21 oktyabr 2018, Bazar
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Adı işdə, özü evdə olanlar...   
Adı işdə, özü evdə olanlar...   
16.12.2017, 15:16

Hazırda rəqabətli mühitdə getdikcə qarışıq iş yerlərinin artımı müşahidə olunur. İş yerinə getmədən, sərbəst qrafiklə çalışan işçilərlə də tez-tez qarşılaşırıq. Belə ki həmin şəxslər öz funksiyalarını müvafiq iş yerində deyil,  öz evlərində icra edirlər. Belə işçilər iki qrupa bölünür: bunlardan biri evdə işlərini görərək hazırlanan məhsulu öz adlarına bazara çıxarırı, bir növ şəxsi bizneslə məşğul olurlar. Digərləri isə xidmət haqqı qarşılığında hər hansısa bir şirkət və ya qurum üçün fəaliyyət göstərirlər.

Qeyd etmək lazımdır ki, evdə görülən işlərə təkçə əl əməyindən istifadə ilə hazırlanan məhsullar daxil deyil.


Bəs iş yerinə getmədən hər hansısa qurum üçün evdə çalışan işçilərin hüquqları və onların iş standartlarından faydalanması qanunla necə tənzimlənir?


Hüquqşünas Anar Ramazanov Modern.az-a qeyd edib ki, qanunvericilik iş yerinə getmədən şəxsin öz evində oturaraq, əmək müqaviləsini icra etməsini birbaşa qadağan etməsə də, bugünkü əmək qanunvericiliyi buna yol vermir.


“Əmək qanunvericiliyinə əsasən işçi öz funksiyalarını müvafiq iş yerində ( ofis, idarə, müəssisə, təşkilatlar və s.) həyata keçirməlidir. Əmək müqaviləsi əsasında fəaliyyət göstərən işçilərin işini evdə icra etməsi, mənim fikrimcə, ona görə mümkün deyil ki, orada rejim qaydalarına riayət olunmayacaq. Belə ki hər bir işçi iş rejiminə, müəsisədaxili insan qaydalarına tabe olmalıdır. İşçiyə olunan nəzarət də evdə işləyən işçilər üçün mümkünsüzdür.

Məsələn evdə funksiyasını yerinə yetirən işçinin iş saatında 3-ci şəxslərə vurduğu ziyana görə kim məsuliyyət daşıyacaq? Və ya işin keyfiyyətinə  nəzarət necə aparılacaq? Qanunvericiliyə görə, belə olan vəziyyətdə bəzi hallarda müəssisə rəhbəri , bəzi hallarda isə işçi özü məsuliyyət daşıyır. Lakin bu iş yerinə gəlmədən çalışan işçilər üçün çətin məsələdir”.


Türkiyədə aparılan bir araşdırmaya görə, iş yerinə getmədən evdə işləyən işçilərin 96%-i qadınlardır. Belə ki, kəndlərdə də bu çür işləyənlərin sayı olduqca çoxdur. İstər hər hansısa bir qurum üçün ,istərsə də şəxsi biznes üçün işləyən bu şəxslərin sosial və icbari tibbi sığortası təmin olunmur.


Anar Ramazanovun sözlərinə görə, iş yerinə getmədən icra olunan iş xidmət müqaviləsi əsasında mümkün olur.


“Xidmət müqaviləsinin əmək müqaviləsindən üstün fərqi ondadır ki, həmin şəxs sərbəst olur, hər hansısa işəgötürənə tabe olmur və eyni vaxtda bir neçə qurumla xidmət müqaviləsi bağlamaqla fəaliyyət göstərə bilir. Xidmət müqaviləsində işəgötürən anlayı şı olmur. Şəxslər sifarişçi və icraedici olaraq qeyd olunur. Evdə işləyənlər, adətən, xidmət, tapşırıq və bu kimi müqavilələrlə rəsmiləşdirilməli və xidmət haqqı verilməlidir. Qanuna uyğun olaraq vergilər və sosial sığorta ödənişləri tutulmalıdır.

