21 oktyabr 2017, Şənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Qardaşının Üzeyir Hacıbəyliyə məktubu: “Borclular məni əldən saldı, arvadımdan çox utanıram”  
Qardaşının Üzeyir Hacıbəyliyə məktubu: “Borclular məni əldən saldı, arvadımdan çox utanıram”  
20.09.2017, 17:43

Üzeyir bəy Hacıbəylinin anadan olmasının 132-ci ildönümündən iki gün keçsə də, yenə də böyük bəstəkar haqqında araşdırma və sərbəst yazılar yazılmaqdadır. Əslində, ictimai xadim, dahi musiqiçi haqqında nə qədər danışılsa, nə qədər yazılsa azdır.

Bəyin musiqiçi və maarifçi kimi fəaliyyəti kifayət qədər araşdırılıb. Amma onun həyatı, xüsusən də uşaqlığı haqqında yenə də bilməli olduğumuz məqamlar çoxdur.

Modern.az-ın təqdim etdiyi bu yazıda Üzeyir bəyin uşaqlıq yox, ağır gənclik illəri haqqında iki kədərli epizodu diqqətə çatdırırıq. Həmin faktları birləşdirən ümumi səbəb var: Üzeyir bəy və ailəsinin çəkdiyi ağır maddi sıxıntı....

Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivinin direktor müavini Aslan Kənan Modern.az-a açıqlamasında Üzeyir bəyin həqiqətən də, maddi durumunun çox ağır olduğunu, böyük ailənin məsuliyyətinin onun çiyinlərində cəmləşdiyini bildirib. Çünki, Üzeyir bəy 1905-ci ildə bütün qardaş-bacılarını, yaşlı anasını, hətta əmisi uşaqlarını da özünün Bakıdakı evinə gətirmişi. Onların sosial təminatı isə çox ağır idi:

“Üzeyir bəy 1912-ci ildə Peterburqda təhsil alırdı. O zaman kiçik qardaşı Ceyhun bəy Bakıda yaşayırdı. O, həmin ərəfədə  Üzeyir bəyə belə bir məktub yazır. Məktubda onların ailəsinin necə ağır bir durumda yaşadığını görmək olar:

“Borclular məni əldən saldı. 30 manat “Kaspi”dən avans almışdım, o da getdi. Zulyanın (arvadı Zöhrə xanımı nəzərə tutur) məvacibinin həpsi də getdi. Amma yenə də düzəlmir. Mən Zulyadan utanıram. Yazığın vallahi geyməyə paltarı, yatmağa dəxi təxti yox. Amma külfət üçün pul tapır”.

Bu məzmunda məktublar çox olub. Bu onu göstərir ki, Hacıbəyli ailəsi həqiqətən də, çox kasıb yaşayıb. Üzeyir bəyin böyük bacısının oğlu Camal 1913-cü ildə dayısına yazır:


“Dünən Müslüm (bəstəkar Maqomayevi nəzərdə tutur) Nicatdan (Nicat Cəmiyyəti) 150 manat alıb mənə 75 manat verdi. Dedi ki, qalanını sizə göndərəcək. Bir qismini də Pənah mənə kağız yazıb, deyib, pulum yoxdur, mənə pul göndər, ona yollayacağam.  (Pənah həm Müslümün, həm də Üzeyir bəyin bacanağı olub).

Daha sonra Camal Müslümün onlara göndərdiyi həmin 75 manatı öz borcları üçün bölür və bu bölgünü Üzeyir bəyə məktub halında yazır:

“Bu puldan 10 manat nöyütçüyə, 13 manat 80 qəpik çörəkçiyə, filan qədər də başqa adama verəcəyik. Ümumi dükançıya 42 manat, südçüyə 3, suçuya 8, çörəkçiyə 10 manat borcumuz qaldı. Lombarda qoyulan qızıllar da cəmi 35 manat edir. Bütün xərclər 156 manat edir. Bunların hamısı 16 baş  külfətə sərf olunur”.

Hacıbəylinin ailəsi böyük idi. Əmisi oğlu İsmayıl Hacıbəyovu da gətizdirmişdi. O da ailəsi ilə birlikdə onlarla yaşayırdı. Məşhur bəstəkar Soltan Hacıbəyov İsmayılın oğludur.

 

Bu epizodda Üzeyir bəy hələ gəncdir. Min bir çətinlik hesabına Peterburqda bəstəkarlıq təhsili alır. Amma sonradan onun maddi durumu qismən də olsa düzəlir. Həm yaxşı yerlərdə işlə təmin olunur, həm də opera və operettalarından yaxşı pul qazanır. Amma yenə də onun könlünü sıxan maddi problem meydana gəlir. Bu, qürbətdə yaşayan qardaşı Ceyhunla bağlıdır. Fransada mühacir həyatı sürən Ceyhun heç bir iş tapa bilmir. Bütün ehtiyatları tükənir. Övladını oxuduğu pullu məktəbdən xaric edirlər. Belə bir vaxtda Ceyhunun arvadı Zöhrə xanım Üzeyir bəyə ondan gizli məktub  yazır. Məktub Üzeyir bəyi çox kövrəldir və birbaşa qardaşına belə bir cavab göndərir:

