22 sentyabr 2017, Cümə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Cümhuriyyətlə ilə bağlı yeni araşdırmalar aparılıb  - “AXC-100”
Cümhuriyyətlə ilə bağlı yeni araşdırmalar aparılıb  - “AXC-100”
23.08.2017, 14:48

Gələn il Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd ediləcək. Bir çox mədəni-humanitar qurumlar, QHT-lər, eləcə də dövlət təşkilatları, elmi müəsssisələr bu istiqamətdə müəyyən işlər görməyi planlaşdırır.

Lakin təəssüf ki, müəyyən istisnaları nəzərə almaqla, media orqanlarının böyük əksəriyyəti yubileyinə sayılı aylar qalan şanlı tariximizə yer ayırmaqda hələlik, maraqlı deyillər.

 

Ola bilsin, tələsmirlər. Lakin bu, elə böyük tarixdir ki, hələ bir neçə ay bundan əvvəl silsilə yazılar yazılmağa başlanılmalı, media orqanları, saytlar Cümhuriyyətimizə aid məqalələr d’rc etməli idilər.

 

Modern.az silsilə şəklində aiddiyyatı orqan və mədəni-humanitar təşkilatların “AXC-100” mövzusunda görəcəyi işlərlə bağlı ictimaiyyəti bilgiləndirməyə, həmçinin, bu istiqamətdə çalışan ayrı-ayrı araşdırmaçıların da görəcəyi işlər barəsində məlumatları mütəmadi olaraq yayımlamağa çalışır.

 

Tanınmış jurnalistlər Modern.az saytına açıqlamasında media orqanlarının Cümhuriyyətlə bağlı mövzuları necə işləmələrinə, hansı istiqamətlər üzrə yazmaların vacibliyini vurğulayıblar.

 

Media eksperti, professor Qulu Məhərrəmli mediaya səslənərək, AXC ilə bağlı aşağıdakı istiqamətlər üzrə yazıları işıqlandırmağın vacibliyini qeyd edib:

 

“Cümhuriyyətə aid mövzuları işıqlandırmada üç əsas istiqamət vacibdir: birincisi, Cümhuriyyətin yaranışı, mövcudluğu, onun seçdiyi demokratik dövlət, parlamentli dövlət quruluşuna aid yazılar yazılmalı, mövzular işlənməlidir. 1918-ci ildə uzun fasilədən sonra Azərbaycan yenidən tarix səhnəsinə çıxır və belə bir dövlət yaranır. Bu, fövqəladə bir hadisədir. Əsas istiqamətin biri budur.

 

İkinci istiqamət - “Cümhuriyyət demokratik dövlət kimi”. Burada onun təsisatları, parlamenti, hökuməti, idarəolunma mexanizmi işıqlanmalıdır.

 

Üçüncü xətt isə Cümhuriyyət əxlaqı ilə bağlı olmalıdır. Yəni, bu dövləti kimlər və hansı tarixi şərtlər altında qurdu. Bəzilərinə elə gəlir ki, dövlət çox asanlıqla qurulub və bu cür situasiyada da tanınıb. Cümhuriyyət qurucuları tanınmalı və təbliğ olunmalıdır. Xüsusən də 1918-ci ilin mayından o ilin sonuna qədər çox mürəkkəb tarixi hadisələr olub. Gəncədən Bakıya qədər Qafqaz İslam Ordusu və yeni yaranan Azərbaycan ordusunun apardığı birgə döyüş əməliyyatları, Bakının azad olunması və s. O qədər rəngarəng, o qədər işıqlandırılmalı mövzular var ki… Bir də bu günlə dünən arasındakı əlaqəyə də toxunulmalıdır. Oxucunun yaddaşında cümhuriyyətimizin tarixi əhəmiyyəti həkk olunmalıdır. Biz göydən düşməmişik. Konstitusiyamızda da yazılıb ki, Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Xalq Cümhuriyətinin varisidir. Bu bağlılığı işıqlandırmaq lazımdır. Həmçinin, “AXC dövrü nə dərəcədə öyrənilir və təbliğ olunur” mövzusu da mediada işıqlandırılmalıdır”.

 

Mətbuat tarixi üzrə araşdırmaçı, “Şərq” qəzetinin baş redaktoru Akif Aşırlı da mediaya bu istiqamətdə bir sıra vacib təkliflər verir. Onun sözlərinə görə, AXC-nin siyasi tarixi ilə yanaşı, mətbuat tarixi da əsaslı şəkildə mediada işıqlandırılmalıdır:

 

