18 oktyabr 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Leyli və Məcnunun qəbri İçərişəhər ərazisindədir?- Maraqlı iddia
Leyli və Məcnunun qəbri İçərişəhər ərazisindədir?- Maraqlı iddia
18.11.2017, 01:02

Modern.az araşdırmaçı İlqar Əliyevin hazırladığı “Sirr və açar” toplusunda tarixçi alim Kamil Fərhadoğlunun irəli sürdüyü elmi iddianı təqdim edir. Alimin fikrincə, məşhur əfsanə qəhrəmanları Leyli və Məcnunun qəbirləri İçərişəhərdədir və bu qəbirlər  hələ də orada durur:

 

“Həmin qəbiri ilk dəfə doktor Kamil Fərhadoğlu təyin edib tarixə və abidəyə heç bir xələl gətirmədən onu araşdıra bilib: “Şirvanşahlar saray kompleksi, saray məscidinin girişində təsədüfi aşkar olunan qəbr haqqında məlumat”ı “Şirvanşahlar sarayı kompleksində, məscidin girişində yağış sularının toplanıb bünövrəyə ziyan vurmaması üçün bərpa işləri aparılarkən, drenaj üsulu ilə su borusu xəttinin çəkilməsi zamanı qəbr abidəsi tapılıb". 

Kamil Fərhadoğlunun özü isə bu barədə bunları deyib:

“Qəbir üzə çıxan zaman torpaq işləri dayandırıldı. Qəbri öyrənmək üçün onun üstünün götürülməsini məsləhət bilmədik. Ona görə də qəbrin şərq tərəfində açılmış deşikdən onu müşühidə edərək öyrənmək qərarına gəldik. Qəbir şərq-qərb istiqamətində yerləşib, uzunluğu 2,5m., eni 0,4m.- dir. Saray məscidin giriş qapısından 2,5m. aralıdır. Onun dərinliyi yer səthindən 0,8m.-dir. Qəbrdə üz-üzə başdırılmış 2 insan skletinin birincisinin ayaq sümükləri şərq, kəllə sümüyü isə qərb tərəfdə yerləşir. Üzü şimala baxır. O, müsəlman dini qaydalarına əsasən dəfn olunmamışdır, ikinci insan skleti tam tərsinə yerləşib. Onun ayaq sümükləri qərb, kəllə sümüyü isə şərq istiqamətində dəfn olunmuşdur. Onun üzü cənub qərbə, məscidin mehrabı istiqamətinə baxır. O, müsəlman adətinə uyğun olaraq basdırılmışdır. Əslində, 2 insanın üzbəüz dəfn olunması faktı maraq doğurur. Qəbirdəki birinci kəllə sümüyü ikinciyə nisbətən daha böyükdür. Qəbirdən saç nümunəsi tapılmamışdır. Abidə daş qutu qəbr formasında tikilmiş, üzərində daş plitə qoyulmuşdur. 1964-cü ildə Şirvanşah sarayı kompleksində bərpa işləri zamanı bəhs etdiyimiz qəbr çox güman ki, aşkar olunub. Qəbirin içində, şimal tərəfdəki divarda açılmış deşik bu fikri söyləməyə əsas verir. Hətta onu da demək olar ki, qəbri araşdırmaq məqsədi ilə, hansısa bir alətlə içəridəki skletin sümüklərini qarışdırmışlar. Bu qəbrdə skletdən başqa heç bir maddi mədəniyyət nümunəsi aşkar olunmadı. Abidəni hərtərəfli şəkildə öyrəndikdən sonra bir neçə ehtimal irəli sürmək olar:

 

- Belə bir ehtimal təkzib olunmaz fakdır ki, müsəlman şərqində hər kəsin yaxşı tanıdığı kafiri və yaxud düşməni öldürdükdən sonra, onu bilavasitə məscidin girişində basdırırdılar. Məqsəd, ölənin ruhunun, məscidə hər gün namaza gələn insanların tapdağı altında qalıb, təhqir olunması idi. Qəbirdə dəfn olunmuş insanlardan birinin müsəlman olmaması bu fikri söyləməyə əsas verir. Yazılı və şifahi mənbələrə istinadən onu demək olar ki, Şirvanşahlar sarayı kompleksinin aşağı həyəti ərazisində torpaq altında xeyli qəbr abidələri var”.

 

K.Fərhadoğlu araşdırmasının nəticəsi barədə bildirdi ki, "qəbirdəki baş-ayaq yerləşmiş skletlərdən biri gənc oğlana, digəri isə gənc qıza məxsusdur. Və böyük ehtimalla bu qəbir XII əsrə aiddir" Məscidin tikildiyi dövrdə, onun bünövrəsində bu qəbrin aşkar edilməməsi mümkün deyil. Bu qəbr sonradan, bilərəkdən məscidin girişində ayaqaltı pillə kimi qoyulub.

