10 dekabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Rəsulzadəyə aid özəl sənədlər və fotolar - “AXC-100”
Rəsulzadəyə aid özəl sənədlər və fotolar - “AXC-100”
18.06.2018, 13:05

Bu il Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifələrindən olan Azərbaycan Cümhuriyyətinin (AXC) 100 illik yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd edilir.

Modern.az saytı 1918-ci il 28 may tarixində əsası qoyulan bu möhtəşəm tarixə aid “AXC-100” silsiləsi altında hazırladığı müsahibə, araşdırma, məqalələrini bundan sonra da davam etdirir.

 

Bu dəfə Cümhuriyyətin banisi olan Məhəmməd Əmin Rəsulzadə haqqında maraqlı tarixi fakt və fotoları diqqətə çatdıracağıq.

Daha doğrusu, istəyirik ki, bu dəfə fotolar danışsın. Doğrudur, Rəsulzadə haqqında hər zaman yazmaq borcumuzdur və bundan sonra da qələmi sınayacağıq. Amma arxivdə qorunan fotolar oxuculara daha təbii görünə bilər.

 

Qeyd: Fotolar, Rəsulzadə haqqında olan materiallardan, əsasən də, Nəsiman Yaqublunun “Rəsulzadə Ensiklopesiyası”ndan götürülüb:

 

 

1. Fotoda Rəsulzadənin nakam taleli yeganə bacısı  Şəhrəbanu xanımdır. Təqiblər, sıxıntılar onun həyatına 1934-cü ildə son qoyub. Qızı Kübra xanım M.Ə.Rəsulzadənin oğlu Rəsula nişanlanıb. Sonradan Rəsul güllələndiyindən onlar ailə həyatı qura bilməyib;

 

 

2. Bu fotodakı isə həyatı sadəcə dəhşətli bir kabus olan Ümbülbanu xanımdır. O, Rəsulzadənin həm əmisi qızı, həm də həyat yoldaşıdır. Demək, olar ki, övladlarının hamısı (ən kiçik oğlu Azərdən başqa) onun gözləri qabağında vəfat etdi. Birini don vurdu, biri itkin düşdü… Amma Ümbülbanu xanım buna qədər həyatın ən acı zərbəsini almışdı. 19 yaşlı oğlu Rəsulu güllələyəndən sonra Ümbülbanu güclü sarsıntı keçirdi. Gecələr də Rəsulun adını sayıqlaya-sayıqlaya dünyasını dəyişdi;

 

3. Bu fotodakı Rəsulzadənin böyük qızı Lətifədir. Gəncliyini yaşamayan nakam taleli bir xanım…

1929-cu ildə əslən Lahıcdan olan Damad Müslümzadə ilə ailə qurub. 1939-cu ildə həyat yoldaşını “Müsavat” Partiyası ilə əlaqəyə görə həbs ediblər. 1941-ci ildə isə onu övladları Firuzə və İşvə ilə Qazaxıstana -Semipalatinsk vilayətinə sürgünə göndəriblər. Üçüncü övladı Sona isə xəstə olduğundan sanatoriyada saxlanılıb. Lətifə xanımla qızı İşvə Qazaxıstanda 1943-cü ildə soyuqdan və aclıqdan donub ölür. Firuzə isə təsadüfən sağ qalır. Lətifənin Bakıda qalan qızı Sonadan isə heç bir xəbər alınmır. Ehtimala görə, o da xəstəlikdən sağalmayıb və dünyasını dəyişib.

 

4. Bu fotodakı xanım isə xaraktercə Rəsulzadəyə ən çox oxşayan qızı Xalidədir. O, sürgün olunandan sonra təqiblərə, yaşananlara dözməyib gizli yollarla Bakıya qaçdı. Gənc bir qızın Qazaxıstan ucqarlarından gizli yollarla Bakıya qayıtması təsəvvür edin ki, nə deməkdir?!

