22 iyun 2018, Cümə
Ana Səhifə - İQTİSADİYYAT - Necə “aldanırıq” – MARKETOLOQLARIN AĞILLI  HİYLƏSİ
Necə “aldanırıq” – MARKETOLOQLARIN AĞILLI  HİYLƏSİ
22.08.2017, 21:16

Yəqin ki, çoxlarınız belə halla rastlaşmısınız, alış-verişə gedərkən nəzərdə tutduqlarımızdan daha çox şey almısınız. Xüsusilə də ərzaq məhsulları aldığınız zaman. Bunun hansı səbəbdən baş verməsini düşünüb təhlil etsək yalnız bir qənaətə gələ bilərik, marketoloqların peşəkarlığı və sözün yaxşı mənasında ağıllı hiyləgərlikləri. Məhz bunların nəticəsində şəhərimizdə günü-gündən artan supermarketlərin “cazibə” qüvvəsindən çıxa bilmirik.

 

Modern.az saytı mövzu ilə bağlı yazını təqdim edir.

 

İlk növbədə supermarketlərin yaraşıqlı və zövqlə bəzədilən, rəngləri ilə göz oxşayan, fəsillərə uyğun, qışda isti, yayda sərin temperaturda olan satış zalları alıcının bu məkanda özünü rahat hiss etməsi üçün gözəl şərait yaradır. Digər tərəfdən isə satıcıların gülər üzü, verilən suallara yerli-yataqlı mehriban cavabları alış-verişə gələnlərin bir az da səxavətli olmasına, pul xərcləməsinə könüllü zəmin yaradır.

Supermarketlərdə müxtəlif aksiyaların keçirilməsi, endirimlər, rəngli, nəzərəçarpacaq lövhələrdə endirim qiymətlərinin əks olunması isə alver “ehtirasını” bir az da gücləndirir. 

Əgər diqqət yetirmisinizsə, gündəlik zəruri olan ərzaq məhsulları, məsələn çörək, yaxud süd məhsulları marketin cox da gözə görünməyən yerlərində olur. Belə ki, bu məhsulları vitrinlərdən götürmək üçün alıcı marketdə bir dövrə vurmalı olur. Alıcının əli çörəyə çatana kimi vitrinlərə zövqlə düşülmüş ərzaq məhsulları onun diqqətini cəlb edir və alınması həmin gün üçün nəzərdə tutulmamış ərzaqlar da qeyri-ixtiyari səbətə qoyulur.

 

Supermarketlərdə ət və ət məhsulları üstü şüşəli, adətən ağ rəngdə olan xüsusi işıqlandırılmlş soyuducu vitrinlərdə təqdim olunur. Burada ağ rəngin və işıqlandırmanın olması heç də təsadüfi deyil. Çünki belə vitrinlərdə ət məhsulları daha təzə və xoşagəlimli rəngdə görünür ki, bu da alıcının diqqətindən yayınmır.

 

Alıcıların daha çox alver etməsi üçün marketoloqlar mümkün olan bütün fəndlərdən istifadə edirlər. Məsələn, pivələr düzülmüş vitrinlərin yanında hisə verilmiş balıq, quru pendir, xırda duzlu suxarilər və s. qoyulur. Alıcı bunu marketoloqun hiyləsi kimi yox, öz istəyi kimi qəbul edir və təbii sayır ki, əgər pivə alırsa hökmən balıq və ya quru pendir də almalıdır. Yaxud başqa bir misal. Qablaşdırılmış peçenyae və bu kimi ərzaq məhsullarının yanına müxtəlif şirələr və limonadlar düzülür. Bu uyğunluqdan da alıcı yan keçə bilmir.

 

Bir çox supermarketlərdə ətirli və insan iştəhasına birbaşa təsir edən ərzaq məhsulları satış zalının giriş hissəsində olur. Xüsusilə, işdən sonra alverə gələn insanların mexaniki olaraq diqqəti bu məhsullara hakim kəsilir. Yeməyə tələbatı olan və aclıq hissi keçirən alıcı sobadan yenicə çıxmış ətirli və isti bulkalardan, pirojnalardan vaz keçə bilmir.

 

Satış zallarında həmçinin meyvə və tərəvəzlər də ən gözəgəlimli yerdə təqdim olunur. Supermarketə gələn alıcının gözü meyvə-tərəvəzə sataşan kimi bu qida məhsullarının orqanizm üçün faydalarını yada salır və onlardan nə isə almağa qərar verir. Halbuki həmin alıcı  bu mənzərəni görməsəydi, bu faydalar haqqında bəlkə də düşünməzdi.

