22 fevral 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - İQTİSADİYYAT - Necə “aldanırıq” – MARKETOLOQLARIN AĞILLI  HİYLƏSİ
Necə “aldanırıq” – MARKETOLOQLARIN AĞILLI  HİYLƏSİ
22.08.2017, 21:16

Yəqin ki, çoxlarınız belə halla rastlaşmısınız, alış-verişə gedərkən nəzərdə tutduqlarımızdan daha çox şey almısınız. Xüsusilə də ərzaq məhsulları aldığınız zaman. Bunun hansı səbəbdən baş verməsini düşünüb təhlil etsək yalnız bir qənaətə gələ bilərik, marketoloqların peşəkarlığı və sözün yaxşı mənasında ağıllı hiyləgərlikləri. Məhz bunların nəticəsində şəhərimizdə günü-gündən artan supermarketlərin “cazibə” qüvvəsindən çıxa bilmirik.

 

Modern.az saytı mövzu ilə bağlı yazını təqdim edir.

 

İlk növbədə supermarketlərin yaraşıqlı və zövqlə bəzədilən, rəngləri ilə göz oxşayan, fəsillərə uyğun, qışda isti, yayda sərin temperaturda olan satış zalları alıcının bu məkanda özünü rahat hiss etməsi üçün gözəl şərait yaradır. Digər tərəfdən isə satıcıların gülər üzü, verilən suallara yerli-yataqlı mehriban cavabları alış-verişə gələnlərin bir az da səxavətli olmasına, pul xərcləməsinə könüllü zəmin yaradır.

Supermarketlərdə müxtəlif aksiyaların keçirilməsi, endirimlər, rəngli, nəzərəçarpacaq lövhələrdə endirim qiymətlərinin əks olunması isə alver “ehtirasını” bir az da gücləndirir. 

Əgər diqqət yetirmisinizsə, gündəlik zəruri olan ərzaq məhsulları, məsələn çörək, yaxud süd məhsulları marketin cox da gözə görünməyən yerlərində olur. Belə ki, bu məhsulları vitrinlərdən götürmək üçün alıcı marketdə bir dövrə vurmalı olur. Alıcının əli çörəyə çatana kimi vitrinlərə zövqlə düşülmüş ərzaq məhsulları onun diqqətini cəlb edir və alınması həmin gün üçün nəzərdə tutulmamış ərzaqlar da qeyri-ixtiyari səbətə qoyulur.

 

Supermarketlərdə ət və ət məhsulları üstü şüşəli, adətən ağ rəngdə olan xüsusi işıqlandırılmlş soyuducu vitrinlərdə təqdim olunur. Burada ağ rəngin və işıqlandırmanın olması heç də təsadüfi deyil. Çünki belə vitrinlərdə ət məhsulları daha təzə və xoşagəlimli rəngdə görünür ki, bu da alıcının diqqətindən yayınmır.

 

Alıcıların daha çox alver etməsi üçün marketoloqlar mümkün olan bütün fəndlərdən istifadə edirlər. Məsələn, pivələr düzülmüş vitrinlərin yanında hisə verilmiş balıq, quru pendir, xırda duzlu suxarilər və s. qoyulur. Alıcı bunu marketoloqun hiyləsi kimi yox, öz istəyi kimi qəbul edir və təbii sayır ki, əgər pivə alırsa hökmən balıq və ya quru pendir də almalıdır. Yaxud başqa bir misal. Qablaşdırılmış peçenyae və bu kimi ərzaq məhsullarının yanına müxtəlif şirələr və limonadlar düzülür. Bu uyğunluqdan da alıcı yan keçə bilmir.

 

Bir çox supermarketlərdə ətirli və insan iştəhasına birbaşa təsir edən ərzaq məhsulları satış zalının giriş hissəsində olur. Xüsusilə, işdən sonra alverə gələn insanların mexaniki olaraq diqqəti bu məhsullara hakim kəsilir. Yeməyə tələbatı olan və aclıq hissi keçirən alıcı sobadan yenicə çıxmış ətirli və isti bulkalardan, pirojnalardan vaz keçə bilmir.

 

Satış zallarında həmçinin meyvə və tərəvəzlər də ən gözəgəlimli yerdə təqdim olunur. Supermarketə gələn alıcının gözü meyvə-tərəvəzə sataşan kimi bu qida məhsullarının orqanizm üçün faydalarını yada salır və onlardan nə isə almağa qərar verir. Halbuki həmin alıcı  bu mənzərəni görməsəydi, bu faydalar haqqında bəlkə də düşünməzdi.

