24 sentyabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - SOS: “Belə getsə, Azərbaycan göllərində zəli qalmayacaq, elə canlı növləri isə var ki, yoxa çıxıb”
SOS: “Belə getsə, Azərbaycan göllərində zəli qalmayacaq, elə canlı növləri isə var ki, yoxa çıxıb”
28.10.2017, 11:23

Azərbaycanda təbii şəraitin müxtəlifliyi ilə əlaqədar heyvanlar aləmi rəngarəngdir. Respublika ərazisində 97 növ məməli, 357 növ quş, 67 növ amfibi və reptili, 1 növ dəyirmiağız, 97 növ balıq, 15 mindən çox onurğasız heyvan növü məlumdur.

 

Bəs son illərdə hansı vəhşi heyvanların sayında artım və ya azalma müşahidə edilir?

 

Məsələ ilə bağlı Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun direktoru Elman Yusifov Modern.az-a  danışıb:

 

“Son dövlərdə sultan toyuğun sayı təxminən 5-10 dəfə, flaminqoların sayı isə xeyli  artıb.  Keçən əsrin sonların  təxminən 500-600 ceyran var idisə, indi 6000-dən çoxdur. Maralların sayı  təqribi 1000 baş olub. Əgər 2007-2008-ci illərdə hardasa bir-iki fərd bəbir qeydə alınmışdısa, bu il üçün artıq 12 fərd bəbir qeydə alınıb. Bunlar Zoologiya İnstitutunun mütəxəssislərinin  apardığı monitorinqlərin nəticələridir və bu, yaxşı haldır. Lakin qeyd etdiyim artım xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindədir. Amma digər ərazilərdə bəzi acınacaqlı rəqəmlər var. Məsələn, köstəbəklərin qanunsuz ovu çoxdur. Həmçinin zəlilərin sayı kəskin azalıb.

 

Məlumat üçün deyim ki, biz hazırda Dövlət Gömrük Komitəsi ilə çox yaxşı işləyirik. Onlar xeyli qaçaqmalçılıqla daşınan zəlilərin qarşısını alıblar. Buna baxmayaraq artıq mütəxəssilərimiz həyəcan təbili çalır ki, belə davam edərsə, təbii göllərimizdə zəli qalmayacaq. Bu, ürəkaçan hal deyil. Ona görə də  bir sıra canlıların süni çoxaldılması və sahibkarlığa dəstək üçün xüsusi kurslar yaratmaq istəyirik”.

 

E.Yusifov qeyd edib ki, hazırda bir sıra növlərin süni çoxaldılması istiqamətində işlər aparılır:

 

“Zəli və digər növlər var ki, sahibkarlar bunları öz fermalarında süni çoxaltmaq yolu ilə, təbiətə ziyan  vurmadan sata bilərlər.  Bilirsiniz, ölkə başçısı “2017-2020-ci illər üçün Bioloji müxtəlifliyin mühafizəsinin davamlı inkişafına dair” strateji plan və sərəncam imzalayıb. Orada bəzi müddəalar Milli Elmlər Akademiyasına, o cümlədən Zoologiya İnstitutuna aiddir. Həmin müddəalarda nadir və nəsli kəsilməkdə olan növlərin süni çoxaldılması nəzərdə tutulub. Bu sahədə biz böyük nailiyyətlər əldə etmişik.

 

Qafqaz qırqovulu Azərbaycanın Qırmızı kitabındadır və onun sayı get-gedə kəskin azalır. O, nadir quş olmaqla bərabər, həmçinin çoxaldılması çətindir. Çünki ürkək quşdur. Artıq mütəxəssislərimiz 50-dən çox fərd alıblar.  Aralıq dənizi tısbağasının  süni çoxaldılması üçün işlər aparılır. Eyni zamanda qeyd etdiyim zəlilərin süni çoxaldılması ilə bağlı müəyyən işlər gedir və demək olar ki, 400-ə yaxın barama əldə edilib. Bu, çox böyük nailiyyətdir. Çünki birincisi, zəlilərin süni çoxaldılması texnologiyası hazırlanıb və biz bunu kurslarda təşviq edə bilərik. Həmçinin zəlilərin təbiətdə talan edilməsinin qarşısını almışıq.

 

Digər tərəfdən bu, həyat sağlamlığı üçün faydalıdır. Süni şəraitdə yetişdirilmiş zəlilər haqqında yüz faiz zəmanət vermək olur. Amma təbiətdə mövcud olan zəlilər parazit olduğu üçün, hansısa canlıdan götürdüyü qana görə onda viruslar, bakteriyalar, xəstəliklər ola bilər. Bunu sonradan insan sağlamlığı üçün istifadə etmək risklidir”.