 

Supermarketlərin qiymət siyasətində də diqqəti cəlb edən bir məqam var. Məsələn, 10 manat yuvarlaq vahid kimi alıcıya çox görünə bilər. Amma qiymət 9.99 olanda bu sanki qiymətin ucuz olması təəssüratını yaradır. Xüsusilə də 9 böyük 99 kiçik yazılanda bu fərq alıcıya bütöv 10 manatdan xeyli ucuz görünür. Bəlkə də belə qiymət siyasətinin başqa mənası da var. Amma hər halda alıcıya təsiri qeyd etdiyimiz kimidir. 

 

Supermarketlərdə insanları daha çox alış-veriş etməyə sövq edən məsələlərdən biri də alıcıların ixtiyarına verilən səbət-arabalardır. Ticarət mərkəzlərində olan belə arabalar 1938-ci ildən peyda olub. Həmin dövrdən hazırkı vaxta qədər bu arabaların tutumu düz iki dəfə artırılıb. Bu səbət-arabaların həcmi 4-5 nəfərlik ailənin “istehlak səbəti”ndən çox böyükdür. Əgər alıcı alver zamanı bu arabanın yarısını doldurursa ona elə gəlir ki, etdiyi bazarlıq yarımçıqdır, tam deyil. Bunun nəticəsində də nəyi isə almağı unutduğunu düşünən alıcı supermarketdə daha bir dövrə vurmağı lazım bilir. Əgər nəzərə alsaq ki, bir çox arabalarda körpə uşaqların gəzdirilməsi üçün də xüsusi yer düzəldilib, onda alıcı öz alverini daha arxayın edir.

 

Supermarketlərdə satışa qoyulan malların qarşısından tələsik keçməmək üçün isə daha bir “ağıllı” ideya düşünülüb. Alıcı istəsə də, vitrinlərin qarşısından tələsik keçə bilməz. Çünki bir çox supermarketlərin satış zallarının döşəməsindəki daşların arasında məsamələr elə qoyulur ki, arabaların sürətli hərəkətlərinə maneçilik törədir və elə bunun nəticəsində də alıcı məcburi olaraq vitrinlərdə olan məhsullara daha çox diqqət yetirmək vaxtına və imkanına malik olur.

 

Arabasını dolduran alıcı ödəniş etdiyi zaman da supermarketin “cazibə” qüvvəsindən çıxa bilmir. Kassanın böyür-başında quraşdırılmış rəflərə o qədər xırda-xuruş düzülür ki, alıcı növbəsini gözləyərkən vaxtını bekar sərf etməmək üçün bu saysız-hesabsız çeşidlərdən seçim etməyə başlayır.

 

Nəhayət supermarketi tərk edən alıcı evə catıb cibinə nəzər yetirəndə görür ki, həminki gün üçün xərcləməyi nəzərdə tutduğu puldan ikiqat artıq pul xərcləyib.

 

Budur supermarketlərin “cazibə” qüvvəsi və bu dünyanın hər yerində belədir. 


İlham Cəmiloğlu
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Jurnalistlər üçün daha bir MÜSABİQƏ
22.06.2018, 17:14

Jurnalistlər üçün daha bir MÜSABİQƏ

Ərəblərin Azərbaycana axını güclənib - STATİSTİKA
22.06.2018, 17:11

Ərəblərin Azərbaycana axını güclənib - STATİSTİKA

İlham Əliyev Asiya İnkişaf Bankının üzvlərini qəbul edib
22.06.2018, 17:08

İlham Əliyev Asiya İnkişaf Bankının üzvlərini qəbul edib

Rusiyada “quş qripi” aşkarlandı
22.06.2018, 16:49

Rusiyada quş qripi aşkarlandı

Prezident təqaüdü alan tələbələr ən çox bu universitetləri seçiblər - SİYAHI
22.06.2018, 16:38

Prezident təqaüdü alan tələbələr ən çox bu universitetləri seçiblər - SİYAHI

Ərdoğan ilk turda qalib gələcək? - PROQNOZ
22.06.2018, 16:37

Ərdoğan ilk turda qalib gələcək? - PROQNOZ

“Elçibəy - 80” müsabiqəsinin qalibləri - ADLAR
22.06.2018, 16:32

“Elçibəy - 80” müsabiqəsinin qalibləri - ADLAR

Binəqədidə Milli Ordunun 100-cü il dönümü qeyd olundu
22.06.2018, 16:31

Binəqədidə Milli Ordunun 100-cü il dönümü qeyd olundu

Səfir Qüdsi Osmanovun oğlu həbs edildi
22.06.2018, 16:25

Səfir Qüdsi Osmanovun oğlu həbs edildi

Düşmənin məğlubiyyəti - Günnüt əməliyyatı - Qızılqayadan Arpa kəndi görünür - REPORTAJ   
22.06.2018, 16:13

Düşmənin məğlubiyyəti - Günnüt əməliyyatı - Qızılqayadan Arpa kəndi görünür - REPORTAJ  

BDU rektoru Qara Dəniz Hövzəsi Universitetləri Şəbəkəsinin XIII konfransında çıxış etdi
22.06.2018, 16:01

