20 oktyabr 2018, Şənbə
Ana Səhifə - DÜNYA - Qüdsün statusu - ABŞ Yaxın Şərqdə yeni müharibəyə rəvac verir?
Qüdsün statusu - ABŞ Yaxın Şərqdə yeni müharibəyə rəvac verir?
11.12.2017, 13:42

ABŞ prezidenti Donald Tramp dekabrın 6-da Qüdsü İsrailin paytaxtı elan etdi və ölkəsinin səfirliyinin Tel-Əvivdən bu müqəddəs şəhərə öçürülməsinə göstəriş verdi. Səfirliyin köçürülməsi prosesi 6 aya yaxın vaxt alacaq, amma bu müddət Yaxın Şərqdə yeni zorakılıq dalğasının başlanmasına kifayət edib.

 

ABŞ Konqresi hələ 1995-ci ildə ABŞ səfirliyinin Tel-Əvivdən Qüdsə köçürülməsi barədə göstəriş vermişdi. Lakin hər yeni seçilən prezident bu qərara 6 aydan bir veto qoyurdu. ABŞ prezidentləri bu qərarı ərəb monarxiyalarını qıcıqlandırmamaq üçün atırdılar. Belə ki, Qüdsün qərbi İsrailin nəzarəti altında olsa da, şərq hissəsinə Fələstin iddialıdır.

Bütün bu amillərə baxmayaraq, Tramp öz qərarının mövcud reallığı tanımaq üçün atdığını deyib. Ağ Ev sahibi 1995-ci ildə qəbul edilmiş qərarın münaqişənin sülh yolu ilə həllinə də dəstək olmadığını xatırladıb.

 

Qüdsdə həm müsəlmanlar, həm xristianlar, həm də yəhudilər üçün müqəddəs olan dini abidələr var. İki dünya müharibəsi arasındakı dövrdə Qüds Britaniya mandatı altında idi. XX əsrin əvvəllərində Fələstin ərazilərinə Yaxın Şərqdən, Şərqi Avropadan, Şimali Afrikadan və ABŞ-dan 100 min yəhudi köç etmişdi. Britaniya gələcəkdə bu ərazilərdə yəhudilərin milli dövlətinin yaradılmasına ümidli idi. Lakin yerli ərəblər yəhudilərin sayının kəskin artmasına etiraz edərək, üsyanlar təşkil etmişdi. Məhz bu dövrdə ilk yəhudi özünümüdafiə dəstələri yaradılmışdı.

 

Üsyanlar səbəbindən Britaniya hakimiyyəti ilkin vaxtlarda yəhudilərin miqrasiyasını məhdudlaşdırmalı oldu. Yəhudilərin yaşamalı olduğu ərazilərin bir hissəsində isə Transiordaniya (müasir İordaniya) yaradılmışdı. Sonralar miqrasiya yenidən davam etdi. İkinci Dünya Müharibəsinə qədər Qüds əsasən yəhudilərin yaşadığı şəhər idi.

1947-ci ildə regionda gərginlik öz zirvəsinə çatdı və rəsmi London mövcud ərazidə yəhudi və ərəb dövlətlərinin yaradılması iqtidarında olmadığı üçün öz mandatından imtina etdi.

 

1947-ci ilin noyabrında BMT Baş Assambleyası Qüdsün beynəlxalq nəzarətə verilməsi barədə 181 nömrəli qətnamə qəbul etdi. Beləliklə, Qüds heç bir ölkənin paytaxtı elan oluna bilməzdi. Bu səbəbdən dünya ölkələri öz diplomatik missiyalarını Qüdsdə deyil. Ölkənin biznes mərkəzi olan Tel-Əvivdə yerləşdirib.

 

İsrail 1948-ci il mayın 14-də yarandı. Növbəti gün ardıcıl 5 ölkə - Suriya, Misir, Livan, İraq və Transiordaniya öz qonşularına müharibə elan edərə, ilk ərəb-yəhudi savaşına səbəb oldular.

