17 iyul 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - “O dövrə aid heç bir sənəddə “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ifadəsinə rast gəlinmir” - POLEMİKA  
“O dövrə aid heç bir sənəddə “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ifadəsinə rast gəlinmir” - POLEMİKA  
21.10.2017, 15:36

Gələn il Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifələrindən olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) 100 illik yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd ediləcək.

Modern.az saytı 1918-ci il 28 may tarixində əsası qoyulan bu möhtəşəm tarixə aid “AXC-100” silsiləsi altında hazırladığı müsahibə, araşdırma, məqalələri davam etdirir.

 

Bu dəfə təqdim etdiyimiz yazı bəlkə də, bundan sonrakı bütün yazılar üçün vacib bir açar rolunu oynayacaq. Çünki burada birbaşa haqqında danışdığımız və cəmi 23 ay yaşamasına baxmayaraq, dövlətçilik tariximiz üçün böyük işlər görən Azərbaycan Cümhuriyyəti dövlətinin adından  bəhs edirik.

 

Diqqət etdinizsə, biz burada “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” deyil, “Azərbaycan Cümhuriyyəti” ifadəsini işlətdik. Cümhuriyyət dövrünün araşdırıcısı Ədalət Tahirzadə və başqa bir neçə tədqiqatçının bu sətirlərin müəllifinə tövsiyəsindən sonra biz də dövlətin adını “Azərbaycan Cümhuriyyəti”  kimi yazmağa başladıq.

Amma razılaşarsınız ki, media heç, hətta elmi-araşdırma kitablarında da birinci versiya işlədilir.

 

Biz bunu qətiyyən qüsur kimi göstərmək fikrində deyilik. Ən azından tariximizin ən vacib sənədlərindən biri olan “İstiqlal Bəyannamə”sində “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti”nin adı keçir.

 

Sadəcə, tədqiqatçıların müəyyən tövsiyəsini çatdırırıq: onların sözlərinə görə, dövlətin var olduğu 23 ay ərzində bütün rəsmi sənədlər, dövlət rəmzləri, yazışmalar, diplomatik nümunələrin hamısında, hətta pul vahidində “Azərbaycan Cümhuriyyəti” sözü işlədilib. Yəni, “Xalq” sözü olmayıb.

 

Dövlətin banisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadə “Açıq söz” qəzetində yazdığı “Cümhuriyyət” adlı məqaləsində də bu anlayışın mahiyyətini açıqlayıb. Bildirib ki, “bizə Cümhuriyyəti-ənam lazımdı”.

Həmçinin, Rəsulzadə özünün mühacirətdə olduğu zaman-1923-cü ildə yazdığı “Azərbaycan Cümhuriyyəti” kitabında da dövlətin adının məhz o cür olduğunu göstərib. Elə kitabın adından da bunu görə bilərik.

Araşdırmaçı jurnalist, Cümhuriyyət dövrü ilə bağlı araşdırmaların müəllifi Füzuli Sabiroğlu Modern.az-a açıqlamasında o dövrlə bağlı rast gəldiyi heç bir sənəddə övlətin adının “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” kimi yazıldığını görmədiyini deyir:

“Mən indiyə qədər rast gəldiyim o dövrün nə sənədlərində, nə də qəzet materiallarında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və ya Azərbaycan Demokratik Respublikası ifadəsinə rast gəlməmişəm. Mən düşünürəm ki, bu 80-ci illərin sonunda ortaya çıxmış bir ifadədir”.

Bəs, dövlətçilik tariximizin ən uğurlu səhifələrindən olan bir dövlətin adının nisbətən də olsa, səhv adlandırılması gələcəkdə tarixizm aspektindən hər hansı fəsada səbəb ola bilər?

