22 oktyabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Qapımızı kəsən “mavi ölüm” - “Ancaq bizdə özbaşına qaz, işıq, su xətti çəkirlər”  
Qapımızı kəsən “mavi ölüm” - “Ancaq bizdə özbaşına qaz, işıq, su xətti çəkirlər”  
28.11.2017, 12:00

Havaların soyuması ilə “mavi ölüm” yenə qapımızı döyməyə başlayıb. Səhiyyə Nazirliyi Kliniki Tibbi Mərkəzin (KTM) Toksikologiya şöbəsinə bu ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində dəm qazından zəhərlənmə diaqnozu ilə 471 nəfər müraciət edib. Bu il dəm qazından zəhərlənmə hadisələri zamanı ölənlər də var...

 

“Mavi ölüm” hər an qapınızdadır

 

Dəm qazı, yəni karbon monoksid təbii qazın və ya neft məhsullarının yanması zamanı xaric olunan qazın natamam oksidləşməsidir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, tənəffüs zamanı qaz udulduqda qan bədən üzvlərinə və hüceyrələrə oksigen daşımaq qabiliyyətini itirməyə başlayır. Evlərdə karbon monoksidin yaranma səbəbləri mərkəzi istilik sistemləri, qaz cihazları və sobalardakı nasazlıqlarla bağlıdır. Havatəmizləyici bacalar və borularda qazın çıxmasına əngəl törədən nasazlıqlar yarandıqda insanlar bu qazla nəfəs almaq məcburiyyətində qalır. Nəticədə isə rəbgsiz və iysiz qazdan boğulmalar baş verir.


Zəhərlənmənin əlamətləri 


Dəm qazı ilə yüngül zəhərlənmənin simptomları spesifik olmaya bilər. Onlar viruslu soyuqdəymə, zökəm və ya qida zəhərlənməsindəki simptomlarla oxşardır. Yəni, zəhərlənmənin əlamətləri başağrısı, ürəkbulanma, qarınağrısı, başgicəllənməsi, boğazağrısı və quru öskürəklə müşayiət olunur. Lakin zökəm virusundan fərqli olaraq, karbon monoksid qızdırma əmələ gətirmir.
Bu simptomlar uşaqlarda qarın narahatlığı, ürək bulanması və qusma ilə müşahidə olunur. Çox ağır zəhərlənmədə ürəyin sürətlə döyüntüsü, hiperventilyasiya, şüurun qarışması, mürgü və ağır nəfəs alma halları ortaya çıxır. Özündən getmə və huşunu itirmə də istisna olunmur. Belə zəhərləmələrin qarşısını almaq üçün ilk növbədə tüstü boruları və bacalar mütəmadi yoxlanılmalıdır. Qaz cihazları və istilik sistemlərinin sazlığına daim və ciddi nəzarət edilməli, qaz sızmasına qarşı etibarlı siqnalizasiya sistemi quraşdırılmalıdır.

Ekspertlər diqqəti belə bir məqama yönəldirlər ki, ölüm halları daha çox İranda istehsal olunmuş sobaların düzgün işləməməsindən meydana çıxır. Bu səbəbdən də qaz sobalarının borusu yalnız dəmirdən hazırlanmalı və onun bayıra çıxışı olmalıdır. Bundan başqa, otağın havası tez-tez dəyişməli, bacalar il ərzində ən azı bir dəfə təmizlənməlidir. Zəhərlənən xəstə əvvəlcə açıq havaya çıxarılmalı və xəstəxanaya gətirilməzdən əvvəl ona oksigen verilməlidir. Yüngül zəhərlənənlər tam sağalırlar. Amma 10-50 faiz arasında ciddi zəhərlənənlər bundan uzun müddət əziyyət çəkməli olurlar.

 

Qeyd edək ki, Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən, 2016-cı ildən etibarən evlərdə qaz cihazlarına texniki baxış səlahiyyət Fövqəladə Hallar Nazirliyi və Dövlət Qaz Nəzarət İdarəsinə verilib.

