21 fevral 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Qardaşının Üzeyir Hacıbəyliyə məktubu: “Borclular məni əldən saldı, arvadımdan çox utanıram”  
Qardaşının Üzeyir Hacıbəyliyə məktubu: “Borclular məni əldən saldı, arvadımdan çox utanıram”  
20.09.2017, 17:43

Üzeyir bəy Hacıbəylinin anadan olmasının 132-ci ildönümündən iki gün keçsə də, yenə də böyük bəstəkar haqqında araşdırma və sərbəst yazılar yazılmaqdadır. Əslində, ictimai xadim, dahi musiqiçi haqqında nə qədər danışılsa, nə qədər yazılsa azdır.

Bəyin musiqiçi və maarifçi kimi fəaliyyəti kifayət qədər araşdırılıb. Amma onun həyatı, xüsusən də uşaqlığı haqqında yenə də bilməli olduğumuz məqamlar çoxdur.

Modern.az-ın təqdim etdiyi bu yazıda Üzeyir bəyin uşaqlıq yox, ağır gənclik illəri haqqında iki kədərli epizodu diqqətə çatdırırıq. Həmin faktları birləşdirən ümumi səbəb var: Üzeyir bəy və ailəsinin çəkdiyi ağır maddi sıxıntı....

Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivinin direktor müavini Aslan Kənan Modern.az-a açıqlamasında Üzeyir bəyin həqiqətən də, maddi durumunun çox ağır olduğunu, böyük ailənin məsuliyyətinin onun çiyinlərində cəmləşdiyini bildirib. Çünki, Üzeyir bəy 1905-ci ildə bütün qardaş-bacılarını, yaşlı anasını, hətta əmisi uşaqlarını da özünün Bakıdakı evinə gətirmişi. Onların sosial təminatı isə çox ağır idi:

“Üzeyir bəy 1912-ci ildə Peterburqda təhsil alırdı. O zaman kiçik qardaşı Ceyhun bəy Bakıda yaşayırdı. O, həmin ərəfədə  Üzeyir bəyə belə bir məktub yazır. Məktubda onların ailəsinin necə ağır bir durumda yaşadığını görmək olar:

“Borclular məni əldən saldı. 30 manat “Kaspi”dən avans almışdım, o da getdi. Zulyanın (arvadı Zöhrə xanımı nəzərə tutur) məvacibinin həpsi də getdi. Amma yenə də düzəlmir. Mən Zulyadan utanıram. Yazığın vallahi geyməyə paltarı, yatmağa dəxi təxti yox. Amma külfət üçün pul tapır”.

Bu məzmunda məktublar çox olub. Bu onu göstərir ki, Hacıbəyli ailəsi həqiqətən də, çox kasıb yaşayıb. Üzeyir bəyin böyük bacısının oğlu Camal 1913-cü ildə dayısına yazır:


“Dünən Müslüm (bəstəkar Maqomayevi nəzərdə tutur) Nicatdan (Nicat Cəmiyyəti) 150 manat alıb mənə 75 manat verdi. Dedi ki, qalanını sizə göndərəcək. Bir qismini də Pənah mənə kağız yazıb, deyib, pulum yoxdur, mənə pul göndər, ona yollayacağam.  (Pənah həm Müslümün, həm də Üzeyir bəyin bacanağı olub).

Daha sonra Camal Müslümün onlara göndərdiyi həmin 75 manatı öz borcları üçün bölür və bu bölgünü Üzeyir bəyə məktub halında yazır:

“Bu puldan 10 manat nöyütçüyə, 13 manat 80 qəpik çörəkçiyə, filan qədər də başqa adama verəcəyik. Ümumi dükançıya 42 manat, südçüyə 3, suçuya 8, çörəkçiyə 10 manat borcumuz qaldı. Lombarda qoyulan qızıllar da cəmi 35 manat edir. Bütün xərclər 156 manat edir. Bunların hamısı 16 baş  külfətə sərf olunur”.

Hacıbəylinin ailəsi böyük idi. Əmisi oğlu İsmayıl Hacıbəyovu da gətizdirmişdi. O da ailəsi ilə birlikdə onlarla yaşayırdı. Məşhur bəstəkar Soltan Hacıbəyov İsmayılın oğludur.

 

Bu epizodda Üzeyir bəy hələ gəncdir. Min bir çətinlik hesabına Peterburqda bəstəkarlıq təhsili alır. Amma sonradan onun maddi durumu qismən də olsa düzəlir. Həm yaxşı yerlərdə işlə təmin olunur, həm də opera və operettalarından yaxşı pul qazanır. Amma yenə də onun könlünü sıxan maddi problem meydana gəlir. Bu, qürbətdə yaşayan qardaşı Ceyhunla bağlıdır. Fransada mühacir həyatı sürən Ceyhun heç bir iş tapa bilmir. Bütün ehtiyatları tükənir. Övladını oxuduğu pullu məktəbdən xaric edirlər. Belə bir vaxtda Ceyhunun arvadı Zöhrə xanım Üzeyir bəyə ondan gizli məktub  yazır. Məktub Üzeyir bəyi çox kövrəldir və birbaşa qardaşına belə bir cavab göndərir:

 

“Zöhrənin məktubları gəlib bizə çatdı. Ceyçikin (Ceyhunun oğlu) kefsizliyi və sənin əsəbiliyin bizi çox qəmgin etdi. Fəqət bir qəm-qüssə ilə il keçməz olduğunu bildiyimiz üçün qət etdik ki, sizə “realnı” dəstək olaq. Zülfüqarla (bəstəkarın qardaşı) məsləhətləşib məsələnin həllini üç qismə böldük: birinci, sizə hər ay “requlyarnı” yardım göndərəcəyik. İkincisi, sizin buraya gəlmək məsələnizdi. Üçüncüsü, mənim “zaqranitsa”da ali musiqi təhsilimin bir qədər təxir edilməsidir. 

Birinci qismi biz Zülfüqarla öz boynumuza götürdük və qərara gəldik ki, sənin etirazına baxmayaraq, hər ay uşaqlar üçün pul göndərək, bir şərtlə ki, həmin pul 50 manatdan az olmasın. Bu bizim üçün mümkündür, ağır deyildir. Çünki hər ikimizin gəlir yerimiz vardır.

Sabah və ya biri gün sizə teleqrafla pul göndərəcəyik. Bu xüsusda arxayın ola bilərsən. Göndərəcəyim pullar sizə bir aya çatmasa da,  maddi pərişanlığınızı bir qədər intizama salar.

 

Sizin bura gəlməyinizi isə Zöhrənin qardaşı Musaya həvalə etdik. Musa buradakı yoldaşlar ilə danışıbdır. Bu günlərdə Moskvaya gedəcək və mərkəzdən sizin bura gəlişiniz üçün izn almaq istəyəcək. Sən buraya gələn kimi, yaxşı qulluq sahibi olarsan. Baxüsus ki, firəng dilini bilirsən.

 

Nənəm (analarını nəzərdə tutur. Çünki qürbətdə olan Ceyhun bəy anasının xəstəliyini eşidib ondan çox narahat qalmışdı) sizlərə dualar göndərir. Hamınızı öpür və deyir ki, inşallah görüşərik, təki sağ olsunlar.

 

Bu yay nənəmi Barjom tərəflərə aparacağam ki, canı qüvvətə gəlsin və havasını dəyişsin. 

 

Zöhrəyə söylə ki, qorxmasın, köməkçiləri çoxdur”.



N.Nihad 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Bakuxeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bu ərazilər susuz qalacaq
21.02.2018, 17:11

Bu ərazilər susuz qalacaq

BDU-nun təsisi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin gördüyü ən mühüm işlərdən biridir 
21.02.2018, 17:06

BDU-nun təsisi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin gördüyü ən mühüm işlərdən biridir 

Bayıldakı sürüşmə ilə bağlı cinayət işi açıldı
21.02.2018, 16:55

Bayıldakı sürüşmə ilə bağlı cinayət işi açıldı

Qanunsuz ağac kəsimi ilə bağlı sənədlər Baş Prokurorluğa göndərildi
21.02.2018, 16:30

Qanunsuz ağac kəsimi ilə bağlı sənədlər Baş Prokurorluğa göndərildi

“Deyəsən, dollar krediti olanlar yaxında şad xəbər alacaqlar” - Hüquqşünas   
21.02.2018, 16:29

“Deyəsən, dollar krediti olanlar yaxında şad xəbər alacaqlar” - Hüquqşünas  

Yeni ailələrin evlə təmin olunması asanlaşır - Rusiyada
21.02.2018, 16:25

Yeni ailələrin evlə təmin olunması asanlaşır - Rusiyada

Azərbaycanda 215 MİLLİ QƏHRƏMANA ayda 1500 manat təqaüd veriləcək
21.02.2018, 16:18

Azərbaycanda 215 MİLLİ QƏHRƏMANA ayda 1500 manat təqaüd veriləcək

Əli Əliyevin sənədləri MSK-ya verildi   
21.02.2018, 16:10

Əli Əliyevin sənədləri MSK-ya verildi  

Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti yeni sədr seçəcək
21.02.2018, 15:54

Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti yeni sədr seçəcək

Azərbaycanlı zəvvarların Həcc ziyarətinin başlanma və bitmə tarixi müəyyənləşdi
21.02.2018, 15:48

Azərbaycanlı zəvvarların Həcc ziyarətinin başlanma və bitmə tarixi müəyyənləşdi

“Problemli kreditlərin amnistiyası elan olunsun” - 50 min dollar borcu olan deputatdan TƏKLİF   
21.02.2018, 15:41

“Problemli kreditlərin amnistiyası elan olunsun” - 50 min dollar borcu olan deputatdan TƏKLİF  

