20 yanvar 2018, Şənbə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Adı işdə, özü evdə olanlar...   
Adı işdə, özü evdə olanlar...   
16.12.2017, 15:16

Hazırda rəqabətli mühitdə getdikcə qarışıq iş yerlərinin artımı müşahidə olunur. İş yerinə getmədən, sərbəst qrafiklə çalışan işçilərlə də tez-tez qarşılaşırıq. Belə ki həmin şəxslər öz funksiyalarını müvafiq iş yerində deyil,  öz evlərində icra edirlər. Belə işçilər iki qrupa bölünür: bunlardan biri evdə işlərini görərək hazırlanan məhsulu öz adlarına bazara çıxarırı, bir növ şəxsi bizneslə məşğul olurlar. Digərləri isə xidmət haqqı qarşılığında hər hansısa bir şirkət və ya qurum üçün fəaliyyət göstərirlər.

Qeyd etmək lazımdır ki, evdə görülən işlərə təkçə əl əməyindən istifadə ilə hazırlanan məhsullar daxil deyil.


Bəs iş yerinə getmədən hər hansısa qurum üçün evdə çalışan işçilərin hüquqları və onların iş standartlarından faydalanması qanunla necə tənzimlənir?


Hüquqşünas Anar Ramazanov Modern.az-a qeyd edib ki, qanunvericilik iş yerinə getmədən şəxsin öz evində oturaraq, əmək müqaviləsini icra etməsini birbaşa qadağan etməsə də, bugünkü əmək qanunvericiliyi buna yol vermir.


“Əmək qanunvericiliyinə əsasən işçi öz funksiyalarını müvafiq iş yerində ( ofis, idarə, müəssisə, təşkilatlar və s.) həyata keçirməlidir. Əmək müqaviləsi əsasında fəaliyyət göstərən işçilərin işini evdə icra etməsi, mənim fikrimcə, ona görə mümkün deyil ki, orada rejim qaydalarına riayət olunmayacaq. Belə ki hər bir işçi iş rejiminə, müəsisədaxili insan qaydalarına tabe olmalıdır. İşçiyə olunan nəzarət də evdə işləyən işçilər üçün mümkünsüzdür.

Məsələn evdə funksiyasını yerinə yetirən işçinin iş saatında 3-ci şəxslərə vurduğu ziyana görə kim məsuliyyət daşıyacaq? Və ya işin keyfiyyətinə  nəzarət necə aparılacaq? Qanunvericiliyə görə, belə olan vəziyyətdə bəzi hallarda müəssisə rəhbəri , bəzi hallarda isə işçi özü məsuliyyət daşıyır. Lakin bu iş yerinə gəlmədən çalışan işçilər üçün çətin məsələdir”.


Türkiyədə aparılan bir araşdırmaya görə, iş yerinə getmədən evdə işləyən işçilərin 96%-i qadınlardır. Belə ki, kəndlərdə də bu çür işləyənlərin sayı olduqca çoxdur. İstər hər hansısa bir qurum üçün ,istərsə də şəxsi biznes üçün işləyən bu şəxslərin sosial və icbari tibbi sığortası təmin olunmur.


Anar Ramazanovun sözlərinə görə, iş yerinə getmədən icra olunan iş xidmət müqaviləsi əsasında mümkün olur.


“Xidmət müqaviləsinin əmək müqaviləsindən üstün fərqi ondadır ki, həmin şəxs sərbəst olur, hər hansısa işəgötürənə tabe olmur və eyni vaxtda bir neçə qurumla xidmət müqaviləsi bağlamaqla fəaliyyət göstərə bilir. Xidmət müqaviləsində işəgötürən anlayı şı olmur. Şəxslər sifarişçi və icraedici olaraq qeyd olunur. Evdə işləyənlər, adətən, xidmət, tapşırıq və bu kimi müqavilələrlə rəsmiləşdirilməli və xidmət haqqı verilməlidir. Qanuna uyğun olaraq vergilər və sosial sığorta ödənişləri tutulmalıdır.

Əmək müqaviləsinin sosial təminat baxımından üstünlükləri çoxdur. İlkin olaraq əmək müqaviləsi bağlayan şəxsin etibarlı iş yeri olur və həmin şəxs işəgötürən tərəfindən asanlıqla işdən çıxarıla bilmir. Əlavə olaraq tibbi icbari sığortası, məzuniyyəti  və s.  olur. Müəyyən hallarda həmkərlar  ittifaqının tanıdığı güzəştlərdən istifadə edə və  kollektiv müqavilələrdən yararlanaraq  ev növbəsinə dura, pulsuz sanatoriyalara gedə bilər. Ama bütün bunlar iş yerinə getmədən işləyən işçilərə aid deyil...