Əmək müqaviləsinin sosial təminat baxımından üstünlükləri çoxdur. İlkin olaraq əmək müqaviləsi bağlayan şəxsin etibarlı iş yeri olur və həmin şəxs işəgötürən tərəfindən asanlıqla işdən çıxarıla bilmir. Əlavə olaraq tibbi icbari sığortası, məzuniyyəti  və s.  olur. Müəyyən hallarda həmkərlar  ittifaqının tanıdığı güzəştlərdən istifadə edə və  kollektiv müqavilələrdən yararlanaraq  ev növbəsinə dura, pulsuz sanatoriyalara gedə bilər. Ama bütün bunlar iş yerinə getmədən işləyən işçilərə aid deyil...

Əgər kimsə bu gün evində oturub şəxsi bir sifarişi icra edirsə, öncə elə öz hüquqlarını müdafiə etmək üçün sifarişçi ilə müqavilə bağlamalıdırlar. Onların pulu verilmədikdə, istehsalatda olarkən xəsarət alarsa,  sifarişçidən ala biləcəkləri konpensasiyalar, özlərinin məsuliyyət hədləri  və yaxud da evdə işləyən adamın hazırladığı məhsul sifarişçinin xoşuna gəlməzsə, bu xərc kimin üzərinə qalacaq və s. bu kimi bəzi məslələrin həlli üçün tövsiyyəmiz odur ki, evdə işləyənlər də mütləq şəkildə müqavilə bağlasınlar”.

Rusiyada işəgötürən işçinin hər hansı bir evdə işləməsi  üçün xüsusi lisenziya almaq məcburiyyətindədir. Almaniya, Avstriya və İsveç kimi ölkələrdə işçisini təmin edən işəgötürən müəyyən aralıqlarla bunun haqqında müvafiq orqanlara məlumat verməlidir.


Yaponiyada iş yerinə getmədən çalışanın icbari tibbi sığortası və təhlükəsizlik tədbirlərinin pozulduğu zaman işəgötürənin həbsi nəzərdə tutulur.


Lakin hüquqşünas açıqlamasında qeyd edib ki, indiki dönəmdə iş yerinə getmədən evdə işləyənlər haqqında qanun layihəsi hazırlanmasını önəmli hesab etmir.

“Bizim bu günki hüquq sistemimizdə həm evdə işləyənlərə, həm də kənarda işləyənlərə kifayət qədər hüquqlar tanınır. Və qanunvericilikdə bununla bağlı mexanizmlər var.

Burda iki münasibətdən söhbət gedə bilər. Əmək münasibəti - mən sənin əməyindən istifadə edirəm və xidmət münasibəti - mənə sənin xidmətin maraqlıdır, işinin nəticəsi..

Bu məsələlər tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə tənzimlənə bilər. Əgər tərəflər qarşılıqlı şəkildə müqavilə bağlamayacaq , vergi ödəməkdən yayınacaq, hər iki tərəf vergi uçotuna alınmayacaqsa və  kölgə iqtisadiyyatındakı kimi gizli işləyəcəklərsə, buna hüquq, dövlət və ya milli məclis nə etsin? Sadəcə bu məsələ ilə bağlı ciddi maarifləndirmə işləri aparılmalıdır”.

 

Nəzrin Cavid


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Deputat aqrar işçilərlə görüşə getdi - FOTO
21.10.2018, 10:19

Deputat aqrar işçilərlə görüşə getdi - FOTO

İmişlidə meyiti tapılan kişi meşə sahəsinin rəisi olub - YENİLƏNİB
21.10.2018, 10:17

İmişlidə meyiti tapılan kişi meşə sahəsinin rəisi olub - YENİLƏNİB

Nazirlik: Sürüşmə zonasında çatlarda genişlənmə müşahidə edilib
21.10.2018, 10:09