 

Müsahibimiz həmçinin son illərdə adı Qırmızı kitaba düşən növlərdən də söz açıb:

 

“2013-cü ildə Azərbaycan Qırmızı kitabının ikinci nəşri çapdan çıxıb. Ora artıq 223 növ daxil edilib. Bu, çox böyük rəqəmdir. 1989-cu ildə çıxan birinci nəşrdə cəmi 107 növ var idi. Yəni  24-25 il ərzində nəsli kəsilməkdə olan növlərin sayı artıb.  Təsəvvür edin, bu müddətdə rəqəm 2 dəfə artıbsa, bu o deməkdir ki, növbəti 25 ildə də bunun iki dəfə artması gözlənilir. Çünki əhali artır, urbanizasiya inkişaf edir, kənd təsərrüfatı sahəsi çoxalır və.s  Bu növlərin içərisində bəziləri daha böyük zərbə alıb. Məsələn, əgər 20-30 min həşəratlar içərisində 80 növ Qırmızı kitaba salınıbsa, 111 məməlidən artıq 46 növ salınıb. Bu da 40 faizdən çoxdur. 400 quşun içində 67-70 növün adı Qırmızı kitabdadır.

 

Bütün yırtıcı quşların hamısı bu kitaba salınıb. Bəzi növlərimizin artıq nəsli kəsilib. Məsələn, turan pələnginin sonuncu fərdi keçən əsrin 30-cu illərində mövcud idi. Elə canlılarımız var, onu 30-40 ildir, tapa bilmirik. Məsələn, talış qırqovulu, manul pişiyi, zolaqlı kaftar...Bu, cəmiyyətin problemidir və insanlarda təbiətə qayğı aşılanmalıdır”.


Günay RƏSULQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Saray-Xırdalan avtobusunun təkəri partladı, dəmirə çırpıldı
24.09.2018, 19:11

Saray-Xırdalan avtobusunun təkəri partladı, dəmirə çırpıldı

Kənd təsərrüfatı nazirinin yeni müavini təyin olundu
24.09.2018, 19:06

Kənd təsərrüfatı nazirinin yeni müavini təyin olundu

Milli Məclis Ermənistan parlamenti ilə əməkdaşlığı nəzərdə tutan memorandumu imzalamaqdan imtina etdi
24.09.2018, 18:50

Milli Məclis Ermənistan parlamenti ilə əməkdaşlığı nəzərdə tutan memorandumu imzalamaqdan imtina etdi

XİN həkimlərin Qarabağa qanunsuz səfəri ilə bağlı araşdırmaya başladı
24.09.2018, 18:47

XİN həkimlərin Qarabağa qanunsuz səfəri ilə bağlı araşdırmaya başladı

ADU-da Aleksandr Soljenitsına həsr olunan dəyirmi masa...
24.09.2018, 18:15

ADU-da Aleksandr Soljenitsına həsr olunan dəyirmi masa...

Bakıda daha bir piyada ÖLÜMÜ
24.09.2018, 18:07

Bakıda daha bir piyada ÖLÜMÜ

AzerTelecom “Türkmentel 2018” sərgisində iştirak edəcək
24.09.2018, 18:00

AzerTelecom “Türkmentel 2018” sərgisində iştirak edəcək

Marşrutda itən uşaq valideynlərini tapdı - VİDEO
24.09.2018, 17:57

Marşrutda itən uşaq valideynlərini tapdı - VİDEO

Gəncədə həyətyanı sahədə 135 partlamamış sursat tapıldı 
24.09.2018, 17:54

Gəncədə həyətyanı sahədə 135 partlamamış sursat tapıldı 

“Ginnesin Rekordlar Kitabı”na namizəd olan azərbaycanlılar Rusiya televiziyasında
24.09.2018, 17:48

“Ginnesin Rekordlar Kitabı”na namizəd olan azərbaycanlılar Rusiya televiziyasında

Tramp Şimali Koreya lideri ilə yenidən görüşəcək
24.09.2018, 17:42

Tramp Şimali Koreya lideri ilə yenidən görüşəcək

Sərhəddə 18 milyon dollarlıq kokain AŞKARLANDI
24.09.2018, 17:36

Sərhəddə 18 milyon dollarlıq kokain AŞKARLANDI

İlham Əliyev monqolustanlı həmkarı ilə görüşdü - FOTOLAR
24.09.2018, 17:33

İlham Əliyev monqolustanlı həmkarı ilə görüşdü - FOTOLAR

Bağlanan universitetin tələbələri bu ali məktəbə köçürüldü - RƏSMİ AÇIQLAMA
24.09.2018, 17:27

