23 fevral 2018, Cümə
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - SOS: “Belə getsə, Azərbaycan göllərində zəli qalmayacaq, elə canlı növləri isə var ki, yoxa çıxıb”
SOS: “Belə getsə, Azərbaycan göllərində zəli qalmayacaq, elə canlı növləri isə var ki, yoxa çıxıb”
28.10.2017, 11:23

Azərbaycanda təbii şəraitin müxtəlifliyi ilə əlaqədar heyvanlar aləmi rəngarəngdir. Respublika ərazisində 97 növ məməli, 357 növ quş, 67 növ amfibi və reptili, 1 növ dəyirmiağız, 97 növ balıq, 15 mindən çox onurğasız heyvan növü məlumdur.

 

Bəs son illərdə hansı vəhşi heyvanların sayında artım və ya azalma müşahidə edilir?

 

Məsələ ilə bağlı Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun direktoru Elman Yusifov Modern.az-a  danışıb:

 

“Son dövlərdə sultan toyuğun sayı təxminən 5-10 dəfə, flaminqoların sayı isə xeyli  artıb.  Keçən əsrin sonların  təxminən 500-600 ceyran var idisə, indi 6000-dən çoxdur. Maralların sayı  təqribi 1000 baş olub. Əgər 2007-2008-ci illərdə hardasa bir-iki fərd bəbir qeydə alınmışdısa, bu il üçün artıq 12 fərd bəbir qeydə alınıb. Bunlar Zoologiya İnstitutunun mütəxəssislərinin  apardığı monitorinqlərin nəticələridir və bu, yaxşı haldır. Lakin qeyd etdiyim artım xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindədir. Amma digər ərazilərdə bəzi acınacaqlı rəqəmlər var. Məsələn, köstəbəklərin qanunsuz ovu çoxdur. Həmçinin zəlilərin sayı kəskin azalıb.

 

Məlumat üçün deyim ki, biz hazırda Dövlət Gömrük Komitəsi ilə çox yaxşı işləyirik. Onlar xeyli qaçaqmalçılıqla daşınan zəlilərin qarşısını alıblar. Buna baxmayaraq artıq mütəxəssilərimiz həyəcan təbili çalır ki, belə davam edərsə, təbii göllərimizdə zəli qalmayacaq. Bu, ürəkaçan hal deyil. Ona görə də  bir sıra canlıların süni çoxaldılması və sahibkarlığa dəstək üçün xüsusi kurslar yaratmaq istəyirik”.

 

E.Yusifov qeyd edib ki, hazırda bir sıra növlərin süni çoxaldılması istiqamətində işlər aparılır:

 

“Zəli və digər növlər var ki, sahibkarlar bunları öz fermalarında süni çoxaltmaq yolu ilə, təbiətə ziyan  vurmadan sata bilərlər.  Bilirsiniz, ölkə başçısı “2017-2020-ci illər üçün Bioloji müxtəlifliyin mühafizəsinin davamlı inkişafına dair” strateji plan və sərəncam imzalayıb. Orada bəzi müddəalar Milli Elmlər Akademiyasına, o cümlədən Zoologiya İnstitutuna aiddir. Həmin müddəalarda nadir və nəsli kəsilməkdə olan növlərin süni çoxaldılması nəzərdə tutulub. Bu sahədə biz böyük nailiyyətlər əldə etmişik.

 

Qafqaz qırqovulu Azərbaycanın Qırmızı kitabındadır və onun sayı get-gedə kəskin azalır. O, nadir quş olmaqla bərabər, həmçinin çoxaldılması çətindir. Çünki ürkək quşdur. Artıq mütəxəssislərimiz 50-dən çox fərd alıblar.  Aralıq dənizi tısbağasının  süni çoxaldılması üçün işlər aparılır. Eyni zamanda qeyd etdiyim zəlilərin süni çoxaldılması ilə bağlı müəyyən işlər gedir və demək olar ki, 400-ə yaxın barama əldə edilib. Bu, çox böyük nailiyyətdir. Çünki birincisi, zəlilərin süni çoxaldılması texnologiyası hazırlanıb və biz bunu kurslarda təşviq edə bilərik. Həmçinin zəlilərin təbiətdə talan edilməsinin qarşısını almışıq.

 

Digər tərəfdən bu, həyat sağlamlığı üçün faydalıdır. Süni şəraitdə yetişdirilmiş zəlilər haqqında yüz faiz zəmanət vermək olur. Amma təbiətdə mövcud olan zəlilər parazit olduğu üçün, hansısa canlıdan götürdüyü qana görə onda viruslar, bakteriyalar, xəstəliklər ola bilər. Bunu sonradan insan sağlamlığı üçün istifadə etmək risklidir”.

