19 noyabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Məxfi “Palma”nın 2-ci şəxsi - Qatarın altında qalan SSRİ-nin ilk daxili işlər naziri Kruqlov
Məxfi “Palma”nın 2-ci şəxsi - Qatarın altında qalan SSRİ-nin ilk daxili işlər naziri Kruqlov
10.11.2017, 22:15

SSRİ-nin yüksəkçinli məmurları arasında kifayət qədər ciddi simalardan biri olan Sergey Kruqlov haqqında mətbuat uzun illər susub. Çox-çox sonralar, “məxfi” qrifli qovluqlar açıldıqdan sonra Kruqlovun fəaliyyəti tarixçilərin və media nümayəndələrinin diqqətini cəlb edib.

 

1946-cı ildə “NKVD” ləğv olunaraq Daxili İşlər Nazirliyi yaradılanda Sergey Kruqlov ilk olaraq bu quruma nazir təyin olunub. Bu təyinata qədər də o, 1945-ci ilin dekabr ayından “NKVD”yə rəhbərlik edib. O, Stalinlə əvvəlcədən planlaşdırılmamış görüşmək səlahiyyəti olan azsaylı məmurlardan biri olub.

Modern.az saytı SSRİ-nin ilk daxili işlər naziri Sergey Kruqlov haqqında yazını təqdim edir.

 

Sergey Kruqlov öz həyatını sırf partiya işinə bağlasaydı, yəqin ki, karyera pillələrini “NKVD”də olduğu kimi sürətlə qalxa bilməzdi. O, bir müddət Gürcüstanda partiya işində çalışıb. Bacarığı, savadı ilə fərqlənib. Elə Lavrenti Beriya ilə də Gürcüstanda tanış olub. Bu dövr Beriyanın Gürcüstana rəhbərlik etdiyi vaxta təsadüf edib. Aralarında normal münasibət yarandığından Beriya “NKVD”yə getdikdən sonra onu da Moskvaya dəvət edib. Bir neçə ay aparatın “xüsusi səlahiyyətli” əməkdaşı kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra Kruqlov “NKVD”də müavin, həmçinin, kadrlar idarəsinin vəzifəsinə irəli çəkilib. Bu vəzifəyə təyinatında Beriyanın köməyi və təşəbbüsü ilə yanaşı, Mərkəzi Komitənin katibi Georgi Malenkovun dəstəyi də böyük olub.

 

Sergey Kruqlovun “NKVD” fəaliyyəti rəhbərlik tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Xüsusilə, çeçen və inquşların köçürülməsi, QULAQ məcburi əmək düşərgələrinin işindəki fəaliyyəti Stalinin də diqqətindən yayınmayıb. 1943-cü ildə keçirilən Tehran konfransında təhlükəsizlik məsələlərinə cavabdeh olan şəxslərdən biri də Kruqlov olub.

 

1945-ci ilin iyulun 17-dən avqustun 2-dək “böyük üçlüyün” iştirakı ilə Berlin yaxınlığında yerləşən Potsdamda keçirilən konfransda isə Kruqlovun xidmətləri daha yüksək qiymətləndirilib. Bu konfransın bütün təhlükəsizlik məsələləri məxfi “Palma” əməliyyatı adı altında Beriyaya həvalə olunub. “Palma”nın ikinci şəxsləri isə Kruqlov və Stalinin şəxsi mühafizəsinin rəisi Vlasik olub.

 

Konfransda təhlükəsizliyin təmin etmək üçün “NKVD” qoşunlarının 7 alayı və 1500 əməliyyatçı iştirak edib. Stalinin iqamətgahının təhlükəsizliyinə general Vlasik, konfrans keçiriləcək yerin təhlükəsizliyinə isə birbaşa Kruqlov cavabdehlik daşıyıb.

 

Potsdam konfransının işindən və bütövlükdə təşkilindən razı qalan Stalin əməkdaşları mükafatlandırmaq üçün Beriyaya siyahı təqdim etməyi göstəriş verib. Həmkarlarına qarşı həmişə qısqanc olan Beriya bu dəfə fərqli olaraq siyahıda birinci Sergey Kruqlovun adını qeyd edib. Beriya marşal rütbəsi, Kruqlov general-polkovnik rütbəsi ilə mükafatlandırılıb. Bununla yanaşı, Kruqlov Lenin ordeni ilə də təltif olunub.