“Birinci növbədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti mediası tarixinin bütöv şəkildə biblioqrafiyası hazırlanmalıdır. Ora həm anadilli, həm rusdilli, həm də AXC dövründə müxtəlif dillərdə çıxan qəzet-jurnallar daxil edilməlidir. Xarici dillərdə - fransız, alman, polyakca - qəzet-jurnallardan xəbərsizik. Bu cür biblioqrafiyanın hazırlanmasına ciddi ehtiyac var. İkincisi, AXC dövrünün öyrənilməsində ən önəmli mənbələrdən biri də “Azərbaycan” qəzetidir. Yaxşı olardı ki, o qəzet bütövlükdə transliterasiya olunsun.  Biz bu işi indidən başlaya bilərik. Hörmətli tarixçimiz Firdovsiyyə xanım Əhmədova ilə də bu barədə danışmışıq. Bunu layihə şəklində yubileylə bağlı görüləcək işlərin siyahısına təqdim etmək fikrimiz də var. Bu, çox vacib işlərdən biridir. “Azərbaycan” qəzetinin nəşri çox önəmlidir. Həmin dönəmdə müstəqilliyi qorumaq üçün çalışan, bu barədə dayanmadan yazıları işıqlandıran mətbuat orqanları da çap edilməlidir.

 

Onların informasiya, xəbər siyasətləri necə idi, bax, bu tədqiq olunmalıdır. Mən özüm yaxın zamanda- 4-5 aya “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dönəmində informasiya təhlükəsizliyi” adlı elmi araşdırma ortaya qoyacağam. Artıq bütün materialları hazırlamışam. Burada ordu quruculuğundan tutmuş, xarici təxribatlar, xarici ölkələrin Azərbaycanın müstəqilliyinə qarşı apardıqları əks təbliğat siyasəti də yer alıb. Həmçinin, düşünürəm ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə fəaliyyət göstərən bütün jurnalistlərin qısa siyahısı hazırlansın. Biz AXC dövrü mətbuatı deyəndə ancaq Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Hacıbəyli qardaşları, Fərhad Ağazadə, Şəfiqə Əfəndizadə, Çəmənzəminli kimi sayı ondan çox olan şəxsləri nəzərdə tuturuq.

 

Amma o dövrdə çalışan elə qələm sahibləri var ki, onların da AXC-nin qurulması və güclənməsi yolunda zəhmətləri olub. Onlar qələmlərilə ermənilərə qarşı mübarizədə aktiv fəaliyyət göstəriblər. Ümumiyyətlə, AXC dövrünün mətbuatının qarşıya qoyduğu məsələlərdən biri də erməni millətçiliyinə qarşı mübarizə olub. Bu yolda əmək sərf edən bütün jurnalistlərimizin adı həmin siyahıya salınmalıdır”. 

 

N. Nihad


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Lənkəranda 22 yaşlı gənc qatarın altında qaldı - Yenilənib
22.09.2017, 00:56

Lənkəranda 22 yaşlı gənc qatarın altında qaldı - Yenilənib

Minlərlə niderlandlı qadından pisuar etirazı
22.09.2017, 00:43

Minlərlə niderlandlı qadından pisuar etirazı

Hacıqabulda məsciddən oğurluq
22.09.2017, 00:30

Hacıqabulda məsciddən oğurluq

Bu gündən Məhərrəm ayı başlayır
22.09.2017, 00:14

Bu gündən Məhərrəm ayı başlayır

Türkiyədə təyyarə qəzaya uğradı: 1 ölü, 4 yaralı - Yenilənib, VİDEO
21.09.2017, 23:55

Türkiyədə təyyarə qəzaya uğradı: 1 ölü, 4 yaralı - Yenilənib, VİDEO

Azərbaycan nefti bir qədər də bahalaşdı
21.09.2017, 23:29

Azərbaycan nefti bir qədər də bahalaşdı

Bakıda Çexiyanın müstəqillik günü qeyd edilib
21.09.2017, 23:16

Bakıda Çexiyanın müstəqillik günü qeyd edilib

Kredit tarixçəsi ilə bağlı qayda təsdiqlənib
21.09.2017, 22:33

Kredit tarixçəsi ilə bağlı qayda təsdiqlənib

Kompüter qarşısında saatlarla oturursunuzsa, BU ÇAYDAN İÇİN
21.09.2017, 22:19

Kompüter qarşısında saatlarla oturursunuzsa, BU ÇAYDAN İÇİN

Tramp toyuğa, Merkel kababa, Saakaşvili Kiyev kotletinə “bəh-bəh” deyir – PREZİDENTLƏRİN QİDA MENYUSU
21.09.2017, 22:04

Tramp toyuğa, Merkel kababa, Saakaşvili Kiyev kotletinə “bəh-bəh” deyir – PREZİDENTLƏRİN QİDA MENYUSU

