23 yanvar 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Məxfi “Palma”nın 2-ci şəxsi - Qatarın altında qalan SSRİ-nin ilk daxili işlər naziri Kruqlov
Məxfi “Palma”nın 2-ci şəxsi - Qatarın altında qalan SSRİ-nin ilk daxili işlər naziri Kruqlov
10.11.2017, 22:15

SSRİ-nin yüksəkçinli məmurları arasında kifayət qədər ciddi simalardan biri olan Sergey Kruqlov haqqında mətbuat uzun illər susub. Çox-çox sonralar, “məxfi” qrifli qovluqlar açıldıqdan sonra Kruqlovun fəaliyyəti tarixçilərin və media nümayəndələrinin diqqətini cəlb edib.

 

1946-cı ildə “NKVD” ləğv olunaraq Daxili İşlər Nazirliyi yaradılanda Sergey Kruqlov ilk olaraq bu quruma nazir təyin olunub. Bu təyinata qədər də o, 1945-ci ilin dekabr ayından “NKVD”yə rəhbərlik edib. O, Stalinlə əvvəlcədən planlaşdırılmamış görüşmək səlahiyyəti olan azsaylı məmurlardan biri olub.

Modern.az saytı SSRİ-nin ilk daxili işlər naziri Sergey Kruqlov haqqında yazını təqdim edir.

 

Sergey Kruqlov öz həyatını sırf partiya işinə bağlasaydı, yəqin ki, karyera pillələrini “NKVD”də olduğu kimi sürətlə qalxa bilməzdi. O, bir müddət Gürcüstanda partiya işində çalışıb. Bacarığı, savadı ilə fərqlənib. Elə Lavrenti Beriya ilə də Gürcüstanda tanış olub. Bu dövr Beriyanın Gürcüstana rəhbərlik etdiyi vaxta təsadüf edib. Aralarında normal münasibət yarandığından Beriya “NKVD”yə getdikdən sonra onu da Moskvaya dəvət edib. Bir neçə ay aparatın “xüsusi səlahiyyətli” əməkdaşı kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra Kruqlov “NKVD”də müavin, həmçinin, kadrlar idarəsinin vəzifəsinə irəli çəkilib. Bu vəzifəyə təyinatında Beriyanın köməyi və təşəbbüsü ilə yanaşı, Mərkəzi Komitənin katibi Georgi Malenkovun dəstəyi də böyük olub.

 

Sergey Kruqlovun “NKVD” fəaliyyəti rəhbərlik tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Xüsusilə, çeçen və inquşların köçürülməsi, QULAQ məcburi əmək düşərgələrinin işindəki fəaliyyəti Stalinin də diqqətindən yayınmayıb. 1943-cü ildə keçirilən Tehran konfransında təhlükəsizlik məsələlərinə cavabdeh olan şəxslərdən biri də Kruqlov olub.

 

1945-ci ilin iyulun 17-dən avqustun 2-dək “böyük üçlüyün” iştirakı ilə Berlin yaxınlığında yerləşən Potsdamda keçirilən konfransda isə Kruqlovun xidmətləri daha yüksək qiymətləndirilib. Bu konfransın bütün təhlükəsizlik məsələləri məxfi “Palma” əməliyyatı adı altında Beriyaya həvalə olunub. “Palma”nın ikinci şəxsləri isə Kruqlov və Stalinin şəxsi mühafizəsinin rəisi Vlasik olub.

 

Konfransda təhlükəsizliyin təmin etmək üçün “NKVD” qoşunlarının 7 alayı və 1500 əməliyyatçı iştirak edib. Stalinin iqamətgahının təhlükəsizliyinə general Vlasik, konfrans keçiriləcək yerin təhlükəsizliyinə isə birbaşa Kruqlov cavabdehlik daşıyıb.

 

Potsdam konfransının işindən və bütövlükdə təşkilindən razı qalan Stalin əməkdaşları mükafatlandırmaq üçün Beriyaya siyahı təqdim etməyi göstəriş verib. Həmkarlarına qarşı həmişə qısqanc olan Beriya bu dəfə fərqli olaraq siyahıda birinci Sergey Kruqlovun adını qeyd edib. Beriya marşal rütbəsi, Kruqlov general-polkovnik rütbəsi ilə mükafatlandırılıb. Bununla yanaşı, Kruqlov Lenin ordeni ilə də təltif olunub.

 

Kruqlov bəlkə də yeganə şəxslərdən biri olub ki, çox tez-tez Beriyanı xoşagəlməz əməllərinə görə ikilikdə tənqid edib. Belə hallar bəzən kiçik bir əhatənin içərisində də baş verib. Beriya isə bu tənqidlərə bir cümlə ilə cavab verib: “Sergey, sən dəyişmirsən, elə Gürcüstanda olduğun kimisən...”

 

 

Amma buna baxmayaraq, Beriya bütün fəaliyyəti dövründə Kruqlovu müdafiə edib, onun vəzifədəki mövqelərini möhkəmləndirib.

