13 dekabr 2017, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Qardaşının Üzeyir Hacıbəyliyə məktubu: “Borclular məni əldən saldı, arvadımdan çox utanıram”  
Qardaşının Üzeyir Hacıbəyliyə məktubu: “Borclular məni əldən saldı, arvadımdan çox utanıram”  
20.09.2017, 17:43

Üzeyir bəy Hacıbəylinin anadan olmasının 132-ci ildönümündən iki gün keçsə də, yenə də böyük bəstəkar haqqında araşdırma və sərbəst yazılar yazılmaqdadır. Əslində, ictimai xadim, dahi musiqiçi haqqında nə qədər danışılsa, nə qədər yazılsa azdır.

Bəyin musiqiçi və maarifçi kimi fəaliyyəti kifayət qədər araşdırılıb. Amma onun həyatı, xüsusən də uşaqlığı haqqında yenə də bilməli olduğumuz məqamlar çoxdur.

Modern.az-ın təqdim etdiyi bu yazıda Üzeyir bəyin uşaqlıq yox, ağır gənclik illəri haqqında iki kədərli epizodu diqqətə çatdırırıq. Həmin faktları birləşdirən ümumi səbəb var: Üzeyir bəy və ailəsinin çəkdiyi ağır maddi sıxıntı....

Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivinin direktor müavini Aslan Kənan Modern.az-a açıqlamasında Üzeyir bəyin həqiqətən də, maddi durumunun çox ağır olduğunu, böyük ailənin məsuliyyətinin onun çiyinlərində cəmləşdiyini bildirib. Çünki, Üzeyir bəy 1905-ci ildə bütün qardaş-bacılarını, yaşlı anasını, hətta əmisi uşaqlarını da özünün Bakıdakı evinə gətirmişi. Onların sosial təminatı isə çox ağır idi:

“Üzeyir bəy 1912-ci ildə Peterburqda təhsil alırdı. O zaman kiçik qardaşı Ceyhun bəy Bakıda yaşayırdı. O, həmin ərəfədə  Üzeyir bəyə belə bir məktub yazır. Məktubda onların ailəsinin necə ağır bir durumda yaşadığını görmək olar:

“Borclular məni əldən saldı. 30 manat “Kaspi”dən avans almışdım, o da getdi. Zulyanın (arvadı Zöhrə xanımı nəzərə tutur) məvacibinin həpsi də getdi. Amma yenə də düzəlmir. Mən Zulyadan utanıram. Yazığın vallahi geyməyə paltarı, yatmağa dəxi təxti yox. Amma külfət üçün pul tapır”.

Bu məzmunda məktublar çox olub. Bu onu göstərir ki, Hacıbəyli ailəsi həqiqətən də, çox kasıb yaşayıb. Üzeyir bəyin böyük bacısının oğlu Camal 1913-cü ildə dayısına yazır:


“Dünən Müslüm (bəstəkar Maqomayevi nəzərdə tutur) Nicatdan (Nicat Cəmiyyəti) 150 manat alıb mənə 75 manat verdi. Dedi ki, qalanını sizə göndərəcək. Bir qismini də Pənah mənə kağız yazıb, deyib, pulum yoxdur, mənə pul göndər, ona yollayacağam.  (Pənah həm Müslümün, həm də Üzeyir bəyin bacanağı olub).

Daha sonra Camal Müslümün onlara göndərdiyi həmin 75 manatı öz borcları üçün bölür və bu bölgünü Üzeyir bəyə məktub halında yazır:

“Bu puldan 10 manat nöyütçüyə, 13 manat 80 qəpik çörəkçiyə, filan qədər də başqa adama verəcəyik. Ümumi dükançıya 42 manat, südçüyə 3, suçuya 8, çörəkçiyə 10 manat borcumuz qaldı. Lombarda qoyulan qızıllar da cəmi 35 manat edir. Bütün xərclər 156 manat edir. Bunların hamısı 16 baş  külfətə sərf olunur”.

Hacıbəylinin ailəsi böyük idi. Əmisi oğlu İsmayıl Hacıbəyovu da gətizdirmişdi. O da ailəsi ilə birlikdə onlarla yaşayırdı. Məşhur bəstəkar Soltan Hacıbəyov İsmayılın oğludur.

 

Bu epizodda Üzeyir bəy hələ gəncdir. Min bir çətinlik hesabına Peterburqda bəstəkarlıq təhsili alır. Amma sonradan onun maddi durumu qismən də olsa düzəlir. Həm yaxşı yerlərdə işlə təmin olunur, həm də opera və operettalarından yaxşı pul qazanır. Amma yenə də onun könlünü sıxan maddi problem meydana gəlir. Bu, qürbətdə yaşayan qardaşı Ceyhunla bağlıdır. Fransada mühacir həyatı sürən Ceyhun heç bir iş tapa bilmir. Bütün ehtiyatları tükənir. Övladını oxuduğu pullu məktəbdən xaric edirlər. Belə bir vaxtda Ceyhunun arvadı Zöhrə xanım Üzeyir bəyə ondan gizli məktub  yazır. Məktub Üzeyir bəyi çox kövrəldir və birbaşa qardaşına belə bir cavab göndərir:

 

“Zöhrənin məktubları gəlib bizə çatdı. Ceyçikin (Ceyhunun oğlu) kefsizliyi və sənin əsəbiliyin bizi çox qəmgin etdi. Fəqət bir qəm-qüssə ilə il keçməz olduğunu bildiyimiz üçün qət etdik ki, sizə “realnı” dəstək olaq. Zülfüqarla (bəstəkarın qardaşı) məsləhətləşib məsələnin həllini üç qismə böldük: birinci, sizə hər ay “requlyarnı” yardım göndərəcəyik. İkincisi, sizin buraya gəlmək məsələnizdi. Üçüncüsü, mənim “zaqranitsa”da ali musiqi təhsilimin bir qədər təxir edilməsidir. 

Birinci qismi biz Zülfüqarla öz boynumuza götürdük və qərara gəldik ki, sənin etirazına baxmayaraq, hər ay uşaqlar üçün pul göndərək, bir şərtlə ki, həmin pul 50 manatdan az olmasın. Bu bizim üçün mümkündür, ağır deyildir. Çünki hər ikimizin gəlir yerimiz vardır.

Sabah və ya biri gün sizə teleqrafla pul göndərəcəyik. Bu xüsusda arxayın ola bilərsən. Göndərəcəyim pullar sizə bir aya çatmasa da,  maddi pərişanlığınızı bir qədər intizama salar.

 

Sizin bura gəlməyinizi isə Zöhrənin qardaşı Musaya həvalə etdik. Musa buradakı yoldaşlar ilə danışıbdır. Bu günlərdə Moskvaya gedəcək və mərkəzdən sizin bura gəlişiniz üçün izn almaq istəyəcək. Sən buraya gələn kimi, yaxşı qulluq sahibi olarsan. Baxüsus ki, firəng dilini bilirsən.

 

Nənəm (analarını nəzərdə tutur. Çünki qürbətdə olan Ceyhun bəy anasının xəstəliyini eşidib ondan çox narahat qalmışdı) sizlərə dualar göndərir. Hamınızı öpür və deyir ki, inşallah görüşərik, təki sağ olsunlar.

 

Bu yay nənəmi Barjom tərəflərə aparacağam ki, canı qüvvətə gəlsin və havasını dəyişsin. 

 

Zöhrəyə söylə ki, qorxmasın, köməkçiləri çoxdur”.



N.Nihad 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Erməni girovluğundakı azərbaycanlılardan yeni xəbər var   
13.12.2017, 15:20

Erməni girovluğundakı azərbaycanlılardan yeni xəbər var  

“MüasirAzərbaycan ədəbiyyatı” Bolqarıstanda nəşr olundu
13.12.2017, 15:17

“MüasirAzərbaycan ədəbiyyatı” Bolqarıstanda nəşr olundu

Silahlı Qüvvələr təyinatı ilə bağlı olmayan vəzifələrin də icrasına cəlb ediləcək   
13.12.2017, 15:17

Silahlı Qüvvələr təyinatı ilə bağlı olmayan vəzifələrin də icrasına cəlb ediləcək  

Silahlı Qüvvələrdə toxunulmaz ehtiyat yaradılır   
13.12.2017, 15:12

Silahlı Qüvvələrdə toxunulmaz ehtiyat yaradılır  

Bakıda Milli Qəhrəmana xatirə lövhəsi qoyuldu
13.12.2017, 15:11

Bakıda Milli Qəhrəmana xatirə lövhəsi qoyuldu

Fədayə Laçınla bağlı apellyasiya şikayəti veriləcək
13.12.2017, 15:10

Fədayə Laçınla bağlı apellyasiya şikayəti veriləcək

Şıxlinskinin Cümhuriyyət müdafiə naziri təyinatına etirazı - “Hökumət iradlarıma baxmadı”
13.12.2017, 14:54

Şıxlinskinin Cümhuriyyət müdafiə naziri təyinatına etirazı - “Hökumət iradlarıma baxmadı”

Ruhani yenə Amerikanı ittiham etdi
13.12.2017, 14:53

Ruhani yenə Amerikanı ittiham etdi

Tillerson:
13.12.2017, 14:48

Tillerson: "ABŞ xam neftin ixracı ilə bağlı qaydaları yumşaldır"

Arif Rəhimzadə təkzib etdi: “O vəzifəyə qoyulan şəxs mənim oğlum deyil”
13.12.2017, 14:39

Arif Rəhimzadə təkzib etdi: “O vəzifəyə qoyulan şəxs mənim oğlum deyil”

NATO Baş katibinin müavini Ermənistana gələcək
13.12.2017, 14:36

NATO Baş katibinin müavini Ermənistana gələcək

Fələstin İsraillə bütün sazişləri ləğv etdi
13.12.2017, 14:22

Fələstin İsraillə bütün sazişləri ləğv etdi

Əbülfəs Qarayev Türkiyə səfiri ilə GÖRÜŞDÜ
13.12.2017, 14:09

Əbülfəs Qarayev Türkiyə səfiri ilə GÖRÜŞDÜ

Putinlə Ərdoğan arasında Qüdslə bağlı fikir ayrılığı var
13.12.2017, 14:04

Putinlə Ərdoğan arasında Qüdslə bağlı fikir ayrılığı var

Azərbaycan-Ermənistan sərhədindəki monitorinq insidentsiz başa çatdı
13.12.2017, 13:59

