20 avqust 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - “Azərbaycanda qurd xəstəlikləri çox geniş yayılıb” - Pediatrla MÜSAHİBƏ
“Azərbaycanda qurd xəstəlikləri çox geniş yayılıb” - Pediatrla MÜSAHİBƏ
12.10.2017, 11:47

Vaqif Qarayev: "Qurd olan uşaqların yediyi canına yatmır”.

Səhiyyə naziri Oqtay Şirəliyev “Şagirdlər arasında dehelmintizasiya proqramının həyata keçirilməsi barədə” əmr imzalayıb. Sənəd “Azərbaycan Respublikasında 2017-2020-ci llərdə geohelmintozlarla mübarizə və onların profilaktikasına aid Milli Strategiya”ya uyğun olaraq, Ümumdünya SəhiyyəTəşkilatının dəstəyi ilə I-VI sinif şagirdləri arasında helmintozlara qarşı profilaktik tədbirlərin həyata keçirilməsi məqsədi ilə hazırlanıb. Əmrə əsasən, 15 oktyabr-15 noyabr 2017-ci il tarixlərində respublikanın şəhər və rayonlarında I-VI sinif şagirdləri arasında helmintozlara qarşı profilaktik müalicə tədbirləri həyata keçiriləcək.

Modern.az məsələnin aktuallığını nəzərə alaraq qurd xəstəliklərilə bağlı yaranmış suallarla pediatr Vaqif Qarayevə müraciət edib. Onunla müsahibəni təqdim edirik:

- Doktor, valideynin hansı halda övladında qurd olduğuna dair şübhələri əsaslı ola bilər?

- Uşaq iştahsızdırsa, yuxusu pisdirsə, narahat yatırsa, qarnında, əsasən də göbəyinin ətrafında vaxtaşırı sancılar olursa, səbəbsiz səpkilər, qaşınmalar yaranıbsa, xüsusilə axşam saatlarında tam sakit vaxtında yanını qaşıyırsa, xüsusilə qız uşaqlarında həddindən çox sidiyə getmələr varsa, qurddan şübəhələnmək olar. Qurd olan uşaqların rəngi əsasən solğun olur, el dilində desək “yediyi canına yatmır”. Eyni zamanda, qurd olan uşaqlar yatarkən ağzından su gəlir, yaxud ağız ətrafında ağ yapışıq olur, dişlərini qıcıyır, dırnaqlarını yeyir, oynaqlarında ağrı yaranır, tez yorulur, məktəb yaşlı uşaqlarda diqqətsizlik müşahidə edilir. Sadaladıqlarım bir neçə qurdun tez-tez rast gəlinən əlamətlərdir və bunu müşahidə edən valideyn mütləq həkimə müraciət etməlidir.

- Əminliklə demək olarmı ki, bu əlamətlər olan uşaqlarda mütləq qurd var?

- Əlbəttə yox. Bu istiqamətdəki əlamətləri əsas götürüb mütləq şəkildə qurd var demək düzgün deyil. Məsələn, dişlərin qıcanması təkcə qurd əlaməti deyil, əsəblə bağlı da ola bilər. Yaxud uşağın süd dişlərini tökməsindən sonra çıxan dişlərin əyri olması ilə də bağlı ola bilər. Çünki diş damaqlarda düzgün oturmayanda uşaqda qıcıq yaranır. Ağızdan su gəlirsə də, burda yalnız qurd axtarmaq doğru olmaz. Bəlkə uşağın mədə-bağırsağında müəyyən problem var. Ona görə də diaqnozu yalnız həkim qoya bilər. Kiçik yaşlı və əsəbi uşaqlar dırnaqlarını, barmağını yeyir. Bu zərərli vərdiş də ola bilər.

 

- Həkimlərə müraciət zamanı bir neçə növ müayinə metodları tətbiq edilir: nəcisin analizi, qanın analizi. Bununla yanaşı, bütün növ qurdları təyin etdiyi iddia olunan müasir aparat... Bu metodlardan hansı daha etibarlıdır?

 