 

Qüdsün statusu İsrail-Fələstin münaqişəsinin əsas mübahisəli məqamlarından sayılır. İlk müharibə zamanı Qüds iki yerə bölünmüşdüsə, 1967-ci ildə baş verən ikinci müharibə zamanı İsrail Şərqi Qüdsü də nəzarətə götürdü.

 

1980-ci ildə İsrailin Qüdsü öz paytaxtı elan etməsinə cavab olaraq, BMT Təhlükəsizlik Şurası 478 nömrəli qətnamə qəbul edərək, bu ölkəni beynəlxalq normaları pozmaqda ittiham etmişdi. Həmin vaxt ABŞ səsvermədə iştirakdan vaz keçmişdi.

 

Tramp öz nitqində planını gerçəkləşdirəcəyi tarixi açıqlamayıb. Bir şey dəqiqdir ki, ABŞ-ın Tel-Əvivdəki səfirliyi yaxın vaxtlarda Qüdsə köçəcək. Bunun üçün ilk növbədə Qüdsdə amerikalı diplomatlar üçün bina inşa olunmalı, torpaq alqı-satqısı ilə bağlı mürəkkəb razılaşmalar imzlanmalıdır.

 

Maraqlıdır ki, hələ 1989-cu ildə ABŞ Qərbi Qüdsdəki “Baraki Allenbi” məhəlləsində səfirlik üçün torpaq sahəsi almışdı. 99 illik icarəyə götürülən əraziyə görə hər il Vaşinqton 1 dollar ödəməli idi. Amma səfirlik bu günə qədər inşa olunmayıb.

 

Merilend Universitetinin sosioloji araşdırmalar mərkəzinin keçirdiyi rəy sorğularına görə, amerikalıların 65%-i paytaxtın köçürülməsinə qarşıdır. Bununla belə, 9% amerikalı səfirliyin Qüdsdə yerləşməsini dəstəkləyir.

 

ABŞ-ın birtərəfli addımına Almaniya, Fransa, Böyük Britaniya və Rusiya qarşı çıxıb. Eyni zamanda, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Ərəb Ölkələri Liqası buna sərt reaksiya verib.


Vüqar İSMAYILOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bu şəxsə də prezident təqaüdü veriləcək
20.10.2018, 15:18

Bu şəxsə də prezident təqaüdü veriləcək

Azərbaycan Prezidenti dəniz nəqliyyatı işçilərini təltif edib
20.10.2018, 15:14

Azərbaycan Prezidenti dəniz nəqliyyatı işçilərini təltif edib

Deputatlar “Star” zavodunun əhəmiyyətindən DANIŞDI -“ Hər iki dövlət böyük gəlirlər əldə edəcək”
20.10.2018, 15:07

Deputatlar “Star” zavodunun əhəmiyyətindən DANIŞDI - Hər iki dövlət böyük gəlirlər əldə edəcək”

Qərargah: Badamdarda sürüşmə sahəsində uçqun tipli hərəkət qeydə alınıb
20.10.2018, 15:01

Qərargah: Badamdarda sürüşmə sahəsində uçqun tipli hərəkət qeydə alınıb

“Hizbullah”a yüksək dəqiqlikli raketlər üçün avadanlıq aparan təyyarə Livana enib
20.10.2018, 14:48

“Hizbullah”a yüksək dəqiqlikli raketlər üçün avadanlıq aparan təyyarə Livana enib

İranda nazir istefa verdi
20.10.2018, 14:36

İranda nazir istefa verdi

Şəkidə məcburi köçkün məktəblilərə dərs ləvazimatları paylanılıb
20.10.2018, 14:20

Şəkidə məcburi köçkün məktəblilərə dərs ləvazimatları paylanılıb

Bakı meriyasının təhvil verdiyi dayanacaqlarda problemlər var - RƏSMİ
20.10.2018, 14:18

Bakı meriyasının təhvil verdiyi dayanacaqlarda problemlər var - RƏSMİ

Bakıda 1 kq heroini 22 min manata satan dəstə zərərsizləşdirildi
20.10.2018, 14:12

Bakıda 1 kq heroini 22 min manata satan dəstə zərərsizləşdirildi

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb
20.10.2018, 13:49

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb

“STAR neft emalı zavodu Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir”
20.10.2018, 13:40