 

Adıçəkilən elmi əsərdə mövzu bu cür etdirilir. Mənbə kimi Nizaminin əsəri göstərilir:

“Həmçinin, deyə bilərik ki, məscidin girişində müsəlman olmayan insanın qəbrinin, hətta ayaqaltı pillə kimi belə yerləşdirilməsi ağlabatan deyil. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, Şeyx Nizami "Leyli və Məcnun" əsərində Leylinin qəbri üzərində ölmüş Məcnunun yalnız sümüklərinin qaldığını və bu sümükləri sonradan Leylinin qəbrinə basdırıldığını bildirir. Bu səbəbdən deyə bilərik ki, gənc oğlanın skletinin sümükləri hansısa bir alətlə qarışdırılmayıb, o basdırılarkən belə bütöv olmayıb. Bu fakt həmin skletlərin Nizami Gəncəvinin qəhrəmanlarının qalıqları olduğunu təsdiq edir:

 

"Ey bütün aləmi qurub xəlq edən!

Səni əzizinə and verirəm mən,

Al dərdli canımı ya pərvərdigar!

Məni sevgilimin yanına apar!

Bu cam bərklikdən özün azad et,

Apar o dünyaya könlümü şad et".

 

E.Nihad


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycan baş nazirinin eks-müşavirinin kürəkəni güllələndi - FOTO
18.10.2018, 12:02

Azərbaycan baş nazirinin eks-müşavirinin kürəkəni güllələndi - FOTO

Müəllim işləmək istəyənlərin sayı 3 dəfə artıb - NAZİRLİK
18.10.2018, 11:49

Müəllim işləmək istəyənlərin sayı 3 dəfə artıb - NAZİRLİK

Cəlilabadda faciə: İki nəfər UÇQUN altında qaldı
18.10.2018, 11:44

Cəlilabadda faciə: İki nəfər UÇQUN altında qaldı

Şeyx Vyanaya gedir
18.10.2018, 11:42

Şeyx Vyanaya gedir

Bu gün hava tutulacaq
18.10.2018, 11:39

Bu gün hava tutulacaq

SOCAR həşəratla bağlı araşdırmanın nəticəsini AÇIQLADI
18.10.2018, 11:36

SOCAR həşəratla bağlı araşdırmanın nəticəsini AÇIQLADI

Gələn ilin büdcəsindən də şəhid ailələrinə vəsait AYRILACAQ   
18.10.2018, 11:36

Gələn ilin büdcəsindən də şəhid ailələrinə vəsait AYRILACAQ  

Azərbaycanın yeni turizm brendi təqdim olundu - FOTO
18.10.2018, 11:31

Azərbaycanın yeni turizm brendi təqdim olundu - FOTO

Qanunsuz tikinti aparan 7 nəfər CƏRİMƏLƏNDİ
18.10.2018, 11:29

Qanunsuz tikinti aparan 7 nəfər CƏRİMƏLƏNDİ

Azercell startaplara öz biznesini qurmağa dəstək göstərəcək - FOTO
18.10.2018, 11:27

Azercell startaplara öz biznesini qurmağa dəstək göstərəcək - FOTO

Müstəqillik günün mübarək, Azərbaycan!
18.10.2018, 11:22

Müstəqillik günün mübarək, Azərbaycan!

İcra başçısı hesabat verdi - FOTO
18.10.2018, 11:21

İcra başçısı hesabat verdi - FOTO

Badamdarda vəziyyət gərgindir – uçqunlar artıb
18.10.2018, 11:20

Badamdarda vəziyyət gərgindir – uçqunlar artıb

Onların aylıq pensiyası 400 manatdır...
18.10.2018, 11:18

Onların aylıq pensiyası 400 manatdır...

BANM-ın rektoru və tələbələri təltif olundular - FOTO
18.10.2018, 11:16

BANM-ın rektoru və tələbələri təltif olundular - FOTO

Misir Mərdanov Prezidentin sərəncamı BARƏDƏ: “Daha səylə çalışmalıyıq”
18.10.2018, 11:14

Misir Mərdanov Prezidentin sərəncamı BARƏDƏ: “Daha səylə çalışmalıyıq”

Gəncədə Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd edilib - FOTO
18.10.2018, 11:11

Gəncədə Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd edilib - FOTO

Gömrük hansı kitabların ölkəyə buraxılmasına “YOX” deyir
18.10.2018, 11:05

Gömrük hansı kitabların ölkəyə buraxılmasına “YOX” deyir

Azərbaycanda xarici casus saxlanıldı - FOTO
18.10.2018, 11:01

Azərbaycanda xarici casus saxlanıldı - FOTO

ADU Bakı Musiqi Akademiyası ilə əməkdaşlıq edəcək - FOTO
18.10.2018, 10:55

ADU Bakı Musiqi Akademiyası ilə əməkdaşlıq edəcək - FOTO

Ötən gün Azərbaycan yollarında 3 nəfər ölüb
18.10.2018, 10:47

Ötən gün Azərbaycan yollarında 3 nəfər ölüb

Azərbaycanlı deputatlar Rusiya parlamentinə etiraz məktubu göndərdilər
18.10.2018, 10:45