Füzuli Sabiroğlunun bu suala cavabı maraqlıdır:

 

“Sovet dövrü tarixşünaslığında Cümhuriyyət həmişə bəy-xan dövləti, burjuaziyanın maraqlarını müdafiə edən, kasıbları əzən və istismar edən bir quruluş kimi təqdim olunub. 1980-ci illərin sonunda Cümhuriyyətin əsl mahiyyətinin xalqa çatdırılması prosesi başladı və ola bilər ki, "Xalq" və "Demokratik" ifadələrinin işlədilməsinin bu təbliğatın təsir gücünü artıracağını düşünüblər. Bu gün isə Cümhuriyyətin mahiyyəti, məqsədləri, uğurları və uğursuzluqları hamıya məlumdu. Onun adının necə deyilməsinin isə hansısa fəsadı ola biləcəyini düşünmürəm. Ancaq əlbəttə ki, rəsmi sənədlərdə olduğu kimi- “Azərbaycan Cümhuriyyəti” işlədilməsi daha düzgün olardı”.

 

E.Nihad

 

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
17.07.2018, 17:16

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Bakıda binanın damına çıxan şəxs intihar etmək istədi  
17.07.2018, 17:13

Bakıda binanın damına çıxan şəxs intihar etmək istədi  

Bakcell-in 4G xidməti ölkənin 30-dan çox bölgəsində  
17.07.2018, 17:02

Bakcell-in 4G xidməti ölkənin 30-dan çox bölgəsində  

Əflatun Amaşovun Vikipediya səhifəsi yaradıldı   
17.07.2018, 16:56

Əflatun Amaşovun Vikipediya səhifəsi yaradıldı  

Dünyanın ən çox qazanan idmançıları - İlk onluq
17.07.2018, 16:48

Dünyanın ən çox qazanan idmançıları - İlk onluq

“Qaçqınkom”da köçkünlərin növbəti qəbulu keçirilib
17.07.2018, 16:24

“Qaçqınkom”da köçkünlərin növbəti qəbulu keçirilib

Azərbaycandan Batumiyə gedənlərə MƏSLƏHƏT - Jurnalistin səfər QEYDLƏRİ   
17.07.2018, 16:18

Azərbaycandan Batumiyə gedənlərə MƏSLƏHƏT - Jurnalistin səfər QEYDLƏRİ  

Sevimli restoranlar şəbəkəsinə media tur
17.07.2018, 16:16

Sevimli restoranlar şəbəkəsinə media tur

Fransada təyyarə qəzası: 2 ölü
17.07.2018, 16:03

Fransada təyyarə qəzası: 2 ölü

Rövşən Rzayev qəzalı binalarda yaşayan köçkünlərlə görüşdü
17.07.2018, 16:01

Rövşən Rzayev qəzalı binalarda yaşayan köçkünlərlə görüşdü

Erməni generallar Paşinyandan narazıdırlar - Repressiya DALĞASI
17.07.2018, 15:48

Erməni generallar Paşinyandan narazıdırlar - Repressiya DALĞASI

Rəqabət Məcəlləsi yenidən hazırlanıb
17.07.2018, 15:35

Rəqabət Məcəlləsi yenidən hazırlanıb

“Azərbaycan Prezidenti milli mətbuatımızın böyük dostu, qayğıkeşi və hamisidir”
17.07.2018, 15:33

“Azərbaycan Prezidenti milli mətbuatımızın böyük dostu, qayğıkeşi və hamisidir”

Falçının aldatdığı məmur və deputatlar - “Qızını ərə vermək, oğlunu tələbə etmək üçün falçıya gedirlər”
17.07.2018, 15:27

Falçının aldatdığı məmur və deputatlar - “Qızını ərə vermək, oğlunu tələbə etmək üçün falçıya gedirlər”

Rusiyanın İnformasiya Agentliyi Leyla Əliyevanın kitabı haqqında
17.07.2018, 15:20