Nazirlik: Sürüşmə zonasında çatlarda genişlənmə müşahidə edilib

Ermənilər atəşkəsi 27 dəfə pozdu
21.10.2018, 09:51

Ermənilər atəşkəsi 27 dəfə pozdu

Gəncədə ev yandı
21.10.2018, 09:40

Gəncədə ev yandı

Sosial mənzil sahibi olanlar bu tarixdə evlərinə KÖÇƏCƏK
21.10.2018, 09:34

Sosial mənzil sahibi olanlar bu tarixdə evlərinə KÖÇƏCƏK

Nyu-Yorkda təyyarə avtomobil yoluna endi
21.10.2018, 09:15

Nyu-Yorkda təyyarə avtomobil yoluna endi

ABŞ iki yeni raketli sualtı atom qayığını suya buraxıb
21.10.2018, 08:58

ABŞ iki yeni raketli sualtı atom qayığını suya buraxıb

Messi ağır zədə aldı - FOTO
21.10.2018, 00:23

Messi ağır zədə aldı - FOTO

Balakən xəstəxanasının gənc işçisi küçədə öldü
21.10.2018, 00:16

Balakən xəstəxanasının gənc işçisi küçədə öldü

“Liverpul”dan növbəti qələbə
21.10.2018, 00:01

“Liverpul”dan növbəti qələbə

Deputat Tehranda “Azərbaycan”ı səsləndirdi – Video
20.10.2018, 23:43

Deputat Tehranda “Azərbaycan”ı səsləndirdi – Video

Hərbi helikopter qəzaya uğradı
20.10.2018, 23:24

Hərbi helikopter qəzaya uğradı

Almaniya Camal Qaşıqçı ilə bağlı şəffaflıq tələb edir
20.10.2018, 23:09

Almaniya Camal Qaşıqçı ilə bağlı şəffaflıq tələb edir

Gürcüstanda prezidentliyə namizədin “marixuana festivalı” baş tutmayıb
20.10.2018, 22:53

Gürcüstanda prezidentliyə namizədin “marixuana festivalı” baş tutmayıb

Serbiyada azərbaycanlı şairin kitabı təqdim edildi
20.10.2018, 22:29

Serbiyada azərbaycanlı şairin kitabı təqdim edildi

“Ən böyük səhv özümüzdədir”- Qurban Qurbanov
20.10.2018, 22:08

“Ən böyük səhv özümüzdədir”- Qurban Qurbanov

Londonda 500 min insan “Brexit”in əleyhinə çıxdı
20.10.2018, 21:54

Londonda 500 min insan “Brexit”in əleyhinə çıxdı

“Qarabağ”a texniki məğlubiyyət verilə bilər
20.10.2018, 21:38

“Qarabağ”a texniki məğlubiyyət verilə bilər

Badamdar sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır.
20.10.2018, 21:19

Badamdar sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır.

“Total” İrandakı layihələrini “CNPC”yə təhvil verdi
20.10.2018, 21:07

“Total” İrandakı layihələrini “CNPC”yə təhvil verdi

Səbinə Əzimova Avropa birinciliyində gümüş medal qazandı
20.10.2018, 20:50

Səbinə Əzimova Avropa birinciliyində gümüş medal qazandı

Lenovo yeni modelini təqdim etdi
20.10.2018, 20:34

Lenovo yeni modelini təqdim etdi

Olimpiada qalibləri Şamaxı Safari Parkında - FOTOLAR
20.10.2018, 20:19

Olimpiada qalibləri Şamaxı Safari Parkında - FOTOLAR

“Neftçi”nin “Qəbələ”yə məğlub olduğu oyunda  qarşıdurma
20.10.2018, 20:01

“Neftçi”nin “Qəbələ”yə məğlub olduğu oyunda  qarşıdurma

Bakıda Amerika universitetlərinin təhsil sərgisi keçirilib
20.10.2018, 19:00

Bakıda Amerika universitetlərinin təhsil sərgisi keçirilib

Seçki günü partlayış: 15 ölü, 115 yaralı
20.10.2018, 17:50

Seçki günü partlayış: 15 ölü, 115 yaralı

Göygöldə 24 yaşlı qız gecə saatlarında itkin düşdü
20.10.2018, 17:37

Göygöldə 24 yaşlı qız gecə saatlarında itkin düşdü

Bərdədə 600 kq at əti aşkar olunub
20.10.2018, 17:24

Bərdədə 600 kq at əti aşkar olunub

Merkuri planetinə kosmik missiya göndərilib
20.10.2018, 17:17

Merkuri planetinə kosmik missiya göndərilib

"Azərenerji"də yeni təyinatlar olub
20.10.2018, 17:03

"Azərenerji"də yeni təyinatlar olub

Əli Həsənov: Hər bir dövlət qonşu dövlətlərlə dialoq aparmalıdır
20.10.2018, 16:55