Bağlanan universitetin tələbələri bu ali məktəbə köçürüldü - RƏSMİ AÇIQLAMA

Bakı-Yessentuki-Kislovodsk reysinin QİYMƏTİ
24.09.2018, 17:23

Bakı-Yessentuki-Kislovodsk reysinin QİYMƏTİ

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
24.09.2018, 17:17

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Məşhur yazıçı-dramaturq Yuri Polyakov ADU-da
24.09.2018, 17:17

Məşhur yazıçı-dramaturq Yuri Polyakov ADU-da

Zakir Həsənov bu ölkə ilə hərbi əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə etdi
24.09.2018, 17:15

Zakir Həsənov bu ölkə ilə hərbi əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə etdi

Azercell  jurnalistlər üçün seminar təşkil etdi
24.09.2018, 17:13

Azercell  jurnalistlər üçün seminar təşkil etdi

Novruz Məmmədov gələn ilin büdcə layihəsini nazirlərin müzakirəsinə çıxardı - FOTOLAR
24.09.2018, 17:11

Novruz Məmmədov gələn ilin büdcə layihəsini nazirlərin müzakirəsinə çıxardı - FOTOLAR

İran paradda törədilən terror aktının baiskarlarını tapdı
24.09.2018, 17:10

İran paradda törədilən terror aktının baiskarlarını tapdı

“Nar” korporativ müştərilərlə növbəti görüş keçirib - FOTO
24.09.2018, 17:09

“Nar” korporativ müştərilərlə növbəti görüş keçirib - FOTO

Ərdoğan sabah dünyaya hansı mesajlar verəcək? – Baş katibdən Modern.az-a AÇIQLAMA
24.09.2018, 17:08

Ərdoğan sabah dünyaya hansı mesajlar verəcək? – Baş katibdən Modern.az-a AÇIQLAMA

“Bakcell”in baş icraçı direktoru rəqəmsallaşmadan danışdı
24.09.2018, 17:08

“Bakcell”in baş icraçı direktoru rəqəmsallaşmadan danışdı

Piratlar 12 dənizçini girov götürdü
24.09.2018, 17:01

Piratlar 12 dənizçini girov götürdü

İcra başçısı 300-ə yaxın it saxlayan vətəndaşı məhkəməyə verdi
24.09.2018, 16:43

İcra başçısı 300-ə yaxın it saxlayan vətəndaşı məhkəməyə verdi

UNEC-in dəyərləri 
24.09.2018, 16:39

UNEC-in dəyərləri 

İtaliya miqrasiya qanunlarını sərtləşdirdi
24.09.2018, 16:37

İtaliya miqrasiya qanunlarını sərtləşdirdi

İŞİD yeni təhlükə yaradır...
24.09.2018, 16:35

İŞİD yeni təhlükə yaradır...

“Ən yaxşı tank bölüyü” adı uğrunda yarış keçirilir - FOTO+VİDEO
24.09.2018, 16:34

“Ən yaxşı tank bölüyü” adı uğrunda yarış keçirilir - FOTO+VİDEO

Maşın sürərkən siqaret çəkmək qadağan edilsin! - Deputatdan maraqlı TƏKLİF   
24.09.2018, 16:31

Maşın sürərkən siqaret çəkmək qadağan edilsin! - Deputatdan maraqlı TƏKLİF  

Konstitusiya Məhkəməsində dollar kreditlərilə bağlı qərara yalnız bu hakim ETİRAZ EDİB
24.09.2018, 16:22

Konstitusiya Məhkəməsində dollar kreditlərilə bağlı qərara yalnız bu hakim ETİRAZ EDİB

İlahiyyat İnstitutunda bütün tələbələrə pulsuz dərsliklər verilib - FOTO
24.09.2018, 16:20

İlahiyyat İnstitutunda bütün tələbələrə pulsuz dərsliklər verilib - FOTO

“Prezidentin yürütdüyü siyasət torpaqlarımızın işğaldan azad olunması üçün yeni imkanlar yaradır” - MÜSAHİBƏ
24.09.2018, 16:18

“Prezidentin yürütdüyü siyasət torpaqlarımızın işğaldan azad olunması üçün yeni imkanlar yaradır” - MÜSAHİBƏ

“Bu, yaradıcılıq azadlığına məhdudiyyətdir” – Deputatdan ETİRAZ
24.09.2018, 16:11

“Bu, yaradıcılıq azadlığına məhdudiyyətdir” – Deputatdan ETİRAZ

ARXİV