18 iyul 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Adı işdə, özü evdə olanlar...   
Adı işdə, özü evdə olanlar...   
16.12.2017, 15:16

Hazırda rəqabətli mühitdə getdikcə qarışıq iş yerlərinin artımı müşahidə olunur. İş yerinə getmədən, sərbəst qrafiklə çalışan işçilərlə də tez-tez qarşılaşırıq. Belə ki həmin şəxslər öz funksiyalarını müvafiq iş yerində deyil,  öz evlərində icra edirlər. Belə işçilər iki qrupa bölünür: bunlardan biri evdə işlərini görərək hazırlanan məhsulu öz adlarına bazara çıxarırı, bir növ şəxsi bizneslə məşğul olurlar. Digərləri isə xidmət haqqı qarşılığında hər hansısa bir şirkət və ya qurum üçün fəaliyyət göstərirlər.

Qeyd etmək lazımdır ki, evdə görülən işlərə təkçə əl əməyindən istifadə ilə hazırlanan məhsullar daxil deyil.


Bəs iş yerinə getmədən hər hansısa qurum üçün evdə çalışan işçilərin hüquqları və onların iş standartlarından faydalanması qanunla necə tənzimlənir?


Hüquqşünas Anar Ramazanov Modern.az-a qeyd edib ki, qanunvericilik iş yerinə getmədən şəxsin öz evində oturaraq, əmək müqaviləsini icra etməsini birbaşa qadağan etməsə də, bugünkü əmək qanunvericiliyi buna yol vermir.


“Əmək qanunvericiliyinə əsasən işçi öz funksiyalarını müvafiq iş yerində ( ofis, idarə, müəssisə, təşkilatlar və s.) həyata keçirməlidir. Əmək müqaviləsi əsasında fəaliyyət göstərən işçilərin işini evdə icra etməsi, mənim fikrimcə, ona görə mümkün deyil ki, orada rejim qaydalarına riayət olunmayacaq. Belə ki hər bir işçi iş rejiminə, müəsisədaxili insan qaydalarına tabe olmalıdır. İşçiyə olunan nəzarət də evdə işləyən işçilər üçün mümkünsüzdür.

Məsələn evdə funksiyasını yerinə yetirən işçinin iş saatında 3-ci şəxslərə vurduğu ziyana görə kim məsuliyyət daşıyacaq? Və ya işin keyfiyyətinə  nəzarət necə aparılacaq? Qanunvericiliyə görə, belə olan vəziyyətdə bəzi hallarda müəssisə rəhbəri , bəzi hallarda isə işçi özü məsuliyyət daşıyır. Lakin bu iş yerinə gəlmədən çalışan işçilər üçün çətin məsələdir”.


Türkiyədə aparılan bir araşdırmaya görə, iş yerinə getmədən evdə işləyən işçilərin 96%-i qadınlardır. Belə ki, kəndlərdə də bu çür işləyənlərin sayı olduqca çoxdur. İstər hər hansısa bir qurum üçün ,istərsə də şəxsi biznes üçün işləyən bu şəxslərin sosial və icbari tibbi sığortası təmin olunmur.


Anar Ramazanovun sözlərinə görə, iş yerinə getmədən icra olunan iş xidmət müqaviləsi əsasında mümkün olur.


“Xidmət müqaviləsinin əmək müqaviləsindən üstün fərqi ondadır ki, həmin şəxs sərbəst olur, hər hansısa işəgötürənə tabe olmur və eyni vaxtda bir neçə qurumla xidmət müqaviləsi bağlamaqla fəaliyyət göstərə bilir. Xidmət müqaviləsində işəgötürən anlayı şı olmur. Şəxslər sifarişçi və icraedici olaraq qeyd olunur. Evdə işləyənlər, adətən, xidmət, tapşırıq və bu kimi müqavilələrlə rəsmiləşdirilməli və xidmət haqqı verilməlidir. Qanuna uyğun olaraq vergilər və sosial sığorta ödənişləri tutulmalıdır.

Əmək müqaviləsinin sosial təminat baxımından üstünlükləri çoxdur. İlkin olaraq əmək müqaviləsi bağlayan şəxsin etibarlı iş yeri olur və həmin şəxs işəgötürən tərəfindən asanlıqla işdən çıxarıla bilmir. Əlavə olaraq tibbi icbari sığortası, məzuniyyəti  və s.  olur. Müəyyən hallarda həmkərlar  ittifaqının tanıdığı güzəştlərdən istifadə edə və  kollektiv müqavilələrdən yararlanaraq  ev növbəsinə dura, pulsuz sanatoriyalara gedə bilər. Ama bütün bunlar iş yerinə getmədən işləyən işçilərə aid deyil...