Ermənistan parlamentinin deputatları Bakıya gəlib
21.09.2017, 21:46

Ermənistan parlamentinin deputatları Bakıya gəlib

İraqda İŞİD-ə qarşı əməliyyat başladı
21.09.2017, 21:27

İraqda İŞİD-ə qarşı əməliyyat başladı

Bərzani Makronun xahişini rədd etdi
21.09.2017, 21:14

Bərzani Makronun xahişini rədd etdi

Hərəkət olmayan yolda sürücülər CƏRİMƏLƏNİR - VİDEO
21.09.2017, 20:59

Hərəkət olmayan yolda sürücülər CƏRİMƏLƏNİR - VİDEO

Göyçay sakini özünü kanala atıb intihar etdi
21.09.2017, 20:45

Göyçay sakini özünü kanala atıb intihar etdi

QHT-hökumət münasibətləri mövzusunda regional konfrans keçirib
21.09.2017, 20:31

QHT-hökumət münasibətləri mövzusunda regional konfrans keçirib

"Harvi" qasırğası 593 milyon dollar ziyan vurdu
21.09.2017, 20:14

"Harvi" qasırğası 593 milyon dollar ziyan vurdu

Əhliman Əmiraslanov Milli Məclisdə vətəndaşları  qəbul edib - FOTO
21.09.2017, 20:02

Əhliman Əmiraslanov Milli Məclisdə vətəndaşları  qəbul edib - FOTO

Lütfizadənin cənazəsinin Bakıya gətirilməsi 7-10 gün çəkə bilər
21.09.2017, 19:53

Lütfizadənin cənazəsinin Bakıya gətirilməsi 7-10 gün çəkə bilər

Tovuzda 11 yaşlı qız qoz ağacından yıxılıb
21.09.2017, 18:57

Tovuzda 11 yaşlı qız qoz ağacından yıxılıb

Buraxılış və qəbul imtahanları ilə bağlı YENİLİKLƏR
21.09.2017, 18:42

Buraxılış və qəbul imtahanları ilə bağlı YENİLİKLƏR

Avropa Xəbər Agentlikləri Alyansının Belqrad konfransı başa çatıb
21.09.2017, 18:35

Avropa Xəbər Agentlikləri Alyansının Belqrad konfransı başa çatıb

Nazirlər Kabineti 2018-ci ilin dövlət büdcəsini müzakirə edib
21.09.2017, 18:20

Nazirlər Kabineti 2018-ci ilin dövlət büdcəsini müzakirə edib

Qadın və sevgi niyə adiləşib: Dünya artıq “LEYLİ və MƏCNUN” nağılına inanmır   
21.09.2017, 18:18

Qadın və sevgi niyə adiləşib: Dünya artıq “LEYLİ və MƏCNUN” nağılına inanmır  

Azad Cavadov: “Axmaq adamlardır, mənə şər-böhtan atırlar” - EKSKLÜZİV
21.09.2017, 18:15

Azad Cavadov: “Axmaq adamlardır, mənə şər-böhtan atırlar” - EKSKLÜZİV

İlham Əliyev Mali prezidentini təbrik edib
21.09.2017, 18:13

İlham Əliyev Mali prezidentini təbrik edib

Rektor təsdiqlədi: Dərsə hicablı tələbələr buraxılmır
21.09.2017, 18:05

Rektor təsdiqlədi: Dərsə hicablı tələbələr buraxılmır

Atalığından hamilə qalan 12 yaşlı qızın körpəsi öldü  
21.09.2017, 17:52

Atalığından hamilə qalan 12 yaşlı qızın körpəsi öldü  

Bakı-Sumqayıt marşrutunda REYD: 24 avtobus saxlanıldı
21.09.2017, 17:41

Bakı-Sumqayıt marşrutunda REYD: 24 avtobus saxlanıldı

Şadlıq evlərindən telefon oğurlayan saxlanıldı - FOTOLAR
21.09.2017, 17:34

Şadlıq evlərindən telefon oğurlayan saxlanıldı - FOTOLAR

Azərbaycanda yeni cəza növü yaradılır - Təqsirləndirilən şəxs cəzasını evində çəkəcək   
21.09.2017, 17:33

Azərbaycanda yeni cəza növü yaradılır - Təqsirləndirilən şəxs cəzasını evində çəkəcək  

Tramp Səudiyyə Ərəbistanını Qətərlə müharibədən çəkindirib
21.09.2017, 17:26

Tramp Səudiyyə Ərəbistanını Qətərlə müharibədən çəkindirib

Yazıçılar Birliyi “26" kafesinin yerini icarəyə verməyəcək  - AÇIQLAMA   
21.09.2017, 17:22

Yazıçılar Birliyi “26" kafesinin yerini icarəyə verməyəcək  - AÇIQLAMA  

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
21.09.2017, 17:17

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Tofiq Məliklidən təhsil nazirinə AÇIQ MƏKTUB: “Təcili həll etməyimiz lazımdır”   
21.09.2017, 17:11

Tofiq Məliklidən təhsil nazirinə AÇIQ MƏKTUB: “Təcili həll etməyimiz lazımdır”  

ARXİV
SORĞU
Məhərrəmliyin əsas şərtlərini qəbul edirsiniz?
- Bəli qəbul edirəm və Kərbəla şəhidlərinə mütləq yas saxlayacam (47.3%)
- Məhərrəmliyin şərtləri yalnız şiələr üçündür(7.97%)
- Bu şərtlərin heç birini qəbul etmirəm(12.7%)
- Məhərrəmlık əsl İslama ziddir(31.9%)