21 oktyabr 2018, Bazar
Ana Səhifə - İQTİSADİYYAT - Pulu qazanmaqla bərabər, xərcləməyi də bacarmaq lazımdır
Pulu qazanmaqla bərabər, xərcləməyi də bacarmaq lazımdır
21.11.2017, 09:34

Azərbaycanda problemli kreditlərin həcmi durmadan artır. Son məlumatlara görə, hazırda ölkədə problemli kreditlərin həcmi 2 milyard manata yaxındır. Bir tərəfdən, vətəndaş 2015-ci ilin 21 fevral və 21 dekabr devalvasiyalarından sonra kredit götürməkdən imtina edir, digər tərəfdən əvvəllər dollarla götürdükləri kreditləri geri qaytarmaqda çətinlik çəkir. Buna qədər isə insanlar az qala bütün ehtiyaclarını ödəmək üçün banklara üz tuturdular. Devalvasiyadan əvvəl hətta toya nəmər yazdırmaq, təhsil haqqı ödəmək üçün, sağlamlığı ilə bağlı kredit götürənlər indi bu addımı atarkən iki dəfə düşünürlər. Amma hələ də gündəlik tələbatlarını ödəməkdə çətinlik çəkən vətəndaşlar arasında həm də “qonşudan qalma dala” prinsipilə çıxış edərək, ödəyə bilməyəcəyi kredit borcunun altına girənlər var.. Bu, həm də Azərbaycanda istehlakçı mədəniyyətinin aşağı olması ilə əlaqələndirilir. Çünki Azərbaycan insanı qazandığı pulu xərcləməyi bacarmır. Əlinə pul düşən kimi onu saxlamağı yox, hara sərf edəcəyini düşünür...

 

“Azərbaycanda kreditləşmə dövrü başa çatıb”

 

İqtisadçı Natiq Cəfərli Modern.az-a deyib ki, Azərbaycanda kreditləşmə dövrü başa çatıb:

“Nə banklar, nə dollarla kredit verməkdə maraqlıdır, nə də əhali kredit götürməkdə. Çünki hazırda geri qayıtmayan kreditlərin həcmi durmadan artır. Devalvasiyadan sonra əhali daha çox ziyan gördü. Çünki heç bir günahı olmayan vətəndaşın valyutada götürdüyü kreditlər faizlərdən əlavə birdən-birə 2 dəfə bahalaşdı. Bu baxımdan banklar risk edib dollarla kredit vermir, vətəndaş da risk edib götürmür. Ötən illə müqayisədə manatla götürülən kreditlərin də həcmində ciddi azalmalar var. Yeganə davam edən kreditlərin böyük əksəriyyəti istehlak kreditləridir, yəni müəyyən əşyaları almaq üçün ödənilən kreditlər. Bildiyiniz kimi, Azərbaycan vətəndaşı müxtəlif məişət avadanlıqları, texnika, mebel, mobil telefon və s. almaq üçün kreditlərə müraciət edir. Həcmində azalma olsa da, hələ ki, istehlak kreditlərinə müraciət edənlər var.

Əsas iqtisadiyyata təsir göstərə biləcək kredit növü biznes kreditləridir. Biznes kreditlərində kəskin azalmalar var. Biznes kreditlərinin verilmə müddəti azalıb, eyni zamanda çox yüksək faizlə təklif edilir. Faizlər hətta 22-25 faizə qədərdir. İş adamlarına bu cür yüksək faizlərlə kredit götürüb iş qurmaq olduqca sərfəsizdir. Bu səbəblərdən də ölkədə iqtisadi aktivlik aşağı düşüb. Çünki mühit biznes üçün o qədər də sərfəli deyil. Bütün bunları nəzərə alsaq, deyə bilərik ki, bankların kredit bazarında aktivlik xeyli azalıb. Bu aktivliyin azalması nəticəsində ölkədə yeni iş yerlərinin yaranmasında problemlər yaşanır. Keçən il ümumi daxili məhsul 3,8 faiz azalmışdısa, bu il iqtisadiyyatda 0,8 faizlik daralma müşahidə olunmaqdadır. Daralmanın da əsas səbəbi kreditləşmənin kəskin azalmasıdır”.