Amma o, Bakıya çata bildi. Əvvəlcə yaxın qohumları Seyid Hüseyngildə qaldı. Orada da təqib olunduğunu görüb bir gün evdən çıxdı. Daha Xalidədən kimsənin xəbəri olmadı…

 

5. Rəsulzadənin öz əlyazısı. Ömrü boyu yüzlərlə belə əlyazması oldu. Hamısı da bu gün üçün çox dəyərli tarixi sənədlərdir;

 

6. Türkiyədə yaşamaq üçün ona verilən icazə sənədi. Bəlkə də bu sənədin hesabına Rəsulzadə özünü xilas edə bildi;

 

7. Rəsulzadəyə silah gəzdirmək üçün Türkiyədə verilən icazə kağızı. Artıq hamı anlamışdı ki, belə bir insanı qorumaq lazımdır;

 

8.Rəsulzadənin Türkiyədəki şəxsiyyət vəsiqəsi. O sənədə görə o, artıq Türkiyə vətəndaşı sayılırdı…

 

9. Rəsulzadə adına medal…

 

Qeyd: M.Ə.Rəsulzadə böyük cəhdlə ailəsini xilas etməyə - Türkiyəyə gətirməyə çalışıb. Oğlu Azərin dediyinə görə, hətta bir dəfə (bu təxminən 1925-1926-cı illərdə olub) qatara minib getməyə də hazırlaşıblar. Lakin M.Ə.Rəsulzadənin atası Axund Hacı Ələkbər məsləhət bilməyib və onlar Bakıda qalıblar. 1932-ci ilə qədər isə M.Ə.Rəsulzadə müxtəlif adamlarla ailəsinə maddi yardımlar göstərib, hətta geyim, paltar da alıb göndərib. Sonradan sərhədlər bağlandığından bu mümkün olmayıb. Bakıda gizli fəaliyyət göstərən müsavatçılar isə imkan daxilində M.Ə.Rəsulzadənin ailəsinə müəyyən köməklik edib.

 

M.Ə.Rəsulzadə ailəsinin sürgünə göndərildiyini və həyat yoldaşının da vəfat etdiyini öyrəndikdən sonra polyak əsilli Vanda xanımla ailə qurub, birgə yaşayıb. Hər ikisi Ankaradakı milli kitabxanada çalışıb. Onların bu evlilikdən övladları olmayıb. Vanda xanım 1885- ci ildə Varşavada anadan olub, Varşava Universitetini bitirib. Onun Marşal Pilsudski ilə, eyni zamanda 1930-cu illərdə Polşanın Xarici İşlər Naziri olmuş Beklə qohumluq əlaqəsinin olduğu bildirilir. O, 1974-cü ildə dünyasını də- yişib və Ankara şəhərindəki “Cəbəçi” məzarıstanlığında dəfn edilib.

 

Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının yardımı ilə həyata keçirilən "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyinin mediada təbliği və müsabiqənin keçirilməsi" layihəsi çərçivəsində hazırlanıb. 

 

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Aygün Kazımova Türkiyədə “Altın Kelebek” mükafatı aldı - FOTO
10.12.2018, 00:26

Aygün Kazımova Türkiyədə Altın Kelebek” mükafatı aldı - FOTO

Ermənistanda seçkilərin ilkin nəticələri AÇIQLANDI  
09.12.2018, 23:51

Ermənistanda seçkilərin ilkin nəticələri AÇIQLANDI  

Koçaryan tərəfdarları mitinqlərə çağırış etdilər   
09.12.2018, 23:15

Koçaryan tərəfdarları mitinqlərə çağırış etdilər  

Paşinyana biçilən “Buratino ömrü” və ya sillənin qulaq batıran səsi   
09.12.2018, 22:53

Paşinyana biçilən “Buratino ömrü” və ya sillənin qulaq batıran səsi  

Azərbaycan Çempionatında 1-ci dövrə yekunlaşdı - Turnir CƏDVƏLİ   
09.12.2018, 22:04

Azərbaycan Çempionatında 1-ci dövrə yekunlaşdı - Turnir CƏDVƏLİ  

Firudin Cəlilovla Etibar Əliyev arasında QALMAQAL: “3 gün vaxt verirəm!”   
09.12.2018, 21:45

Firudin Cəlilovla Etibar Əliyev arasında QALMAQAL: “3 gün vaxt verirəm!”  

