17 dekabr 2017, Bazar
Ana Səhifə - İQTİSADİYYAT - Pulu qazanmaqla bərabər, xərcləməyi də bacarmaq lazımdır
Pulu qazanmaqla bərabər, xərcləməyi də bacarmaq lazımdır
21.11.2017, 09:34

Azərbaycanda problemli kreditlərin həcmi durmadan artır. Son məlumatlara görə, hazırda ölkədə problemli kreditlərin həcmi 2 milyard manata yaxındır. Bir tərəfdən, vətəndaş 2015-ci ilin 21 fevral və 21 dekabr devalvasiyalarından sonra kredit götürməkdən imtina edir, digər tərəfdən əvvəllər dollarla götürdükləri kreditləri geri qaytarmaqda çətinlik çəkir. Buna qədər isə insanlar az qala bütün ehtiyaclarını ödəmək üçün banklara üz tuturdular. Devalvasiyadan əvvəl hətta toya nəmər yazdırmaq, təhsil haqqı ödəmək üçün, sağlamlığı ilə bağlı kredit götürənlər indi bu addımı atarkən iki dəfə düşünürlər. Amma hələ də gündəlik tələbatlarını ödəməkdə çətinlik çəkən vətəndaşlar arasında həm də “qonşudan qalma dala” prinsipilə çıxış edərək, ödəyə bilməyəcəyi kredit borcunun altına girənlər var.. Bu, həm də Azərbaycanda istehlakçı mədəniyyətinin aşağı olması ilə əlaqələndirilir. Çünki Azərbaycan insanı qazandığı pulu xərcləməyi bacarmır. Əlinə pul düşən kimi onu saxlamağı yox, hara sərf edəcəyini düşünür...

 

“Azərbaycanda kreditləşmə dövrü başa çatıb”

 

İqtisadçı Natiq Cəfərli Modern.az-a deyib ki, Azərbaycanda kreditləşmə dövrü başa çatıb:

“Nə banklar, nə dollarla kredit verməkdə maraqlıdır, nə də əhali kredit götürməkdə. Çünki hazırda geri qayıtmayan kreditlərin həcmi durmadan artır. Devalvasiyadan sonra əhali daha çox ziyan gördü. Çünki heç bir günahı olmayan vətəndaşın valyutada götürdüyü kreditlər faizlərdən əlavə birdən-birə 2 dəfə bahalaşdı. Bu baxımdan banklar risk edib dollarla kredit vermir, vətəndaş da risk edib götürmür. Ötən illə müqayisədə manatla götürülən kreditlərin də həcmində ciddi azalmalar var. Yeganə davam edən kreditlərin böyük əksəriyyəti istehlak kreditləridir, yəni müəyyən əşyaları almaq üçün ödənilən kreditlər. Bildiyiniz kimi, Azərbaycan vətəndaşı müxtəlif məişət avadanlıqları, texnika, mebel, mobil telefon və s. almaq üçün kreditlərə müraciət edir. Həcmində azalma olsa da, hələ ki, istehlak kreditlərinə müraciət edənlər var.

Əsas iqtisadiyyata təsir göstərə biləcək kredit növü biznes kreditləridir. Biznes kreditlərində kəskin azalmalar var. Biznes kreditlərinin verilmə müddəti azalıb, eyni zamanda çox yüksək faizlə təklif edilir. Faizlər hətta 22-25 faizə qədərdir. İş adamlarına bu cür yüksək faizlərlə kredit götürüb iş qurmaq olduqca sərfəsizdir. Bu səbəblərdən də ölkədə iqtisadi aktivlik aşağı düşüb. Çünki mühit biznes üçün o qədər də sərfəli deyil. Bütün bunları nəzərə alsaq, deyə bilərik ki, bankların kredit bazarında aktivlik xeyli azalıb. Bu aktivliyin azalması nəticəsində ölkədə yeni iş yerlərinin yaranmasında problemlər yaşanır. Keçən il ümumi daxili məhsul 3,8 faiz azalmışdısa, bu il iqtisadiyyatda 0,8 faizlik daralma müşahidə olunmaqdadır. Daralmanın da əsas səbəbi kreditləşmənin kəskin azalmasıdır”.