- Həkim nəcisdə qurdun yumurtasını axtarır. Mikroskopun altında həmin qurdun hansı növə aid olduğunu təyin edir. Amma qurdun inkişafının etapları var. Əgər valideyn, qurd yumurta qoyan etapda nəcis analizi veribsə, həkim orada heç nə tapa bilməyəcək. Valideynlərin ən çox rast gəlinən şikayəti budur ki, qurdu gözümlə görsəm də, nəcis analizində çıxmayıb. Bir məsələ var ki, gözlə gördüyün şeyi yoxlatmağın mənası yoxdur. Sadəcə valideyn gördüyü qurdun hansı növə aid olduğunu müəyyən edə bilməz, sadəcə təsvir edə bilər. Qan analizi isə qanda antitelləri, yəni qurdun hansı növünün olmasını müəyyən etməyə kömək edir. Bu üsul daha informativdir. Burada prosesin kəskin yoxsa xroniki olmasını müəyyən edirik. O həkimə imkan verir ki, müalicə üsulunu müəyyən edə bilsin. Doğrudur, heç bir analiz vermədən qurdu müəyyən edən və müalicə üsulunu seçən bir aparat çıxıb. Guya aparat özü diaqnoz qoyur və diaqnoza uyğun da müalicə təyin edir. Mən deyərdim ki, valideynlər bu cür aparatlara inanmasınlar. Az qala hər gün valideynlərdən eşidirəm ki, “aparatda yoxlatdırdım heç nə çıxmadı”, yaxud “çıxdı, müalicə etdirdim, xeyri də olmadı” və s.

- Son vaxtlar uşaqlarda daha çox hansı qurdlara rast gəlinir?

- Son vaxtlar lyambliya qurdu həddindən artıq çoxalıb. Əksər analizlərdə çıxır. Amma bir məsələni diqqətinizə çatdırım ki, qurdun xroniki forması analizdə çıxıb, amma kliniki əlamətləri yoxdursa, analizin cavabına görə müalicə yazmağın mənası yoxdur. Xroniki proses dedikdə, qurdun nə vaxtsa həmin orqanizmdə olduğu anlamına gəlir.

- Müalicə tətbiq edildikdən neçə müddət sonra effektiv nəticə əldə oluna bilər? Ümumiyyətlə, müalicə ilə qurdun tamamilə aradan qaldırılması mümkündürmü?

- Müalicənin effektivliyinin təxminən 70-80 faizi gigiyenik qaydalara əməl olunmasından asılıdır.

- Gigiyenik qaydalar dedikdə konkret nəyi nəzərdə tutursunuz?

- Ümumiyyətlə, bütün uşaqlar ayrı-ayrı yatmalıdır. Ailə məsələsidir, anlayıram, bəzi hallarda bu, yer problem olur. Ailənin bir üzvündə qurd aşkarlanıbsa, digər üzvlər də müalicə almalıdır. Bu çox vacibdir. İkincisi, bir yerdə yatan iki uşağın birində qurd var, digərində yoxdursa, mütləq ikinciyə də yoluxacaq. Bu yataq, alt paltarından keçə bilər. Ona görə ayrı yatmalıdırlar. Bu, mütləqdir. Qurda görə müalicə alan şəxsin yataq dəsti ən azı iki gündən bir dəyişdirilməlidir. Özü də paltaryuyan maşında yuyulmamalıdır, dədə-baba qaydası ilə vedrədə qaynadılmalıdır. Biz qurdu dərman pereparatları ilə əridirik, boğuruq və s. amma geyimdə, yataqda yumurtaları qalır. Həmin yataqla təmas zamanı uşaq yenidən qurda yoluxur. Alt paltarları mütləq şəkildə qaynadılmalıdır. Xüsusən qız uşaqlarının alt paltarı gündə iki dəfə dəyişdirilməlidir. Alt paltarı yuyulub, qurudulduqdan sonra isti ütü ilə ütülənib geyindirilməlidir. Bu da çox vacibdir. Həmçinin, dırnaqlar kəsilməlidir. Bundan başqa, uşağın torpaqla təması dayandırılmalıdır. Çünki qurd yumurtaları daha çox torpaqda olur. Ev şəraitində olan uşaqlarda sadaladıqlarıma riayət etmək olur. Amma bağçaya, məktəbə gedəndə çətinlik yaranır. Müalicə alan uşaq bağça, məktəbdəki uşaqlarla kontaktda olur və təkrar yoluxma ehtimalı yaranır. Qeyd etdiklərimə hamı riayət edə bilmir deyə, əksərən həkimlərdən narazıdırlar. Deyirlər “bu boyda dava-dərman elədim, xeyri olmadı”. Bir də qidalanma zamanı meyvə-tərəvəz qaynanmış, axar su altında təkrar-təkrar yuyulmalıdır. Çünki qurdun yumurtaları göyərtidə, tərəvəzlərdə də çox olur.

 

- Bəzən valideynlər hətta özləri də həkimlik eşqinə düşür. Mütəxəssisə müraciət etmədən, qohum-qonşunun uşağına yazılan dərman pereparatlarından istifadə edirlər...

- Özünümüalicə qəbulolunmuazdır. Bu dərmanlar çox güclü təsirə malikdir. Doza həddinin aşılması digər orqanlara, xüsusilə qaraciyərə toksiki təsir göstərə bilər. Yaxud, hansısa aptekdə məsləhət görülən dərmandan istifadə etmək doğru deyil. Müalicə həkim tərəfindən təyin olunmalıdır. Özü də qurd xəstəliyində bir neçə kurs müalicə mütləqdir. Ona görə də “qonşu onu məsləhət gördü”, “aptekdən bunu verdilər” yanaşması doğru deyil. Bəlkə də qonşu, qohum doğru məsləhət görür, amma məsuliyyət həkimdən keçir. Sabah hansısa neqativ halla qarşılaşanda qonşudan nə isə tələb edə bilmirsən ki, uşağım niyə sağalmır.