 

“Hər mənzilə ayrıca nəzarət edilə bilməz”

 

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Sənayedə İşlərin Təhlükəsiz Görülməsi və Dağ-Mədən Nəzarəti üzrə Dövlət Agentliyinin baş məsləhətçisi və baş müfəttişi Eldar Əhmədov Modern.az-a bildirib ki, dəm qazı təhlükəsi hər zaman var:

“Dəm qazının yaranma ehtimalı hər zaman var. Keçən qış da var idi, bu qış da var, növbəti qışlarda da olacaq. Qapalı mühitdə tələb edilən havalandırma sistemi çalışmadıqda, istifadə olunan qaz cihazının üzərində tüstü bacası normalara cavab vermədikdə dəm qazının otaq daxilində qalma ehtimalı yüksəkdir. Dəm qazının yığılması əsasən vanna otaqlarında qeydə alınır. Bir də bəzi insanlar yataq otağını isitmək üçün qızdırıcı cihazlardan istifadə edir. Mövcud sanitar normalarına görə, həmin otaqlarda ventilyasiya kanalları nəzərdə tutulmayıb. Ümid qalır kiçik nəfəsliklərə, amma əksərən heç onu da açıq saxlamırlar.


“Azəriqaz” İstehsalat Birliyi ilə bağlanılan müqavilədə də göstərilir ki, qazdan istifadə edən istehlakçı öz üzərinə müəyyən məsuliyyət götürür. Çünki qaz təhlükəlidir. Qaz yanmadığı zaman belə, insanların yaşadığı otağa daxil olarsa, bu, böyük faciəyə səbəb ola bilər. Ona görə də həmin cihazların quraşdırıldığı vanna otaqları və digər otaqlar texniki təhlükəsizlik qaydalarına uyğun olaraq bütün normalara cavab verməlidir. Sakinlər cihazları quraşdırarkən mütləq mütəxəssis çağırmalı və cihazın texniki cəhətdən normalara uyğun olmasından əmin olmalıdırlar.

Bəli, hadisələr məhz bizim öz səhlənkarlığımız nəticəsində hadisə baş verir. Kütləvi şəkildə hər bir evdə  qaz cihazlarından istifadə edilir. Elə bir nəzarət sistemi yaratmaq olmaz ki, gəlib hər evdə qaza nəzarət etsinlər. Vətəndaş bu sahədə müəyyən bir məlumata malik olmalıdır. Özü özünü təhlükədən qorumalıdır”.

 

 “Dünyada ən təhlükəsiz qaz Azərbaycandadır”

 

“Azəriqaz” İstehsalat Birliyinin sabiq idarə rəisi, Azad İstehlakçılar Birliyinin Kommunal xidmətlər üzrə eksperti Nüsrət Qasımov Modern.az-a deyib ki, ölkədə istehsal və istehlak edilən qazın tərkibi standartlara uyğundur:


“Dünya və Avropa ölkələri Azərbaycandan qaz alır. Əgər Azərbaycan qazı təhlükəlidirsə, niyə alırlar? Ölkədə qazın tərkibinin təhlükəli olması ilə bağlı iddialar yersiz və absurddur. Elə dünyada ən təhlükəsiz qaz bizim qazdır, tərkibinin 95 faizi metandan ibarətdir”.

 

“Ancaq bizdə özbaşına qaz, işıq, su xətti çəkirlər”

 

N.Qasımov dəm qazı ilə zəhərlənmə hallarında insanların günahkar olduğunu qeyd edib:

 “Vətəndaşlarımız qazdan istifadə qaydalarına riayət etmir, sanki qorxu hissini itiriblər, çox laqeyddirlər. Dəfələrlə maarifləndirmə işlərinin aparılmasına baxmayaraq, insanlar sadə qaydalara riayət etmək istəmir. Bu, təkcə qazla bağlı məsələ deyil, bizim vətəndaşlarımızın ümumi səhlənkarlığı ilə bağlıdır. İnsanlarımız yolun piyada keçidlərini qoyub, avtomobillər üçün nəzərdə tutulmuş hissəsindən keçirlər. Dünyanın heç bir yerində bizdəki qədər dəm qazından zəhərlənmələr olmur. Çünki insanlar öz həyatının qədrini bilirlər. Dünyanın heç bir yerində abonentlər qaz, işıq, su sayğaclarına müdaxilə etmir, özbaşına xətt çəkmirlər. Bunların hamısı yalnız bizdədir. Ancaq bizdə özbaşına qaz, işıq, su xətti çəkirlər. Bizdə insan həyatı, ölüm çox ucuzlaşıb. Xaricdə belə hallar olanda dərhal məsələ qaldırılır, müzakirələr açılır, günahkarlar, qanunları heçə sayanlar cəzalandırılır. Bizdə qanunların icrası ilə bağlı problem var. İstər vətəndaş, istərsə də hüquqi şəxs qanunlara ciddi riayət etməlidir. Ümumiyyətlə, harada gəldi qaz cihazları uraşdırmaq olmaz. Qaz yüksək təhlükə mənbəyidir”.