 


“İstehlakçılar davranış qaydalarını bilmirlər”

 

Ekspert bildirib ki, Azərbaycanda istehlakçıların davranış qaydalarında da problemlər var:

“Vətəndaşa istehlakçı qaydalarını öyrətmək lazımdır. Sosial fondlar, sosial çarxlar, televiziyalar vasitəsilə maarifləndirici məlumatların paylaşılmasına böyük ehtiyac var. Həqiqətən də bəzən çox qəribə hadisələrin şahidi oluruq. Vətəndaş zəruri olmadığı halda böyük kreditin altına girir, nəticədə isə onu ödəyə bilmir. Ümumiyyətlə, bütün inkişaf etmiş ölkələrin vətəndaşlarının təcrübəsinə baxsaq, görərik ki, insanların böyük əksəriyyəti kreditlə yaşayır. Çox böyük kredit borcları olmasına baxmayaraq, həmin vətəndaşlar narahatlıq keçirmir. Çünki sabit və yüksək gəlirləri var. Azərbaycanda problem ondadır ki, son iki ildə vətəndaşın stabil gəlirlər anlayışına zərbə dəyib”.

 

“Ayda sadəcə 49 manata telefon” reklamları...

 

N.Cəfrli eyni zamanda qeyd edib ki, vətəndaşların sosial sığortası, işgötürənlə işçi arasındakı münasibətlərin tənzimlənməsinə ehtiyac var:

“Bütün bu məsələlərdə biz Avropa ölkələrindən geri qalırıq. Biz vətəndaşa davranış qaydalarını öyrətmədən ondan nələrisə tələb edirik. Bu da doğru yanaşma deyil. Həm də vətəndaşın sosial güvəni olmalıdır. Vətəndaş bilməlidir ki, gəlirləri sabitdir, sabah işlədiyi yerdə kimsə ona “qapı” göstərməyəcək. Məhz o zaman kredit borcunun çoxluğu onu narahat etməyəcək. Amma indiki vəziyyətdə kim qonşuda, qohumda bahalı telefon görürsə, onu almağa tələsir. İstehlakçı ilk baxışda reklamlara aldanır. Məsələn, çox bahalı telefonun “aylıq sadəcə 49 manata”, yaxud “aylıq sadəcə 79 manata” reklamına aldanırlar. İstehlakçı ilk baxışda bunu anlamır ki, 49 manatı təklif olunan aylara vuranda malın satışdakı qiymətindən azı 2 dəfə baha alacaq. Bu kimi məsələləri müzakirəyə çıxararaq, insanları maarifləndirməyə, istehlakçı mədəniyyəti formalaşdırmağa ehtiyac var”. 


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Övladı autizm olan tanınmış jurnalist: “Dəstək versələr, 2 ilə ciddi nəticə əldə etmək olar”
17.12.2017, 09:57

Övladı autizm olan tanınmış jurnalist: “Dəstək versələr, 2 ilə ciddi nəticə əldə etmək olar”

Azərbaycanda iki silah zavodu açılacaq
17.12.2017, 09:49

Azərbaycanda iki silah zavodu açılacaq

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son durumla bağlı məlumat yaydı
17.12.2017, 09:41

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son durumla bağlı məlumat yaydı

Rəsulzadəni qınadığı üçün sonralar ondan üzr istəyən nazir oğlu- Tarixi sənəd
17.12.2017, 01:14

Rəsulzadəni qınadığı üçün sonralar ondan üzr istəyən nazir oğlu- Tarixi sənəd

“Qoçu” ifadəsinin maraqlı yaranma tarixçəsi- Köhnə Bakı xatirələri
17.12.2017, 00:35