 

“Zöhrənin məktubları gəlib bizə çatdı. Ceyçikin (Ceyhunun oğlu) kefsizliyi və sənin əsəbiliyin bizi çox qəmgin etdi. Fəqət bir qəm-qüssə ilə il keçməz olduğunu bildiyimiz üçün qət etdik ki, sizə “realnı” dəstək olaq. Zülfüqarla (bəstəkarın qardaşı) məsləhətləşib məsələnin həllini üç qismə böldük: birinci, sizə hər ay “requlyarnı” yardım göndərəcəyik. İkincisi, sizin buraya gəlmək məsələnizdi. Üçüncüsü, mənim “zaqranitsa”da ali musiqi təhsilimin bir qədər təxir edilməsidir. 

Birinci qismi biz Zülfüqarla öz boynumuza götürdük və qərara gəldik ki, sənin etirazına baxmayaraq, hər ay uşaqlar üçün pul göndərək, bir şərtlə ki, həmin pul 50 manatdan az olmasın. Bu bizim üçün mümkündür, ağır deyildir. Çünki hər ikimizin gəlir yerimiz vardır.

Sabah və ya biri gün sizə teleqrafla pul göndərəcəyik. Bu xüsusda arxayın ola bilərsən. Göndərəcəyim pullar sizə bir aya çatmasa da,  maddi pərişanlığınızı bir qədər intizama salar.

 

Sizin bura gəlməyinizi isə Zöhrənin qardaşı Musaya həvalə etdik. Musa buradakı yoldaşlar ilə danışıbdır. Bu günlərdə Moskvaya gedəcək və mərkəzdən sizin bura gəlişiniz üçün izn almaq istəyəcək. Sən buraya gələn kimi, yaxşı qulluq sahibi olarsan. Baxüsus ki, firəng dilini bilirsən.

 

Nənəm (analarını nəzərdə tutur. Çünki qürbətdə olan Ceyhun bəy anasının xəstəliyini eşidib ondan çox narahat qalmışdı) sizlərə dualar göndərir. Hamınızı öpür və deyir ki, inşallah görüşərik, təki sağ olsunlar.

 

Bu yay nənəmi Barjom tərəflərə aparacağam ki, canı qüvvətə gəlsin və havasını dəyişsin. 

 

Zöhrəyə söylə ki, qorxmasın, köməkçiləri çoxdur”.



N.Nihad 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Rusiyada kriminal OLAY - Ermənilər bir-birlərini güllələdilər - 2 ölü, 1 yaralı...
21.10.2017, 14:03

Rusiyada kriminal OLAY - Ermənilər bir-birlərini güllələdilər - 2 ölü, 1 yaralı...

Makedoniyalı siyasətçi: ““Sabah” Ermənistan haqda sərt yazmaqla günahını yuyar”
21.10.2017, 13:51

Makedoniyalı siyasətçi: ““Sabah” Ermənistan haqda sərt yazmaqla günahını yuyar”

Müdriklik zirvəsi - 70 yaş...   
21.10.2017, 13:46

Müdriklik zirvəsi - 70 yaş...  

Prezident mükafatları artırılır - ayda 500 manat   
21.10.2017, 13:27

Prezident mükafatları artırılır - ayda 500 manat  

Azərbaycan diplomatik korpuslara 115,1 milyon manat xərcləyəcək
21.10.2017, 13:14

Azərbaycan diplomatik korpuslara 115,1 milyon manat xərcləyəcək

Başqasının kartını tapdı - bankomatdan 940 manat oğurladı   
21.10.2017, 13:03

Başqasının kartını tapdı - bankomatdan 940 manat oğurladı  

İşlədiyi mağazadan 30 minlik mal oğurladı, tutuldu   
21.10.2017, 12:53

İşlədiyi mağazadan 30 minlik mal oğurladı, tutuldu  

Ermənistan hərbçiləri qəzaya düşdülər - iki yaralı...
21.10.2017, 12:42

Ermənistan hərbçiləri qəzaya düşdülər - iki yaralı...

Qarabağda daha iki erməni əsgər öldü   
21.10.2017, 12:40

Qarabağda daha iki erməni əsgər öldü  

Şəmkirdə qətl – Yeniyetmə adam öldürdü
21.10.2017, 12:32

Şəmkirdə qətl – Yeniyetmə adam öldürdü

Arvadını öldürən ər polisə təslim oldu
21.10.2017, 12:28

Arvadını öldürən ər polisə təslim oldu

Zakir Həsənovdan tapşırıq: Düşmən təxribatlarının qarşısı dərhal alınsın! - MÜŞAVİRƏ
21.10.2017, 12:20

Zakir Həsənovdan tapşırıq: Düşmən təxribatlarının qarşısı dərhal alınsın! - MÜŞAVİRƏ

Sabahın PROQNOZU - XƏBƏRDARLIQ
21.10.2017, 12:12

Sabahın PROQNOZU - XƏBƏRDARLIQ

Xaricdəki azərbaycanlı iş adamları niyə Azərbaycana sərmayə yatırmırlar...
21.10.2017, 12:00

Xaricdəki azərbaycanlı iş adamları niyə Azərbaycana sərmayə yatırmırlar...