 

Müsahibimiz həmçinin son illərdə adı Qırmızı kitaba düşən növlərdən də söz açıb:

 

“2013-cü ildə Azərbaycan Qırmızı kitabının ikinci nəşri çapdan çıxıb. Ora artıq 223 növ daxil edilib. Bu, çox böyük rəqəmdir. 1989-cu ildə çıxan birinci nəşrdə cəmi 107 növ var idi. Yəni  24-25 il ərzində nəsli kəsilməkdə olan növlərin sayı artıb.  Təsəvvür edin, bu müddətdə rəqəm 2 dəfə artıbsa, bu o deməkdir ki, növbəti 25 ildə də bunun iki dəfə artması gözlənilir. Çünki əhali artır, urbanizasiya inkişaf edir, kənd təsərrüfatı sahəsi çoxalır və.s  Bu növlərin içərisində bəziləri daha böyük zərbə alıb. Məsələn, əgər 20-30 min həşəratlar içərisində 80 növ Qırmızı kitaba salınıbsa, 111 məməlidən artıq 46 növ salınıb. Bu da 40 faizdən çoxdur. 400 quşun içində 67-70 növün adı Qırmızı kitabdadır.

 

Bütün yırtıcı quşların hamısı bu kitaba salınıb. Bəzi növlərimizin artıq nəsli kəsilib. Məsələn, turan pələnginin sonuncu fərdi keçən əsrin 30-cu illərində mövcud idi. Elə canlılarımız var, onu 30-40 ildir, tapa bilmirik. Məsələn, talış qırqovulu, manul pişiyi, zolaqlı kaftar...Bu, cəmiyyətin problemidir və insanlarda təbiətə qayğı aşılanmalıdır”.


Günay RƏSULQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Bakuxeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Köçürülmənin sadələşdirilməsi tələbələr üçün yaradılan ən yaxşı imkandır”
23.02.2018, 18:18

“Köçürülmənin sadələşdirilməsi tələbələr üçün yaradılan ən yaxşı imkandır”

Qarabağda 16 nəfər ölüb, 89 nəfər yaralanıb
23.02.2018, 18:08

Qarabağda 16 nəfər ölüb, 89 nəfər yaralanıb

Kadırov Stalinin goruna söydü
23.02.2018, 17:59

Kadırov Stalinin goruna söydü

Regionlarda keçirilən festivallar bölgələrimizin mədəni zənginliyini nümayiş etdirir  
23.02.2018, 17:45

Regionlarda keçirilən festivallar bölgələrimizin mədəni zənginliyini nümayiş etdirir  

Makedoniyalı siyasətçi: ”Xocalı soyqırımı Ermənistana ləkədir”    
23.02.2018, 17:30

Makedoniyalı siyasətçi: ”Xocalı soyqırımı Ermənistana ləkədir”  

İnsan qaynaqlarına edilən yatırım - gələcəyə qoyulan sərmayədir
23.02.2018, 17:29

İnsan qaynaqlarına edilən yatırım - gələcəyə qoyulan sərmayədir

Erməni əsgər yaralanıb
23.02.2018, 17:28

Erməni əsgər yaralanıb

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ
23.02.2018, 17:12

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ

AvroLiqada 1/8 finalın püşkü atıldı - RƏQİBLƏR
23.02.2018, 17:10

AvroLiqada 1/8 finalın püşkü atıldı - RƏQİBLƏR

Heydər Əsədov Ağsuda şikayətləri dinlədi
23.02.2018, 17:06

Heydər Əsədov Ağsuda şikayətləri dinlədi

Çingiz Qənizadənin Bosniya və Herseqovinada rəsmi görüşləri davam edir   
23.02.2018, 17:05