 

- Belə bir fikir var ki, əslində bütün insanların orqanizmində qurdlar var. Sadəcə bunun çox və ya az olması, zərərli və ya zərərsiz olması ayırd edilməlidir.

- Mən bunu qəbul etmirəm. Parazit başqa bir mikroorqanizmdir. O, insan orqanizmində hansı səbəbdən olmalıdır? Amma başqa məsələdir ki, bizim yaşadığımız mühitdə, torpaqda əmələ gələn məhsullarda qurd yumurtaları həddindən çoxdur. Ona görə belə fikir formalaşıb ki, guya hamıda qurd var. Əgər qurd varsa, niyə analizlərin nəticəsində hamıda qurd çıxmır? Mən həkim olaraq bu iddianı qəbul etmirəm.

 

- Sonda səhiyyə nazirinin dehelmintizasiya proqramının həyata keçirilməsi əmrilə bağlı fikirləriniz maraqlıdır. Əksəriyyət buna qeyri-ciddi yanaşır. Hətta “dərmanlarını sata bilmirlər deyə bu yola əl atırlar” fikirlərini səsləndirənlər də az deyil...

- Bəli, sosial şəbəkələrdə bu haqda yazılan status və rəyləri oxuyuram. Özü də bu rəyləri elə ciddi adamlar yazır ki, həkim olduğuma utanıram. Yaxşı bu nazir nə etsin?! Bəlkə nazir gəlib evlərdə sadaladığım gigiyenik məsələlərlə məşğul olmalıdır?! Sovet dövründə də icbari, məcburi müayinə və müalicələr tətbiq edilirdi. Nə deyirlərsə, ona əməl etmək lazımdır. Çünki qurd mərkəzi sinir sistemini zədələmək gücünə qadirdir. Qurd yerləşdiyi yerdə ciddi problemlər yaradır, uşağın əqli və fiziki inkişafına təsir edir. Hər halda nazirliyin bu addımı alqışa layiqdir və valideynlər buna tabe olmalıdır.


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Heydər Əliyev Fondu tərəfindən ADAU-ya dəstək
20.08.2018, 12:52

Heydər Əliyev Fondu tərəfindən ADAU-ya dəstək

DSX-nin birgə taktiki döyüş təlimi sona çatdı - FOTOLAR
20.08.2018, 12:45

DSX-nin birgə taktiki döyüş təlimi sona çatdı - FOTOLAR

Azərbaycan-Rusiya arasında yeni sənədlər İMZALANACAQ
20.08.2018, 12:42

Azərbaycan-Rusiya arasında yeni sənədlər İMZALANACAQ

Bu həftə enerji qəzası ilə bağlı yekun rəy olacaq
20.08.2018, 12:24

Bu həftə enerji qəzası ilə bağlı yekun rəy olacaq

“Türkiyə ədəbiyyatı antologiyası” (poeziya) Azərbaycan dilində
20.08.2018, 12:22

“Türkiyə ədəbiyyatı antologiyası” (poeziya) Azərbaycan dilində

Bakıda evdən 5000 dollar və 10000 manatlıq qızıl oğurlandı
20.08.2018, 12:14

Bakıda evdən 5000 dollar və 10000 manatlıq qızıl oğurlandı

Rusiya Qarabağ münaqişəsinin həllinə köməyini davam etdirəcək - RƏSMİ
20.08.2018, 12:07

Rusiya Qarabağ münaqişəsinin həllinə köməyini davam etdirəcək - RƏSMİ

Prezidentdən general-polkovnik Vaqif Axundovla bağlı SƏRƏNCAM
20.08.2018, 12:02

Prezidentdən general-polkovnik Vaqif Axundovla bağlı SƏRƏNCAM

İnam Kərimov Şəmkirdə şikayətləri dinləyəcək
20.08.2018, 11:57

İnam Kərimov Şəmkirdə şikayətləri dinləyəcək

Хüsusi Dövlət Mühafizə Хidmətinin hərbi qulluqçuları təltif edildi - SİYAHI
20.08.2018, 11:56

Хüsusi Dövlət Mühafizə Хidmətinin hərbi qulluqçuları təltif edildi - SİYAHI

Ölkəyə qanunsuz telefon keçirməyin qarşısı alındı - FOTO
20.08.2018, 11:45

Ölkəyə qanunsuz telefon keçirməyin qarşısı alındı - FOTO

Ermənistan Azərbaycanla sərhədə polis qoşunları göndərir – Aprel döyüşlərində iştirak ediblər
20.08.2018, 11:42

