18 dekabr 2017, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Qapımızı kəsən “mavi ölüm” - “Ancaq bizdə özbaşına qaz, işıq, su xətti çəkirlər”  
Qapımızı kəsən “mavi ölüm” - “Ancaq bizdə özbaşına qaz, işıq, su xətti çəkirlər”  
28.11.2017, 12:00

Havaların soyuması ilə “mavi ölüm” yenə qapımızı döyməyə başlayıb. Səhiyyə Nazirliyi Kliniki Tibbi Mərkəzin (KTM) Toksikologiya şöbəsinə bu ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində dəm qazından zəhərlənmə diaqnozu ilə 471 nəfər müraciət edib. Bu il dəm qazından zəhərlənmə hadisələri zamanı ölənlər də var...

 

“Mavi ölüm” hər an qapınızdadır

 

Dəm qazı, yəni karbon monoksid təbii qazın və ya neft məhsullarının yanması zamanı xaric olunan qazın natamam oksidləşməsidir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, tənəffüs zamanı qaz udulduqda qan bədən üzvlərinə və hüceyrələrə oksigen daşımaq qabiliyyətini itirməyə başlayır. Evlərdə karbon monoksidin yaranma səbəbləri mərkəzi istilik sistemləri, qaz cihazları və sobalardakı nasazlıqlarla bağlıdır. Havatəmizləyici bacalar və borularda qazın çıxmasına əngəl törədən nasazlıqlar yarandıqda insanlar bu qazla nəfəs almaq məcburiyyətində qalır. Nəticədə isə rəbgsiz və iysiz qazdan boğulmalar baş verir.


Zəhərlənmənin əlamətləri 


Dəm qazı ilə yüngül zəhərlənmənin simptomları spesifik olmaya bilər. Onlar viruslu soyuqdəymə, zökəm və ya qida zəhərlənməsindəki simptomlarla oxşardır. Yəni, zəhərlənmənin əlamətləri başağrısı, ürəkbulanma, qarınağrısı, başgicəllənməsi, boğazağrısı və quru öskürəklə müşayiət olunur. Lakin zökəm virusundan fərqli olaraq, karbon monoksid qızdırma əmələ gətirmir.
Bu simptomlar uşaqlarda qarın narahatlığı, ürək bulanması və qusma ilə müşahidə olunur. Çox ağır zəhərlənmədə ürəyin sürətlə döyüntüsü, hiperventilyasiya, şüurun qarışması, mürgü və ağır nəfəs alma halları ortaya çıxır. Özündən getmə və huşunu itirmə də istisna olunmur. Belə zəhərləmələrin qarşısını almaq üçün ilk növbədə tüstü boruları və bacalar mütəmadi yoxlanılmalıdır. Qaz cihazları və istilik sistemlərinin sazlığına daim və ciddi nəzarət edilməli, qaz sızmasına qarşı etibarlı siqnalizasiya sistemi quraşdırılmalıdır.

Ekspertlər diqqəti belə bir məqama yönəldirlər ki, ölüm halları daha çox İranda istehsal olunmuş sobaların düzgün işləməməsindən meydana çıxır. Bu səbəbdən də qaz sobalarının borusu yalnız dəmirdən hazırlanmalı və onun bayıra çıxışı olmalıdır. Bundan başqa, otağın havası tez-tez dəyişməli, bacalar il ərzində ən azı bir dəfə təmizlənməlidir. Zəhərlənən xəstə əvvəlcə açıq havaya çıxarılmalı və xəstəxanaya gətirilməzdən əvvəl ona oksigen verilməlidir. Yüngül zəhərlənənlər tam sağalırlar. Amma 10-50 faiz arasında ciddi zəhərlənənlər bundan uzun müddət əziyyət çəkməli olurlar.

 

Qeyd edək ki, Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən, 2016-cı ildən etibarən evlərdə qaz cihazlarına texniki baxış səlahiyyət Fövqəladə Hallar Nazirliyi və Dövlət Qaz Nəzarət İdarəsinə verilib.