 

Kruqlov bəlkə də yeganə şəxslərdən biri olub ki, çox tez-tez Beriyanı xoşagəlməz əməllərinə görə ikilikdə tənqid edib. Belə hallar bəzən kiçik bir əhatənin içərisində də baş verib. Beriya isə bu tənqidlərə bir cümlə ilə cavab verib: “Sergey, sən dəyişmirsən, elə Gürcüstanda olduğun kimisən...”

 

 

Amma buna baxmayaraq, Beriya bütün fəaliyyəti dövründə Kruqlovu müdafiə edib, onun vəzifədəki mövqelərini möhkəmləndirib.

Stalinin ölümündən sonra 11 mart 1953-cü ildə daxili işlər və dövlət təhlükəsizliyi nazirlikləri Beriyanın rəhbərliyi altında birləşdiriləndə Kruqlov bu nazirlikdə birinci müavin vəzifəsinə təyin olunub. Az keçməmiş, həmin ilin 26 iyun tarixində Beriyanın həbsindən sonra Sergey Kruqlov nazir kürsüsündə əyləşib. Bu da bir faktdır ki, Kruqlov ona dayaq olan Beriyanın həbs olunmasında fəal iştirak edənlərdən biri olub. Daha bir fakt isə odur ki, Beriya komandasından salamat çıxan və yenidən nazir təyin olunan yeganə şəxs də Kruqlov olub.

 

Onun bu gedişlərinə baxmayaraq, partiyanın yeni rəhbərliyinin yaddaşında Kruqlov “Beriyanın əlaltısı” kimi qalıb. 1956-cı ilin yanvar ayında Xruşovun göstərişi ilə Kruqlov nazir vəzifəsindən azad edilərək elektrostansiyalar tikintisi nazirinin müavini vəzifəsinə göndərilib. Bu vəzifədə də onu çox işləməyə qoymayıblar. Bir ildən sonra Kruqlov daha aşağı vəzifəyə, Kirov rayonunun Xalq Təsərrüfatı Sovetinin sədr müavini vəzifəsinə təyin edilib.

 

1957-ci ildə Xruşov Malenkovun, Molotovun və Kaqanoviçin “antipartiya qrupu”nu dağıtdıqdan sonra bütün köhnə kadrları “sıradan çıxarmaq” planını işə salanda 1958-ci ildə Kruqlov da hər şeydən məhrum olunub. Hətta “MVD” pensiyasından və mənzilindən belə.

 

Beləliklə, 52 yaşlı sabiq nazir xəstəliyi ilə əlaqədar 2-ci qrup əllilik dərəcəsi ilə oyundan kənar vəziyyətdə qalıb.

Taleyi ilə barışan Kruqlov Moskva ətrafındakı qəsəbələrin birində çox sadə bir həyat tərzi sürüb, dəbdəbəsiz, təmtəraqsız və bəzən də ehtiyac içində.

 

1977-ci il iyulun 6-da Sergey Kruqlov bağ evlərinin yanında yerləşən “Pravda” dəmiryolu stansiyasında məlum olmayan səbəbdən qatarın altına düşərək ölüb.

Onun ölüm səbəbi qəzetlərdə “Bədbəxt hadisə nəticəsində...” kimi yazılıb. Amma bu hadisə ilə bağlı intihar və sui-qəsd kimi versiyalar da söylənilib...


İlham Cəmiloğlu
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Bizə heç bir maneə ola bilməz” – Qurban Qurbanov
19.11.2018, 23:20

“Bizə heç bir maneə ola bilməz” – Qurban Qurbanov

Almaniya Səudiyyə Ərəbistanına silah ixracını dayandırıb
19.11.2018, 23:11

Almaniya Səudiyyə Ərəbistanına silah ixracını dayandırıb

“İran-Azərbaycan münasibətlərini heç kim poza bilməz” - Ruhani
19.11.2018, 22:55

“İran-Azərbaycan münasibətlərini heç kim poza bilməz” - Ruhani

Trampdan Pakistana qarşı ağır ifadələr
19.11.2018, 22:36

Trampdan Pakistana qarşı ağır ifadələr

Tovuzdakı qəzada iki nəfər ağır xəsarət aldı
19.11.2018, 22:23

Tovuzdakı qəzada iki nəfər ağır xəsarət aldı

Azərbaycanda Belarus dərmanlarının buraxılışı üzrə birgə müəssisə yaradıla bilər
19.11.2018, 22:11

