18 avqust 2018, Şənbə
Ana Səhifə - ÖLKƏ - Xəzərin yekun statusu nə vaxt həllini tapacaq?
Xəzərin yekun statusu nə vaxt həllini tapacaq?
14.08.2017, 12:03

Türkmənistan prezidenti  Qurbanqulu Berdıməhəmmədovun məhsuldar Bakı səfəri zamanı ikitərəfli münasibətlərin bütün spektri, həmçinin uzun illərdir ki, yekun statusu barədə yekun rəyin əldə olunmadığı Xəzər dənizi ilə bağlı danışıqlar aparılıb.

 

Türkmənistan prezidenti Xəzəri sülh və dostluq dənizi adlandırıb. Əslində bu ifadə hüquqi statusla bağlı vahid mövqe nümayiş etdirən Azərbaycan, Rusiya və Qazaxıstan rəsmi Aşqabad arasında yaxınlaşmaya səbəb ola bilər. Buna qədər İran və Türkmənistan status məsələsində tamamilə fərqli mövqe nümayiş etdirirdi.

Ziddiyyətləri aydınlaşmaq üçün tərəflərin nümayiş etdirdiyi mövqeləri gözdən keçirmək lazımdır.

 

 

 Xəzər dənizinin 371 min kvadrat kilometr sahəsi var. Bu göstərici ilə o, dünyanın ən böyük qapalı su hövzəsi hesab olunur. Xəzər dənizinin strateji önəmini artıran amillər onun zəngin karbohidrogen ehtiyatlarına malik olmasıdır.

 

Azərbaycan – Xəzər dənizinin qərb sahilində yerləşir. Azərbaycan Xəzər dənizinin dibinin və səthinin beynəlxalq konvensiyalara uyğun olaraq orta xətt boyunca 5 sektorlar bölünməsinin tərəfdarıdır və sahildən 25 dəniz mili məsafədə daxili milli sektorların yaradılmasını istəyir. Azərbaycan bu yanaşmada Rusiya və Qazaxıstanla ortaq mövqe sərgiləyir.

Azərbaycanın əsas mübahisəsi İran və Türkmənistanla mövcuddur.

Dənizin dibinin orta xətt boyunca bölünməsini son illərdə dəstəkləməyə başlayan Türkmənistan bununla belə Azərbaycanla Kəpəz yatağına görə mübahisə edir.  Azərbaycan Xəzər dənizinin 21 faizi Azərbaycana məxsusdur.  

 

Türkmənistan – Xəzər dənizinin şərq istiqamətində yerləşir. Xəzər dənizi ilə Türkmənistanın 1200 kilometrlik sahil xətti mövcuddur. 2005-ci ildən Xəzər dənizinin orta xətt boyunca bölünməsini təklif etsə də, Azərbaycanla bır sıra istiqamətlərdə razılıq əldə edə bilməyib.

 

Türkmənistan tərəfi iddia edir ki, Xəzər orta xətt prinsipi ilə bölünməlidir və bu dövlətlər arasında sərhəd rolunu oynamalıdır. Dünya təcrübəsində orta xəttin “xüsusi vəziyyətlər” nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilməsi təcrübəsi də var. Məhz bu “xüsusi vəziyyətlər”

1982-ci ildə qəbul olunmuş BMT-nin dəniz sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı Konvensiyasının tətbiqinə bəzi əngəllər yaradır. Bu amili nəzərə alan Aşqabad hesab edir ki, Xəzərin Türkmənistanla Azərbaycan arasında bölünməsi zamanı Abşeron yarımadası və Çilov adası nəzərə alınmamalıdır. Təbii ki, Azərbaycan tərəfi bu prinsiplə razılaşmır. Xəzər sahillərinin 20 faizi Türkmənistana aiddir.    

 

 

Bundan başqa, Xəzərin dəniz, yaxud göl kimi tanınması da sona qədər həllini tapmayıb. Bu məsələ ona görə vacibdir ki, Xəzərin göl sayılacağı halda ona göllər haqda, dəniz sayılarsa isə dənizlər haqda beynəlxalq konvensiyaların müddəaları şamil ediləcək. 20 ildən artıq müddət ərzində tərəflər Xəzərin statusunu müəyyən edə bilməsələr də, mövqelərdəki yaxınlaşma hiss olunur.    

 

 

 


Vüqar İSMAYILOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycan bu şəhərlərdə ticarət evi açır
18.08.2018, 00:56