Ermənistanda növbədənkənar seçkilər başa çatıb - YENİLƏNİB
09.12.2018, 21:22

Ermənistanda növbədənkənar seçkilər başa çatıb - YENİLƏNİB

Sarkisyan səsvermədə problemlə üzləşdi   
09.12.2018, 21:07

Sarkisyan səsvermədə problemlə üzləşdi  

Məşhur müğənni xəstəxanaya düşdü   
09.12.2018, 20:50

Məşhur müğənni xəstəxanaya düşdü  

“Qarabağ” “Zirə”ni darmadağın etdi   
09.12.2018, 20:43

“Qarabağ” “Zirə”ni darmadağın etdi  

Rəsmi Parisdən Trampa XƏBƏRDARLIQ: “Fransanın daxili işlərinə burnunu soxma!”   
09.12.2018, 20:38

Rəsmi Parisdən Trampa XƏBƏRDARLIQ: “Fransanın daxili işlərinə burnunu soxma!”  

Prezident Makron aksiyaçılarla görüşə razılıq verdi
09.12.2018, 20:10

Prezident Makron aksiyaçılarla görüşə razılıq verdi

“Bu, Ermənistan tarixində ən biabırçı seçkilərdir”   
09.12.2018, 19:54

“Bu, Ermənistan tarixində ən biabırçı seçkilərdir”  

Otel sahibini otağında güllələdilər - FOTO
09.12.2018, 18:01

Otel sahibini otağında güllələdilər - FOTO

Makron etirazçılardan üzr istədi
09.12.2018, 17:47

Makron etirazçılardan üzr istədi

Parisdəki “Azərbaycan evi”nin rəhbəri: “Azərbaycanlılar üçün hər hansı təhlükə yoxdur”
09.12.2018, 17:33

Parisdəki “Azərbaycan evi”nin rəhbəri: “Azərbaycanlılar üçün hər hansı təhlükə yoxdur”

Liftdə qalanlar xilas edildi
09.12.2018, 17:21

Liftdə qalanlar xilas edildi

DYP Mingəçevirdə reyd keçirib: 70 sürücü cərimələnib
09.12.2018, 17:08

DYP Mingəçevirdə reyd keçirib: 70 sürücü cərimələnib

Fələstin parlamenti buraxılır?
09.12.2018, 16:52

Fələstin parlamenti buraxılır?

Özbəkistan OPEC-də müşahidəçi statusu alıb
09.12.2018, 16:30

Özbəkistan OPEC-də müşahidəçi statusu alıb

Messi 15 milyon dollara təyyarə aldı - FOTO
09.12.2018, 16:09

Messi 15 milyon dollara təyyarə aldı - FOTO

Azərbaycanda yeni duz yataqları açılacaq
09.12.2018, 15:50

Azərbaycanda yeni duz yataqları açılacaq

Ermənistanda seçki məntəqəsində qanunsuzluq aşkarlandı - səsvermə dayandırıldı   
09.12.2018, 15:30

Ermənistanda seçki məntəqəsində qanunsuzluq aşkarlandı - səsvermə dayandırıldı  

Asfalt yollar, hündür binalar... - Daha “quşlar, quşlar ay, quşlar” oxuya bilmirik
09.12.2018, 15:07

Asfalt yollar, hündür binalar... - Daha “quşlar, quşlar ay, quşlar” oxuya bilmirik

Polis camaat qarşısında Qurana and içdi - Rüşvət ALMAYACAQ...
09.12.2018, 14:42

Polis camaat qarşısında Qurana and içdi - Rüşvət ALMAYACAQ...