 

Supermarketlərin qiymət siyasətində də diqqəti cəlb edən bir məqam var. Məsələn, 10 manat yuvarlaq vahid kimi alıcıya çox görünə bilər. Amma qiymət 9.99 olanda bu sanki qiymətin ucuz olması təəssüratını yaradır. Xüsusilə də 9 böyük 99 kiçik yazılanda bu fərq alıcıya bütöv 10 manatdan xeyli ucuz görünür. Bəlkə də belə qiymət siyasətinin başqa mənası da var. Amma hər halda alıcıya təsiri qeyd etdiyimiz kimidir. 

 

Supermarketlərdə insanları daha çox alış-veriş etməyə sövq edən məsələlərdən biri də alıcıların ixtiyarına verilən səbət-arabalardır. Ticarət mərkəzlərində olan belə arabalar 1938-ci ildən peyda olub. Həmin dövrdən hazırkı vaxta qədər bu arabaların tutumu düz iki dəfə artırılıb. Bu səbət-arabaların həcmi 4-5 nəfərlik ailənin “istehlak səbəti”ndən çox böyükdür. Əgər alıcı alver zamanı bu arabanın yarısını doldurursa ona elə gəlir ki, etdiyi bazarlıq yarımçıqdır, tam deyil. Bunun nəticəsində də nəyi isə almağı unutduğunu düşünən alıcı supermarketdə daha bir dövrə vurmağı lazım bilir. Əgər nəzərə alsaq ki, bir çox arabalarda körpə uşaqların gəzdirilməsi üçün də xüsusi yer düzəldilib, onda alıcı öz alverini daha arxayın edir.

 

Supermarketlərdə satışa qoyulan malların qarşısından tələsik keçməmək üçün isə daha bir “ağıllı” ideya düşünülüb. Alıcı istəsə də, vitrinlərin qarşısından tələsik keçə bilməz. Çünki bir çox supermarketlərin satış zallarının döşəməsindəki daşların arasında məsamələr elə qoyulur ki, arabaların sürətli hərəkətlərinə maneçilik törədir və elə bunun nəticəsində də alıcı məcburi olaraq vitrinlərdə olan məhsullara daha çox diqqət yetirmək vaxtına və imkanına malik olur.

 

Arabasını dolduran alıcı ödəniş etdiyi zaman da supermarketin “cazibə” qüvvəsindən çıxa bilmir. Kassanın böyür-başında quraşdırılmış rəflərə o qədər xırda-xuruş düzülür ki, alıcı növbəsini gözləyərkən vaxtını bekar sərf etməmək üçün bu saysız-hesabsız çeşidlərdən seçim etməyə başlayır.

 

Nəhayət supermarketi tərk edən alıcı evə catıb cibinə nəzər yetirəndə görür ki, həminki gün üçün xərcləməyi nəzərdə tutduğu puldan ikiqat artıq pul xərcləyib.

 

Budur supermarketlərin “cazibə” qüvvəsi və bu dünyanın hər yerində belədir. 


İlham Cəmiloğlu
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Bakuxeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Məhv edilmiş 8 ailə - “Onları tapmaq üçün “Qırmızı Xaç”a, 11 dövlətə müraciət etdik” - Xocalı DƏHŞƏTİ
22.02.2018, 09:03

Məhv edilmiş 8 ailə - “Onları tapmaq üçün “Qırmızı Xaç”a, 11 dövlətə müraciət etdik” - Xocalı DƏHŞƏTİ

Azərbaycanda axtarışda olan daha 26 nəfər saxlanıldı   
22.02.2018, 09:00

Azərbaycanda axtarışda olan daha 26 nəfər saxlanıldı  

Bu gün Avroliqada 15 oyun olacaq - 1/8 finalçılar bilinəcək   
22.02.2018, 08:47

Bu gün Avroliqada 15 oyun olacaq - 1/8 finalçılar bilinəcək  

Çempionlar Liqasında 1/8 final yekunlaşdı - Bütün NƏTİCƏLƏR   
22.02.2018, 08:44

Çempionlar Liqasında 1/8 final yekunlaşdı - Bütün NƏTİCƏLƏR  

Azərbaycanlı deputatlar ATƏT PA-nın qış sessiyasında...  
22.02.2018, 08:37

Azərbaycanlı deputatlar ATƏT PA-nın qış sessiyasında...  

