16 oktyabr 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - “O dövrə aid heç bir sənəddə “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ifadəsinə rast gəlinmir” - POLEMİKA  
“O dövrə aid heç bir sənəddə “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ifadəsinə rast gəlinmir” - POLEMİKA  
21.10.2017, 15:36

Gələn il Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifələrindən olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) 100 illik yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd ediləcək.

Modern.az saytı 1918-ci il 28 may tarixində əsası qoyulan bu möhtəşəm tarixə aid “AXC-100” silsiləsi altında hazırladığı müsahibə, araşdırma, məqalələri davam etdirir.

 

Bu dəfə təqdim etdiyimiz yazı bəlkə də, bundan sonrakı bütün yazılar üçün vacib bir açar rolunu oynayacaq. Çünki burada birbaşa haqqında danışdığımız və cəmi 23 ay yaşamasına baxmayaraq, dövlətçilik tariximiz üçün böyük işlər görən Azərbaycan Cümhuriyyəti dövlətinin adından  bəhs edirik.

 

Diqqət etdinizsə, biz burada “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” deyil, “Azərbaycan Cümhuriyyəti” ifadəsini işlətdik. Cümhuriyyət dövrünün araşdırıcısı Ədalət Tahirzadə və başqa bir neçə tədqiqatçının bu sətirlərin müəllifinə tövsiyəsindən sonra biz də dövlətin adını “Azərbaycan Cümhuriyyəti”  kimi yazmağa başladıq.

Amma razılaşarsınız ki, media heç, hətta elmi-araşdırma kitablarında da birinci versiya işlədilir.

 

Biz bunu qətiyyən qüsur kimi göstərmək fikrində deyilik. Ən azından tariximizin ən vacib sənədlərindən biri olan “İstiqlal Bəyannamə”sində “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti”nin adı keçir.

 

Sadəcə, tədqiqatçıların müəyyən tövsiyəsini çatdırırıq: onların sözlərinə görə, dövlətin var olduğu 23 ay ərzində bütün rəsmi sənədlər, dövlət rəmzləri, yazışmalar, diplomatik nümunələrin hamısında, hətta pul vahidində “Azərbaycan Cümhuriyyəti” sözü işlədilib. Yəni, “Xalq” sözü olmayıb.

 

Dövlətin banisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadə “Açıq söz” qəzetində yazdığı “Cümhuriyyət” adlı məqaləsində də bu anlayışın mahiyyətini açıqlayıb. Bildirib ki, “bizə Cümhuriyyəti-ənam lazımdı”.

Həmçinin, Rəsulzadə özünün mühacirətdə olduğu zaman-1923-cü ildə yazdığı “Azərbaycan Cümhuriyyəti” kitabında da dövlətin adının məhz o cür olduğunu göstərib. Elə kitabın adından da bunu görə bilərik.

Araşdırmaçı jurnalist, Cümhuriyyət dövrü ilə bağlı araşdırmaların müəllifi Füzuli Sabiroğlu Modern.az-a açıqlamasında o dövrlə bağlı rast gəldiyi heç bir sənəddə övlətin adının “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” kimi yazıldığını görmədiyini deyir:

“Mən indiyə qədər rast gəldiyim o dövrün nə sənədlərində, nə də qəzet materiallarında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və ya Azərbaycan Demokratik Respublikası ifadəsinə rast gəlməmişəm. Mən düşünürəm ki, bu 80-ci illərin sonunda ortaya çıxmış bir ifadədir”.

Bəs, dövlətçilik tariximizin ən uğurlu səhifələrindən olan bir dövlətin adının nisbətən də olsa, səhv adlandırılması gələcəkdə tarixizm aspektindən hər hansı fəsada səbəb ola bilər?

Füzuli Sabiroğlunun bu suala cavabı maraqlıdır:

 

“Sovet dövrü tarixşünaslığında Cümhuriyyət həmişə bəy-xan dövləti, burjuaziyanın maraqlarını müdafiə edən, kasıbları əzən və istismar edən bir quruluş kimi təqdim olunub. 1980-ci illərin sonunda Cümhuriyyətin əsl mahiyyətinin xalqa çatdırılması prosesi başladı və ola bilər ki, "Xalq" və "Demokratik" ifadələrinin işlədilməsinin bu təbliğatın təsir gücünü artıracağını düşünüblər. Bu gün isə Cümhuriyyətin mahiyyəti, məqsədləri, uğurları və uğursuzluqları hamıya məlumdu. Onun adının necə deyilməsinin isə hansısa fəsadı ola biləcəyini düşünmürəm. Ancaq əlbəttə ki, rəsmi sənədlərdə olduğu kimi- “Azərbaycan Cümhuriyyəti” işlədilməsi daha düzgün olardı”.

