26 sentyabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Adı şəkər - özü zəhər: Azərbaycanda bu xəstəlik sürətlə artır - SƏBƏBLƏR
Adı şəkər - özü zəhər: Azərbaycanda bu xəstəlik sürətlə artır - SƏBƏBLƏR
03.11.2017, 09:07

Dünyada hər 6 saniyədə bir insan şəkərli diabetin fəsadlarından ölür. Şəkərli diabet-endokrin sisteminin xroniki xəstəliyi olub, qanda şəkərin səviyyəsinin xroniki olaraq yüksəlməsi ilə müşayiət olunur. Xəstəlik orqanizmdə (mədəaltı vəzidə) insulin istehsalının azalması və ya orqanizmdəki hüceyrələrin insulinə olan həssaslığının azalması nəticəsində inkişaf edir.

Hazırda planetdə 400-450 milyona yaxın şəkərli diabet xəstəsi var. 2050-cı ilədək şəkərli diabet xəstələrinin sayının 642 milyona çatacağı ehtimal edilir.

2017-ci ilin ilk 8 ayı üzrə olan statistikaya əsasən, Azərbaycanda 241 323 şəkərli diabet xəstəsi var. Xəstələrin 29 830 nəfəri I tip, 211 493 nəfəri II tip şəkərli diabetdən əziyyət çəkir. Hazırda respublika üzrə şəkərli diabet xəstəsi kimi qeydiyyata alınan uşaqların sayı 1543-dür. Onların 1522-si  I tip, 21-I  II tip şəkərli diabet xəstəsidir. Ümumi xəstələrdən 73 367 nəfəri, uşaqlardan 556 nəfəri Bakı şəhəri üzrə qeydiyyatdadır.

Qeyd edək ki, 2016-cı ildə müalicə-profilaktika müəssisələrində qeydiyyatda olan şəkərli diabet xəstələrinin sayı 226 945 nəfər olub. Ötən il 23 909 nəfərə ilk dəfə bu diaqnoz qoyulub. Məhz ötən illə müqayisədə bu il ölkədə rəsmi qeydiyyatda olan şəkərli diabet xəstələrinin sayı 12 faiz artıb.


Xəstəlik niyə artır...

Azərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) Tədris Terapevtik Klinikasının dosenti, endokrinoloq Əjdər Quliyev Modern.az-a artımın nəinki Azərbaycanda, dünyada müşahidə edilən tendensiya olduğunu bildirib. Endokrinoloq bunun bir çox səbəblərini sadalayıb:

“Qidalanma mühitinin pisləşməsi, oturaq vəziyyətin artması, texnikanın inkişafı nəticəsində hərəkətsizlik mühitinin formalaşması, toksiki və konservant maddələrin təsiri və s. bir çox bu kimi məsələlər səbəblər sırasındadır. Xəstəlik əsasən genetik meylli hesab olunur. Ona görə də şəkərli diabet xəstələrinin övladlarında da bu kliniki əlamətlər sürətlə üzə çıxır. Doğurdan da 5 il əvvəl Azərbaycanda 100-120 min şəkərli diabet xəstəsi var idisə, hazırda belə xəstələrin sayı 200 mini keçib. Dünyada 400 milyondan çox insan şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkir. Ümumiyyətlə, şəkərli diabet xəstəliyi xüsusi çəkisi sürətlə artan xəstəliklər qrupuna aiddir. Hətta amerikan alimlərinin açıqlamalarına görə, istəsən də istəməsən də hər 10 ildən bir əvvəlki soy təkrarlanır. Potensial halda şəkər olan insanlar var. Bu gün aşkarlanmasa da, bir müddət sonra aşkarlanır. Yəni faizin artımı qanunauyğundur”.