Azərbaycanda Belarus dərmanlarının buraxılışı üzrə birgə müəssisə yaradıla bilər

İlham Əliyev: “Belarusla ticari-iqtisadi sahədə yaxşı perspektivlər və nəticələr var”
19.11.2018, 21:58

İlham Əliyev: “Belarusla ticari-iqtisadi sahədə yaxşı perspektivlər və nəticələr var”

Kanadanın Rusiyadakı səfirliyinə hücum oldu
19.11.2018, 21:37

Kanadanın Rusiyadakı səfirliyinə hücum oldu

Bakıda xurmada Aralıq dənizi meyvə milçəyi aşkarlandı - FOTO
19.11.2018, 21:23

Bakıda xurmada Aralıq dənizi meyvə milçəyi aşkarlandı - FOTO

İlham Əliyev: “Azərbaycan üçün Belarus mehriban dost və etibarlı tərəfdaşdır”
19.11.2018, 21:10

İlham Əliyev: “Azərbaycan üçün Belarus mehriban dost və etibarlı tərəfdaşdır”

“Azərbaycanı favorit sayıram” – Rəqib baş məşqçi
19.11.2018, 20:57

“Azərbaycanı favorit sayıram” – Rəqib baş məşqçi

Ukrayna İnterpola üzvlüyünü dayandırır
19.11.2018, 20:45

Ukrayna İnterpola üzvlüyünü dayandırır

Bərdə sakini çəlləkdən avtomobil hazırlayıb - VİDEO
19.11.2018, 20:32

Bərdə sakini çəlləkdən avtomobil hazırlayıb - VİDEO

Ədliyyə orqanlarının kadr korpusu komplektləşdirilir
19.11.2018, 20:18

Ədliyyə orqanlarının kadr korpusu komplektləşdirilir

Bərdədə mikroavtobus minik maşını ilə toqquşdu: Yaralılar var
19.11.2018, 20:06

Bərdədə mikroavtobus minik maşını ilə toqquşdu: Yaralılar var

Bu ölkənin prezidenti itkin düşüb
19.11.2018, 19:56

Bu ölkənin prezidenti itkin düşüb

İlham Əliyevin Belarusa səfəri başa çatdı - FOTO
19.11.2018, 19:51

İlham Əliyevin Belarusa səfəri başa çatdı - FOTO

Bakıda narkotiklə mübarizəyə dair sessiya keçirilir - Nazir və generallar bir arada + Fotolar
19.11.2018, 19:46

Bakıda narkotiklə mübarizəyə dair sessiya keçirilir - Nazir və generallar bir arada + Fotolar

MMS və SMS ləğv olunacaq
19.11.2018, 19:39

MMS və SMS ləğv olunacaq

Bakı-Sumqayıt yolunda maşın piyadanı vurub öldürdü - Foto
19.11.2018, 19:28

Bakı-Sumqayıt yolunda maşın piyadanı vurub öldürdü - Foto

Ağsuda kolları məhv edən şəxs 32 min manat cərimələndi
19.11.2018, 19:15

Ağsuda kolları məhv edən şəxs 32 min manat cərimələndi

Ədəbiyyat üzrə yeni Nobel Komitəsi yaradıldı
19.11.2018, 19:01

Ədəbiyyat üzrə yeni Nobel Komitəsi yaradıldı

Putinlə Ərdoğan görüşüb
19.11.2018, 18:50

Putinlə Ərdoğan görüşüb

Sabah Bakının bu rayonlarında qaz olmayacaq
19.11.2018, 18:39

Sabah Bakının bu rayonlarında qaz olmayacaq

Azərbaycan yığması yenə uduzdu
19.11.2018, 18:28

Azərbaycan yığması yenə uduzdu

Əfqanıstanın Azərbaycandakı yeni səfiri Bakıya gəlib
19.11.2018, 18:22

Əfqanıstanın Azərbaycandakı yeni səfiri Bakıya gəlib

Ramiz Mehdiyev Qriqorian kilsəsinin Səfəvilər dövlətinə qarşı casusluğundan YAZDI
19.11.2018, 18:13

Ramiz Mehdiyev Qriqorian kilsəsinin Səfəvilər dövlətinə qarşı casusluğundan YAZDI