Əgər kimsə bu gün evində oturub şəxsi bir sifarişi icra edirsə, öncə elə öz hüquqlarını müdafiə etmək üçün sifarişçi ilə müqavilə bağlamalıdırlar. Onların pulu verilmədikdə, istehsalatda olarkən xəsarət alarsa,  sifarişçidən ala biləcəkləri konpensasiyalar, özlərinin məsuliyyət hədləri  və yaxud da evdə işləyən adamın hazırladığı məhsul sifarişçinin xoşuna gəlməzsə, bu xərc kimin üzərinə qalacaq və s. bu kimi bəzi məslələrin həlli üçün tövsiyyəmiz odur ki, evdə işləyənlər də mütləq şəkildə müqavilə bağlasınlar”.

Rusiyada işəgötürən işçinin hər hansı bir evdə işləməsi  üçün xüsusi lisenziya almaq məcburiyyətindədir. Almaniya, Avstriya və İsveç kimi ölkələrdə işçisini təmin edən işəgötürən müəyyən aralıqlarla bunun haqqında müvafiq orqanlara məlumat verməlidir.


Yaponiyada iş yerinə getmədən çalışanın icbari tibbi sığortası və təhlükəsizlik tədbirlərinin pozulduğu zaman işəgötürənin həbsi nəzərdə tutulur.


Lakin hüquqşünas açıqlamasında qeyd edib ki, indiki dönəmdə iş yerinə getmədən evdə işləyənlər haqqında qanun layihəsi hazırlanmasını önəmli hesab etmir.

“Bizim bu günki hüquq sistemimizdə həm evdə işləyənlərə, həm də kənarda işləyənlərə kifayət qədər hüquqlar tanınır. Və qanunvericilikdə bununla bağlı mexanizmlər var.

Burda iki münasibətdən söhbət gedə bilər. Əmək münasibəti - mən sənin əməyindən istifadə edirəm və xidmət münasibəti - mənə sənin xidmətin maraqlıdır, işinin nəticəsi..

Bu məsələlər tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə tənzimlənə bilər. Əgər tərəflər qarşılıqlı şəkildə müqavilə bağlamayacaq , vergi ödəməkdən yayınacaq, hər iki tərəf vergi uçotuna alınmayacaqsa və  kölgə iqtisadiyyatındakı kimi gizli işləyəcəklərsə, buna hüquq, dövlət və ya milli məclis nə etsin? Sadəcə bu məsələ ilə bağlı ciddi maarifləndirmə işləri aparılmalıdır”.

 

Nəzrin Cavid


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bölgələrimizdə yerli və xarici turistləri “soyurlar”
18.07.2018, 16:47

Bölgələrimizdə yerli və xarici turistləri “soyurlar”

Azərbaycanda monopoliya əleyhinə yeni tədbirlər görülür - RƏSMİ   
18.07.2018, 16:01

Azərbaycanda monopoliya əleyhinə yeni tədbirlər görülür - RƏSMİ  

Rusiyalı hərbçilər erməni kəndinə tankla hücum etdilər
18.07.2018, 15:53

Rusiyalı hərbçilər erməni kəndinə tankla hücum etdilər

“Diasporun Dostları Klubu” yaradılıb
18.07.2018, 15:52

“Diasporun Dostları Klubu” yaradılıb

Bakıda tuneli bağlayıb əylənən gənclər saxlanıldı - VİDEO
18.07.2018, 15:51

Bakıda tuneli bağlayıb əylənən gənclər saxlanıldı - VİDEO

Qarpız-yemiş niyə ucuzlaşmır? - Araşdırmaçı jurnalist SƏBƏBLƏRİ açıqladı
18.07.2018, 15:39

Qarpız-yemiş niyə ucuzlaşmır? - Araşdırmaçı jurnalist SƏBƏBLƏRİ açıqladı

Nəsimi rayon İcra Hakimiyyəti jurnalistləri mükafatlandırdı - FOTOLAR
18.07.2018, 15:32

Nəsimi rayon İcra Hakimiyyəti jurnalistləri mükafatlandırdı - FOTOLAR

İki nazirlik cərimələrin məbləğini AÇIQLADI
18.07.2018, 15:31

İki nazirlik cərimələrin məbləğini AÇIQLADI

Jurnalist təşkilatları Mətbuat Gününə nə hazırlayıblar? - Sədrlər CAVAB VERDİ   
18.07.2018, 15:25

Jurnalist təşkilatları Mətbuat Gününə nə hazırlayıblar? - Sədrlər CAVAB VERDİ  

Kılıçdaroğluna qarşı araşdırma başlanıldı
18.07.2018, 15:20

Kılıçdaroğluna qarşı araşdırma başlanıldı

Azərbaycanda ən çox tutulan narkotik vasitə bunlardır  
18.07.2018, 15:13

Azərbaycanda ən çox tutulan narkotik vasitə bunlardır  

“Google” 4,3 milyard avro CƏRİMƏLƏNDİ
18.07.2018, 15:06

“Google” 4,3 milyard avro CƏRİMƏLƏNDİ

Azərbaycan və İtaliya prezidentləri Sumqayıtda birgə açılış etdilər
18.07.2018, 15:02