 

Ölüm 7-30 saniyədə qapınızdadır...

 

Ekspertin sözlərinə görə, dəm qazından zəhərlənmələrdə insan ölümlərinin 99 faizi vanna otağında baş verir:

“Hamamın qapısının aşağısında 2,5 sm diametrlik dəliklər olmalıdır. Bu təmiz havanın qəbul olunması üçündür. Yanma prosesi havasız gedə bilməz. Yanma prosesi pozulanda dəm qazı əmələ gəlir. Əgər yanma prosesi düzgün gedərsə, o zaman karbon - 4 oksid əmələ gəlir ki, o da zəhərsizdir. Amma dəm qazı zəhərlidir. Əgər otağa 0,1 faiz dəm qazı yığılarsa, 7-30 saniyə ərzində ölüm hazır olur. Ümumilikdə hamamın qapısı bayıra açılmalıdır. Hamamın həcmi 7, 5 kubmetr, hündürlüyü 2 metr 20 sm olmalıdır. Ən əsası hamamda nəfəslik, ventiliyasiya kanalı olmalıdır. Qaz cihazlarının tüstü bacası, tüstü ötürücüsü quraşdırılmalıdır. Tüstü ötürücüsünün diametri 10-15 sm arasında dəyişməlidir. Bizdə biri ötürücünün diametrini 50 mm-lik, biri 79 mm-lik düzəldir, heç bir qayda-qanuna məhəl qoymur. Kimin əlimdə çemodan görürlər, çağırıb “gəl mənim qazımı quraşdır” deyirlər. Qaz təchizatçısının icazəsi olmadan qaz şəbəkəsinə heç bir cihaz quraşdırmaq olmaz. Undan başqa, xaricdən gətirilən qaz cihazlarını alıb quraşdırırlar. Nəzərə almaq lazımdır ki, onlarda standartlar başqadır. Məsələn, İrandan gətirilmə qaz cihazları 178 mm-lik təzyiqdə işləyir. Amma bizim şəbəkədə normal təzyiq 130 mm-dir. Alıb gətirirlər, camaatda bəh-bəhlə quraşdırır. Lazım olan effekti verməyəndə “usta”lar cihazın dəliklərini böyüdür, bununla da yanma prosesi pozulur. 1 kubmetr qazın yanması üçün 9,5 kubmetr hava lazımdır. Hava artıq yaxud əskik olanda yanma prosesi pozulur və karbon monoksid ayrılır ki, bu da həyat üçün çox təhlükəlidir”.


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bu müəllimlərin maaşı artırılacaq - Rəsmi
22.10.2018, 16:12

Bu müəllimlərin maaşı artırılacaq - Rəsmi

Bakıda məhbuslara kitab bağışladılar - FOTOLAR
22.10.2018, 16:07

Bakıda məhbuslara kitab bağışladılar - FOTOLAR

Kərəm Həsənov qanunsuz tikililərlə bağlı TAPŞIRIQ verdi
22.10.2018, 16:02

Kərəm Həsənov qanunsuz tikililərlə bağlı TAPŞIRIQ verdi

Onlara yeni mənzillər veriləcək 
22.10.2018, 15:58

Onlara yeni mənzillər veriləcək 

Parlament İntizam Komissiyası üzvlərinin sayını artırır - EKSKLÜZİV    
22.10.2018, 15:56

Parlament İntizam Komissiyası üzvlərinin sayını artırır - EKSKLÜZİV  

Deputatları cəzalandırma qaydasında YENİLİK - Sözünü kəsmək, iclasdan çıxarmaq, töhmət...
22.10.2018, 15:52

Deputatları cəzalandırma qaydasında YENİLİK - Sözünü kəsmək, iclasdan çıxarmaq, töhmət...