 


“İstehlakçılar davranış qaydalarını bilmirlər”

 

Ekspert bildirib ki, Azərbaycanda istehlakçıların davranış qaydalarında da problemlər var:

“Vətəndaşa istehlakçı qaydalarını öyrətmək lazımdır. Sosial fondlar, sosial çarxlar, televiziyalar vasitəsilə maarifləndirici məlumatların paylaşılmasına böyük ehtiyac var. Həqiqətən də bəzən çox qəribə hadisələrin şahidi oluruq. Vətəndaş zəruri olmadığı halda böyük kreditin altına girir, nəticədə isə onu ödəyə bilmir. Ümumiyyətlə, bütün inkişaf etmiş ölkələrin vətəndaşlarının təcrübəsinə baxsaq, görərik ki, insanların böyük əksəriyyəti kreditlə yaşayır. Çox böyük kredit borcları olmasına baxmayaraq, həmin vətəndaşlar narahatlıq keçirmir. Çünki sabit və yüksək gəlirləri var. Azərbaycanda problem ondadır ki, son iki ildə vətəndaşın stabil gəlirlər anlayışına zərbə dəyib”.

 

“Ayda sadəcə 49 manata telefon” reklamları...

 

N.Cəfrli eyni zamanda qeyd edib ki, vətəndaşların sosial sığortası, işgötürənlə işçi arasındakı münasibətlərin tənzimlənməsinə ehtiyac var:

“Bütün bu məsələlərdə biz Avropa ölkələrindən geri qalırıq. Biz vətəndaşa davranış qaydalarını öyrətmədən ondan nələrisə tələb edirik. Bu da doğru yanaşma deyil. Həm də vətəndaşın sosial güvəni olmalıdır. Vətəndaş bilməlidir ki, gəlirləri sabitdir, sabah işlədiyi yerdə kimsə ona “qapı” göstərməyəcək. Məhz o zaman kredit borcunun çoxluğu onu narahat etməyəcək. Amma indiki vəziyyətdə kim qonşuda, qohumda bahalı telefon görürsə, onu almağa tələsir. İstehlakçı ilk baxışda reklamlara aldanır. Məsələn, çox bahalı telefonun “aylıq sadəcə 49 manata”, yaxud “aylıq sadəcə 79 manata” reklamına aldanırlar. İstehlakçı ilk baxışda bunu anlamır ki, 49 manatı təklif olunan aylara vuranda malın satışdakı qiymətindən azı 2 dəfə baha alacaq. Bu kimi məsələləri müzakirəyə çıxararaq, insanları maarifləndirməyə, istehlakçı mədəniyyəti formalaşdırmağa ehtiyac var”. 


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Krım kollecində baş verən atışmanın görüntüləri yayıldı – VİDEO
21.10.2018, 22:27

Krım kollecində baş verən atışmanın görüntüləri yayıldı – VİDEO

Fərid Şahbazlının müsahibəsi Qazaxıstan və Ukrayna mediasında
21.10.2018, 22:14

Fərid Şahbazlının müsahibəsi Qazaxıstan və Ukrayna mediasında

İki siyasətçi  namizədliyini geri götürdü
21.10.2018, 21:53

İki siyasətçi  namizədliyini geri götürdü

Jurnalistin itkin düşdüyü Konsulluq binasına şübhəli yük gətirildi - FOTO
21.10.2018, 21:34

Jurnalistin itkin düşdüyü Konsulluq binasına şübhəli yük gətirildi - FOTO

Arıçılıq məhsulları festivalı yekunlaşdı
21.10.2018, 21:14

Arıçılıq məhsulları festivalı yekunlaşdı

Gürcüstanda seçki bülletenləri Azərbaycan dilində çap ediləcək
21.10.2018, 21:07

Gürcüstanda seçki bülletenləri Azərbaycan dilində çap ediləcək

Türkiyə rekordu yeniləndi
21.10.2018, 20:54

Türkiyə rekordu yeniləndi

“iPad Pro”ya rəqib “Galaxy Book2”
21.10.2018, 20:33

“iPad Pro”ya rəqib “Galaxy Book2”