Dövlət Komitəsinin rəhbərliyi Nyu-Yorkda görüşlər keçirib - FOTO
19.11.2018, 18:09

Dövlət Komitəsinin rəhbərliyi Nyu-Yorkda görüşlər keçirib - FOTO

Azərbaycan Belarusdan yeni silahlar alacaq
19.11.2018, 18:03

Azərbaycan Belarusdan yeni silahlar alacaq

Nazirlik 136 minə yaxın ağac paylayıb
19.11.2018, 17:43

Nazirlik 136 minə yaxın ağac paylayıb

Mətbuat Şurasından jurnalistin ölümü ilə bağlı NEKROLOQ
19.11.2018, 17:26

Mətbuat Şurasından jurnalistin ölümü ilə bağlı NEKROLOQ

Paşinyan QƏZƏBLƏNDİ: “Hamı bizim maraqlarımızla hesablaşacaq”
19.11.2018, 17:18

Paşinyan QƏZƏBLƏNDİ: “Hamı bizim maraqlarımızla hesablaşacaq”

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
19.11.2018, 17:12

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

Doktorant və dissertantlar imtahan verdilər
19.11.2018, 16:55

Doktorant və dissertantlar imtahan verdilər

Putinin iştirakı ilə “Türk Axını”nın açılışı olub
19.11.2018, 16:54

Putinin iştirakı ilə “Türk Axını”nın açılışı olub

Ağsu sakini təbiətə 32 min manat ziyan vurdu
19.11.2018, 16:44

Ağsu sakini təbiətə 32 min manat ziyan vurdu

Bir ailənin 3 üzvü dəm qazından zəhərləndi - XƏTAİDƏ
19.11.2018, 16:39

Bir ailənin 3 üzvü dəm qazından zəhərləndi - XƏTAİDƏ

Azərbaycan-Belarus sənədləri imzalandı - YENİLƏNİB
19.11.2018, 16:35

Azərbaycan-Belarus sənədləri imzalandı - YENİLƏNİB

Prezidentlər bəyanat verdilər
19.11.2018, 16:22

Prezidentlər bəyanat verdilər

Azərbaycan və Rusiya jurnalistləri arasında memorandum imzalandı
19.11.2018, 16:20

Azərbaycan və Rusiya jurnalistləri arasında memorandum imzalandı

İlham Əliyev: “Azərbaycan və Belarus arasında əməkdaşlıq tamamilə yeni səviyyəyə çatıb”
19.11.2018, 16:01

İlham Əliyev: “Azərbaycan və Belarus arasında əməkdaşlıq tamamilə yeni səviyyəyə çatıb”

Avropa Birliyi və Böyük Britaniya Brexit-lə bağlı RAZILAŞDI
19.11.2018, 15:56

Avropa Birliyi və Böyük Britaniya Brexit-lə bağlı RAZILAŞDI

Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinin media üçün təqdimatı olub
19.11.2018, 15:50

Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinin media üçün təqdimatı olub

391 dərslik, 154 müəllim... - DİM monitorinqin nəticələrini AÇIQLADI
19.11.2018, 15:46

391 dərslik, 154 müəllim... - DİM monitorinqin nəticələrini AÇIQLADI

Renault-Nissan-Mitsubishi alyansının prezidenti həbs olundu
19.11.2018, 15:45

Renault-Nissan-Mitsubishi alyansının prezidenti həbs olundu

Tələbələr pulsuz müayinə olunacaq
19.11.2018, 15:45

Tələbələr pulsuz müayinə olunacaq

Pərviz Şahbazov “Türk axını”ilə bağlı mərasimdə iştirak edir
19.11.2018, 15:43

Pərviz Şahbazov “Türk axını”ilə bağlı mərasimdə iştirak edir

BBC bu ilin 100 nüfuzlu qadınını seçdi - Biri Azərbaycandandır
19.11.2018, 15:27

BBC bu ilin 100 nüfuzlu qadınını seçdi - Biri Azərbaycandandır

Azərbaycan və Belarus prezidentlərinin geniş tərkibdə görüşü olub 
19.11.2018, 15:24

Azərbaycan və Belarus prezidentlərinin geniş tərkibdə görüşü olub 

Ölkəyə gətirilən bu avtobuslar ƏDV-dən azad olunacaq
19.11.2018, 15:23

Ölkəyə gətirilən bu avtobuslar ƏDV-dən azad olunacaq

ARXİV