azərbaycan Avstraliyadakı Beynəlxalq milli  mətbəx festivalında- ilk dəfə
20.11.2017, 15:13

Azərbaycan Avstraliyadakı Beynəlxalq milli  mətbəx festivalında- ilk dəfə

Barama Lissabon veb-sammitində
20.11.2017, 15:08

Barama Lissabon veb-sammitində

İmtahanlara hazırlaşanlara yeni XƏBƏR: qəbul proqramları təsdiqləndi   
20.11.2017, 15:00

İmtahanlara hazırlaşanlara yeni XƏBƏR: qəbul proqramları təsdiqləndi  

ARXİV