Axşamın HAVASI: Külək əsəcək
22.10.2018, 15:47

Axşamın HAVASI: Külək əsəcək

Elmar Vəliyevin oğlu vəzifəsindən istefa verdi
22.10.2018, 15:43

Elmar Vəliyevin oğlu vəzifəsindən istefa verdi

Abituriyent və bakalavrların nəzərinə: “UNEC-də bir gün”
22.10.2018, 15:36

Abituriyent və bakalavrların nəzərinə: “UNEC-də bir gün”

Piyadanın ölümündə təqsirləndirilən yol polisi əməkdaşı azadlığa çıxdı
22.10.2018, 15:30

Piyadanın ölümündə təqsirləndirilən yol polisi əməkdaşı azadlığa çıxdı

Jurnalistlər üçün yazı müsabiqəsi elan edildi
22.10.2018, 15:17

Jurnalistlər üçün yazı müsabiqəsi elan edildi

Azərbaycanda ölüm hallarının 5 əsas SƏBƏBİ   
22.10.2018, 15:10

Azərbaycanda ölüm hallarının 5 əsas SƏBƏBİ  

Bakıda körpənin ürəyini dayandırıb əməliyyat etdilər
22.10.2018, 15:03

Bakıda körpənin ürəyini dayandırıb əməliyyat etdilər

Milli Məclisin Daxili Nizamnaməsi DƏYİŞDİRİLİR   
22.10.2018, 14:55

Milli Məclisin Daxili Nizamnaməsi DƏYİŞDİRİLİR  

Ermənistan parlamenti seçki məcəlləsinə dəyişikliyi qəbul etmədi
22.10.2018, 14:45

Ermənistan parlamenti seçki məcəlləsinə dəyişikliyi qəbul etmədi

Yol polisi sərxoş sürücüləri cərimələdi - REYD
22.10.2018, 14:44

Yol polisi sərxoş sürücüləri cərimələdi - REYD

Eldar Əzizov Ticarət və Xidmət Departamentinin direktorunu işdən çıxardı
22.10.2018, 14:43

Eldar Əzizov Ticarət və Xidmət Departamentinin direktorunu işdən çıxardı

Bu il uşaqlara ən çox verilən adlar - SİYAHI   
22.10.2018, 14:30

Bu il uşaqlara ən çox verilən adlar - SİYAHI  

Deputat seçiciləri ilə görüşdü
22.10.2018, 14:23

Deputat seçiciləri ilə görüşdü

Azərbaycanda qadın hakim istefa verdi
22.10.2018, 14:22

Azərbaycanda qadın hakim istefa verdi

Noyabrda ardıcıl 3 gün iş olmayacaq
22.10.2018, 14:13

Noyabrda ardıcıl 3 gün iş olmayacaq

Trampın köməkçisini Moskvada gərgin danışıqlar gözləyir
22.10.2018, 14:12

Trampın köməkçisini Moskvada gərgin danışıqlar gözləyir

DTX sosial şəbəkə istifadəçilərinə xəbərdarlıq etdi   
22.10.2018, 14:06

DTX sosial şəbəkə istifadəçilərinə xəbərdarlıq etdi  

Ombudsmanın nümayəndələri hərbi hissələri yoxladılar- FOTO
22.10.2018, 13:41

Ombudsmanın nümayəndələri hərbi hissələri yoxladılar- FOTO

Bakıda 16 dilənçi saxlanılıb
22.10.2018, 13:36

Bakıda 16 dilənçi saxlanılıb

İlham Əliyev İmişlidə “ASAN Həyat” kompleksinin açılışını etdi - FOTO
22.10.2018, 13:32

İlham Əliyev İmişlidə “ASAN Həyat” kompleksinin açılışını etdi - FOTO

“Bakıdan Naxçıvana qatar reysinin açılması siyasi məsələlərdən asılıdır” - Cavid Qurbanov
22.10.2018, 13:26

“Bakıdan Naxçıvana qatar reysinin açılması siyasi məsələlərdən asılıdır” - Cavid Qurbanov

Heydər Əliyev Fondunun tikdirdiyi körpələr evi-uşaq bağçası istifadəyə verildi - FOTO
22.10.2018, 13:18

Heydər Əliyev Fondunun tikdirdiyi körpələr evi-uşaq bağçası istifadəyə verildi - FOTO