 

“Şəkərli diabetin tam müalicəsi yoxdur”

 


Endokrinoloq bildirib ki, şəkərli diabet xəstəliyinin tam müalicəsi yoxdur:

“Şəkərli diabet endokrin sisteminin xroniki xəstəliyidir. Xroniki olması səbəbindən də tam müalicəsi mümkün deyil. Xəstəliyi pəhriz saxlamaq və müalicə almaqla yüngülləşdirmək olar. Ümumiyyətlə, xəstəlik I tip şəkərli diabet, II tip şəkərli diabet olmaqla iki cür təsnifatlandırılır. I tipdə mədəaltı vəzdə endokrin aparat dağılmağa məruzdur. Bu tip üçün tam insulin çatışmazlığı xarakterikdir. II tipdə insulin reseptorlarının əsaslılığı aşağı düşür. Yəni insulin var, amma ona cavab aşağı səviyyədədir. Bu, hər hansı xəstəliyin mədəaltı vəzə verdiyi yükdən asılı olaraq əmələ gəlir.

Ümumiyyətlə, genetik tipli şəkərli diabetin tam müalicəsi mümkünsüzdür. Tam müalicə üçün altıncı xromosomda yerləşən gen, gen mühəndisliyi vasitəsilə dəyişdirilməlidir ki, xəstəlik də xarakterini dəyişsin və tam müalicə olsun. Bu gün isə bu, mümkün deyil”.

 

Şəkərli diabetə aparan yol mədədən keçir...

 

Ə.Quliyev qeyd edib ki, şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkənlər arasında cins bölgüsünün faiz fərqi çox deyil:

“I tip şəkərli diabet 30 yaşına qədər insanlarda meydana çıxır. II tip şəkərli diabetə 40 yaşdan yuxarı insanlarda rast gəlinir. Şəkər xəstələrində cins bölgüsü az fərq edir. Amma əsasən, piylənməyə meyllilik qadınlarda müşahidə olunduğu üçün müraciət edənlərin arasında da zərif cinsin nümayəndələri çoxdur. II tip şəkərli diabetdə piylənmə əsas faktordur. Həm də qadınlarda orqanizmin klimaks, menstruasiya, hamiləlik kimi fərqli faktorları var ki, onlar şəkərli diabet halını kəskinləşdirir. Ümumilikdə dünyada belə xəstələrin 90 faizi II tip şəkərli diabet xəstələridir. Xəstəliyin yaranması müddəti uzun vaxt çəkir. Ona görə də əsas məqsəd xəstəliyin ilkin diaqnozunu erkən vaxtda təyin etməkdir. Şəkərli diabet bütün orqanlara, xüsusilə göz, böyrək, ürək və aşağı ətraflara fəsadlar verir. Pəhriz, düzgün həyat tərzi xəstəliyin kəskinləşməsinin qarşısını alır. Xəstəliyin vaxtında aşkarlanması və diaqnoz qoyulması çox önəmlidir. Eyni zamanda, uşaqların ana bətnində şəkərli diabetə yoluxması göstəriciləri çox aşağıdır. Bu xəstəlik uşaq dünyaya gələndən sonra daha çox aşkarlanır, nəinki ana bətnində. Uşaq doğulmalı, müəyyən viruslarla rastlaşmalıdır ki, mədəaltı vəzdə insulin ifraz edən hüceyrələr zədələnsin. Körpə hər hansı patologiya və qansızma nəticəsində şəkərli diabetlə doğula bilər, amma bu, az ehtimaldır. I tip şəkərli diabet genetik olduğu üçün  mədəaltı vəzin endokrin aparatındakı beta hüceyrələri dağılmağa məruz qalır. Ona görə də bu xəstələr insulin çatışmazlığından əziyyət çəkirlər. Yaşlılarda olan diabetdə isə insulin azdır, yaxud bir az azdır. Amma viruslar hədəf toxumalara təsir etmək qabiliyyətinə malik deyillər”.

 

Xəstəliyin əlamətləri

 

Ə.Quliyevin sözlərinə görə, sağlam adamda qanda şəkərin miqdarı acqarına 5,5 mmol/l-dən yuxarı olmamalıdır:

 

