19 iyun 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - SOS: “Belə getsə, Azərbaycan göllərində zəli qalmayacaq, elə canlı növləri isə var ki, yoxa çıxıb”
SOS: “Belə getsə, Azərbaycan göllərində zəli qalmayacaq, elə canlı növləri isə var ki, yoxa çıxıb”
28.10.2017, 11:23

Azərbaycanda təbii şəraitin müxtəlifliyi ilə əlaqədar heyvanlar aləmi rəngarəngdir. Respublika ərazisində 97 növ məməli, 357 növ quş, 67 növ amfibi və reptili, 1 növ dəyirmiağız, 97 növ balıq, 15 mindən çox onurğasız heyvan növü məlumdur.

 

Bəs son illərdə hansı vəhşi heyvanların sayında artım və ya azalma müşahidə edilir?

 

Məsələ ilə bağlı Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun direktoru Elman Yusifov Modern.az-a  danışıb:

 

“Son dövlərdə sultan toyuğun sayı təxminən 5-10 dəfə, flaminqoların sayı isə xeyli  artıb.  Keçən əsrin sonların  təxminən 500-600 ceyran var idisə, indi 6000-dən çoxdur. Maralların sayı  təqribi 1000 baş olub. Əgər 2007-2008-ci illərdə hardasa bir-iki fərd bəbir qeydə alınmışdısa, bu il üçün artıq 12 fərd bəbir qeydə alınıb. Bunlar Zoologiya İnstitutunun mütəxəssislərinin  apardığı monitorinqlərin nəticələridir və bu, yaxşı haldır. Lakin qeyd etdiyim artım xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindədir. Amma digər ərazilərdə bəzi acınacaqlı rəqəmlər var. Məsələn, köstəbəklərin qanunsuz ovu çoxdur. Həmçinin zəlilərin sayı kəskin azalıb.

 

Məlumat üçün deyim ki, biz hazırda Dövlət Gömrük Komitəsi ilə çox yaxşı işləyirik. Onlar xeyli qaçaqmalçılıqla daşınan zəlilərin qarşısını alıblar. Buna baxmayaraq artıq mütəxəssilərimiz həyəcan təbili çalır ki, belə davam edərsə, təbii göllərimizdə zəli qalmayacaq. Bu, ürəkaçan hal deyil. Ona görə də  bir sıra canlıların süni çoxaldılması və sahibkarlığa dəstək üçün xüsusi kurslar yaratmaq istəyirik”.

 

E.Yusifov qeyd edib ki, hazırda bir sıra növlərin süni çoxaldılması istiqamətində işlər aparılır:

 

“Zəli və digər növlər var ki, sahibkarlar bunları öz fermalarında süni çoxaltmaq yolu ilə, təbiətə ziyan  vurmadan sata bilərlər.  Bilirsiniz, ölkə başçısı “2017-2020-ci illər üçün Bioloji müxtəlifliyin mühafizəsinin davamlı inkişafına dair” strateji plan və sərəncam imzalayıb. Orada bəzi müddəalar Milli Elmlər Akademiyasına, o cümlədən Zoologiya İnstitutuna aiddir. Həmin müddəalarda nadir və nəsli kəsilməkdə olan növlərin süni çoxaldılması nəzərdə tutulub. Bu sahədə biz böyük nailiyyətlər əldə etmişik.

 

Qafqaz qırqovulu Azərbaycanın Qırmızı kitabındadır və onun sayı get-gedə kəskin azalır. O, nadir quş olmaqla bərabər, həmçinin çoxaldılması çətindir. Çünki ürkək quşdur. Artıq mütəxəssislərimiz 50-dən çox fərd alıblar.  Aralıq dənizi tısbağasının  süni çoxaldılması üçün işlər aparılır. Eyni zamanda qeyd etdiyim zəlilərin süni çoxaldılması ilə bağlı müəyyən işlər gedir və demək olar ki, 400-ə yaxın barama əldə edilib. Bu, çox böyük nailiyyətdir. Çünki birincisi, zəlilərin süni çoxaldılması texnologiyası hazırlanıb və biz bunu kurslarda təşviq edə bilərik. Həmçinin zəlilərin təbiətdə talan edilməsinin qarşısını almışıq.