Azərbaycan və İtaliya prezidentləri Sumqayıtda birgə açılış etdilər

Bugünkü imtahanlarda qaydaları pozan abituriyentlərin nəticələri ləğv edildi
18.07.2018, 14:55

Bugünkü imtahanlarda qaydaları pozan abituriyentlərin nəticələri ləğv edildi

Mərkəzi Elmi Kitabxana jurnalistləri mükafatlandırdı   
18.07.2018, 14:47

Mərkəzi Elmi Kitabxana jurnalistləri mükafatlandırdı  

Türkiyədə yeni qanun qəbul edilir: Pul ver, əsgərliyə getmə
18.07.2018, 14:44

Türkiyədə yeni qanun qəbul edilir: Pul ver, əsgərliyə getmə

Sanatoriya tikdirəcəyi deyilən deputat Mahir Aslanov: “...səhv etmişəm”  
18.07.2018, 14:24

Sanatoriya tikdirəcəyi deyilən deputat Mahir Aslanov: “...səhv etmişəm”  

Xuliqanlar Paşinyanla MƏZƏLƏNDİLƏR - SƏS YAZISI
18.07.2018, 14:17

Xuliqanlar Paşinyanla MƏZƏLƏNDİLƏR - SƏS YAZISI

İtaliya prezidenti ATƏT-də Azərbaycanı dəstəkləyəcəklərinə söz verdi   
18.07.2018, 14:12

İtaliya prezidenti ATƏT-də Azərbaycanı dəstəkləyəcəklərinə söz verdi  

“Mattarellaya dedim ki, İtaliya şirkətləri üçün Azərbaycanda bütün qapılar açıqdır” - İlham Əliyev    
18.07.2018, 14:08

“Mattarellaya dedim ki, İtaliya şirkətləri üçün Azərbaycanda bütün qapılar açıqdır” - İlham Əliyev   

General yaralanan çavuşu təltif etdi
18.07.2018, 14:08

General yaralanan çavuşu təltif etdi

Şəlaləyə baxmağa gedənlərin başına daş düşdü
18.07.2018, 13:55

Şəlaləyə baxmağa gedənlərin başına daş düşdü

QHT TV Xəbərlər Bloku hazırladı - VİDEO
18.07.2018, 13:45

QHT TV Xəbərlər Bloku hazırladı - VİDEO

Müstəntiq qardaşını öldürən nişanlı qızı buraxmayacaq: “Ortada ölüm faktı var”
18.07.2018, 13:32

Müstəntiq qardaşını öldürən nişanlı qızı buraxmayacaq: “Ortada ölüm faktı var”

Bakı-Quba yolundakı qəzanın səbəbi AÇIQLANDI   
18.07.2018, 13:26

Bakı-Quba yolundakı qəzanın səbəbi AÇIQLANDI  

Tramp ABŞ-ı 3,9 milyard dollar xərcə salacaq
18.07.2018, 13:17

Tramp ABŞ-ı 3,9 milyard dollar xərcə salacaq

Sabahın HAVASI: 36 dərəcə isti olacaq
18.07.2018, 13:10

Sabahın HAVASI: 36 dərəcə isti olacaq

Baş nazir prezidentin qaldırdığı məsələlərlə bağlı Nazirlər Kabinetinin strukturlarına tapşırıq verdi
18.07.2018, 13:01

Baş nazir prezidentin qaldırdığı məsələlərlə bağlı Nazirlər Kabinetinin strukturlarına tapşırıq verdi

Paşinyan Qarabağ klanının daha bir üzvünü “vurdu”
18.07.2018, 13:00

Paşinyan Qarabağ klanının daha bir üzvünü “vurdu”

Ukraynadakı səfirliyimizin iqtisadi attaşesi: “Burda o qədər diplomatımız yoxdur ki...” - MÜSAHİBƏ
18.07.2018, 12:47

Ukraynadakı səfirliyimizin iqtisadi attaşesi: “Burda o qədər diplomatımız yoxdur ki...” - MÜSAHİBƏ

Üzən günəş panelləri sistemi ilə bağlı pilot layihə həyata keçiriləcək
18.07.2018, 12:37

Üzən günəş panelləri sistemi ilə bağlı pilot layihə həyata keçiriləcək

Ünvanlı sosial yardım üçün müraciət proseduru sadələşdirilir
18.07.2018, 12:29

Ünvanlı sosial yardım üçün müraciət proseduru sadələşdirilir

Gənc developerlər “AppLab”da öyrəndiklərini tətbiq etdilər
18.07.2018, 12:25

Gənc developerlər “AppLab”da öyrəndiklərini tətbiq etdilər

Tereza Mey növbədənkənar seçkilərə gedə bilər
18.07.2018, 12:14

Tereza Mey növbədənkənar seçkilərə gedə bilər

Bakıda qohumunu yumruqla vurub öldürən tutuldu
18.07.2018, 12:09

Bakıda qohumunu yumruqla vurub öldürən tutuldu

ARXİV