“STAR neft emalı zavodu Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir”

Kişilərin sipəri  
20.10.2018, 13:32

Kişilərin sipəri  

Sabah Bakıda 25 dərəcə isti olacaq
20.10.2018, 13:23

Sabah Bakıda 25 dərəcə isti olacaq

Baş Prokurorluq həbs olunmuş MTN generalları ilə bağlı məlumat YAYDI
20.10.2018, 13:16

Baş Prokurorluq həbs olunmuş MTN generalları ilə bağlı məlumat YAYDI

Gürcü namizəd azərbaycanlılara müraciət etdi: “Prezident seçilsəm, azərbaycanlı vətəndaşlarımız üçün...”
20.10.2018, 12:52

Gürcü namizəd azərbaycanlılara müraciət etdi: “Prezident seçilsəm, azərbaycanlı vətəndaşlarımız üçün...”

Azərbaycanda 9 min adda siqaret müsadirə olundu
20.10.2018, 12:47

Azərbaycanda 9 min adda siqaret müsadirə olundu

Sabah hava necə keçəcək? - PROQNOZ
20.10.2018, 12:39

Sabah hava necə keçəcək? - PROQNOZ

Qayda pozan avtobus sürücüləri niyə cərimələnmir? - Yol Polisindən AÇIQLAMA  
20.10.2018, 12:23

Qayda pozan avtobus sürücüləri niyə cərimələnmir? - Yol Polisindən AÇIQLAMA  

Ağstafada 18 yaşlı gəlin itkin düşdü
20.10.2018, 12:07

Ağstafada 18 yaşlı gəlin itkin düşdü

Axtarışda olan şəxs Rusiyada saxlanılaraq Azərbaycana ekstradisiya olunub
20.10.2018, 11:50

Axtarışda olan şəxs Rusiyada saxlanılaraq Azərbaycana ekstradisiya olunub

Hadi Rəcəbli dilənçilərdən DANIŞDI: “...əməklə məşğul olmağa yönləndirmək lazımdır”
20.10.2018, 11:36

Hadi Rəcəbli dilənçilərdən DANIŞDI: “...əməklə məşğul olmağa yönləndirmək lazımdır”

Zəhərlənərək ölən iranlı dənizçilərin cəsədləri hələ Bakıdadır
20.10.2018, 11:33

Zəhərlənərək ölən iranlı dənizçilərin cəsədləri hələ Bakıdadır

Dövlət qulluğuna qəbulla bağlı sınaq imtahanı keçirilir
20.10.2018, 11:22

Dövlət qulluğuna qəbulla bağlı sınaq imtahanı keçirilir

Ağstafada 18 yaşlı gəlin itkin düşdü
20.10.2018, 11:10

Ağstafada 18 yaşlı gəlin itkin düşdü

Azercell-dən iPhone Xs və iPhone Xs Max ilə Limitsiz İnternet Hədiyyə!
20.10.2018, 11:00

Azercell-dən iPhone Xs və iPhone Xs Max ilə Limitsiz İnternet Hədiyyə!

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyində sahibkarlarla görüş keçirilib
20.10.2018, 10:53

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyində sahibkarlarla görüş keçirilib

Əfqanıstanda Parlamentin Aşağı Palatasına seçkilər başladı
20.10.2018, 10:44

Əfqanıstanda Parlamentin Aşağı Palatasına seçkilər başladı

YAP Binəqədi Rayon Təşkilatı 9 ayın yekunu vurulub
20.10.2018, 10:40

YAP Binəqədi Rayon Təşkilatı 9 ayın yekunu vurulub

Gəmidə zəhərlənən İran vətəndaşlarından 6 nəfər evə buraxılıb
20.10.2018, 10:32

Gəmidə zəhərlənən İran vətəndaşlarından 6 nəfər evə buraxılıb

Bir şəklin tarixçəsi - Heydər Əliyevlə Əbdürrəhman Vəzirovun ALİ QONAĞI - FOTO   
20.10.2018, 10:27