Əli Həsənov: Hər bir dövlət qonşu dövlətlərlə dialoq aparmalıdır

Raket və artilleriya birləşmələri döyüş atışlı təlimlər keçirir - FOTOLAR
20.10.2018, 16:38

Raket və artilleriya birləşmələri döyüş atışlı təlimlər keçirir - FOTOLAR

Naxçıvanda bal festivalı keçirilir – FOTOREPORTAJ
20.10.2018, 16:23

Naxçıvanda bal festivalı keçirilir – FOTOREPORTAJ

Kayseridə Xocalı abidəsi açılıb
20.10.2018, 16:00

Kayseridə Xocalı abidəsi açılıb

ABŞ aviasiyası səhvən 2 kəndi məhv etdi: 62 ölü, 100 yaralı
20.10.2018, 15:51

ABŞ aviasiyası səhvən 2 kəndi məhv etdi: 62 ölü, 100 yaralı

Dəniz nəqliyyatı işçilərinə “Əməkdar mühəndis” fəxri adı verdib
20.10.2018, 15:38

Dəniz nəqliyyatı işçilərinə “Əməkdar mühəndis” fəxri adı verdib

Bu şəxsə də prezident təqaüdü veriləcək
20.10.2018, 15:18

Bu şəxsə də prezident təqaüdü veriləcək

Azərbaycan Prezidenti dəniz nəqliyyatı işçilərini təltif edib
20.10.2018, 15:14

Azərbaycan Prezidenti dəniz nəqliyyatı işçilərini təltif edib

Deputatlar “Star” zavodunun əhəmiyyətindən DANIŞDI -“ Hər iki dövlət böyük gəlirlər əldə edəcək”
20.10.2018, 15:07

Deputatlar “Star” zavodunun əhəmiyyətindən DANIŞDI - Hər iki dövlət böyük gəlirlər əldə edəcək”

Qərargah: Badamdarda sürüşmə sahəsində uçqun tipli hərəkət qeydə alınıb
20.10.2018, 15:01

Qərargah: Badamdarda sürüşmə sahəsində uçqun tipli hərəkət qeydə alınıb

“Hizbullah”a yüksək dəqiqlikli raketlər üçün avadanlıq aparan təyyarə Livana enib
20.10.2018, 14:48

“Hizbullah”a yüksək dəqiqlikli raketlər üçün avadanlıq aparan təyyarə Livana enib

İranda nazir istefa verdi
20.10.2018, 14:36

İranda nazir istefa verdi

Şəkidə məcburi köçkün məktəblilərə dərs ləvazimatları paylanılıb
20.10.2018, 14:20

Şəkidə məcburi köçkün məktəblilərə dərs ləvazimatları paylanılıb

Bakı meriyasının təhvil verdiyi dayanacaqlarda problemlər var - RƏSMİ
20.10.2018, 14:18

Bakı meriyasının təhvil verdiyi dayanacaqlarda problemlər var - RƏSMİ

Bakıda 1 kq heroini 22 min manata satan dəstə zərərsizləşdirildi
20.10.2018, 14:12

Bakıda 1 kq heroini 22 min manata satan dəstə zərərsizləşdirildi

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb
20.10.2018, 13:49

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb

“STAR neft emalı zavodu Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir”
20.10.2018, 13:40

“STAR neft emalı zavodu Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir”

Kişilərin sipəri  
20.10.2018, 13:32

Kişilərin sipəri  

Sabah Bakıda 25 dərəcə isti olacaq
20.10.2018, 13:23

Sabah Bakıda 25 dərəcə isti olacaq

ARXİV