 

“Hər mənzilə ayrıca nəzarət edilə bilməz”

 

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Sənayedə İşlərin Təhlükəsiz Görülməsi və Dağ-Mədən Nəzarəti üzrə Dövlət Agentliyinin baş məsləhətçisi və baş müfəttişi Eldar Əhmədov Modern.az-a bildirib ki, dəm qazı təhlükəsi hər zaman var:

“Dəm qazının yaranma ehtimalı hər zaman var. Keçən qış da var idi, bu qış da var, növbəti qışlarda da olacaq. Qapalı mühitdə tələb edilən havalandırma sistemi çalışmadıqda, istifadə olunan qaz cihazının üzərində tüstü bacası normalara cavab vermədikdə dəm qazının otaq daxilində qalma ehtimalı yüksəkdir. Dəm qazının yığılması əsasən vanna otaqlarında qeydə alınır. Bir də bəzi insanlar yataq otağını isitmək üçün qızdırıcı cihazlardan istifadə edir. Mövcud sanitar normalarına görə, həmin otaqlarda ventilyasiya kanalları nəzərdə tutulmayıb. Ümid qalır kiçik nəfəsliklərə, amma əksərən heç onu da açıq saxlamırlar.


“Azəriqaz” İstehsalat Birliyi ilə bağlanılan müqavilədə də göstərilir ki, qazdan istifadə edən istehlakçı öz üzərinə müəyyən məsuliyyət götürür. Çünki qaz təhlükəlidir. Qaz yanmadığı zaman belə, insanların yaşadığı otağa daxil olarsa, bu, böyük faciəyə səbəb ola bilər. Ona görə də həmin cihazların quraşdırıldığı vanna otaqları və digər otaqlar texniki təhlükəsizlik qaydalarına uyğun olaraq bütün normalara cavab verməlidir. Sakinlər cihazları quraşdırarkən mütləq mütəxəssis çağırmalı və cihazın texniki cəhətdən normalara uyğun olmasından əmin olmalıdırlar.

Bəli, hadisələr məhz bizim öz səhlənkarlığımız nəticəsində hadisə baş verir. Kütləvi şəkildə hər bir evdə  qaz cihazlarından istifadə edilir. Elə bir nəzarət sistemi yaratmaq olmaz ki, gəlib hər evdə qaza nəzarət etsinlər. Vətəndaş bu sahədə müəyyən bir məlumata malik olmalıdır. Özü özünü təhlükədən qorumalıdır”.

 

 “Dünyada ən təhlükəsiz qaz Azərbaycandadır”

 

“Azəriqaz” İstehsalat Birliyinin sabiq idarə rəisi, Azad İstehlakçılar Birliyinin Kommunal xidmətlər üzrə eksperti Nüsrət Qasımov Modern.az-a deyib ki, ölkədə istehsal və istehlak edilən qazın tərkibi standartlara uyğundur:


“Dünya və Avropa ölkələri Azərbaycandan qaz alır. Əgər Azərbaycan qazı təhlükəlidirsə, niyə alırlar? Ölkədə qazın tərkibinin təhlükəli olması ilə bağlı iddialar yersiz və absurddur. Elə dünyada ən təhlükəsiz qaz bizim qazdır, tərkibinin 95 faizi metandan ibarətdir”.