Ermənistan Azərbaycanla sərhədə polis qoşunları göndərir – Aprel döyüşlərində iştirak ediblər

Söyüd ağacını kəsdi, 2000 manat CƏRİMƏLƏNDİ
20.08.2018, 11:36

Söyüd ağacını kəsdi, 2000 manat CƏRİMƏLƏNDİ

Rusiyanın Azərbaycandakı yeni səfiri əsas hədəflərdən danışdı
20.08.2018, 11:29

Rusiyanın Azərbaycandakı yeni səfiri əsas hədəflərdən danışdı

Dağıstanda dəhşətli qəza – 18 nəfər yaralandı
20.08.2018, 11:26

Dağıstanda dəhşətli qəza – 18 nəfər yaralandı

Bir-birindən ayrı düşmüş ailələr Şimali Koreyada GÖRÜŞDÜ
20.08.2018, 11:24

Bir-birindən ayrı düşmüş ailələr Şimali Koreyada GÖRÜŞDÜ

Pentaqon anonim messenger yaradır
20.08.2018, 11:21

Pentaqon anonim messenger yaradır

İqtisadiyyat Nazirliyi benzinin bahalaşmasını belə əsaslandırdı   
20.08.2018, 11:16

İqtisadiyyat Nazirliyi benzinin bahalaşmasını belə əsaslandırdı  

CFA-ın akkreditasiyasını qazanan Azərbaycan universiteti - UNEC
20.08.2018, 11:16

CFA-ın akkreditasiyasını qazanan Azərbaycan universiteti - UNEC

Bakı metrosunda iki soyğunçu tutuldu - biri qadındır
20.08.2018, 10:54

Bakı metrosunda iki soyğunçu tutuldu - biri qadındır

Sabirabadda 1,5 kq-a yaxın narkotik dövriyyədən çıxarılıb
20.08.2018, 10:51

Sabirabadda 1,5 kq-a yaxın narkotik dövriyyədən çıxarılıb

Dövlət qulluğuna test imtahanında uğur qazananların NƏZƏRİNƏ
20.08.2018, 10:36

Dövlət qulluğuna test imtahanında uğur qazananların NƏZƏRİNƏ

Almaniyadan ETİRAF: Türk lirəsinin ucuzlaşması RİSKDİR
20.08.2018, 10:32

Almaniyadan ETİRAF: Türk lirəsinin ucuzlaşması RİSKDİR

“Hamınız bir bezin qırağısınız”- Rəşad Məcid
20.08.2018, 10:24

“Hamınız bir bezin qırağısınız”- Rəşad Məcid

BirKart-la taksitli alış-veriş et, 50 AZN qazan!
20.08.2018, 10:23

BirKart-la taksitli alış-veriş et, 50 AZN qazan!

Ukrayna məhkəməsi azərbaycanlıya 6 il iş kəsdi
20.08.2018, 10:19

Ukrayna məhkəməsi azərbaycanlıya 6 il iş kəsdi

DİM-dən XƏBƏRDARLIQ: İxtisas seçimi başa çatır
20.08.2018, 10:08

DİM-dən XƏBƏRDARLIQ: İxtisas seçimi başa çatır

Aqrokimya laboratoriyalarında 90 nümunə üzərində analizlər aparılıb
20.08.2018, 10:00

Aqrokimya laboratoriyalarında 90 nümunə üzərində analizlər aparılıb

7 ballıq zəlzələ oldu – 10 ölü, 24 yaralı   
20.08.2018, 09:52

7 ballıq zəlzələ oldu – 10 ölü, 24 yaralı  

Aqrobiznes dəyər zəncirlərinin yaradılması üzrə məlumatlandırma kampaniyası keçirilir
20.08.2018, 09:47

Aqrobiznes dəyər zəncirlərinin yaradılması üzrə məlumatlandırma kampaniyası keçirilir

“Taliban” 150 nəfəri girov götürdü
20.08.2018, 09:44

“Taliban” 150 nəfəri girov götürdü

Cəbhədə şiddətli atışma oldu
20.08.2018, 09:40

Cəbhədə şiddətli atışma oldu

Fransada yanğın - 22 nəfər xəsarət aldı
20.08.2018, 09:31

Fransada yanğın - 22 nəfər xəsarət aldı

ABŞ-ın Ankaradakı səfirliyi atəşə tutuldu
20.08.2018, 09:09

ABŞ-ın Ankaradakı səfirliyi atəşə tutuldu

ABŞ Rusiya analoqunu silahlanmaya daxil edir 
20.08.2018, 08:54

ABŞ Rusiya analoqunu silahlanmaya daxil edir 

ARXİV