Əgər kimsə bu gün evində oturub şəxsi bir sifarişi icra edirsə, öncə elə öz hüquqlarını müdafiə etmək üçün sifarişçi ilə müqavilə bağlamalıdırlar. Onların pulu verilmədikdə, istehsalatda olarkən xəsarət alarsa,  sifarişçidən ala biləcəkləri konpensasiyalar, özlərinin məsuliyyət hədləri  və yaxud da evdə işləyən adamın hazırladığı məhsul sifarişçinin xoşuna gəlməzsə, bu xərc kimin üzərinə qalacaq və s. bu kimi bəzi məslələrin həlli üçün tövsiyyəmiz odur ki, evdə işləyənlər də mütləq şəkildə müqavilə bağlasınlar”.

Rusiyada işəgötürən işçinin hər hansı bir evdə işləməsi  üçün xüsusi lisenziya almaq məcburiyyətindədir. Almaniya, Avstriya və İsveç kimi ölkələrdə işçisini təmin edən işəgötürən müəyyən aralıqlarla bunun haqqında müvafiq orqanlara məlumat verməlidir.


Yaponiyada iş yerinə getmədən çalışanın icbari tibbi sığortası və təhlükəsizlik tədbirlərinin pozulduğu zaman işəgötürənin həbsi nəzərdə tutulur.


Lakin hüquqşünas açıqlamasında qeyd edib ki, indiki dönəmdə iş yerinə getmədən evdə işləyənlər haqqında qanun layihəsi hazırlanmasını önəmli hesab etmir.

“Bizim bu günki hüquq sistemimizdə həm evdə işləyənlərə, həm də kənarda işləyənlərə kifayət qədər hüquqlar tanınır. Və qanunvericilikdə bununla bağlı mexanizmlər var.

Burda iki münasibətdən söhbət gedə bilər. Əmək münasibəti - mən sənin əməyindən istifadə edirəm və xidmət münasibəti - mənə sənin xidmətin maraqlıdır, işinin nəticəsi..

Bu məsələlər tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə tənzimlənə bilər. Əgər tərəflər qarşılıqlı şəkildə müqavilə bağlamayacaq , vergi ödəməkdən yayınacaq, hər iki tərəf vergi uçotuna alınmayacaqsa və  kölgə iqtisadiyyatındakı kimi gizli işləyəcəklərsə, buna hüquq, dövlət və ya milli məclis nə etsin? Sadəcə bu məsələ ilə bağlı ciddi maarifləndirmə işləri aparılmalıdır”.

 

Nəzrin Cavid


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Salyan sakini bıçaqlanıb
20.01.2018, 16:50

Salyan sakini bıçaqlanıb

Qənirə Paşayeva İstanbuldan türk dünyasına çağırış etdi
20.01.2018, 16:37

Qənirə Paşayeva İstanbuldan türk dünyasına çağırış etdi

Ərdoğan: “Afrin əməliyyatı faktiki olaraq başlayıb”
20.01.2018, 16:28

Ərdoğan: “Afrin əməliyyatı faktiki olaraq başlayıb”

Yerevanda yeni etiraz aksiyası keçiriləcək
20.01.2018, 16:17

Yerevanda yeni etiraz aksiyası keçiriləcək

20 Yanvarı xatırlarkən...
20.01.2018, 16:05

20 Yanvarı xatırlarkən...

Azərbaycan Ordusunun şəhid əsgəri dəfn edilib
20.01.2018, 15:52

Azərbaycan Ordusunun şəhid əsgəri dəfn edilib

Facebook-da təhqir edən necə cəzalandırılmalıdır... – Deputatdan AÇIQLAMA  
20.01.2018, 15:38

Facebook-da təhqir edən necə cəzalandırılmalıdır... – Deputatdan AÇIQLAMA  

Hamilə ana öldü, körpəsi tabutda doğuldu
20.01.2018, 15:26

Hamilə ana öldü, körpəsi tabutda doğuldu

Türkiyə Ordusundan Afrindəki terrorçulara zərbə   
20.01.2018, 15:16

Türkiyə Ordusundan Afrindəki terrorçulara zərbə  

Azadlığa can vermişik...
20.01.2018, 15:07

Azadlığa can vermişik...

Azadlıq meydanının ilk şəhidi - Dubinka ilə döyülüb öldürülən Mikayıl Babayev   
20.01.2018, 15:00

Azadlıq meydanının ilk şəhidi - Dubinka ilə döyülüb öldürülən Mikayıl Babayev  

Sarkisyan Fransaya gedir   
20.01.2018, 14:45

Sarkisyan Fransaya gedir  

Dünən şəhid olan əsgərimizin ŞƏKİLLƏRİ   
20.01.2018, 14:33

Dünən şəhid olan əsgərimizin ŞƏKİLLƏRİ  

Göyçayda yol tikintisi zamanı torpaq uçqunu - fəhlə ölüb
20.01.2018, 14:12

Göyçayda yol tikintisi zamanı torpaq uçqunu - fəhlə ölüb

Bu gecə...   
20.01.2018, 14:04

Bu gecə...  

