18 oktyabr 2017, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - PARLAMENT - Azərbaycan deputatları İraq kürdlərinin “referendum”una qiymət verdilər
Azərbaycan deputatları İraq kürdlərinin “referendum”una qiymət verdilər
27.09.2017, 14:46

Sentyabrın 25-də İraq Kürdüstanında müstəqillik "referendum"u ilə əlaqədar səsvermə keçirilib. "Referendum"da iştirak edənlərin 93%-i müstəqilliyə “hə” cavabı verib. Səs verənlərin 6,71%-i isə müstəqilliyin əleyhinə çıxıb. Ümumilikdə, "referendum"da 3,3 milyon insan qatılıb. İraq hökuməti "referendum"un qanunsuz olduğunu bəyan edib. ABŞ, Almaniya, Fransa və BMT nümayəndələri İraq Kürdüstanının lideri Məsud Bərzani ilə görüşərək "referendum"un təxirə salınmasını istəsələr də, bu, mümkün olmayıb.

Türkiyə, İraq, İran və bir çox başqa ölkələr bu "referendum"u separaçılıq adlandırıblar.

Azərbaycan da illərdir separaçılıqdan əziyyət çəkir. Bu "referendum"un keçirilməsinə Azərbaycan deputatlarının münasibəti necədir?

Modern.az saytı bu sualla bir neçə deputata müraciət edib.

 

Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin üzvü Aydın Mirzəzadə deyib ki, İrqada kürdlərin yığcam yaşadığı ərazidə birtərəfli "referendum"un keçirilməsi çox təhlükəli bir tendensiyadır.

 

“Yeni dövlətlərin yaranması baş verə bilər. Amma bunun üçün mərkəzi hakimiyyətlə yerli hakimiyyətin razılığı əldə olunsun. Bu qarşıdurmaya deyil, sülhə, əminamanlığa, regionda stabilliyi artıran şərtlərin yaranmasına səbəb olsun. İraq Kürdüstanı təxminən 20 il bundan əvvəl ABŞ-ın dəstəyilə geniş muxtariyyətə sahib oldu. Hazırda həmin ərazi özünün muxtar üsul-idarəsinə malikdir. Ancaq onların bitərfli müstəqilliyik əldə etməsi regionda vəziyyəti gərginləşdirir. Artıq indidən İraq Kürdüstanı kürdlərin kompakt yaşadığı İraq, İran və Türkiyə ərazisinə iddia edir. Həmçinin, yeni müstəqil dövlət yaratmaqla regionda gərgin olan vəziyyəti daha da gərginləşdirir”.

Deputat bildirib ki, kürdlərin elan etdiyi müstəqil dövlətin yaşamaq şansı yoxdur.

“Onların dəniz çıxışı yoxdur, bölgənin ərzaq idxalı qonşu dövlətlərdən asılıdır, bölgədə olan neft resursları dünya bazarına Türkiyə və İraq vasitəsilə çıxarılır. Hesab edirəm ki, belə bir "referendum"un keçirilməsi regiondakı vəziyyəti daha da gərginləşdirir. Artıq hər üç dövlət regiona qarşı sanksiyaların elan edilməsi barəsində razılığa gəliblər. Hesab edirəm ki, ayrı-ayrı xalqların kompakt yaşadığı ərazilərin müstəqil dövlətindənsə, geniş muxtariyyətə malik olması daha məqbuldur. Əgər hər bir millətin yaşadığı bölgə ayrıca müxtəqil dövlət olarsa, onda dünya xəritəsini yenidən çəkmək  lazımdır. Belədə isə dünyanı müharibələr, qarşıdurmalar gözləyir. Azərbaycanın bu məsələdə mövqeyi birmənalıdır. Azərbaycan İraqın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir. Hesab edirik ki, birtərəfli qaydada müstəqillik "referendum"unun keçirilməsi qəbuledilməzdir”. 

 

Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin üzvü Asim Mollazadə bildirib ki, Azərbaycanın bu məsələdə bir mövqeyi var.

 

“Bu da beynəlxalq hüquq normalarının üzərində qurulub. Azərbaycan hər bir ölkənin ərazi böütövlüyünü, suverenliyini tanıyır. Hansısa bir qanun pozuntusunun nəticəsində yaradılan separatçı rejimi Azərbaycan heç vaxt dəstəkləmir. Həmçinin, kiminsə ərazisini zorla ələ keçirib, orada dövlət yaradan və yaxud öz ərazisinə qatan ölkələrin ərazi bütövlüyünü tanımır. Çünki biz özümüz də uzun illərdir ki, belə separatçı rejimin əməli nəticəsində müharibə vəziyyətində yaşayırıq. Mövcud sərhədlər ancaq qarşılıqlı razılıq əsasında dəyişə bilər. Xalqların öz müqəddəratını qurmaq hüquqi heç də yeni bir dövlət yaratmaq demək deyil. Bunun üçün yüzlərlə muxtariyyət variantları var”. 