 

Digər tərəfdən bu, həyat sağlamlığı üçün faydalıdır. Süni şəraitdə yetişdirilmiş zəlilər haqqında yüz faiz zəmanət vermək olur. Amma təbiətdə mövcud olan zəlilər parazit olduğu üçün, hansısa canlıdan götürdüyü qana görə onda viruslar, bakteriyalar, xəstəliklər ola bilər. Bunu sonradan insan sağlamlığı üçün istifadə etmək risklidir”.

 

Müsahibimiz həmçinin son illərdə adı Qırmızı kitaba düşən növlərdən də söz açıb:

 

“2013-cü ildə Azərbaycan Qırmızı kitabının ikinci nəşri çapdan çıxıb. Ora artıq 223 növ daxil edilib. Bu, çox böyük rəqəmdir. 1989-cu ildə çıxan birinci nəşrdə cəmi 107 növ var idi. Yəni  24-25 il ərzində nəsli kəsilməkdə olan növlərin sayı artıb.  Təsəvvür edin, bu müddətdə rəqəm 2 dəfə artıbsa, bu o deməkdir ki, növbəti 25 ildə də bunun iki dəfə artması gözlənilir. Çünki əhali artır, urbanizasiya inkişaf edir, kənd təsərrüfatı sahəsi çoxalır və.s  Bu növlərin içərisində bəziləri daha böyük zərbə alıb. Məsələn, əgər 20-30 min həşəratlar içərisində 80 növ Qırmızı kitaba salınıbsa, 111 məməlidən artıq 46 növ salınıb. Bu da 40 faizdən çoxdur. 400 quşun içində 67-70 növün adı Qırmızı kitabdadır.

 

Bütün yırtıcı quşların hamısı bu kitaba salınıb. Bəzi növlərimizin artıq nəsli kəsilib. Məsələn, turan pələnginin sonuncu fərdi keçən əsrin 30-cu illərində mövcud idi. Elə canlılarımız var, onu 30-40 ildir, tapa bilmirik. Məsələn, talış qırqovulu, manul pişiyi, zolaqlı kaftar...Bu, cəmiyyətin problemidir və insanlarda təbiətə qayğı aşılanmalıdır”.


Günay RƏSULQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycanda qızıl mağazası qarət edildi
19.06.2018, 12:05

Azərbaycanda qızıl mağazası qarət edildi

BMT: “Azərbaycanla açıq və fəal əməkdaşlıq edirik”
19.06.2018, 11:48

BMT: “Azərbaycanla açıq və fəal əməkdaşlıq edirik”

Bakıda hərbi parada hazırlıq - Mərkəzi yollar bağlanacaq
19.06.2018, 11:38

Bakıda hərbi parada hazırlıq - Mərkəzi yollar bağlanacaq

Azərbaycanın Baş nazirinə qarşı xain sui-qəsdi...
19.06.2018, 11:24

Azərbaycanın Baş nazirinə qarşı xain sui-qəsdi...

Türkiyədə mina partlayışı: 1 ölü, 2 yaralı
19.06.2018, 11:19

Türkiyədə mina partlayışı: 1 ölü, 2 yaralı

Ərdoğanın populyarlığı azalır – Qərbdən XƏBƏRDARLIQ
19.06.2018, 11:01

Ərdoğanın populyarlığı azalır – Qərbdən XƏBƏRDARLIQ

Qusarda ana və 7 yaşlı qızı itkin düşüb
19.06.2018, 10:55

Qusarda ana və 7 yaşlı qızı itkin düşüb

Tailandda son 9 ildə ilk dəfə edam cəzası icra olundu
19.06.2018, 10:49

Tailandda son 9 ildə ilk dəfə edam cəzası icra olundu

Bakıdakı “Taxta bazarı”nda YANĞIN - YENİLƏNİB
19.06.2018, 10:34

Bakıdakı “Taxta bazarı”nda YANĞIN - YENİLƏNİB

Paytaxtda daha bir YANĞIN
19.06.2018, 10:25

Paytaxtda daha bir YANĞIN

Cəbhədə şiddətli ATIŞMA – Atəşkəs 95 dəfə pozuldu
19.06.2018, 10:14

Cəbhədə şiddətli ATIŞMA – Atəşkəs 95 dəfə pozuldu

Azərbaycanda rektor vəfat edib
19.06.2018, 10:10

Azərbaycanda rektor vəfat edib

Yol polisi reyd keçirdi – sərxoş sürücülər saxlanıldı
19.06.2018, 10:02

Yol polisi reyd keçirdi – sərxoş sürücülər saxlanıldı

1,8 kiloqram marixuana satarkən yaxalandı
19.06.2018, 10:02

1,8 kiloqram marixuana satarkən yaxalandı

Bu gün “Qarabağ”ın Çempionlar Liqasındakı rəqibi bəlli olacaq - PÜŞKATMA    
19.06.2018, 09:59