BDU rektoru Qara Dəniz Hövzəsi Universitetləri Şəbəkəsinin XIII konfransında çıxış etdi

Sumqayıt məktəbliləri “Bakcell”in “Təhlükəsiz İnternet” xidməti ilə tanış olublar
22.06.2018, 16:01

Sumqayıt məktəbliləri “Bakcell”in “Təhlükəsiz İnternet” xidməti ilə tanış olublar

Putin özünə müşavir təyin etdi
22.06.2018, 15:40

Putin özünə müşavir təyin etdi

Milli Məclis 35 məsələyə görə növbədənkənar iclasa toplanır - SİYAHI
22.06.2018, 15:33

Milli Məclis 35 məsələyə görə növbədənkənar iclasa toplanır - SİYAHI

Səyahətə çıxanlara hava ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ
22.06.2018, 15:23

Səyahətə çıxanlara hava ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ

Səfbəsəf düzüldük Vətən naminə!
22.06.2018, 15:16

Səfbəsəf düzüldük Vətən naminə!

Pambıqçıların zəhərlənməsinə görə 5 vəzifəli şəxs həbs olundu - RƏSMİ
22.06.2018, 15:15

Pambıqçıların zəhərlənməsinə görə 5 vəzifəli şəxs həbs olundu - RƏSMİ

Azərbaycanda əfqan şəhidlərin məzarları dağıldı
22.06.2018, 15:03

Azərbaycanda əfqan şəhidlərin məzarları dağıldı

Rus xalqının Putinə inamı azalıb
22.06.2018, 14:50

Rus xalqının Putinə inamı azalıb

Dövlət qulluqçusu olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!
22.06.2018, 14:49

Dövlət qulluqçusu olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!

Mətbuat katibi Dünya Çempionatı ilə bağlı müsabiqədə qalib oldu
22.06.2018, 14:48

Mətbuat katibi Dünya Çempionatı ilə bağlı müsabiqədə qalib oldu

Zülfiyyə Eldarqızının yaradıcılığına iki KİTAB   
22.06.2018, 14:38

Zülfiyyə Eldarqızının yaradıcılığına iki KİTAB  

Üç qızın hekayəsi
22.06.2018, 14:28

Üç qızın hekayəsi

Qanunsuz balıq ovu edənlər TUTULDU
22.06.2018, 14:25

Qanunsuz balıq ovu edənlər TUTULDU

Ermənistan Günnüt əməliyyatından sonra Azərbaycandan xahiş edib   
22.06.2018, 14:17

Ermənistan Günnüt əməliyyatından sonra Azərbaycandan xahiş edib  

Vəkili: “Manvel Qriqoryana işgəncə verirlər”
22.06.2018, 14:14

Vəkili: “Manvel Qriqoryana işgəncə verirlər”

Avropalı deputat özünə erməni soyadı götürdü
22.06.2018, 14:10

Avropalı deputat özünə erməni soyadı götürdü

Deputat etiraz etdi: “Çatdıra biləcəksinizsə, səs verək”
22.06.2018, 13:47

Deputat etiraz etdi: “Çatdıra biləcəksinizsə, səs verək”

Zərdabda yol qəzası - Ölən və yaralananlar var
22.06.2018, 13:42

Zərdabda yol qəzası - Ölən və yaralananlar var

Evdən 5 min manat və 2 min dollar dəyərində qızıl əşyalar oğurlandı
22.06.2018, 13:40

Evdən 5 min manat və 2 min dollar dəyərində qızıl əşyalar oğurlandı

Hacı Nuranın ağciyərində şiş tapıldı
22.06.2018, 13:27

Hacı Nuranın ağciyərində şiş tapıldı

Yoxlama aparıldı - Məmurların evlərindən 200 kq qızıl külçə tapıldı - QALMAQAL
22.06.2018, 13:24

Yoxlama aparıldı - Məmurların evlərindən 200 kq qızıl külçə tapıldı - QALMAQAL

Kürdə batan Yevlax sakininin meyiti tapılıb
22.06.2018, 13:19

Kürdə batan Yevlax sakininin meyiti tapılıb

Azərbaycan Dünya Bankından ayrılacaq kreditdən imtina edir
22.06.2018, 13:17

Azərbaycan Dünya Bankından ayrılacaq kreditdən imtina edir

Azərbaycanın xarici borcunun artmasının üç əsas SƏBƏBI
22.06.2018, 13:13

Azərbaycanın xarici borcunun artmasının üç əsas SƏBƏBI

ARXİV
SORĞU
Hansı ölkə dünya çempionu olacaq?
Argentina(13.6%)
Braziliya(23.8%)
Almaniya(10.7%)
İngiltərə(2.84%)
Portuqaliya(11.9%)
İspaniya(5.11%)
Fransa(4.54%)
Belçika(2.27%)
Seneqal(3.40%)
Rusiya(21.5%)