Bir şəklin tarixçəsi - Heydər Əliyevlə Əbdürrəhman Vəzirovun ALİ QONAĞI - FOTO  

İcra başçısı aidiyyatı qurumlara nöqsanlardan nəticə çıxarmağı tapşırdı  
20.10.2018, 10:26

İcra başçısı aidiyyatı qurumlara nöqsanlardan nəticə çıxarmağı tapşırdı  

120 kiloqram fındıq oğurlayan Zaqatala sakini saxlanıldı
20.10.2018, 10:14

120 kiloqram fındıq oğurlayan Zaqatala sakini saxlanıldı

Dövlət Komitəsində Karabağlar bələdiyyəsi ilə əməkdaşlıq müzakirə olunub
20.10.2018, 10:10

Dövlət Komitəsində Karabağlar bələdiyyəsi ilə əməkdaşlıq müzakirə olunub

STAR-ın ərazisi Xüsusi Sənaye Zonası elan edilib
20.10.2018, 10:00

STAR-ın ərazisi Xüsusi Sənaye Zonası elan edilib

Qərargah: Badamdardakı sürüşmə sahəsində yeni çatlar yaranıb
20.10.2018, 09:45

Qərargah: Badamdardakı sürüşmə sahəsində yeni çatlar yaranıb

Cəbhədə atəşkəs 30 dəfə pozulub
20.10.2018, 09:41

Cəbhədə atəşkəs 30 dəfə pozulub

ABŞ KXDR-ə qarşı sanksiyaları ləğv etməyəcək
20.10.2018, 09:28

ABŞ KXDR-ə qarşı sanksiyaları ləğv etməyəcək

Sergey Şoyqu: İŞİD Suriyada tamamilə darmadağın edilib
20.10.2018, 09:17

Sergey Şoyqu: İŞİD Suriyada tamamilə darmadağın edilib

Səudiyyə Ərəbistanı jurnalist Camal Qaşıqçının öldürüldüyünü təsdiqlədi - 18 nəfər saxlanıldı
20.10.2018, 09:03

Səudiyyə Ərəbistanı jurnalist Camal Qaşıqçının öldürüldüyünü təsdiqlədi - 18 nəfər saxlanıldı

ABŞ və Rusiya prezidentlərinin görüşə biləcəyi tarix açıqlanıb
20.10.2018, 08:56

ABŞ və Rusiya prezidentlərinin görüşə biləcəyi tarix açıqlanıb

Aİ-92 markalı benzinin idxalı müvəqqəti gömrük rüsumlarından azad edilir
20.10.2018, 00:58

Aİ-92 markalı benzinin idxalı müvəqqəti gömrük rüsumlarından azad edilir

Reyd zamanı 55 sürücü və piyada cərimələndi
20.10.2018, 00:46

Reyd zamanı 55 sürücü və piyada cərimələndi

Tələbələr ölümdən döndülər
20.10.2018, 00:33

Tələbələr ölümdən döndülər

“Tvitter” bu hesabları bağladı
20.10.2018, 00:17

“Tvitter” bu hesabları bağladı

İlham Əliyevin Türkiyəyə səfəri başa çatdı - FOTO
20.10.2018, 00:09

İlham Əliyevin Türkiyəyə səfəri başa çatdı - FOTO

Qərbi Nil virusundan ölənlərin sayı 41 nəfərə çatıb
19.10.2018, 23:58

Qərbi Nil virusundan ölənlərin sayı 41 nəfərə çatıb

Azərbaycan neftinin qiyməti 80 dollara düşdü
19.10.2018, 23:44

Azərbaycan neftinin qiyməti 80 dollara düşdü

İstanbulda 21 əsgər həbs olundu
19.10.2018, 23:30

İstanbulda 21 əsgər həbs olundu

Gürcüstanda təbii qaz axtarışına başlanıldı
19.10.2018, 23:17

Gürcüstanda təbii qaz axtarışına başlanıldı

“Bu layihələr Avropanın enerji təhlükəsizliyinə böyük töhfə verir” - Binəli Yıldırım
19.10.2018, 23:04

“Bu layihələr Avropanın enerji təhlükəsizliyinə böyük töhfə verir” - Binəli Yıldırım

ARXİV