Stalinin ölümündən sonra 11 mart 1953-cü ildə daxili işlər və dövlət təhlükəsizliyi nazirlikləri Beriyanın rəhbərliyi altında birləşdiriləndə Kruqlov bu nazirlikdə birinci müavin vəzifəsinə təyin olunub. Az keçməmiş, həmin ilin 26 iyun tarixində Beriyanın həbsindən sonra Sergey Kruqlov nazir kürsüsündə əyləşib. Bu da bir faktdır ki, Kruqlov ona dayaq olan Beriyanın həbs olunmasında fəal iştirak edənlərdən biri olub. Daha bir fakt isə odur ki, Beriya komandasından salamat çıxan və yenidən nazir təyin olunan yeganə şəxs də Kruqlov olub.

 

Onun bu gedişlərinə baxmayaraq, partiyanın yeni rəhbərliyinin yaddaşında Kruqlov “Beriyanın əlaltısı” kimi qalıb. 1956-cı ilin yanvar ayında Xruşovun göstərişi ilə Kruqlov nazir vəzifəsindən azad edilərək elektrostansiyalar tikintisi nazirinin müavini vəzifəsinə göndərilib. Bu vəzifədə də onu çox işləməyə qoymayıblar. Bir ildən sonra Kruqlov daha aşağı vəzifəyə, Kirov rayonunun Xalq Təsərrüfatı Sovetinin sədr müavini vəzifəsinə təyin edilib.

 

1957-ci ildə Xruşov Malenkovun, Molotovun və Kaqanoviçin “antipartiya qrupu”nu dağıtdıqdan sonra bütün köhnə kadrları “sıradan çıxarmaq” planını işə salanda 1958-ci ildə Kruqlov da hər şeydən məhrum olunub. Hətta “MVD” pensiyasından və mənzilindən belə.

 

Beləliklə, 52 yaşlı sabiq nazir xəstəliyi ilə əlaqədar 2-ci qrup əllilik dərəcəsi ilə oyundan kənar vəziyyətdə qalıb.

Taleyi ilə barışan Kruqlov Moskva ətrafındakı qəsəbələrin birində çox sadə bir həyat tərzi sürüb, dəbdəbəsiz, təmtəraqsız və bəzən də ehtiyac içində.

 

1977-ci il iyulun 6-da Sergey Kruqlov bağ evlərinin yanında yerləşən “Pravda” dəmiryolu stansiyasında məlum olmayan səbəbdən qatarın altına düşərək ölüb.

Onun ölüm səbəbi qəzetlərdə “Bədbəxt hadisə nəticəsində...” kimi yazılıb. Amma bu hadisə ilə bağlı intihar və sui-qəsd kimi versiyalar da söylənilib...


İlham Cəmiloğlu
Xəbərin müəllifi

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Türkiyə "Zeytun budağı" əməliyyatında şəhid verdi
23.01.2018, 00:59

Türkiyə "Zeytun budağı" əməliyyatında şəhid verdi

Bakıda 58 yaşlı kişi evində bıçaqlandı
23.01.2018, 00:50

Bakıda 58 yaşlı kişi evində bıçaqlandı

ABŞ qondarma rejimin "vətəndaşlarına" viza verir - Video   
23.01.2018, 00:37

ABŞ qondarma rejimin "vətəndaşlarına" viza verir - Video  

Türklərlə kürdlər arasında kütləvi dava
23.01.2018, 00:25

Türklərlə kürdlər arasında kütləvi dava

Oktan ədədi 95-dən az olan benzin növlərinin aksiz vergisi 200 dəfə artırılıb
23.01.2018, 00:11

Oktan ədədi 95-dən az olan benzin növlərinin aksiz vergisi 200 dəfə artırılıb

Prezident “Royal Phillips”in baş icraçı direktoru ilə müzakirə apardı
22.01.2018, 23:57

Prezident “Royal Phillips”in baş icraçı direktoru ilə müzakirə apardı

Sumqayıtda intihara cəhdin qarşısı alınıb
22.01.2018, 23:43

Sumqayıtda intihara cəhdin qarşısı alınıb

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
22.01.2018, 23:26

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

Avtobus qəzasında 18 nəfər öldü
22.01.2018, 23:15

Avtobus qəzasında 18 nəfər öldü

BMT-nin Yəmən üzrə xüsusi elçisi istefa verib
22.01.2018, 22:59

BMT-nin Yəmən üzrə xüsusi elçisi istefa verib

“Planlaşdırılmış bütün ərazilər nəzarət altına alınıb” – Bəkir Bozdağ
22.01.2018, 22:45