“Qanda şəkər normada olduğu halda da sidikdə görünə bilər. Bu böyrək diabeti, alimentar diabetə xarakterik xüsusiyyətdir. Əgər xəstəyə şəkərli diabet diaqnozu qoyulursa, deməli şəkər qanda yüksəlib. Şəkərin qanda yüksəlməsi zamanı sidikdə də müşahidə olunması normaldır. Sidikdə şəkərin meydana çıxması böyrək həddinin aşılması nəticəsində baş verir. Əgər qanda şəkərin səviyyəsi 170-180 mmol/l-dən yuxarı qalxırsa, onda sidikdə də şəkərin miqdarı yüksəlir. Çünki bu zaman böyrək, şəkəri süzməyə çatdırmır. Qanda şəkərin miqdarı müəyyən bir həddə çatdıqdan sonra o, sidiyə keçməyə başlayır. Xəstənin vəziyyəti ağırlaşdıqca, sidikdə olan şəkərin miqdarı xeyli yüksək olur. Bunun da nəticəsi olaraq sidiklə ifraz olunan şəkəri durulaşdırmaq üçün böyrəklər də xeyli miqdarda su xaric etməli olur. Beləliklə, şəkərli diabetin ilkin əlaməti-sidik ifrazının artmasıdır. Tez-tez sidik ifrazı baş verdiyi üçün xəstə susuzluq hiss edir və davamlı olaraq maye qəbul edir. Sidik ifrazı ilə xeyli miqdarda kalori itirildiyi üçün, xəstənin çəkisi azalır. Bundan başqa, xəstə daim aclıq hiss edir, daha çox yeyir. Belə xəstələrdə yorğunluq, dəridə irinli xəstəliklərin, frunkulyozun, gec sağalan xoralar müşahidə edilir”.

 

Xəstəliklə mübarizədə dövlət dəstəyi

 

Endokrinoloq bildirib ki, Azərbaycanda diabetə qarşı mübarizə məqsədi ilə “2016-2020-ci illər üçün Şəkərli Diabet üzrə Dövlət Proqramı” icra edilir: “Proqram çərçivəsində şəkərli diabet xəstələrinin vahid elektron registrinin və məlumat bazasının təkmilləşdirilməsi, diabetli xəstələrin dərman preparatları və özünənəzarət vasitələri ilə təminat monitorinqinin təşkili üçün kompüter proqramının təkmilləşdirilməsi, şəkərli diabet xəstəliyinin profilaktikası, müalicə və reabilitasiyası, şəkərli diabet xəstəliyinə tutulmuş şəxslərin dərman preparatları və özünənəzarət vasitələri ilə davamlı təmin edilməsi və s. tədbirlər həyata keçirilir. Hazırda Respublika Endokrinoloji Mərkəzdə 556 nəfər şəkərli diabetlə xəstə uşaq dispanser qeydiyyatındadır. Onlar insulin analoqları, qlükometr ve test çubuqları ilə daim tam təmin olunur. 

 

Bütün şəkərli diabet xəstələrinin şəkərsalıcı preparatlar, insulin, insulin analoqları və özünənəzarət vasitələri ilə təmin olunması işi Bakı şəhəri ilə yanaşı Respublikanın rayonlarında da həyata keçirilir. Bu sahədə xidmət səviyyəsinin daha da artırılması məqsədi ilə şəkərli diabetlə xəstə pasientlərin müayinə və müalicəsi, dərman və özünənəzarət vasitələri ilə təmin edilməsi üçün Bakı şəhəri üzrə elektron registr yaradılıb”.


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Sosial şəbəkələr boşanmaya səbəb olur”
26.09.2018, 10:29

“Sosial şəbəkələr boşanmaya səbəb olur”

Putinin Ermənistana səfər tarixi məlum oldu
26.09.2018, 10:22

Putinin Ermənistana səfər tarixi məlum oldu

Nazir Narkoloji Dispanserə yeni baş həkim təyin etdi - FOTO
26.09.2018, 10:18

Nazir Narkoloji Dispanserə yeni baş həkim təyin etdi - FOTO

700 bal toplayan tələbə: “BANM qızlarda da mühəndisliyə sevgi yarada bilib” - MÜSAHİBƏ
26.09.2018, 10:10

700 bal toplayan tələbə: “BANM qızlarda da mühəndisliyə sevgi yarada bilib” - MÜSAHİBƏ