İlham Əliyevin imzatoplama kampaniyası BAŞA ÇATDI   
21.02.2018, 15:27

İlham Əliyevin imzatoplama kampaniyası BAŞA ÇATDI  

ABŞ səfiri və xanımı məcburi köçkün məktəbinə getdilər, kitab hədiyyə etdilər
21.02.2018, 15:21

ABŞ səfiri və xanımı məcburi köçkün məktəbinə getdilər, kitab hədiyyə etdilər

Sərdar Cəlaloğlu da prezidentliyə namizədliyini irəli sürdü
21.02.2018, 15:20

Sərdar Cəlaloğlu da prezidentliyə namizədliyini irəli sürdü

Türkiyə Afrində Suriya ilə birgə hərəkət etməlidir - ŞƏRH
21.02.2018, 15:12

Türkiyə Afrində Suriya ilə birgə hərəkət etməlidir - ŞƏRH

Daha bir azərbaycanlı idmançıda dopinq aşkarlandı
21.02.2018, 15:10

Daha bir azərbaycanlı idmançıda dopinq aşkarlandı

Azərbaycan-Ermənistan sərhədində monitorinq insidentsiz başa çatdı
21.02.2018, 14:48

Azərbaycan-Ermənistan sərhədində monitorinq insidentsiz başa çatdı

Azərbaycanlı məmur Türkiyəyə şəxsi təyyarəsi ilə gedib-gəlir
21.02.2018, 14:29

Azərbaycanlı məmur Türkiyəyə şəxsi təyyarəsi ilə gedib-gəlir

Mədət Quliyev ata oldu - FOTO
21.02.2018, 14:27

Mədət Quliyev ata oldu - FOTO

Türkiyə Afrinlə bağlı xəbərləri təkzib etdi
21.02.2018, 14:24

Türkiyə Afrinlə bağlı xəbərləri təkzib etdi

"SOCAR Trading" Londonda - VİDEO
21.02.2018, 14:00

"SOCAR Trading" Londonda - VİDEO

Şəhid leytenantın XANIMI: “Turalın öldüyünü məndən gizlətdilər, dəfnində də iştirak edə bilmədim” - FOTOLAR   
21.02.2018, 13:49

Şəhid leytenantın XANIMI: “Turalın öldüyünü məndən gizlətdilər, dəfnində də iştirak edə bilmədim” - FOTOLAR  

Sumqayıt, Gəncə və Abşeronda 1-ci sinfə gedəcək şagirdlərin sayı açıqlandı
21.02.2018, 13:46

Sumqayıt, Gəncə və Abşeronda 1-ci sinfə gedəcək şagirdlərin sayı açıqlandı

Ötən il Azərbaycana pul köçürmələri 2 dəfədən çox artıb   
21.02.2018, 13:35

Ötən il Azərbaycana pul köçürmələri 2 dəfədən çox artıb  

Bakı sakinləri narkotikə görə saxlanıldı - FOTOLAR
21.02.2018, 13:30

Bakı sakinləri narkotikə görə saxlanıldı - FOTOLAR

Əsəd qüvvələri Afrinə girib - İDDİA
21.02.2018, 13:22

Əsəd qüvvələri Afrinə girib - İDDİA

Sabahdan Bakıda birinci sinfə sənəd qəbuluna başlanılır
21.02.2018, 13:17

Sabahdan Bakıda birinci sinfə sənəd qəbuluna başlanılır

UNEC dünyanın 250 aparıcı universiteti ilə bir sırada
21.02.2018, 13:12

UNEC dünyanın 250 aparıcı universiteti ilə bir sırada

Oliqarxlar İnterpolu ələ keçirmək İSTƏYİR: Azərbaycanın da adı ÇƏKİLDİ...
21.02.2018, 13:00

Oliqarxlar İnterpolu ələ keçirmək İSTƏYİR: Azərbaycanın da adı ÇƏKİLDİ...

Cəbhə xəttində ATƏT-in monitorinqlərinin intensivliyi artırıla bilər
21.02.2018, 12:56

Cəbhə xəttində ATƏT-in monitorinqlərinin intensivliyi artırıla bilər

Türkiyə daha 2 şəhid verdi
21.02.2018, 12:54

Türkiyə daha 2 şəhid verdi

Xaləddin İsgəndərov Binəqədi ağsaqqallarını bir araya yığdı - FOTOLAR
21.02.2018, 12:38

Xaləddin İsgəndərov Binəqədi ağsaqqallarını bir araya yığdı - FOTOLAR

Bakıda maşın oğruları saxlanıldı
21.02.2018, 12:34

Bakıda maşın oğruları saxlanıldı

Sabahın havası - Bakıda külək əsəcək, çiskin olacaq
21.02.2018, 12:31

Sabahın havası - Bakıda külək əsəcək, çiskin olacaq

Devalvasiyanın 3-cü İLİ:  Azərbaycanın qazandıqları və itirdikləri 
21.02.2018, 12:26

Devalvasiyanın 3-cü İLİ:  Azərbaycanın qazandıqları və itirdikləri 

ARXİV