 

E.Nihad

 

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Heydər Əliyev Fondu Sankt-Peterburq şəhərindəki Nizami Gəncəvi bağında bərpa işləri aparıb - FOTO
16.10.2018, 18:07

Heydər Əliyev Fondu Sankt-Peterburq şəhərindəki Nizami Gəncəvi bağında bərpa işləri aparıb - FOTO

Deputat Adil Əliyev Avropada mükafatlandırıldı   
16.10.2018, 17:34

Deputat Adil Əliyev Avropada mükafatlandırıldı  

Komitə sədrləri Çinə gedirlər
16.10.2018, 17:29

Komitə sədrləri Çinə gedirlər

Bakcell 400-ə yaxın yeni 4G (LTE) baza stansiyası istifadəyə verəcək
16.10.2018, 17:27

Bakcell 400-ə yaxın yeni 4G (LTE) baza stansiyası istifadəyə verəcək

Etimad Əsədov dəfn olundu - FOTOLAR
16.10.2018, 17:20

Etimad Əsədov dəfn olundu - FOTOLAR

ABŞ-ın Yerevandakı səfiri Azərbaycan ərazilərinin işğal oluduğunu ETİRAF ETDİ
16.10.2018, 17:10

ABŞ-ın Yerevandakı səfiri Azərbaycan ərazilərinin işğal oluduğunu ETİRAF ETDİ

Bu günədək 126 min tondan çox pambıq yığılıb
16.10.2018, 17:03

Bu günədək 126 min tondan çox pambıq yığılıb

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
16.10.2018, 17:01

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Bağça müdirinə cinayət işi açıldı - Müavini həbs olundu
16.10.2018, 16:49

Bağça müdirinə cinayət işi açıldı - Müavini həbs olundu

Eldar Əzizovdan Bakı Meriyasının Mətbuat xidmətinə yeni TƏYİNAT    
16.10.2018, 16:43

Eldar Əzizovdan Bakı Meriyasının Mətbuat xidmətinə yeni TƏYİNAT  

169 əcnəbi saxlanıldı 
16.10.2018, 16:40

169 əcnəbi saxlanıldı 

ADU-da konsert keçirilib - FOTO
16.10.2018, 16:34

ADU-da konsert keçirilib - FOTO

Məcburi köçkünlərin növbəti qəbulu keçirilib
16.10.2018, 16:27

Məcburi köçkünlərin növbəti qəbulu keçirilib

“Formula-1”in biletləri satışa çıxarıldı
16.10.2018, 15:55

“Formula-1”in biletləri satışa çıxarıldı

Abel Məhərrəmov “50+50” qrant proqramının qalibləri ilə görüşdü
16.10.2018, 15:49

Abel Məhərrəmov “50+50” qrant proqramının qalibləri ilə görüşdü

Türkiyə telekanalında İlham Əliyevin prezidentliyinin 15 illiyi ilə bağlı süjet - VİDEO
16.10.2018, 15:25

Türkiyə telekanalında İlham Əliyevin prezidentliyinin 15 illiyi ilə bağlı süjet - VİDEO

Dünya pravoslavları parçalandı - Kreml Ukraynadakı sonuncu dayaq nöqtəsini itirdi
16.10.2018, 15:24

Dünya pravoslavları parçalandı - Kreml Ukraynadakı sonuncu dayaq nöqtəsini itirdi

Aleksandr Ramaşkanı məğlub edən Rail Rəcəbov kimir?
16.10.2018, 15:23

Aleksandr Ramaşkanı məğlub edən Rail Rəcəbov kimir?

Sürüşmə sahəsindəki evlərdə yeni çatlar yarandı
16.10.2018, 15:16

Sürüşmə sahəsindəki evlərdə yeni çatlar yarandı

Füzulidə top mərmisi tapılıb
16.10.2018, 15:15

Füzulidə top mərmisi tapılıb

Ərdoğan rahib Bronson və jurnalist Kaşıkçı haqda DANIŞDI
16.10.2018, 15:02

Ərdoğan rahib Bronson və jurnalist Kaşıkçı haqda DANIŞDI

Daşqın Gülməmmədov: “Salome Zurabişvilini Gürcüstan prezidenti seçəcəyik”
16.10.2018, 15:01

Daşqın Gülməmmədov: “Salome Zurabişvilini Gürcüstan prezidenti seçəcəyik”

Sədr yumurta qıtlığından DANIŞDI: “Toyuğa deyə bilmərik ki, günə 3 dənə yumurtla”
16.10.2018, 14:47

Sədr yumurta qıtlığından DANIŞDI: “Toyuğa deyə bilmərik ki, günə 3 dənə yumurtla”

Filosof Niyazi Mehdi: “Ateistlər də, xristianlar da gic-gic danışırlar” - MÜSAHİBƏ
16.10.2018, 14:44

Filosof Niyazi Mehdi: “Ateistlər də, xristianlar da gic-gic danışırlar” - MÜSAHİBƏ

İcazəsiz balıq ovlayan şəxs saxlanıldı
16.10.2018, 14:34

İcazəsiz balıq ovlayan şəxs saxlanıldı

Ermənistanda 3 yeni qubernator təyin olundu
16.10.2018, 14:26

Ermənistanda 3 yeni qubernator təyin olundu

Parlament uşaqlarla bağlı qanun layihəsini ikinci oxunuşda qəbul etdi
16.10.2018, 14:17

Parlament uşaqlarla bağlı qanun layihəsini ikinci oxunuşda qəbul etdi

Qərəzli mövqedən əl çəkin!
16.10.2018, 14:11

Qərəzli mövqedən əl çəkin!