Ötən gün Azərbaycan yollarında 4 nəfər ölüb
26.09.2018, 10:08

Ötən gün Azərbaycan yollarında 4 nəfər ölüb

İsveçin Azərbaycandakı xanım səfiri Gəncədə olub
26.09.2018, 09:55

İsveçin Azərbaycandakı xanım səfiri Gəncədə olub

“UNEC-in dəyərləri daşıdığı məsuliyyətin sərhədlərini tanıdır”
26.09.2018, 09:50

“UNEC-in dəyərləri daşıdığı məsuliyyətin sərhədlərini tanıdır”

“Azerspace-2” orbitə buraxıldı - VİDEO
26.09.2018, 09:47

“Azerspace-2” orbitə buraxıldı - VİDEO

Xəzər dənizində zəlzələ olub
26.09.2018, 09:40

Xəzər dənizində zəlzələ olub

Cəbhədə şiddətli atışma oldu
26.09.2018, 09:39

Cəbhədə şiddətli atışma oldu

ABŞ Rusiyanın nüvə silahlarına görə qorxuya düşdü – RƏSMİ
26.09.2018, 09:38

ABŞ Rusiyanın nüvə silahlarına görə qorxuya düşdü – RƏSMİ

Azərbaycanda yeni qurum yaradılır - QƏRAR
26.09.2018, 09:37

Azərbaycanda yeni qurum yaradılır - QƏRAR

Dəyəri milyonlarla olan əmlaklar “Azərsu”ya verildi
26.09.2018, 09:33

Dəyəri milyonlarla olan əmlaklar “Azərsu”ya verildi

Putin Bakıya sabah gəlir - XİN-dən AÇIQLAMA
26.09.2018, 09:28

Putin Bakıya sabah gəlir - XİN-dən AÇIQLAMA

Mehriban Əliyeva: “Cümhuriyyət qurucularının xatirəsinə böyük hörmətlə yanaşırıq”
26.09.2018, 08:52

Mehriban Əliyeva:Cümhuriyyət qurucularının xatirəsinə böyük hörmətlə yanaşırıq

Həmsədrlər Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərini bu gün görüşdürürlər
26.09.2018, 08:32

Həmsədrlər Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərini bu gün görüşdürürlər

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
26.09.2018, 07:54

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ

Almaniya gərginliyin artmasından narahatdır
26.09.2018, 00:56

Almaniya gərginliyin artmasından narahatdır

Bərdədə maneəyə çırpılan avtomobilin sürücüsü öldü
26.09.2018, 00:43

Bərdədə maneəyə çırpılan avtomobilin sürücüsü öldü

Azərbaycanla İsveçrənin turizm sahəsində əməkdaşlıq imkanları
26.09.2018, 00:27

Azərbaycanla İsveçrənin turizm sahəsində əməkdaşlıq imkanları

Tramp 2 ildə ABŞ-a 10 trilyon dollar qazandırıb
26.09.2018, 00:15

Tramp 2 ildə ABŞ-a 10 trilyon dollar qazandırıb

Azərbaycan nefti bahalaşıb
25.09.2018, 23:56

Azərbaycan nefti bahalaşıb

Abramoviç “Çelsi”nı satır
25.09.2018, 23:42

Abramoviç “Çelsi”nı satır

Nəsib Nəbioğlunun kitabının təqdimatı keçiriləcək
25.09.2018, 23:33

Nəsib Nəbioğlunun kitabının təqdimatı keçiriləcək

Leyla Əliyeva Romada “Azərbaycan otağı”nın açılışında iştirak edib - FOTOLAR
25.09.2018, 23:18

Leyla Əliyeva Romada “Azərbaycan otağı”nın açılışında iştirak edib - FOTOLAR

Prezidentin xanımına qarşı da sanksiya tətbiq edildi
25.09.2018, 23:01

Prezidentin xanımına qarşı da sanksiya tətbiq edildi

İnsan dərisinə bənzər həsas elektron dəri yaradıldı
25.09.2018, 22:44

İnsan dərisinə bənzər həsas elektron dəri yaradıldı

Oqtay Şirəliyevin qızı Rusiyada nazir təyin edildi - DOSYE + FOTOLAR   
25.09.2018, 22:34

Oqtay Şirəliyevin qızı Rusiyada nazir təyin edildi - DOSYE + FOTOLAR  

Bir şəklin tarixçəsi - İki məşhur sənətkar - Vəfalı günlər, Vəfasız həyat...
25.09.2018, 22:30

Bir şəklin tarixçəsi - İki məşhur sənətkar - Vəfalı günlər, Vəfasız həyat...