Gənc qadın jurnalistin meyiti tapıldı
21.10.2018, 20:18

Gənc qadın jurnalistin meyiti tapıldı

Qatar qəzasında ölənlərin sayı 22 nəfərə çatdı: 171 yaralı
21.10.2018, 20:01

Qatar qəzasında ölənlərin sayı 22 nəfərə çatdı: 171 yaralı

Qərargah: Sürüşmənin sol hissəsində yeni çatlar qeydə alınıb
21.10.2018, 18:50

Qərargah: Sürüşmənin sol hissəsində yeni çatlar qeydə alınıb

Çində gəmi batdı: 11 nəfər itkin düşüb
21.10.2018, 17:43

Çində gəmi batdı: 11 nəfər itkin düşüb

Əfqanıstanda partlayış: 11 nəfər öldü
21.10.2018, 17:01

Əfqanıstanda partlayış: 11 nəfər öldü

İlham Əliyev Asiya İnkişaf Bankının vitse-prezidentini qəbul etdi
21.10.2018, 16:31

İlham Əliyev Asiya İnkişaf Bankının vitse-prezidentini qəbul etdi

Uşaqlarımız repititor yanına gedirsə, orta məktəb nə üçündür?!
21.10.2018, 16:01

Uşaqlarımız repititor yanına gedirsə, orta məktəb nə üçündür?!

Sürüşmə zonası ilə bağlı yeni XƏBƏR: Uçqun-töküntu prosesi davam edir
21.10.2018, 15:40

Sürüşmə zonası ilə bağlı yeni XƏBƏR: Uçqun-töküntu prosesi davam edir

Tayvanda sərnişin qatarı relsdən çıxıb: ən azı 17 nəfər ölüb 
21.10.2018, 15:13

Tayvanda sərnişin qatarı relsdən çıxıb: ən azı 17 nəfər ölüb 

Astarada qəza: maşın yandı, üç nəfər xəsarət aldı
21.10.2018, 14:49

Astarada qəza: maşın yandı, üç nəfər xəsarət aldı

Sabahın HAVASI: Yağış yağacaq, külək əsəcək
21.10.2018, 14:26

Sabahın HAVASI: Yağış yağacaq, külək əsəcək

Kürdə suyun səviyyəsində artım var
21.10.2018, 14:07

Kürdə suyun səviyyəsində artım var

Rusiyadan Trampın sözlərinə REAKSİYA: Çox təhlükəlidir
21.10.2018, 13:57

Rusiyadan Trampın sözlərinə REAKSİYA: Çox təhlükəlidir

5 aylıq embrion skeletinin saxlanıldığı muzey - FOTOLAR
21.10.2018, 13:34

5 aylıq embrion skeletinin saxlanıldığı muzey - FOTOLAR

Badamdarda sürüşmə zonasında gərginlik davam edir
21.10.2018, 12:56

Badamdarda sürüşmə zonasında gərginlik davam edir

İsrail Qəzza zolağı ilə sərhədi açdı
21.10.2018, 12:19

İsrail Qəzza zolağı ilə sərhədi açdı

Özünüməşğulluğun təmin edilməsi ilə bağlı iclas keçirildi
21.10.2018, 12:06

Özünüməşğulluğun təmin edilməsi ilə bağlı iclas keçirildi

Messi qolu qırıldığı üçün
21.10.2018, 11:53

Messi qolu qırıldığı üçün "Real" və "İnter"lə oyunları buraxacaq

Zaqatalada bir ailənin 7 üzvü qidadan zəhərlənib
21.10.2018, 11:12

Zaqatalada bir ailənin 7 üzvü qidadan zəhərlənib

Bu il övladlığa verilən və övladlığı ləğv edilən uşaqlar - OĞLANLAR DAHA ÇOXDUR
21.10.2018, 10:44