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ 
22.02.2018, 08:36

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ 

Bu ərazidə kritik humanitar  vəziyyət yaranıb
22.02.2018, 00:57

Bu ərazidə kritik humanitar  vəziyyət yaranıb

Pullar sağlamlıq üçün təhlükə yarada bilər - Video
22.02.2018, 00:44

Pullar sağlamlıq üçün təhlükə yarada bilər - Video

Goranboyda rəis işçini döydü
22.02.2018, 00:26

Goranboyda rəis işçini döydü

Myanmada partlayış: 2 ölü, 22 yaralı
22.02.2018, 00:14

Myanmada partlayış: 2 ölü, 22 yaralı

Lənkəranda naməlum kişi meyiti tapıldı
21.02.2018, 23:57

Lənkəranda naməlum kişi meyiti tapıldı

Rusiya klubu Avropa Liqasının 1/8 finalında
21.02.2018, 23:45

Rusiya klubu Avropa Liqasının 1/8 finalında

Yeni binaların tikintisi Komitə ilə razılaşdırılmayacaq
21.02.2018, 23:29

Yeni binaların tikintisi Komitə ilə razılaşdırılmayacaq

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
21.02.2018, 23:13

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

500-dək məhkum Novruz bayramını evində keçirə bilər - Video
21.02.2018, 22:58

500-dək məhkum Novruz bayramını evində keçirə bilər - Video

Saakaşvili 2021-ci ilədək Ukraynaya buraxılmayacaq
21.02.2018, 22:43

Saakaşvili 2021-ci ilədək Ukraynaya buraxılmayacaq

Rusiyadakı qripin Azərbaycana keçməməsi üçün tədbirlər gücləndirilib
21.02.2018, 22:30

Rusiyadakı qripin Azərbaycana keçməməsi üçün tədbirlər gücləndirilib

Gürcülər Almaniyadan kütləvi deportasiya edilir
21.02.2018, 22:14

Gürcülər Almaniyadan kütləvi deportasiya edilir

Ər arvadını xəstəxanalıq etdi
21.02.2018, 21:55

Ər arvadını xəstəxanalıq etdi

Afrində daha 3 kənd terrorçulardan azad edildi
21.02.2018, 21:41

Afrində daha 3 kənd terrorçulardan azad edildi

Məcburi köçkünün qaçırılan avtomobili su kanalından tapıldı
21.02.2018, 21:28

Məcburi köçkünün qaçırılan avtomobili su kanalından tapıldı

Qış Olimpiya Oyunlarının yeni mütləq rekordçusu müəyyənləşdi
21.02.2018, 21:12

Qış Olimpiya Oyunlarının yeni mütləq rekordçusu müəyyənləşdi

Bakıda 200-ə yaxın pandus quraşdırılıb
21.02.2018, 20:59

Bakıda 200-ə yaxın pandus quraşdırılıb

Afrində 1780 terrorçu zərərsizləşdirilib
21.02.2018, 20:44

Afrində 1780 terrorçu zərərsizləşdirilib

Teyyub Qurban vəfat edib
21.02.2018, 20:26

Teyyub Qurban vəfat edib

Efiopiya Azərbaycanda fəxri konsulluq açdı
21.02.2018, 20:15

Efiopiya Azərbaycanda fəxri konsulluq açdı

Qanunsuz ağac kəsimi aşkarlandı
21.02.2018, 20:02

Qanunsuz ağac kəsimi aşkarlandı

Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus kvadrokopter ələ keçirilib
21.02.2018, 19:51

Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus kvadrokopter ələ keçirilib

“Google Pay” istifadəyə verildi
21.02.2018, 18:52

“Google Pay” istifadəyə verildi

İraq Rusiyadan S-400 almaq istəyir
21.02.2018, 18:48

İraq Rusiyadan S-400 almaq istəyir

Avtobus dərəyə yuvarlandı - 30 ölü
21.02.2018, 18:41

Avtobus dərəyə yuvarlandı - 30 ölü

Prezident məcburi köçkünlərin aylıq müavinətini artırdı
21.02.2018, 18:35

Prezident məcburi köçkünlərin aylıq müavinətini artırdı

İtkin düşmüş alpinistlərin axtarışı ilə bağlı MƏLUMAT
21.02.2018, 18:27

İtkin düşmüş alpinistlərin axtarışı ilə bağlı MƏLUMAT

Yol tikintisində fərqlənən şəxslər təltif edildi - SİYAHI
21.02.2018, 18:22

Yol tikintisində fərqlənən şəxslər təltif edildi - SİYAHI

“Azərxalça”ya 2 milyon manat ayrıldı
21.02.2018, 18:14

“Azərxalça”ya 2 milyon manat ayrıldı

ARXİV