Çingiz Qənizadənin Bosniya və Herseqovinada rəsmi görüşləri davam edir  

İtaliyada institut saytında Xocalı soyqırımından bəhs edilib
23.02.2018, 17:03

İtaliyada institut saytında Xocalı soyqırımından bəhs edilib

Binəqədidə Xocalı şəhidləri anıldı
23.02.2018, 17:02

Binəqədidə Xocalı şəhidləri anıldı

Bakıda 16 avtobus marşrutunun yolu dəyişdirildi – SİYAHI
23.02.2018, 16:58

Bakıda 16 avtobus marşrutunun yolu dəyişdirildi – SİYAHI

Qərbi Kaspi Universitetində Startup Günləri başlayıb
23.02.2018, 16:56

Qərbi Kaspi Universitetində Startup Günləri başlayıb

Katalonlar daha müstəqillik istəmir
23.02.2018, 16:54

Katalonlar daha müstəqillik istəmir

Nəhəng torpedo Amerika sahillərini məhv edə bilər
23.02.2018, 16:49

Nəhəng torpedo Amerika sahillərini məhv edə bilər

Bakıda “İmam Zeynalabdin”ə qarşı ƏMƏLİYYAT
23.02.2018, 16:47

Bakıda “İmam Zeynalabdin”ə qarşı ƏMƏLİYYAT

Mərkəzi Elmi Kitabxanada Xocalı sərgisi AÇILDI - FOTOLAR
23.02.2018, 16:39

Mərkəzi Elmi Kitabxanada Xocalı sərgisi AÇILDI - FOTOLAR

Türkiyə XİN-i Hollandiyaya ciddi etiraz etdi
23.02.2018, 16:39

Türkiyə XİN-i Hollandiyaya ciddi etiraz etdi

Moldova Prezidenti İqor Dodon Azərbaycana gələcək
23.02.2018, 16:31

Moldova Prezidenti İqor Dodon Azərbaycana gələcək

Elektrik qatarları adi iş qrafikini bərpa edib
23.02.2018, 16:30

Elektrik qatarları adi iş qrafikini bərpa edib

Ukraynanın Baş prokuroru: “Saakaşvili bizim üçün zərərsizdir”
23.02.2018, 16:29

Ukraynanın Baş prokuroru: “Saakaşvili bizim üçün zərərsizdir”

Azərbaycana yeni “Boeing”lər gətirilir
23.02.2018, 16:27

Azərbaycana yeni “Boeing”lər gətirilir

Axtarışda olan biznesmen həbs edilib
23.02.2018, 16:10

Axtarışda olan biznesmen həbs edilib

"Xocalı dəhşətləri hamımızın yaddaşındadır" - ABŞ səfiri
23.02.2018, 16:04

"Xocalı dəhşətləri hamımızın yaddaşındadır" - ABŞ səfiri

İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirildi
23.02.2018, 15:57

İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirildi

Deputat Universitetə torpaq ayrılmasını təklif etdi
23.02.2018, 15:50

Deputat Universitetə torpaq ayrılmasını təklif etdi

Babək prospektində su xətlərinin çəkilişi mayda yekunlaşacaq
23.02.2018, 15:42

Babək prospektində su xətlərinin çəkilişi mayda yekunlaşacaq

“Bülbülcan” Gürcüstanda
23.02.2018, 15:24

“Bülbülcan” Gürcüstanda

UNEC tələbələrinin ifasında tamaşa: “Xocalısız 26 il” - FOTOLAR
23.02.2018, 15:19

UNEC tələbələrinin ifasında tamaşa: “Xocalısız 26 il” - FOTOLAR

Azərbaycanın axtarışa verdiyi təhlükəli cani Ukraynada yaxalanıb 
23.02.2018, 15:10

Azərbaycanın axtarışa verdiyi təhlükəli cani Ukraynada yaxalanıb 

Xocalılar Avropada - Azərbaycanın “Böyüməyən uşaqlar”ı təqdim olundu - FOTOLAR
23.02.2018, 14:58

Xocalılar Avropada - Azərbaycanın “Böyüməyən uşaqlar”ı təqdim olundu - FOTOLAR

Mehriban Əliyeva İranın Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri ilə görüşüb - YENİLƏNİB
23.02.2018, 14:57

Mehriban Əliyeva İranın Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri ilə görüşüb - YENİLƏNİB

Dilimizi sevək, onu uşaqlarımıza sevdirək - FOTOLAR - VİDEO  
23.02.2018, 14:53

Dilimizi sevək, onu uşaqlarımıza sevdirək - FOTOLAR - VİDEO  

ARXİV
SORĞU
Hansı supermarketdən alver edirsiniz?
“ARAZ” marketləri(17.1%)
“Bazarstore”(8.57%)
“Neptun” marketləri(2.85%)
“Favorit” marketi(7.14%)
“Makromarket”(2.85%)
“Bizim market”(1.42%)
“Rahat market”(2.85%)
“Bravo” marketləri(11.4%)
“Oba market”(10%)
Heç biri - digər mağazalar(35.7%)