Azərbaycan “Tufan” zirehli maşınını sərgidə nümayiş etdirib - FOTO
25.09.2018, 22:23

Azərbaycan “Tufan” zirehli maşınını sərgidə nümayiş etdirib - FOTO

Ermənistanın XİN rəhbəri Minsk qrupunun həmsədrləri ilə görüşüb
25.09.2018, 22:14

Ermənistanın XİN rəhbəri Minsk qrupunun həmsədrləri ilə görüşüb

Apple "macOS Mojave"ni istifadəçilərə təqdim edib
25.09.2018, 21:59

Apple "macOS Mojave"ni istifadəçilərə təqdim edib

Rusiyanın 12 şirkətinə qarşı sanksiya tətbiq edildi
25.09.2018, 21:43

Rusiyanın 12 şirkətinə qarşı sanksiya tətbiq edildi

Ərdoğanın ifadəsi tvitter trendləri siyasında ilk sırada - FOTO
25.09.2018, 21:25

Ərdoğanın ifadəsi tvitter trendləri siyasında ilk sırada - FOTO

Rusiyada hipersəsli snayper güllələri istehsal olunur
25.09.2018, 21:11

Rusiyada hipersəsli snayper güllələri istehsal olunur

Azərbaycan Monqolustanda investisiya imkanlarını nəzərdən keçirəcək
25.09.2018, 20:55

Azərbaycan Monqolustanda investisiya imkanlarını nəzərdən keçirəcək

“Ermənistanın işğalçılıq siyasəti regional təhlükəsizliyə ciddi maneədir”- Sahibə Qafarova
25.09.2018, 20:43

“Ermənistanın işğalçılıq siyasəti regional təhlükəsizliyə ciddi maneədir”- Sahibə Qafarova

Azərbaycanlı əsgərlərə gürcü dili öyrədilir
25.09.2018, 20:30

Azərbaycanlı əsgərlərə gürcü dili öyrədilir

Elmar Məmmədyarov ABŞ Dövlət Katibinin köməkçisi ilə görüşdü
25.09.2018, 20:16

Elmar Məmmədyarov ABŞ Dövlət Katibinin köməkçisi ilə görüşdü

Nazirlər cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində əməkdaşlığı müzakirə etdi
25.09.2018, 20:03

Nazirlər cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində əməkdaşlığı müzakirə etdi

“Maşın” şou yenidən başlayır - Vaxt açıqlandı
25.09.2018, 19:59

“Maşın” şou yenidən başlayır - Vaxt açıqlandı

“Qarabağ” – “Arsenal” oyununa 20 min bilet satılıb
25.09.2018, 19:34

“Qarabağ” – “Arsenal” oyununa 20 min bilet satılıb

Mərkəzi Bankın rəhbəri istefa VERDİ - FOTO
25.09.2018, 19:25

Mərkəzi Bankın rəhbəri istefa VERDİ - FOTO

Ələt-Astara yolunun pullu olacağı tarix AÇIQLANDI - VİDEO
25.09.2018, 19:16

Ələt-Astara yolunun pullu olacağı tarix AÇIQLANDI - VİDEO

Bakıda məktəblinin ölüm səbəbi açıqlandı
25.09.2018, 19:08

Bakıda məktəblinin ölüm səbəbi açıqlandı

Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq
25.09.2018, 19:00

Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq

25.09.2018, 18:50

"Baku Bus"un avtobusu alovlandı: Sürücü sərnişinlərin həyatını belə xilas etdi -VİDEO

Onlar dünya çempionu oldular - Bakıda
25.09.2018, 18:40

Onlar dünya çempionu oldular - Bakıda

Gömrük Komitəsi daxili orqanları yoxlamaq üçün avadanlıq alır
25.09.2018, 18:32

Gömrük Komitəsi daxili orqanları yoxlamaq üçün avadanlıq alır

Azərbaycan mediasından dünyaya örnək layihə
25.09.2018, 18:20

Azərbaycan mediasından dünyaya örnək layihə

ARXİV