 

“Ancaq bizdə özbaşına qaz, işıq, su xətti çəkirlər”

 

N.Qasımov dəm qazı ilə zəhərlənmə hallarında insanların günahkar olduğunu qeyd edib:

 “Vətəndaşlarımız qazdan istifadə qaydalarına riayət etmir, sanki qorxu hissini itiriblər, çox laqeyddirlər. Dəfələrlə maarifləndirmə işlərinin aparılmasına baxmayaraq, insanlar sadə qaydalara riayət etmək istəmir. Bu, təkcə qazla bağlı məsələ deyil, bizim vətəndaşlarımızın ümumi səhlənkarlığı ilə bağlıdır. İnsanlarımız yolun piyada keçidlərini qoyub, avtomobillər üçün nəzərdə tutulmuş hissəsindən keçirlər. Dünyanın heç bir yerində bizdəki qədər dəm qazından zəhərlənmələr olmur. Çünki insanlar öz həyatının qədrini bilirlər. Dünyanın heç bir yerində abonentlər qaz, işıq, su sayğaclarına müdaxilə etmir, özbaşına xətt çəkmirlər. Bunların hamısı yalnız bizdədir. Ancaq bizdə özbaşına qaz, işıq, su xətti çəkirlər. Bizdə insan həyatı, ölüm çox ucuzlaşıb. Xaricdə belə hallar olanda dərhal məsələ qaldırılır, müzakirələr açılır, günahkarlar, qanunları heçə sayanlar cəzalandırılır. Bizdə qanunların icrası ilə bağlı problem var. İstər vətəndaş, istərsə də hüquqi şəxs qanunlara ciddi riayət etməlidir. Ümumiyyətlə, harada gəldi qaz cihazları uraşdırmaq olmaz. Qaz yüksək təhlükə mənbəyidir”.

 

Ölüm 7-30 saniyədə qapınızdadır...

 

Ekspertin sözlərinə görə, dəm qazından zəhərlənmələrdə insan ölümlərinin 99 faizi vanna otağında baş verir:

“Hamamın qapısının aşağısında 2,5 sm diametrlik dəliklər olmalıdır. Bu təmiz havanın qəbul olunması üçündür. Yanma prosesi havasız gedə bilməz. Yanma prosesi pozulanda dəm qazı əmələ gəlir. Əgər yanma prosesi düzgün gedərsə, o zaman karbon - 4 oksid əmələ gəlir ki, o da zəhərsizdir. Amma dəm qazı zəhərlidir. Əgər otağa 0,1 faiz dəm qazı yığılarsa, 7-30 saniyə ərzində ölüm hazır olur. Ümumilikdə hamamın qapısı bayıra açılmalıdır. Hamamın həcmi 7, 5 kubmetr, hündürlüyü 2 metr 20 sm olmalıdır. Ən əsası hamamda nəfəslik, ventiliyasiya kanalı olmalıdır. Qaz cihazlarının tüstü bacası, tüstü ötürücüsü quraşdırılmalıdır. Tüstü ötürücüsünün diametri 10-15 sm arasında dəyişməlidir. Bizdə biri ötürücünün diametrini 50 mm-lik, biri 79 mm-lik düzəldir, heç bir qayda-qanuna məhəl qoymur. Kimin əlimdə çemodan görürlər, çağırıb “gəl mənim qazımı quraşdır” deyirlər. Qaz təchizatçısının icazəsi olmadan qaz şəbəkəsinə heç bir cihaz quraşdırmaq olmaz. Undan başqa, xaricdən gətirilən qaz cihazlarını alıb quraşdırırlar. Nəzərə almaq lazımdır ki, onlarda standartlar başqadır. Məsələn, İrandan gətirilmə qaz cihazları 178 mm-lik təzyiqdə işləyir. Amma bizim şəbəkədə normal təzyiq 130 mm-dir. Alıb gətirirlər, camaatda bəh-bəhlə quraşdırır. Lazım olan effekti verməyəndə “usta”lar cihazın dəliklərini böyüdür, bununla da yanma prosesi pozulur. 1 kubmetr qazın yanması üçün 9,5 kubmetr hava lazımdır. Hava artıq yaxud əskik olanda yanma prosesi pozulur və karbon monoksid ayrılır ki, bu da həyat üçün çox təhlükəlidir”.