“Yaxşı ki, Heydər Əliyevi hakimiyyətə gətirməyə nail olduq” – Südeyf İmamverdiyev
16.10.2018, 14:05

“Yaxşı ki, Heydər Əliyevi hakimiyyətə gətirməyə nail olduq” – Südeyf İmamverdiyev

Ermənistanda qalmaqallı səs yazısını aparanlar tutuldu
16.10.2018, 14:03

Ermənistanda qalmaqallı səs yazısını aparanlar tutuldu

Amaşovdan TƏKLİF: “Bu qanun layihəsinə dini xurafat anlayışı əlavə edilsin”
16.10.2018, 13:59

Amaşovdan TƏKLİF: “Bu qanun layihəsinə dini xurafat anlayışı əlavə edilsin”

Rusiyadan Azərbaycana balıq konservlərinin tədarükü dayandırıldı 
16.10.2018, 13:53

Rusiyadan Azərbaycana balıq konservlərinin tədarükü dayandırıldı 

“3-cü sinif dərsliyində erotika var” - Aqil Abbas
16.10.2018, 13:48

“3-cü sinif dərsliyində erotika var” - Aqil Abbas

Bakıda 16 dilənçi saxlanılıb
16.10.2018, 13:42

Bakıda 16 dilənçi saxlanılıb

Meriyadan AÇIQLAMA: “Sürüşmə zonasındakı evlər 90-cı illərdə tikilib”   
16.10.2018, 13:36

Meriyadan AÇIQLAMA: “Sürüşmə zonasındakı evlər 90-cı illərdə tikilib”  

Spiker deputatlara xəbərdarlıq etdi: “O kofe, çay yerini bağlamalı olacağıq”
16.10.2018, 13:32

Spiker deputatlara xəbərdarlıq etdi: “O kofe, çay yerini bağlamalı olacağıq”

MSK üzvlərinə diplomatik pasportlar verilə bilər
16.10.2018, 13:20

MSK üzvlərinə diplomatik pasportlar verilə bilər

Hakimə fiziki təsir göstərən məşqçiyə bir illik cəza verildi
16.10.2018, 13:13

Hakimə fiziki təsir göstərən məşqçiyə bir illik cəza verildi

“Deputatlar bu təklifə cavab tapa bilmədi” – Komitə sədri
16.10.2018, 13:06

“Deputatlar bu təklifə cavab tapa bilmədi” – Komitə sədri

Şəkidə 50 hektar sahəni yandıran şəxs saxlanılıb
16.10.2018, 13:02

Şəkidə 50 hektar sahəni yandıran şəxs saxlanılıb

Deputat şəhid ailələrinə görə “Azərsığorta”nı İTTİHAM ETDİ
16.10.2018, 12:56

Deputat şəhid ailələrinə görə “Azərsığorta”nı İTTİHAM ETDİ

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ
16.10.2018, 12:56

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ

“Haqqı olanlar kənarda qalıb” - Siyavuş Novruzovdan veteranlara DƏSTƏK
16.10.2018, 12:52

“Haqqı olanlar kənarda qalıb” - Siyavuş Novruzovdan veteranlara DƏSTƏK

Oqtay Əsədov 11 minlik ödənişi ala bilməyən şəhid ailələri ilə bağlı göstəriş verdi
16.10.2018, 12:49

Oqtay Əsədov 11 minlik ödənişi ala bilməyən şəhid ailələri ilə bağlı göstəriş verdi

Tramp Paşinyanla görüşəcək
16.10.2018, 12:46

Tramp Paşinyanla görüşəcək

“Səfər Əbiyev bizi vecinə də almadı” - Aqil Abbas
16.10.2018, 12:43

“Səfər Əbiyev bizi vecinə də almadı” - Aqil Abbas

Fazil Mustafa şəhid ailələrinin problemini qaldırdı - 11 minlik ÖDƏNİŞ
16.10.2018, 12:31

Fazil Mustafa şəhid ailələrinin problemini qaldırdı - 11 minlik ÖDƏNİŞ

Azərbaycanlı müəllim Polşa Universitetində seminar keçdi
16.10.2018, 12:25

Azərbaycanlı müəllim Polşa Universitetində seminar keçdi

Nazirlikdən həyəcan təbili: “Sürüşmənin təsiri yaşayış evlərinə tərəf artıb”
16.10.2018, 12:20

Nazirlikdən həyəcan təbili: “Sürüşmənin təsiri yaşayış evlərinə tərəf artıb”

Cəbhədə monitorinq keçirilib
16.10.2018, 12:13

Cəbhədə monitorinq keçirilib

ARXİV