İmişlidə Bayraq Muzeyi istifadəyə verildi
22.10.2018, 13:15

İmişlidə Bayraq Muzeyi istifadəyə verildi

“Azərişıq” ASC-nin İmişli Avtomatik İdarəetmə və Nəzarət Mərkəzinin açılışı oldu
22.10.2018, 13:06

“Azərişıq” ASC-nin İmişli Avtomatik İdarəetmə və Nəzarət Mərkəzinin açılışı oldu

Sabah yağış yağacaq – HAVA PROQNOZU
22.10.2018, 12:59

Sabah yağış yağacaq – HAVA PROQNOZU

2019-cu ilin büdcəsində təhsil xərcləri məlum oldu - 2 milyard 274 milyon manat   
22.10.2018, 12:58

2019-cu ilin büdcəsində təhsil xərcləri məlum oldu - 2 milyard 274 milyon manat  

Piyadanı vuran avtobus sürücüsü saxlanıldı
22.10.2018, 12:49

Piyadanı vuran avtobus sürücüsü saxlanıldı

“Nar” Tərtərdə 4G şəbəkəsini qurdu
22.10.2018, 12:43

“Nar” Tərtərdə 4G şəbəkəsini qurdu

Mingəçevir-Bəhrəmtəpə avtomobil yolunun bir hissəsi istifadəyə verildi
22.10.2018, 12:37

Mingəçevir-Bəhrəmtəpə avtomobil yolunun bir hissəsi istifadəyə verildi

Prezident Araz çayının yeni qol-kanalının açılışını edib
22.10.2018, 12:27

Prezident Araz çayının yeni qol-kanalının açılışını edib

Türkiyədə fərarilik edən əsgər insanları girov götürdü
22.10.2018, 12:16

Türkiyədə fərarilik edən əsgər insanları girov götürdü

“Azərbaycan ABŞ-ın marağındadır, Ermənistan Kremli narahat edir” – Rusiyalı ekspert
22.10.2018, 12:14

“Azərbaycan ABŞ-ın marağındadır, Ermənistan Kremli narahat edir” – Rusiyalı ekspert

Bu günə gözlənilən hava proqnozu
22.10.2018, 12:13

Bu günə gözlənilən hava proqnozu

Prezident İlham Əliyev İmişliyə gedib
22.10.2018, 12:08

Prezident İlham Əliyev İmişliyə gedib

İlham Əliyevin tapşırığının icrasına başlanıldı - “Fatimeyi Zəhra” məscidini hasara aldılar - FOTOLAR
22.10.2018, 12:03

İlham Əliyevin tapşırığının icrasına başlanıldı - “Fatimeyi Zəhra” məscidini hasara aldılar - FOTOLAR

“Türk Dünyası Araşdırmaları” müsabiqəsi elan edildi   
22.10.2018, 11:52

“Türk Dünyası Araşdırmaları” müsabiqəsi elan edildi  

DİN əmisi gəlinini qaçırdığına görə öldürülən şəxs barədə məlumat yaydı
22.10.2018, 11:52

DİN əmisi gəlinini qaçırdığına görə öldürülən şəxs barədə məlumat yaydı

XƏBƏRDARLIQ: Tələblərə əməl etməyən 10 min manat cərimələnəcək
22.10.2018, 11:45

XƏBƏRDARLIQ: Tələblərə əməl etməyən 10 min manat cərimələnəcək

Polkovnik Abdulla Qurbani əməliyyat olundu   
22.10.2018, 11:42

Polkovnik Abdulla Qurbani əməliyyat olundu  

Binəqədidə iməclik keçirilib
22.10.2018, 11:41

Binəqədidə iməclik keçirilib

İnam Kərimov Paris sərgisində iştirak etdi
22.10.2018, 11:29

İnam Kərimov Paris sərgisində iştirak etdi

Eldar Əzizov sahibsiz itlərlə bağlı göstəriş verdi   
22.10.2018, 11:24

Eldar Əzizov sahibsiz itlərlə bağlı göstəriş verdi  

Gələn ilin büdcəsində hərbi xərclər ARTIRILIR   
22.10.2018, 11:15

Gələn ilin büdcəsində hərbi xərclər ARTIRILIR  

Qubada əmisinin gəlinini qaçırdığı üçün döyülən kişi öldü  - VİDEO
22.10.2018, 11:10

Qubada əmisinin gəlinini qaçırdığı üçün döyülən kişi öldü  - VİDEO

ARXİV