Azərbaycanlı deputatlar Rusiya parlamentinə etiraz məktubu göndərdilər

Prezident İtaliya Senatının sədrini qəbul edib
18.10.2018, 10:40

Prezident İtaliya Senatının sədrini qəbul edib

AzerTelecom Türkmənistanda beynəlxalq sərgidə iştirak edib
18.10.2018, 10:38

AzerTelecom Türkmənistanda beynəlxalq sərgidə iştirak edib

Türkiyə polisi Qaşıqçının öldürülməsinə dair yeni dəlillər aşkarladı
18.10.2018, 10:31

Türkiyə polisi Qaşıqçının öldürülməsinə dair yeni dəlillər aşkarladı

Azərbaycanda otellərin onlayn reytinqi qurulacaq
18.10.2018, 10:27

Azərbaycanda otellərin onlayn reytinqi qurulacaq

“Yeni brend təqdim olunacaq, turizmə baxışınız dəyişəcək” – Agenlik sədrindən ANONS
18.10.2018, 10:20

“Yeni brend təqdim olunacaq, turizmə baxışınız dəyişəcək” – Agenlik sədrindən ANONS

İlham Əliyev Türkmənistan Nazirlər Kabineti sədrinin müavinini qəbul edib
18.10.2018, 10:13

İlham Əliyev Türkmənistan Nazirlər Kabineti sədrinin müavinini qəbul edib

Məmur olmaq istəyənlər sınağa çəkiləcək
18.10.2018, 10:06

Məmur olmaq istəyənlər sınağa çəkiləcək

Erməni qadınları doğmaq istəmir - Ölkə demoqrafik uçurum ASTANASINDA
18.10.2018, 10:00

Erməni qadınları doğmaq istəmir - Ölkə demoqrafik uçurum ASTANASINDA

Bakının bir hissəsində su olmayacaq
18.10.2018, 09:52

Bakının bir hissəsində su olmayacaq

“Bəzi deputatlar Azərbaycanın müstəqilliyinə səs vermədilər” - “İstiqlalçı deputat”
18.10.2018, 09:46

“Bəzi deputatlar Azərbaycanın müstəqilliyinə səs vermədilər” - “İstiqlalçı deputat”

Xarici dil fənni üzrə nümunə audio MATERİALLAR
18.10.2018, 09:31

Xarici dil fənni üzrə nümunə audio MATERİALLAR

Azərbaycanda əhali niyə nağdsız ödənişə alışa bilmir?..   
18.10.2018, 09:28

Azərbaycanda əhali niyə nağdsız ödənişə alışa bilmir?..  

Sex sahibləri 1278 manat cərimələndi
18.10.2018, 09:27

Sex sahibləri 1278 manat cərimələndi

Ermənistan cəbhədə təxribata ara vermir
18.10.2018, 09:01

Ermənistan cəbhədə təxribata ara vermir

Sağlığında qiymət verək insanlara…
18.10.2018, 08:31

Sağlığında qiymət verək insanlara…

Türkmənistanın xarici işlər naziri Bakıya gəldi   
18.10.2018, 08:25

Türkmənistanın xarici işlər naziri Bakıya gəldi  

2000 manat maaş alacaq akademiklər kimlərdir? - Tam SİYAHI   
18.10.2018, 08:17

2000 manat maaş alacaq akademiklər kimlərdir? - Tam SİYAHI  

Argentinada TÜRKSOY-un 25 illik yubileyi keçirilib
18.10.2018, 07:59

Argentinada TÜRKSOY-un 25 illik yubileyi keçirilib

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi
18.10.2018, 07:55

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi

Azərbaycanın gənc cüdoçusu dünya çempionu oldu
18.10.2018, 01:01

Azərbaycanın gənc cüdoçusu dünya çempionu oldu

365 milyon dollarlıq yumruq
18.10.2018, 00:46

365 milyon dollarlıq yumruq

Qoxu və stress sensorları təqdim edildi
18.10.2018, 00:32

Qoxu və stress sensorları təqdim edildi

Britaniya parlamenti yaxınlığında tapılan əşya partladıldı – YENİLƏNİB
18.10.2018, 00:21

Britaniya parlamenti yaxınlığında tapılan əşya partladıldı – YENİLƏNİB

Müstəqilliyimizin bərpasının 27 illik tarixi...
18.10.2018, 00:03

Müstəqilliyimizin bərpasının 27 illik tarixi...

Cəlilabadda hasar fəhlələrin üstünə aşdı: 1 ölü, 1 yaralı
17.10.2018, 23:51

Cəlilabadda hasar fəhlələrin üstünə aşdı: 1 ölü, 1 yaralı

Prezidentə sui-qəsd oldu
17.10.2018, 23:34

Prezidentə sui-qəsd oldu

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı
17.10.2018, 23:22

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı

Putin yenidən Türkiyəyə gedir
17.10.2018, 23:11

Putin yenidən Türkiyəyə gedir

ARXİV