Bu gün “Qarabağ”ın Çempionlar Liqasındakı rəqibi bəlli olacaq - PÜŞKATMA  

Mübariz İbrahimovun anım günüdür
19.06.2018, 09:51

Mübariz İbrahimovun anım günüdür

Tramp Çini 200 milyard dollar ziyana salacaq
19.06.2018, 09:41

Tramp Çini 200 milyard dollar ziyana salacaq

Dünya Çempionatında bu gün daha 3 oyun keçiriləcək   
19.06.2018, 09:37

Dünya Çempionatında bu gün daha 3 oyun keçiriləcək  

Neft ucuzlaşır
19.06.2018, 09:21

Neft ucuzlaşır

Yevlaxda 16 yaşlı oğlan çayda batıb
19.06.2018, 09:08

Yevlaxda 16 yaşlı oğlan çayda batıb

Kim Çen In Çinə səfərə gəlib
19.06.2018, 08:57

Kim Çen In Çinə səfərə gəlib

Dünya Çempionatı-2018: Futbolçuları aparan təyyarə alışdı
19.06.2018, 01:00

Dünya Çempionatı-2018: Futbolçuları aparan təyyarə alışdı

Şamaxıda qohumlar arasında kütləvi dava ...
19.06.2018, 00:46

Şamaxıda qohumlar arasında kütləvi dava ...

Dövlət Sərhəd Xidmətinin əsgəri bədbəxt hadisə nəticəsində öldü
19.06.2018, 00:34

Dövlət Sərhəd Xidmətinin əsgəri bədbəxt hadisə nəticəsində öldü

Ərdoğan İncənin 18+ şeirlərindən danışdı
19.06.2018, 00:16

Ərdoğan İncənin 18+ şeirlərindən danışdı

Dünya Çempionatı-2018: İngiltərə son anda qələbə qazana bildi
18.06.2018, 23:56

Dünya Çempionatı-2018: İngiltərə son anda qələbə qazana bildi

İsveçdə silahlı insident
18.06.2018, 23:33

İsveçdə silahlı insident

İtaliyada göldə boğulan azərbaycanlı tələbənin cəsədi tapıldı
18.06.2018, 23:01

İtaliyada göldə boğulan azərbaycanlı tələbənin cəsədi tapıldı

Azərbaycan 144 ölkədən mal idxal edib
18.06.2018, 22:44

Azərbaycan 144 ölkədən mal idxal edib

Deputatın saxladığı pələngi müsadirə edib zooparka verdilər - VİDEO   
18.06.2018, 22:31

Deputatın saxladığı pələngi müsadirə edib zooparka verdilər - VİDEO  

Moskvada taksi sürücüsünün vurduğu azərbaycanlılar ...
18.06.2018, 22:14

Moskvada taksi sürücüsünün vurduğu azərbaycanlılar ...

Bakı metrosunda qısa geyinən qızı DÖYDÜLƏR - VİDEO
18.06.2018, 21:56

Bakı metrosunda qısa geyinən qızı DÖYDÜLƏR - VİDEO

Dünya Çempionatı - 2018: Nikola Kaliniç Xorvatiya yığmasından qovulub
18.06.2018, 21:42

Dünya Çempionatı - 2018: Nikola Kaliniç Xorvatiya yığmasından qovulub

Yeni icra başçısının DOSYESİ açıqlandı
18.06.2018, 21:42

Yeni icra başçısının DOSYESİ açıqlandı

Tramp müharibədən danışdı
18.06.2018, 21:27

Tramp müharibədən danışdı

ARXİV
SORĞU
Hansı ölkə dünya çempionu olacaq?
Argentina(17.2%)
Braziliya(19.3%)
Almaniya(13.9%)
İngiltərə(5.37%)
Portuqaliya(13.9%)
İspaniya(4.30%)
Fransa(4.30%)
Belçika(1.07%)
Seneqal(2.15%)
Rusiya(18.2%)