Yaqub Mahmudov: “Universitetin adı mənim təklifimlə dəyişdirildi”
20.01.2018, 14:02

Yaqub Mahmudov: “Universitetin adı mənim təklifimlə dəyişdirildi”

Aşıq Hüseyn Bozalqanlı ilə bağlı mübahisələr: “Hüseyn həm də qaçaqçılıq edib” - Tədqiqtaçı ilə MÜSAHİBƏ
20.01.2018, 13:50

Aşıq Hüseyn Bozalqanlı ilə bağlı mübahisələr: “Hüseyn həm də qaçaqçılıq edib” - Tədqiqtaçı ilə MÜSAHİBƏ

20 yanvar hadisəsini yayan ilk qəzet - Bilinməyən HƏQİQƏT
20.01.2018, 13:28

20 yanvar hadisəsini yayan ilk qəzet - Bilinməyən HƏQİQƏT

Şəhidlər Xiyabanına axın... - FOTOLAR   
20.01.2018, 13:22

Şəhidlər Xiyabanına axın... - FOTOLAR  

Bakıda maşın oğruları tutuldu
20.01.2018, 13:17

Bakıda maşın oğruları tutuldu

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ   
20.01.2018, 13:04

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ  

Bakının məşhur qonaqları - Bircə mahnı ilə bütün Azərbaycanda məşhurlaşan kərküklü JURNALİST
20.01.2018, 12:37

Bakının məşhur qonaqları - Bircə mahnı ilə bütün Azərbaycanda məşhurlaşan kərküklü JURNALİST

Atəş açdı - qohumunu yaraladı
20.01.2018, 12:16

Atəş açdı - qohumunu yaraladı

Vahid Əhmədov şikayətləri dinlədi
20.01.2018, 12:09

Vahid Əhmədov şikayətləri dinlədi

Ucarda ata-oğul bıçaqlandı - bir ölü...
20.01.2018, 12:06

Ucarda ata-oğul bıçaqlandı - bir ölü...

Əkbər Qoşalıya ağır itki üz verdi
20.01.2018, 11:59

Əkbər Qoşalıya ağır itki üz verdi

Fevralda Xəzərin statusuna dair işçi qrupunun iclası keçiriləcək
20.01.2018, 11:54

Fevralda Xəzərin statusuna dair işçi qrupunun iclası keçiriləcək

Şamaxıda ərlə arvada qarşı zor işlədib, 12 min manat, 3 min dollar, 100 min rubl oğurladılar      
20.01.2018, 11:49

Şamaxıda ərlə arvada qarşı zor işlədib, 12 min manat, 3 min dollar, 100 min rubl oğurladılar    

Azərbaycan-Rusiya sərhədinin demarkasiyası ilə bağlı növbəti görüşün vaxtı açıqlandı
20.01.2018, 11:37

Azərbaycan-Rusiya sərhədinin demarkasiyası ilə bağlı növbəti görüşün vaxtı açıqlandı

Bakının mərkəzindəki yanğın söndürüldü
20.01.2018, 11:34

Bakının mərkəzindəki yanğın söndürüldü

O günləri xatırladan və yaşadan YAZI
20.01.2018, 11:28

O günləri xatırladan və yaşadan YAZI

Məzahir Pənahov hesabat verməyən partiyalar haqda: “Kəskin mövqe tutmaq tezdir”
20.01.2018, 11:15

Məzahir Pənahov hesabat verməyən partiyalar haqda: “Kəskin mövqe tutmaq tezdir”

MSK prezident seçkiləri ilə bağlı hazırlıqlara başladı
20.01.2018, 11:11

MSK prezident seçkiləri ilə bağlı hazırlıqlara başladı

“Azneft”dəki yaşayış binasında yanğın lokallaşdırıldı
20.01.2018, 10:59

“Azneft”dəki yaşayış binasında yanğın lokallaşdırıldı

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi bir neçə qurumun işini görəcək
20.01.2018, 10:52

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi bir neçə qurumun işini görəcək

ARXİV
SORĞU
Hansı şirkətlər sosial layihələrə dəstək verir, xeyriyyəçilik edir?
BP Azərbaycan(37.5%)
SOCAR(16.6%)
Azersun Holding(12.5%)
Azercell(4.16%)
Bakcell(16.6%)
Nar mobile(0%)
Gilan Holdinq(4.16%)
Nurgun Group(0%)
Paşa Holding(4.16%)
Akkord(4.16%)