Bu il övladlığa verilən və övladlığı ləğv edilən uşaqlar - OĞLANLAR DAHA ÇOXDUR

Daha bir dəb içimizdə dolaşır
21.10.2018, 10:33

Daha bir dəb içimizdə dolaşır

Deputat aqrar işçilərlə görüşə getdi - FOTO
21.10.2018, 10:19

Deputat aqrar işçilərlə görüşə getdi - FOTO

İmişlidə meyiti tapılan kişi meşə sahəsinin rəisi olub - YENİLƏNİB
21.10.2018, 10:17

İmişlidə meyiti tapılan kişi meşə sahəsinin rəisi olub - YENİLƏNİB

Nazirlik: Sürüşmə zonasında çatlarda genişlənmə müşahidə edilib
21.10.2018, 10:09

Nazirlik: Sürüşmə zonasında çatlarda genişlənmə müşahidə edilib

Ermənilər atəşkəsi 27 dəfə pozdu
21.10.2018, 09:51

Ermənilər atəşkəsi 27 dəfə pozdu

Gəncədə ev yandı
21.10.2018, 09:40

Gəncədə ev yandı

Sosial mənzil sahibi olanlar bu tarixdə evlərinə KÖÇƏCƏK
21.10.2018, 09:34

Sosial mənzil sahibi olanlar bu tarixdə evlərinə KÖÇƏCƏK

Nyu-Yorkda təyyarə avtomobil yoluna endi
21.10.2018, 09:15

Nyu-Yorkda təyyarə avtomobil yoluna endi

ABŞ iki yeni raketli sualtı atom qayığını suya buraxıb
21.10.2018, 08:58

ABŞ iki yeni raketli sualtı atom qayığını suya buraxıb

Messi ağır zədə aldı - FOTO
21.10.2018, 00:23

Messi ağır zədə aldı - FOTO

Balakən xəstəxanasının gənc işçisi küçədə öldü
21.10.2018, 00:16

Balakən xəstəxanasının gənc işçisi küçədə öldü

“Liverpul”dan növbəti qələbə
21.10.2018, 00:01

“Liverpul”dan növbəti qələbə

Deputat Tehranda “Azərbaycan”ı səsləndirdi – Video
20.10.2018, 23:43

Deputat Tehranda “Azərbaycan”ı səsləndirdi – Video

Hərbi helikopter qəzaya uğradı
20.10.2018, 23:24

Hərbi helikopter qəzaya uğradı

Almaniya Camal Qaşıqçı ilə bağlı şəffaflıq tələb edir
20.10.2018, 23:09

Almaniya Camal Qaşıqçı ilə bağlı şəffaflıq tələb edir

Gürcüstanda prezidentliyə namizədin “marixuana festivalı” baş tutmayıb
20.10.2018, 22:53

Gürcüstanda prezidentliyə namizədin “marixuana festivalı” baş tutmayıb

Serbiyada azərbaycanlı şairin kitabı təqdim edildi
20.10.2018, 22:29

Serbiyada azərbaycanlı şairin kitabı təqdim edildi

“Ən böyük səhv özümüzdədir”- Qurban Qurbanov
20.10.2018, 22:08

“Ən böyük səhv özümüzdədir”- Qurban Qurbanov

Londonda 500 min insan “Brexit”in əleyhinə çıxdı
20.10.2018, 21:54

Londonda 500 min insan “Brexit”in əleyhinə çıxdı

“Qarabağ”a texniki məğlubiyyət verilə bilər
20.10.2018, 21:38

“Qarabağ”a texniki məğlubiyyət verilə bilər

Badamdar sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır.
20.10.2018, 21:19

Badamdar sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır.

“Total” İrandakı layihələrini “CNPC”yə təhvil verdi
20.10.2018, 21:07

“Total” İrandakı layihələrini “CNPC”yə təhvil verdi

ARXİV