 

Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin üzvü Tahir Kərimli deyib ki, İsrail özünün hakim olduğu dövlətlərdə belə bir təbliğat aparır ki, kürdlər Yaxın Şərqdə dördüncü xalqdır və onların öz dövləti olmalıdır.

 

“Mən bunu  inkar etmirəm. Millətin özünün dövlət qurmaq istəyi ola bilər. Ancaq kürdlərin müstəqil dövlət yaratması Azərbaycan üçün bir neçə aspektdən qəbuledilməzdir. Təəssüf ki, Azərbaycanda İraq kürdüstanına açıq dəstək nümayiş etdirənlər var.
Kürdlərin özünü müstəqil elan etməyi ermənilərin və digərlərinin Azərbaycanda etnik seperatizmini həvəsləndirə bilər. Bu da yolverilməzdir.
Həmçinin, bu, qonşu dövlətlərdə də seperatizmi gücləndirə bilər. Xüsusən kürdlərin yaşadığı İrqada, Türkiyədə, İranda...  Çünki o ərazilərdə milyonlarla kürd yaşayır. Həmin dövlətlərin də ərazi bütövlüyü sual altına düşə bilər. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra bəlli bir düzən yaranmışdı. O, düzən dövlətlərin sərhədlərini toxunulmaz elan etmişdi. Yalnız mövcud hakimiyyətin razılığı ilə sərhədlərin dəyişdirilməsi, yeni dövlətlərin yaradılması məsələsi ortaya çıxmışdı. SSRİ-nin dağılması ilə bağlı “Belovejsk sazişi”ni götürək. Sazişdə SSRİ-nin dağılmasına qarşılıqlı şəkildə razılıq verilib.
Bu cür "referendum"lar vasitəsilə müstəqil dövlətlərin yaradılması yolverilməzdir. Nəticədə hərbi qarşıdurmaya da gətirib çıxara bilər.
Bu addım Şimali İraq Kürdüstanının yeganə qazanc yeri olan neft kəmərini Türkiyə sanksiya tətbiq edib, bağlaya bilər. Bu da səfalət və aclığa səbəb olar”.

 

Deputat hesab edir ki, kürdlərin müstəqillik "referendum"unun nəticələrinin reallaşacağına inanmaq üçün tələsmək lazım deyil.

 

“Baxmayarq ki, İraq hökuməti danışıqlar aparmaqdan imtina edib. "Referendum"un nəticələrinin reallaşması istiqamətində mərkəzi höumətin və qonşu ölkələrin razılığı lazımdır. Mən hesab edirəm ki, Azərbaycan həmin dövlətin "referendum"un nəticələrini tanıya bilməz. Təbii ki, mən də bunun tərəfdarıyam”.


Mirmahmud KAZIMOĞLU
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
30 yaşlı azərbaycanlı qaçqın afrikalıların qanını tökdü
18.10.2017, 18:52

30 yaşlı azərbaycanlı qaçqın afrikalıların qanını tökdü

TANAP layihəsinə 500 milyon dollar kredit ayrıldı
18.10.2017, 18:45

TANAP layihəsinə 500 milyon dollar kredit ayrıldı

Prezident MDB-nin Sərhəd Qoşunları komandanlarını qəbul edib
18.10.2017, 18:31

Prezident MDB-nin Sərhəd Qoşunları komandanlarını qəbul edib

Azərbaycanda portağal 50% bahalaşdı
18.10.2017, 18:18

Azərbaycanda portağal 50% bahalaşdı

Putinlə Netanyahu arasında telefon danışığı olub
18.10.2017, 18:12

Putinlə Netanyahu arasında telefon danışığı olub

Avtomobil nömrələri üçün dövlət standartı AÇIQLANDI
18.10.2017, 18:04

Avtomobil nömrələri üçün dövlət standartı AÇIQLANDI

Mənzil alan jurnalistlərlə görüş keçiriləcək
18.10.2017, 17:56

Mənzil alan jurnalistlərlə görüş keçiriləcək

Qənirə Paşayevadan çağırış
18.10.2017, 17:50

Qənirə Paşayevadan çağırış

“Qarabağ”ın azarkeşləri üçün avtobuslar ayrıldı
18.10.2017, 17:42

“Qarabağ”ın azarkeşləri üçün avtobuslar ayrıldı

ADU-da Çin mətbəxinin sirri açıldı
18.10.2017, 17:41

ADU-da Çin mətbəxinin sirri açıldı

Azərbaycan və Rusiya rəsmiləri sərhədə TOPLANDI - yeni təməl qoyuldu
18.10.2017, 17:25

Azərbaycan və Rusiya rəsmiləri sərhədə TOPLANDI - yeni təməl qoyuldu

Dövlət Arxivindən ŞOK SƏNƏD tapıldı - Tanınmış bolşeviklər Müsavatın agentləri olublar...
18.10.2017, 17:24

Dövlət Arxivindən ŞOK SƏNƏD tapıldı - Tanınmış bolşeviklər Müsavatın agentləri olublar...