Azərbaycan-Ermənistan sərhədindəki monitorinq insidentsiz başa çatdı

Azərbaycanda əhali pulu ən çox bu mallara xərcləyir - SİYAHI   
13.12.2017, 13:57

Azərbaycanda əhali pulu ən çox bu mallara xərcləyir - SİYAHI  

Mahmud Abbas: “ABŞ bundan sonra vasitəçi kimi çıxış edə bilməyəcək”
13.12.2017, 13:43

Mahmud Abbas: “ABŞ bundan sonra vasitəçi kimi çıxış edə bilməyəcək”

Səhiyyə Nazirliyi bu dərmanı almamağa çağırdı - SAXTADIR
13.12.2017, 13:39

Səhiyyə Nazirliyi bu dərmanı almamağa çağırdı - SAXTADIR

Umud Mirzəyev BMT-nin Nyu Yorkdakı baş qərargahında – FOTOLAR  
13.12.2017, 13:31

Umud Mirzəyev BMT-nin Nyu Yorkdakı baş qərargahında – FOTOLAR  

Trampın müşavirindən Rusiya və Çinə ittiham
13.12.2017, 13:30

Trampın müşavirindən Rusiya və Çinə ittiham

Ərdoğan dünyanı Qüdsü Fələstinin paytaxtı kimi tanımağa çağırdı
13.12.2017, 13:01

Ərdoğan dünyanı Qüdsü Fələstinin paytaxtı kimi tanımağa çağırdı

Deputat “vurulan” nazirin kadrlarından DANIŞDI   
13.12.2017, 12:55

Deputat “vurulan” nazirin kadrlarından DANIŞDI  

Fədayə Laçın ev dustaqlığına buraxılmadı - YENİLƏNİB   
13.12.2017, 12:45

Fədayə Laçın ev dustaqlığına buraxılmadı - YENİLƏNİB  

Sabahın havası – Bakıda külək əsəcək
13.12.2017, 12:39

Sabahın havası – Bakıda külək əsəcək

   Bakcell-in stendi “BakuTel-2017” sərgisinin ən orijinalı seçildi
13.12.2017, 12:33

  Bakcell-in stendi “BakuTel-2017” sərgisinin ən orijinalı seçildi

Azərbaycanda meyitdən xəstələrə orqanlar köçürüləcək - RƏSMİ   
13.12.2017, 12:23

Azərbaycanda meyitdən xəstələrə orqanlar köçürüləcək - RƏSMİ  

“ICOM Azərbaycan Milli Komitəsi”nin 25 illiyi qeyd olunacaq
13.12.2017, 12:20

“ICOM Azərbaycan Milli Komitəsi”nin 25 illiyi qeyd olunacaq

Maşın bazarında qiymətlər qalxacaq...
13.12.2017, 12:14

Maşın bazarında qiymətlər qalxacaq...

İlham Əliyev Qüdslə bağlı Zirvə toplantısında
13.12.2017, 12:06

İlham Əliyev Qüdslə bağlı Zirvə toplantısında

Ural Federal Universitetinin professoru ADU-da mühazirə oxuyub
13.12.2017, 11:58

Ural Federal Universitetinin professoru ADU-da mühazirə oxuyub

Azərbaycanda birdən-birə varlanan adamın ŞOK CİNAYƏTLƏRİ - FAKTLAR
13.12.2017, 11:52

Azərbaycanda birdən-birə varlanan adamın ŞOK CİNAYƏTLƏRİ - FAKTLAR

Deputat Almaniyada qadınlara çağırış etdi
13.12.2017, 11:43

Deputat Almaniyada qadınlara çağırış etdi

Artur Rasizadənin köməkçilərinin sayı 7-dən 3-ə endirildi
13.12.2017, 11:39

Artur Rasizadənin köməkçilərinin sayı 7-dən 3-ə endirildi

Kamran İmanov beynəlxalq konfransda Ermənistanı biabır etdi
13.12.2017, 11:30

Kamran İmanov beynəlxalq konfransda Ermənistanı biabır etdi

Üzeyir Hacıbəylinin “Biz hamımız qafqazlı balalarıyıq” ÇAĞIRIŞI  
13.12.2017, 11:24

Üzeyir Hacıbəylinin “Biz hamımız qafqazlı balalarıyıq” ÇAĞIRIŞI  

ARXİV
SORĞU
Xaricdəki hansı iş adamı Azərbaycana daha çox bağlıdır?
Vahid Ələkbərov(0%)
Araz Ağalarov (0.95%)
Mübariz Mənsimov (15.0%)
Fərhad Əhmədov(0.23%)
Füzuli Məmmədov(74.4%)
Telman İsmayılov (0.71%)
İsgəndər Xəlilov(0.23%)
Vaqif Məmişov(0%)
Heç biri(5.74%)
Digərləri(2.63%)