Rusiyanın İnformasiya Agentliyi Leyla Əliyevanın kitabı haqqında

Fərqlənmə attestatlarının verilməsinə başlanılıb
17.07.2018, 15:18

Fərqlənmə attestatlarının verilməsinə başlanılıb

Bakının baş planının yenidən hazırlanmasına başlandı - RƏSMİ
17.07.2018, 15:14

Bakının baş planının yenidən hazırlanmasına başlandı - RƏSMİ

Paşinyan Ermənistanın ilk prezidenti ilə Qarabağı müzakirə etdi
17.07.2018, 14:57

Paşinyan Ermənistanın ilk prezidenti ilə Qarabağı müzakirə etdi

Nabrandakı 13 istirahət mərkəzinə cərimə kəsildi
17.07.2018, 14:51

Nabrandakı 13 istirahət mərkəzinə cərimə kəsildi

Yeni “neft şoku” qaçılmaz olacaq
17.07.2018, 14:49

Yeni “neft şoku” qaçılmaz olacaq

“Qaragin üzümə dedi ki, o da Azərbaycana qarşı təxribatlar aparır” - Şeyx
17.07.2018, 14:43

“Qaragin üzümə dedi ki, o da Azərbaycana qarşı təxribatlar aparır” - Şeyx

Gəncə hadisələrinə görə daha 4 nəfər tutuldu - FOTO
17.07.2018, 14:37

Gəncə hadisələrinə görə daha 4 nəfər tutuldu - FOTO

Rusiya NATO üzvünün hava sərhədlərini pozdu
17.07.2018, 14:34

Rusiya NATO üzvünün hava sərhədlərini pozdu

Allahşükür Paşazadənin təşkilatçılığı ilə Gəncədə müşavirə keçirildi   
17.07.2018, 14:13

Allahşükür Paşazadənin təşkilatçılığı ilə Gəncədə müşavirə keçirildi  

Bakıda qadın özünü 17-ci mərtəbədən atıb
17.07.2018, 13:56

Bakıda qadın özünü 17-ci mərtəbədən atıb

Maradona Fransanın Dünya Çempionluğunu şübhə altına qoydu
17.07.2018, 13:36

Maradona Fransanın Dünya Çempionluğunu şübhə altına qoydu

Sərdar Cəlaloğlu: “O partiyalar ləğv olunmalıdır!” - TƏKLİF  
17.07.2018, 13:23

Sərdar Cəlaloğlu: “O partiyalar ləğv olunmalıdır!” - TƏKLİF  

Sabahın hava PROQNOZU - 38 dərəcə isti   
17.07.2018, 13:01

Sabahın hava PROQNOZU - 38 dərəcə isti  

Azərbaycana gələn əcnəbi turistlər ən çox bu ölkələrdəndir - SİYAHI
17.07.2018, 12:57

Azərbaycana gələn əcnəbi turistlər ən çox bu ölkələrdəndir - SİYAHI

Piyadalara tətbiq edilən cərimələr ARTDI
17.07.2018, 12:49

Piyadalara tətbiq edilən cərimələr ARTDI

Xəzəryanı ölkələrin sammitinin vaxtı və yeri açıqlandı
17.07.2018, 12:30

Xəzəryanı ölkələrin sammitinin vaxtı və yeri açıqlandı

Azərbaycana 20 kondisioner keçirmək istəyən əcnəbi saxlanıldı
17.07.2018, 12:22

Azərbaycana 20 kondisioner keçirmək istəyən əcnəbi saxlanıldı

Elmar Vəliyevi əməliyyat edən həkimin köməkçisi: “Onun vəziyyəti getdikcə...” - AÇIQLAMA
17.07.2018, 12:11

Elmar Vəliyevi əməliyyat edən həkimin köməkçisi: “Onun vəziyyəti getdikcə...” - AÇIQLAMA

“Sınıq Körpü”dəki sıxlıq aradan qaldırıldı   
17.07.2018, 12:02

“Sınıq Körpü”dəki sıxlıq aradan qaldırıldı  

 “Asan İmza” nömrəsinin aylıq abunə haqqı ARTIRILDI
17.07.2018, 11:59

Asan İmza nömrəsinin aylıq abunə haqqı ARTIRILDI

ARXİV