“Qarabağ” qrupdan çıxa bilər - UEFA açıqladı
21.10.2017, 11:52

“Qarabağ” qrupdan çıxa bilər - UEFA açıqladı

51 keçmiş polis əməkdaşı saxlanıldı    
21.10.2017, 11:45

51 keçmiş polis əməkdaşı saxlanıldı  

Nazirlik çaylardakı suyun səviyyəsi haqda məlumat yaydı
21.10.2017, 11:43

Nazirlik çaylardakı suyun səviyyəsi haqda məlumat yaydı

“Bakıda sürülən maşının üzərindəki emblem Ermənistan bayrağdır” - Rəsmən TƏSDİQLƏNDİ
21.10.2017, 11:32

“Bakıda sürülən maşının üzərindəki emblem Ermənistan bayrağdır” - Rəsmən TƏSDİQLƏNDİ

21.10.2017, 11:25

"Qarabağ"ın rəhbərliyindən Türkiyənin “Sabah” qəzetinə sərt CAVAB  

“Sabah” qəzeti “Qarabağ”a təhqiredici yazını PJB-nin müdaxiləsilə sildi - AÇIQLAMA   
21.10.2017, 11:12

“Sabah” qəzeti “Qarabağ”a təhqiredici yazını PJB-nin müdaxiləsilə sildi - AÇIQLAMA  

Allahın 99 ADI - İlahiyyatçı: “O adlar insana bir şərtə qoyula bilər, əks halda böyük GÜNAHDIR”   
21.10.2017, 10:36

Allahın 99 ADI - İlahiyyatçı: “O adlar insana bir şərtə qoyula bilər, əks halda böyük GÜNAHDIR”  

Universitetlərin hazırlıq qrupuna qəbul proseduru - Təhsil eksperti ŞƏRH ETDİ   
21.10.2017, 10:23

Universitetlərin hazırlıq qrupuna qəbul proseduru - Təhsil eksperti ŞƏRH ETDİ  

YAP da mitinq keçirəcək?..   
21.10.2017, 10:04

YAP da mitinq keçirəcək?..  

“Cəzaların yüngülləşdirildiyini vurğulamaq doğru yanaşma deyil”   
21.10.2017, 10:01

“Cəzaların yüngülləşdirildiyini vurğulamaq doğru yanaşma deyil”  

Pensiyaların artımı üçün ayrılacaq vəsaitin həcmi məlum oldu   
21.10.2017, 09:52

Pensiyaların artımı üçün ayrılacaq vəsaitin həcmi məlum oldu  

Ermənistan atəşkəsi 126 dəfə pozdu
21.10.2017, 09:48

Ermənistan atəşkəsi 126 dəfə pozdu

Xarabaya çevrilən, paltarları göz yaşları ilə toza bulaşanların şəhərindən REPORTAJ - FOTOLAR
21.10.2017, 09:30

Xarabaya çevrilən, paltarları göz yaşları ilə toza bulaşanların şəhərindən REPORTAJ - FOTOLAR

Əfqanıstandakı partlayışda ölənlərin sayı 72-yə çatdı - YENİLƏNİB
21.10.2017, 09:06

Əfqanıstandakı partlayışda ölənlərin sayı 72-yə çatdı - YENİLƏNİB

"İspaniya problemi demokratiyaya hörmətlə yanaşmaqla həll edəcək" - Kral
21.10.2017, 00:47

"İspaniya problemi demokratiyaya hörmətlə yanaşmaqla həll edəcək" - Kral

Misirdə 16 polis öldürüldü
21.10.2017, 00:31

Misirdə 16 polis öldürüldü

Braziliyada şagird məktəb yoldaşlarını güllələdi: 2 ölü
21.10.2017, 00:15

Braziliyada şagird məktəb yoldaşlarını güllələdi: 2 ölü

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
20.10.2017, 23:59

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

İtaliyada külli miqdarda narkotik müsadirə edildi
20.10.2017, 23:43

İtaliyada külli miqdarda narkotik müsadirə edildi

Azərbaycandan Rusiyaya aparılan 33 ton pomidor geri qaytarıldı
20.10.2017, 23:29

Azərbaycandan Rusiyaya aparılan 33 ton pomidor geri qaytarıldı

Ağsu məktəbliləri erkən evliliyin fəsadları ilə bağlı maarifləndiriləcək
20.10.2017, 23:19

Ağsu məktəbliləri erkən evliliyin fəsadları ilə bağlı maarifləndiriləcək

ARXİV
SORĞU
Hansı kommunal xidmətin işindən razısınız?
“Azəriqaz”(5.26%)
“Azərişıq”(26.7%)
“Azərsu”(10.5%)
“Azəristiliktəchizat”(2.87%)
Heç biri(54.5%)