Əhliman Əmiraslanov AMEA-da toplantı keçirdi
18.10.2017, 17:23

Əhliman Əmiraslanov AMEA-da toplantı keçirdi

İŞİD Suriya ordusunun məşhur generalını öldürdü
18.10.2017, 17:22

İŞİD Suriya ordusunun məşhur generalını öldürdü

Bakı meriyası REAL-ın müraciətini cavabsız qoyub
18.10.2017, 17:17

Bakı meriyası REAL-ın müraciətini cavabsız qoyub

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ 
18.10.2017, 17:04

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ 

Aydın Mirzəzadə tələbələrə mühazirə oxudu
18.10.2017, 17:00

Aydın Mirzəzadə tələbələrə mühazirə oxudu

İkinci sinif şagirdi Topçubaşov adına xəstəxanada öldü
18.10.2017, 16:58

İkinci sinif şagirdi Topçubaşov adına xəstəxanada öldü

Əflatun Amaşov bu dəfə Tiranaya gedir
18.10.2017, 16:53

Əflatun Amaşov bu dəfə Tiranaya gedir

“Qarabağ” “Atletiko”ya uduzmayacaq - Deputatlardan nikbin PROQNOZ   
18.10.2017, 16:50

“Qarabağ” “Atletiko”ya uduzmayacaq - Deputatlardan nikbin PROQNOZ  

Ərdoğandan Bərzaniyə TƏRS SUAL: “Kərkükdə nə gəzirsən?”
18.10.2017, 16:49

Ərdoğandan Bərzaniyə TƏRS SUAL: “Kərkükdə nə gəzirsən?”

DTX Bakıda əməliyyat keçirdi - qanunazidd dini ayinlərin icraçıları saxlanıldı   
18.10.2017, 16:40

DTX Bakıda əməliyyat keçirdi - qanunazidd dini ayinlərin icraçıları saxlanıldı  

Yusif Vəzir Çəmənzəminli, “İki od arasında” - Erməni xisləti, erməni məkri - II YAZI
18.10.2017, 16:31

Yusif Vəzir Çəmənzəminli, “İki od arasında” - Erməni xisləti, erməni məkri - II YAZI

ABŞ şirkətləri Azərbaycanda orqanik məhsullar yetişdirmək istəyir  
18.10.2017, 16:26

ABŞ şirkətləri Azərbaycanda orqanik məhsullar yetişdirmək istəyir  

Beynəlxalq axtarışda olan iki azərbaycanlı Qazaxıstanda saxlanıldı
18.10.2017, 16:16

Beynəlxalq axtarışda olan iki azərbaycanlı Qazaxıstanda saxlanıldı

Azərbaycanda bu il 17 ana ölümü baş verib
18.10.2017, 16:06

Azərbaycanda bu il 17 ana ölümü baş verib

Sabiq icra başçısı
18.10.2017, 16:01

Sabiq icra başçısı "reket jurnalist"in işində zərərçəkmiş kimi tanınıb

Rusiya ilə Türkiyənin pomidor problemi də həll olunur
18.10.2017, 16:01

Rusiya ilə Türkiyənin pomidor problemi də həll olunur

Elmar Vəliyev hesabat verdi
18.10.2017, 15:53

Elmar Vəliyev hesabat verdi

Şərəfsizlər kvarteti
18.10.2017, 15:50

Şərəfsizlər kvarteti

Deputatdan müstəqilliklə bağlı ÇAĞIRIŞ
18.10.2017, 15:41

Deputatdan müstəqilliklə bağlı ÇAĞIRIŞ

Müstəqilliyimizin etibarlı təminatçısı   
18.10.2017, 15:36

Müstəqilliyimizin etibarlı təminatçısı  

Dünyanın yeni yaranmış idman növləri - MARAQLI
18.10.2017, 15:35

Dünyanın yeni yaranmış idman növləri - MARAQLI

Naxçıvanda hərbi parad keçirildi – FOTOSESSİYA
18.10.2017, 15:15

Naxçıvanda hərbi parad keçirildi – FOTOSESSİYA

Aprel şəhidinin xanımı: “Elvin “mənə bir şey olsa get, xoşbəxt ol” demişdi” - MÜSAHİBƏ
18.10.2017, 15:04

Aprel şəhidinin xanımı: “Elvin “mənə bir şey olsa get, xoşbəxt ol” demişdi” - MÜSAHİBƏ

ARXİV
SORĞU
Hansı kommunal xidmətin işindən razısınız?
“Azəriqaz”(4.93%)
“Azərişıq”(29.0%)
“Azərsu”(10.4%)
“Azəristiliktəchizat”(3.08%)
Heç biri(52.4%)