Gələn il evlənmək istəyənlərin işi lap çətin olacaq… - FOTO
09.12.2018, 14:26

Gələn il evlənmək istəyənlərin işi lap çətin olacaq… - FOTO

Həftənin ilk iş günü üçün hava proqnozu AÇIQLANDI 
09.12.2018, 14:14

Həftənin ilk iş günü üçün hava proqnozu AÇIQLANDI 

“Moskva” univermağında yanğın olub - FOTO
09.12.2018, 13:59

“Moskva” univermağında yanğın olub - FOTO

Elçin Əlibəylinin apardığı veriliş bağlandı
09.12.2018, 13:47

Elçin Əlibəylinin apardığı veriliş bağlandı

09.12.2018, 13:17

"Lotu Quli"nin azadlığa çıxdığı anın görüntüləri yayıldı - VİDEO

Ermənistanda seçici səs verə bilmədi - SƏBƏBİ gülməli...
09.12.2018, 12:50

Ermənistanda seçici səs verə bilmədi - SƏBƏBİ gülməli...

Hindistanda faciə: 11 ölü, 4 yaralı
09.12.2018, 12:37

Hindistanda faciə: 11 ölü, 4 yaralı

Bakıda ağır qəza: qadın öldü, 2 yaralı var
09.12.2018, 12:00

Bakıda ağır qəza: qadın öldü, 2 yaralı var

Silahlı aksiyaçılar həbs edildi - sayları AÇIQLANDI
09.12.2018, 11:41

Silahlı aksiyaçılar həbs edildi - sayları AÇIQLANDI

Cəlilabadda yol qəzası baş verdi - yaralılar var
09.12.2018, 11:25

Cəlilabadda yol qəzası baş verdi - yaralılar var

Bələdiyyə hazırlayan təhsil ocağına ehtiyac varmı?    
09.12.2018, 11:00

Bələdiyyə hazırlayan təhsil ocağına ehtiyac varmı?   

Hacıbəylinin varisləri Azərbaycanın tarixi ilə tanış olublar - FOTO
09.12.2018, 10:35

Hacıbəylinin varisləri Azərbaycanın tarixi ilə tanış olublar - FOTO

Gəncədə ağır yol qəzası baş verib
09.12.2018, 10:15

Gəncədə ağır yol qəzası baş verib

Çaylarda suyun səviyyəsi dəyişib
09.12.2018, 10:00

Çaylarda suyun səviyyəsi dəyişib

Çiskinli yağış yağacaq - Bu günün HAVASI
09.12.2018, 09:45

Çiskinli yağış yağacaq - Bu günün HAVASI

Azərbaycanda piylənmə diaqnozu qoyulan uşaqların sayı AÇIQLANDI
09.12.2018, 09:35

Azərbaycanda piylənmə diaqnozu qoyulan uşaqların sayı AÇIQLANDI

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan atəş açıb
09.12.2018, 09:12

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan atəş açıb

Ermənistanda erkən parlament seçkiləri keçirilir
09.12.2018, 09:00

Ermənistanda erkən parlament seçkiləri keçirilir

“Mançester Siti” Premyer Liqada ilk məğlubiyyətini aldı
09.12.2018, 01:59

Mançester SitiPremyer Liqada ilk məğlubiyyətini aldı

İtlərin mitinqi   
09.12.2018, 01:39

İtlərin mitinqi  

Erməni əlində olan əsir və girov azərbaycanlılar - Yeni STATİSTİKA -  29 uşaq, 98 qadın, 604 hərbçi  
09.12.2018, 00:58

Erməni əlində olan əsir və girov azərbaycanlılar - Yeni STATİSTİKA -  29 uşaq, 98 qadın, 604 hərbçi  

Ərdoğan: “Bizim polisimizə lağ edənlərin polisi indi görün nələr edir” - VİDEO
09.12.2018, 00:17

Ərdoğan: “Bizim polisimizə lağ edənlərin polisi indi görün nələr edir” - VİDEO

Nadir Adilovun yeni kitabının imza günü keçirilib - FOTOLAR
09.12.2018, 00:09

Nadir Adilovun yeni kitabının imza günü keçirilib - FOTOLAR

“Qalatasaray” doğma meydanda xal itirdi
08.12.2018, 23:30

“Qalatasaray” doğma meydanda xal itirdi

1385 etirazçı saxlanıldı, 118 nəfər yaralandı - Fransa ÇALXALANIR
08.12.2018, 23:11

1385 etirazçı saxlanıldı, 118 nəfər yaralandı - Fransa ÇALXALANIR

ARXİV