“Qoçu” ifadəsinin maraqlı yaranma tarixçəsi- Köhnə Bakı xatirələri

17.12.2017, 00:16

"Real Madrid" 3-cü dəfə qalib oldu

Fransada məscid bağlandı
16.12.2017, 23:57

Fransada məscid bağlandı

Saakaşvilidən Poroşenkoya barışıq təklifi
16.12.2017, 23:41

Saakaşvilidən Poroşenkoya barışıq təklifi

Bakıda bahalı qırqovul əti
16.12.2017, 23:23

Bakıda bahalı qırqovul əti

Azərbaycanda qeyri-adi toy - Video
16.12.2017, 23:11

Azərbaycanda qeyri-adi toy - Video

“Qarabağ”ın futbolçusu evləndi - Foto
16.12.2017, 23:05

“Qarabağ”ın futbolçusu evləndi - Foto

Şəki sakini gənc qonşusunun qanını tökdü
16.12.2017, 22:58

Şəki sakini gənc qonşusunun qanını tökdü

Qurban Qurbanov hər il üçün 1 milyon manat alacaq
16.12.2017, 22:46

Qurban Qurbanov hər il üçün 1 milyon manat alacaq

Bitkoinin qiyməti 19 min dolları ötüb
16.12.2017, 22:33

Bitkoinin qiyməti 19 min dolları ötüb

Tanınmış jurnalistə ağır itki
16.12.2017, 22:20

Tanınmış jurnalistə ağır itki

Dünyada agılasığmaz evlilik ADƏTLƏRİ
16.12.2017, 22:10

Dünyada agılasığmaz evlilik ADƏTLƏRİ

Əfqanıstanda 16 terrorçu məhv edildi
16.12.2017, 21:51

Əfqanıstanda 16 terrorçu məhv edildi

Uzunömürlülərdən çox da uzun olmayan 10 MƏSLƏHƏT
16.12.2017, 21:38

Uzunömürlülərdən çox da uzun olmayan 10 MƏSLƏHƏT

Dünyada ilk ipək
16.12.2017, 21:29

Dünyada ilk ipək "Qurani-Kərim" kitabının Bakıda təqdimatı - Fotolar

Eldar Mahmudov Çovdarovla üzləşdirildi
16.12.2017, 21:14

Eldar Mahmudov Çovdarovla üzləşdirildi

220 terrorçu saxlanıldı, 240 girov xilas edildi
16.12.2017, 20:54

220 terrorçu saxlanıldı, 240 girov xilas edildi

Qadınlarla bağlı daha bir qadağa ləğv edildi
16.12.2017, 20:42

Qadınlarla bağlı daha bir qadağa ləğv edildi

“Terror dövləti yaradılmasına imkan verməyəcəyik”-Ərdoğandan ABŞ-a XƏBƏRDARLIQ
16.12.2017, 20:28

“Terror dövləti yaradılmasına imkan verməyəcəyik”-Ərdoğandan ABŞ-a XƏBƏRDARLIQ

Özünü eyvandan atmaq istəyən qadın xilas edildi
16.12.2017, 20:18

Özünü eyvandan atmaq istəyən qadın xilas edildi

Avropanın ən yaşlı qadını qocalar evində öldü
16.12.2017, 20:02

Avropanın ən yaşlı qadını qocalar evində öldü

Şəki sakinini it parçaladı
16.12.2017, 19:53

Şəki sakinini it parçaladı

“Çakır”ın kədərli həyat hekayəsi: anasını əmisinə ərə veriblər
16.12.2017, 17:47

“Çakır”ın kədərli həyat hekayəsi: anasını əmisinə ərə veriblər

Ərdoğan: “İslam dünyasının yenidən formalaşmağa ehtiyacı var”   
16.12.2017, 17:32

Ərdoğan: “İslam dünyasının yenidən formalaşmağa ehtiyacı var”  

Mehriban Əliyeva ordenlə təltif olundu
16.12.2017, 17:06

Mehriban Əliyeva ordenlə təltif olundu

“Azərbaycanlılar heç vaxt evtanaziyaya getməz” - Deputat və psixoloqdan AÇIQLAMA   
16.12.2017, 16:33

“Azərbaycanlılar heç vaxt evtanaziyaya getməz” - Deputat və psixoloqdan AÇIQLAMA   

İlham Əliyev Qətər əmirini təbrik edib
16.12.2017, 16:20

İlham Əliyev Qətər əmirini təbrik edib

Rusiya ABŞ-a qarşı ittiham irəli sürdü   
16.12.2017, 16:17

Rusiya ABŞ-a qarşı ittiham irəli sürdü  

25 dil bilən azərbaycanlı poliqlot  - O, 20 günə bir dili öyrətmək zəmanəti verir - MÜSAHİBƏ   
16.12.2017, 16:11

25 dil bilən azərbaycanlı poliqlot  - O, 20 günə bir dili öyrətmək zəmanəti verir - MÜSAHİBƏ  

Zakir Həsənov Ordu komandirlərinə tapşırıqlar verdi
16.12.2017, 15:55

Zakir Həsənov Ordu komandirlərinə tapşırıqlar verdi

Dünyaca məşhur geyim firması mağazalarını bağlayır
16.12.2017, 15:49

Dünyaca məşhur geyim firması mağazalarını bağlayır

ARXİV
SORĞU
Xaricdəki hansı iş adamı Azərbaycana daha çox bağlıdır?
Vahid Ələkbərov(0.12%)
Araz Ağalarov (13.0%)
Mübariz Mənsimov (17.0%)
Fərhad Əhmədov(13.4%)
Füzuli Məmmədov(53.4%)
Telman İsmayılov (0.12%)
İsgəndər Xəlilov(0.08%)
Vaqif Məmişov(0.08%)
Heç biri(1.76%)
Digərləri(0.84%)