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Məni tez xəstəxanaya aparın, ölürəm” - Nərimanovun sirli qətli
18.12.2017, 00:46

“Məni tez xəstəxanaya aparın, ölürəm” - Nərimanovun sirli qətli

Azərbaycanlı qız erməni ilə duet oxudu – Video
18.12.2017, 00:26

Azərbaycanlı qız erməni ilə duet oxudu – Video

İsrail Türkiyə ilə iqtisadi əlaqələrə yenidən baxa bilər
18.12.2017, 00:07

İsrail Türkiyə ilə iqtisadi əlaqələrə yenidən baxa bilər

Ucqar kənd müəllimləri şagirdlərinə hədiyyə qazandıra bilər
17.12.2017, 23:49

Ucqar kənd müəllimləri şagirdlərinə hədiyyə qazandıra bilər

Azərbaycanlı  tələbə “Best model of World”un qalibi olub
17.12.2017, 23:30

Azərbaycanlı  tələbə “Best model of World”un qalibi olub

Saakaşvili tərəfdarları ilə toqquşmada 30 polis yaralandı - Yenilənib, Video
17.12.2017, 23:12

Saakaşvili tərəfdarları ilə toqquşmada 30 polis yaralandı - Yenilənib, Video

“Yaşın nə fərqi var” deməyin – BİOLOJİ YAŞINIZI MÜƏYYƏNLƏŞDİRİN
17.12.2017, 22:53

“Yaşın nə fərqi var” deməyin – BİOLOJİ YAŞINIZI MÜƏYYƏNLƏŞDİRİN

GUAM ölkələrinin parlamentlərarası əlaqələri gücləndiriləcək
17.12.2017, 22:37

GUAM ölkələrinin parlamentlərarası əlaqələri gücləndiriləcək

Məktəblilərə siqaret satılır - Video
17.12.2017, 22:21

Məktəblilərə siqaret satılır - Video

Kollegiya saxlanılan "vəkil"lə bağlı bəyanat yaydı
17.12.2017, 22:04

Kollegiya saxlanılan "vəkil"lə bağlı bəyanat yaydı

Torpaq sürüşməsi Filippində 26 can aldı
17.12.2017, 21:43

Torpaq sürüşməsi Filippində 26 can aldı

ABŞ-da təyyarə qəzası: 3 ölü
17.12.2017, 21:28

ABŞ-da təyyarə qəzası: 3 ölü

Livanda Britaniya diplomatı qətlə yetirilib
17.12.2017, 21:14

Livanda Britaniya diplomatı qətlə yetirilib

ABŞ İŞİD lideri Əbu Bəkr əl-Bağdadini tutdu
17.12.2017, 21:00

ABŞ İŞİD lideri Əbu Bəkr əl-Bağdadini tutdu

Türkiyə Şərqi Qüdsdə səfirlik açır
17.12.2017, 20:47

Türkiyə Şərqi Qüdsdə səfirlik açır

Bakıda qadını hamamda döydülər
17.12.2017, 20:16

Bakıda qadını hamamda döydülər

Metroda cibgirə qarşı xüsusi əməliyyat...
17.12.2017, 20:02

Metroda cibgirə qarşı xüsusi əməliyyat...

Dövlət qulluğuna qəbul imtahanının nəticələri elan olunub
17.12.2017, 19:51

Dövlət qulluğuna qəbul imtahanının nəticələri elan olunub

Saakaşvili: “Poroşenko ilə bir şərtlə görüşərəm...”
17.12.2017, 17:59

Saakaşvili: “Poroşenko ilə bir şərtlə görüşərəm...”

Qazaxda avtoqəza: iki əcnəbi yaralandı
17.12.2017, 17:28

Qazaxda avtoqəza: iki əcnəbi yaralandı

Ərdoğan ABŞ-ın nüvə dövləti statusuna qarşı çıxıb
17.12.2017, 17:12

Ərdoğan ABŞ-ın nüvə dövləti statusuna qarşı çıxıb

Orxan Zeynalovun atası : ““Səbrli ol” deyirlər, amma...”
17.12.2017, 16:25

Orxan Zeynalovun atası : ““Səbrli ol” deyirlər, amma...”