Azərbaycan bu şəhərlərdə ticarət evi açır

Filippində təyyarə qəzası
18.08.2018, 00:39

Filippində təyyarə qəzası

Sumqayıtda itin gözünü oydular - VİDEO
18.08.2018, 00:26

Sumqayıtda itin gözünü oydular - VİDEO

Maşın nəvəsindən ayrılmaq istəməyən nənəni sürüdü
18.08.2018, 00:12

Maşın nəvəsindən ayrılmaq istəməyən nənəni sürüdü

İstanbulda 47 azərbaycanlı məhbus aclığa başladı
17.08.2018, 23:56

İstanbulda 47 azərbaycanlı məhbus aclığa başladı

Ərdoğan yeddinci dəfə baba oldu
17.08.2018, 23:41

Ərdoğan yeddinci dəfə baba oldu

Kiyevdə iğtişaş törətmək istəyən 80 nəfər saxlanıldı
17.08.2018, 23:27

Kiyevdə iğtişaş törətmək istəyən 80 nəfər saxlanıldı

Azərbaycan nefti bahalaşıb
17.08.2018, 23:16

Azərbaycan nefti bahalaşıb

İsrail hərbçiləri ilə toqquşmalarda 2 fələstinli öldü
17.08.2018, 22:57

İsrail hərbçiləri ilə toqquşmalarda 2 fələstinli öldü

Pakistanda yeni baş nazir seçilib
17.08.2018, 22:43

Pakistanda yeni baş nazir seçilib

“ASAN Viza” 700.000-dən çox insanı sevindirib
17.08.2018, 22:29

“ASAN Viza” 700.000-dən çox insanı sevindirib

Qazax sakini həmyerlisinə oraqla xəsarət yetirib
17.08.2018, 22:13

Qazax sakini həmyerlisinə oraqla xəsarət yetirib

Güclü zəlzələ İndoneziyanı silkələdi
17.08.2018, 21:59

Güclü zəlzələ İndoneziyanı silkələdi

Azərbaycanda 18 yaşadək rəsmi nikaha girənlərin sayı azalıb
17.08.2018, 21:47

Azərbaycanda 18 yaşadək rəsmi nikaha girənlərin sayı azalıb

Paşinyan rəqiblərini hədələdi
17.08.2018, 21:33

Paşinyan rəqiblərini hədələdi

Avtobus sürücüsü və sərnişinləri ölümlə hədələyən şəxs TUTULDU - RƏSMİ
17.08.2018, 21:17

Avtobus sürücüsü və sərnişinləri ölümlə hədələyən şəxs TUTULDU - RƏSMİ

Müslüm Maqomayevin xatirəsi yad olundu - FOTOLAR
17.08.2018, 21:08

Müslüm Maqomayevin xatirəsi yad olundu - FOTOLAR

“Yaxın zamanlarda gömrük sistemində islahatlar başa çatdırılacaq” - İqbal Babayev
17.08.2018, 20:56

“Yaxın zamanlarda gömrük sistemində islahatlar başa çatdırılacaq” - İqbal Babayev

İtkin düşən abituriyent sevdiyi oğlanla qaçıb
17.08.2018, 20:39

İtkin düşən abituriyent sevdiyi oğlanla qaçıb

Türkiyə ordusu PKK rəhbərini belə vurdu - VİDEO
17.08.2018, 20:29

Türkiyə ordusu PKK rəhbərini belə vurdu - VİDEO

Hindistanda son 100 ilin ən dəhşətli faciəsi: 324 ölü
17.08.2018, 20:14

Hindistanda son 100 ilin ən dəhşətli faciəsi: 324 ölü

Ombudsman nümayəndələri Bakı İstintaq Təcridxanasında
17.08.2018, 20:01

Ombudsman nümayəndələri Bakı İstintaq Təcridxanasında

DGK-nın bu idarələri bayram günü işləyəcək
17.08.2018, 20:00

DGK-nın bu idarələri bayram günü işləyəcək

Son dörd gündə 87 qa­nunsuz miqrant sax­­­la­nıl­ıb   
17.08.2018, 19:50

Son dörd gündə 87 qa­nunsuz miqrant sax­­­la­nıl­ıb  

Messinin qardaşına hökm oxundu
17.08.2018, 19:40

Messinin qardaşına hökm oxundu

ABŞ Suriyanın bərpası layihəsinin maliyyələşdirilməsini dayandırıb
17.08.2018, 19:30

ABŞ Suriyanın bərpası layihəsinin maliyyələşdirilməsini dayandırıb

FIFA 4 klubu cəzalandırıb
17.08.2018, 19:19

FIFA 4 klubu cəzalandırıb

Helikopter bölmələrinin taktiki-uçuş məşqləri keçirilib
17.08.2018, 19:10

Helikopter bölmələrinin taktiki-uçuş məşqləri keçirilib

Milli Paralimpiya Komitəsinin regional bölməsi yaradılıb
17.08.2018, 19:00

Milli Paralimpiya Komitəsinin regional bölməsi yaradılıb

Bu türk filmi “Oskar”a namizəd göstərildi
17.08.2018, 18:52

Bu türk filmi “Oskar”a namizəd göstərildi

Saakaşvili Ukraynaya qayıdacağı vaxtı açıqladı
17.08.2018, 18:41

Saakaşvili Ukraynaya qayıdacağı vaxtı açıqladı

Metronun "Bakmil" stansiyası qarşıdakı istirahət günlərində adi qaydada işləyəcək
17.08.2018, 18:32

Metronun "Bakmil" stansiyası qarşıdakı istirahət günlərində adi qaydada işləyəcək

"Kaspersky Lab": Messenger və sosial şəbəkələrə olan hücumlar artıb
17.08.2018, 18:22

"Kaspersky Lab": Messenger və sosial şəbəkələrə olan hücumlar artıb

Lənkəranda yeni yol çəkiləcək
17.08.2018, 18:11

Lənkəranda yeni yol çəkiləcək

Fermerlərə daha 57,5 milyon manat subsidiya ödəniləcək
17.08.2018, 18:04

Fermerlərə daha 57,5 milyon manat subsidiya ödəniləcək

ARXİV