“Planlaşdırılmış bütün ərazilər nəzarət altına alınıb” – Bəkir Bozdağ

Ciddi və ya qeyri-ciddi saydığımız İNANCLAR
22.01.2018, 22:29

Ciddi və ya qeyri-ciddi saydığımız İNANCLAR

Tramp Davosa getməyə bilər
22.01.2018, 22:13

Tramp Davosa getməyə bilər

1 stəkan ilıq su və yarım qaşıq sarıkök – İNANILMAZ NƏTİCƏ
22.01.2018, 21:58

1 stəkan ilıq su və yarım qaşıq sarıkök – İNANILMAZ NƏTİCƏ

Cahangir Hacıyevin vəkillərinin cəzalandırılma səbəbi - Yenilənib
22.01.2018, 21:44

Cahangir Hacıyevin vəkillərinin cəzalandırılma səbəbi - Yenilənib

“LUKOİL” şirkətinin Azərbaycandakı fəaliyyəti müzakirə olundu   
22.01.2018, 21:32

“LUKOİL” şirkətinin Azərbaycandakı fəaliyyəti müzakirə olundu  

"Neftçi" 1:8 hesabı ilə uduzdu
22.01.2018, 21:16

"Neftçi" 1:8 hesabı ilə uduzdu

Prezident dünyanın ən böyük investisiya şirkətinin rəhbəri ilə görüşdü   
22.01.2018, 21:03

Prezident dünyanın ən böyük investisiya şirkətinin rəhbəri ilə görüşdü  

ABŞ-da məktəbdə atışma
22.01.2018, 20:57

ABŞ-da məktəbdə atışma

Türkiyə Afrin bölgəsində strateji yüksəkliyini ələ keçirdi
22.01.2018, 20:43

Türkiyə Afrin bölgəsində strateji yüksəkliyini ələ keçirdi

İlham Əliyev Azərbaycanın Dünya İqtisadi Forumu ilə əməkdaşlığını müzakirə etdi
22.01.2018, 20:27

İlham Əliyev Azərbaycanın Dünya İqtisadi Forumu ilə əməkdaşlığını müzakirə etdi

Avropa Şurası Ermənistana olan mövqeyinə görə qınandı
22.01.2018, 20:18

Avropa Şurası Ermənistana olan mövqeyinə görə qınandı

Yaqland Azərbaycanda görülən tədbirləri müsbət qiymətləndirdi
22.01.2018, 19:51

Yaqland Azərbaycanda görülən tədbirləri müsbət qiymətləndirdi

Bara silahlı hücum: 7 ölü
22.01.2018, 18:56

Bara silahlı hücum: 7 ölü

14 mindən çox borclunun Azərbaycandan çıxışına qadağa qoyulub
22.01.2018, 18:42

14 mindən çox borclunun Azərbaycandan çıxışına qadağa qoyulub

Gürcüstanda Qış Olimpiya Oyunları keçirilə bilər
22.01.2018, 18:36

Gürcüstanda Qış Olimpiya Oyunları keçirilə bilər

Əməliyyat Qərargahı alpinistlərlə bağlı yeni MƏLUMAT YAYDI
22.01.2018, 18:32

Əməliyyat Qərargahı alpinistlərlə bağlı yeni MƏLUMAT YAYDI

Tillerson: “Türkiyənin terrorla mübarizə hüququnu tanıyırıq”
22.01.2018, 18:21

Tillerson: “Türkiyənin terrorla mübarizə hüququnu tanıyırıq”

3 türk əsgəri yaralandı
22.01.2018, 18:10

3 türk əsgəri yaralandı

Kürdlər Moskvanın Afrinlə bağlı gizli təklifini AÇIQLADI
22.01.2018, 17:49

Kürdlər Moskvanın Afrinlə bağlı gizli təklifini AÇIQLADI

Çevik Polis Alayında MÜŞAVİRƏ - Nazir ayıq-sayıq olmağa ÇAĞIRDI   
22.01.2018, 17:39

Çevik Polis Alayında MÜŞAVİRƏ - Nazir ayıq-sayıq olmağa ÇAĞIRDI  

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
22.01.2018, 17:35

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

Yerevandakı Göy məscid YUNESKO-nun siyahısına salına bilər
22.01.2018, 17:28

Yerevandakı Göy məscid YUNESKO-nun siyahısına salına bilər

İlhamə Quliyevanın adına şərabı kim hazırlatdırıb: biri “özü” deyir, qohumunun isə bundan xəbəri yoxdur
22.01.2018, 17:24

İlhamə Quliyevanın adına şərabı kim hazırlatdırıb: biri “özü” deyir, qohumunun isə bundan xəbəri yoxdur

Azərbaycanda qanunsuz miqrasiya kanalı təşkil edənlər saxlanıldı
22.01.2018, 17:23

Azərbaycanda qanunsuz miqrasiya kanalı təşkil edənlər saxlanıldı

ARXİV
SORĞU
Hansı şirkətlər sosial layihələrə dəstək verir, xeyriyyəçilik edir?
BP Azərbaycan(42.2%)
SOCAR(13.3%)
Azersun Holding(11.1%)
Azercell(2.22%)
Bakcell(8.88%)
Nar mobile(2.22%)
Gilan Holdinq(4.44%)
Nurgun Group(2.22%)
Paşa Holding(2.22%)
Akkord(11.1%)