Kiyevdə Saakaşvili tərəfdarlarının aksiyası başlayıb
17.12.2017, 16:02

Kiyevdə Saakaşvili tərəfdarlarının aksiyası başlayıb

Yeni il ərəfəsində əfv gözləntilərinə NÖQTƏ QOYULDU
17.12.2017, 15:24

Yeni il ərəfəsində əfv gözləntilərinə NÖQTƏ QOYULDU

Avropa üçün daha bir “İsgəndər” TƏHLÜKƏSİ...
17.12.2017, 15:11

Avropa üçün daha bir “İsgəndər” TƏHLÜKƏSİ...

“Bizim nəsildə belə şey olmayıb” - arvadını bıçaqlayan qısqanc ərin cəzası azaldıldı   
17.12.2017, 15:07

“Bizim nəsildə belə şey olmayıb” - arvadını bıçaqlayan qısqanc ərin cəzası azaldıldı  

Azərbaycan jurnalistlərinin müəllimi  Şirməmməd Hüseynov 93 yaşında
17.12.2017, 15:02

Azərbaycan jurnalistlərinin müəllimi  Şirməmməd Hüseynov 93 yaşında

“Sarı İt ilində rüşvətxor məmurlarımız üzlərini sərt silləyə hazır tutsunlar” - PROQNOZ - MÜSAHİBƏ
17.12.2017, 14:42

“Sarı İt ilində rüşvətxor məmurlarımız üzlərini sərt silləyə hazır tutsunlar” - PROQNOZ - MÜSAHİBƏ

Yol polisi peşəkar velosipedçiləri saxlayıb cərimə meydançasına apardı - VİDEO
17.12.2017, 14:06

Yol polisi peşəkar velosipedçiləri saxlayıb cərimə meydançasına apardı - VİDEO

Deputatların “BAZAR GÜNÜ”: “Bəzən bazar günləri belə yorğunluğu çıxartmağa kömək etmir”
17.12.2017, 13:48

Deputatların “BAZAR GÜNÜ”: “Bəzən bazar günləri belə yorğunluğu çıxartmağa kömək etmir”

Avropalı deputatdan çağırış: “Azərbaycan qaz borusuna qarşı çıxanlar dəmir yumruqla əzilməlidir”
17.12.2017, 13:16

Avropalı deputatdan çağırış: Azərbaycan qaz borusuna qarşı çıxanlar dəmir yumruqla əzilməlidir

Sabaha olan hava PROQNOZU: YAĞIŞ YAĞACAQ
17.12.2017, 13:06

Sabaha olan hava PROQNOZU: YAĞIŞ YAĞACAQ

Bakıda böyük tikinti şirkətinin rəhbəri həbs olundu   
17.12.2017, 12:56

Bakıda böyük tikinti şirkətinin rəhbəri həbs olundu  

Dünyanın ən dik  funikulyoru istifadəyə veriləcək - İSVEÇRƏDƏ - FOTOLAR
17.12.2017, 12:38

Dünyanın ən dik  funikulyoru istifadəyə veriləcək - İSVEÇRƏDƏ - FOTOLAR

Surət Hüseynov enerji və maliyyə biznesi ilə məşğuldur 
17.12.2017, 11:53

Surət Hüseynov enerji və maliyyə biznesi ilə məşğuldur 

ARXİV
SORĞU
Xaricdəki hansı iş adamı Azərbaycana daha çox bağlıdır?
Vahid Ələkbərov(0.11%)
Araz Ağalarov (12.1%)
Mübariz Mənsimov (19.6%)
Fərhad Əhmədov(12.5%)
Füzuli Məmmədov(52.4%)
Telman İsmayılov (0.11%)
İsgəndər Xəlilov(0.07%)
Vaqif Məmişov(0.07%)
Heç biri(1.72%)
Digərləri(1.01%)